Primobolan (metenolon): działanie, skutki uboczne, status

Primobolan to nazwa handlowa metenolonu, syntetycznego sterydu anaboliczno-androgennego z grupy pochodnych dihydrotestosteronu: octan metenolonu przyjmuje się doustnie w tabletkach, a enantan metenolonu podaje się we wstrzyknięciach domięśniowych [1] [2]. Od lat 60. XX w. badano go m.in. w niedokrwistości aplastycznej i wyniszczeniu, a dziś tabletki z octanem metenolonu są zarejestrowane na receptę w Japonii, natomiast w polskim Rejestrze Produktów Leczniczych i w centralnym wykazie leków Europejskiej Agencji Leków (EMA) nie ma żadnego produktu z metenolonem (odczyt z 3.10.2026) [3] [2] [4] [5]. Japońska charakterystyka wymienia zaburzenia czynności wątroby z żółtaczką, zahamowanie czynności jąder i objawy maskulinizacji u kobiet, a dla steroidów anabolicznych jako grupy przytacza też doniesienia o guzach wątroby po długotrwałym stosowaniu dużych dawek; sterydy jako grupa pogarszają też profil cholesterolu [2] [6]. W sporcie metenolon jest zabroniony w każdym czasie (klasa S1.1 listy WADA), a preparaty z nielegalnego rynku często zawierają inną substancję niż na etykiecie [7] [8].

Świat Supli to sklep z suplementami diety. Nie sprzedajemy metenolonu, innych sterydów anabolicznych, leków ani substancji zabronionych w sporcie i nie zachęcamy do ich stosowania; ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej. Jeśli po sterydzie dzieje się coś niepokojącego, zacznij od sekcji o objawach alarmowych.

Spis treści

1. Primobolan: co to jest metenolon

Metenolon to steryd anaboliczno-androgenny o nazwie chemicznej 17β-hydroksy-1-metylo-5α-androst-1-en-3-on, czyli związek o szkielecie dihydrotestosteronu (DHT) z dodatkową grupą metylową w pozycji 1 i wiązaniem podwójnym [1]. Na liście substancji zabronionych w sporcie występuje pod nazwą metenolon, obok pokrewnego mesterolonu [7]. Primobolan to nazwa handlowa, pod którą metenolon trafił do medycyny; w Japonii pod tą nazwą sprzedawane są dziś tabletki z octanem metenolonu [2] [9].

Osoby, które szukają informacji o Primobolanie, zwykle chcą zbudować masę mięśniową albo zachować ją na redukcji. My sprzedajemy coś innego: w kategorii odżywki białkowe są produkty, które pomagają uzupełnić białko w diecie osoby trenującej. Nie zastępują sterydu i nie dają jego efektów; do czego służą, wyjaśniamy niżej.

1.1. Octan i enantan metenolonu: czym się różnią

Octan i enantan to dwa estry tej samej substancji, które różnią się drogą podania: octan metenolonu jest składnikiem tabletek, a enantan metenolonu roztworu do wstrzyknięć domięśniowych, znanego z badań klinicznych pod nazwą Primobolan Depot [9] [10]. Ester to połączenie sterydu z kwasem, które zmienia tempo wchłaniania i działania, ale nie zmienia samej cząsteczki działającej w organizmie.

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Dwie postacie metenolonu według źródeł odczytanych 3.10.2026
Postać	Droga podania	Gdzie występuje w źródłach	Źródło
octan metenolonu	doustnie, tabletki	lek na receptę w Japonii (Primobolan 5 mg, Bayer Yakuhin); dawne badania w niedokrwistości aplastycznej	[2] [3]
enantan metenolonu	wstrzyknięcie domięśniowe	badania kliniczne z lat 60. i 70. XX w. (Primobolan Depot); próbki z nielegalnego rynku	[10] [11]

2. Historia medyczna: na co stosowano metenolon

Metenolon badano jako lek przeciwdziałający utracie białka, a z czasem głównie jako lek pobudzający szpik kostny. Już w 1961 r. opisywano jego działanie przeciwkataboliczne, a w 1962 r. stosowanie enantanu metenolonu (Primobolan Depot) po operacjach [12] [13].

Niedokrwistość aplastyczna (niewydolność szpiku): w badaniu z randomizacją Kaltwassera i wsp. z 1988 r. u 30 chorych odpowiedź na leczenie globuliną antytymocytarną z dodatkiem metenolonu uzyskano u 11 z 15 chorych (73%), a w grupie bez niego streszczenie podaje 4 odpowiedzi na 15 chorych i jednocześnie 31% (4 z 15 to około 27%), więc dokładnego odsetka w tej grupie nie rozstrzygamy; różnica przeżycia nie była istotna statystycznie [3].
Inne niedokrwistości oporne na leczenie: w serii 19 chorych Locknera z 1979 r. remisje wystąpiły w części podgrup, bez wyraźnego wydłużenia przeżycia [14].
Rozsiany rak piersi: w badaniu Nottera z 1975 r. u 8 z 41 ocenionych chorych wystąpiła remisja trwająca ponad 3 miesiące; autor ocenił skuteczność jako zbliżoną do propionianu testosteronu przy mniejszej maskulinizacji [10].

Przegląd z 2023 r. o leczeniu niewydolności szpiku opisuje androgeny jako dawną grupę leków, dziś stosowaną rzadziej, bo dostępne są skuteczniejsze metody; mogą pomóc chorym, u których standardowe leczenie jest przeciwwskazane lub niedostępne [15]. W cytowanych źródłach metenolon nie był badany jako środek do budowania sylwetki u zdrowych osób.

3. Czy Primobolan jest dziś lekiem: Japonia, Polska i Unia Europejska

Tabletki Primobolan są zarejestrowanym lekiem na receptę w Japonii; według przywołanego odczytu polskiego rejestru w Polsce nie ma produktu z metenolonem dopuszczonego do obrotu. Japońska charakterystyka tabletek Primobolan 5 mg (Bayer Yakuhin, wersja z sierpnia 2020 r.) określa je jako lek na receptę, wskazany w osteoporozie, w wyraźnym wyniszczeniu w przebiegu przewlekłej choroby nerek, nowotworu złośliwego, urazu lub oparzeń oraz w wyczerpaniu szpiku w niedokrwistości aplastycznej; przeciwwskazaniem są nowotwory zależne od androgenów, np. rak prostaty, i ciąża [2].

Status metenolonu według rejestrów i dokumentów odczytanych 3.10.2026
Gdzie	Status	Źródło
Polska	brak produktu w Rejestrze Produktów Leczniczych (zapytania o metenolon i nazwę Primobolan)	[4]
Unia Europejska, procedura centralna	brak metenolonu w wykazie leków ludzkich i weterynaryjnych EMA	[5]
Hiszpania (badanie z 2018 r.)	metenolon wśród sterydów dostarczanych do aptek w analizie dystrybucji z jednego regionu	[16]
Japonia	tabletki z octanem metenolonu, lek na receptę	[2]
Sport	klasa S1.1, zabroniony w każdym czasie	[7]

Wykaz EMA obejmuje tylko leki dopuszczone procedurą centralną, więc brak w nim metenolonu nie wyklucza krajowej rejestracji w innym państwie Unii. Hiszpańskie badanie z 2018 r. dotyczyło nieprawidłowego wydawania sterydów w aptekach: po kontrolach i wprowadzeniu dodatkowych rejestrów zużycie sterydów wydawanych w aptekach spadło o 30,56%, a potem o kolejne 35,25% [16].

4. Jak działa Primobolan i skąd opinia o łagodnym sterydzie

Sztanga z talerzami na gumowej podłodze siłowni, miska magnezji i paski do podnoszenia, w tle stojak z hantlami

Metenolon działa przez receptor androgenowy, tak jak testosteron. W badaniu laboratoryjnym na tkankach szczura i królika Saartoka i wsp. z 1984 r. metenolon wiązał się z receptorem androgenowym w mięśniu silniej niż testosteron, ale słabiej niż nandrolon [1]. Wynik z tkanek zwierzęcych nie mówi, jak silny jest efekt u człowieka.

Opinia o łagodnym sterydzie ma częściowe oparcie w danych klinicznych z lat 70. XX w.: autor historycznej serii przypadków u kobiet leczonych z powodu raka piersi oceniał działanie maskulinizujące enantanu metenolonu jako mniejsze niż po propionianie testosteronu; badanie nie obejmowało równoległej grupy kontrolnej [10]. Jest to więc historyczne doniesienie o mniejszej maskulinizacji u chorych leczonych pod kontrolą lekarza, a nie dowód, że metenolon ma ogólnie łagodny profil bezpieczeństwa: w cytowanych źródłach nie ma badań porównujących jego bezpieczeństwo z innymi sterydami u osób trenujących. Mniejsza maskulinizacja nie oznacza też braku działania androgennego, bo japońska charakterystyka nadal wymienia u kobiet chrypkę, owłosienie typu męskiego i przerost łechtaczki [2]. Budową metenolon przypomina inne pochodne DHT, takie jak drostanolon (Masteron) i mesterolon (Proviron) [1] [7].

4.1. Primobolan: efekty a dane z badań

W cytowanych źródłach nie ma kontrolowanego badania, które oceniałoby przyrost masy mięśniowej po samym metenolonie u zdrowych osób trenujących. Dla sterydów anabolicznych jako grupy przegląd Hartgensa i Kuipersa z 2004 r. podaje przy krótkim stosowaniu wzrost siły o około 5–20% i masy ciała o 2–5 kg, przy różnych substancjach i dawkach [17]. Obecność metenolonu w kulturystyce potwierdzają badania próbek: w szwajcarskim punkcie badania składu 6 z 71 dostarczonych próbek miało na etykiecie metenolon [18], a szwedzkie laboratorium w ponownej analizie 310 próbek moczu z lat 2022–2023 wykryło metenolon w 3 z 86 próbek, w których były sterydy [19]. Które sterydy są w obiegu i jakie niosą ryzyko, zestawiamy we wpisie które sterydy królują na siłowni.

5. Primobolan: skutki uboczne

Skutki uboczne metenolonu są opisane w japońskiej charakterystyce leku i w pojedynczych opisach przypadków, a dla wielu narządów wiedza pochodzi z badań nad sterydami jako grupą. Towarzystwo Endokrynologiczne (Society for Endocrinology) w stanowisku z 2026 r. wymienia wśród skutków niemedycznego stosowania androgenów choroby układu krążenia, erytrocytozę (nadmiar czerwonych krwinek), zaburzenia lipidowe, niepłodność, zaburzenia seksualne i psychiczne oraz zahamowanie osi podwzgórze, przysadka, jądra [20]. Wyników dla mieszanin sterydów nie można przypisać samemu metenolonowi.

5.1. Wątroba: tabletki i zastrzyki

Japońska charakterystyka tabletek z octanem metenolonu wymienia jako poważne działanie niepożądane zaburzenia czynności wątroby i żółtaczkę z wyraźnym wzrostem enzymów wątrobowych, dlatego przy dłuższym stosowaniu zaleca regularne badania czynności wątroby [2]. Osobno charakterystyka przytacza doniesienia o guzach wątroby u pacjentów, m.in. z niedokrwistością aplastyczną, otrzymujących długotrwale duże dawki steroidów anabolicznych; dotyczą one tej grupy leków, a nie wyłącznie metenolonu [2]. Tsukamoto i wsp. (1993) opisali 75-letniego chorego z ciężką niedokrwistością aplastyczną, u którego po włączeniu octanu metenolonu wystąpił znaczny wzrost aminotransferaz, a następnie niewydolność wątroby zakończona zgonem; autorzy uznali, że przyczyną był prawdopodobnie ten lek [21].

Metenolon nie ma grupy metylowej w pozycji 17α, typowej dla wielu sterydów doustnych, takich jak metandienon (metanabol) [1] [7]. Mimo tej różnicy w budowie charakterystyka leku wymienia uszkodzenie wątroby, więc forma doustna nie jest pod tym względem obojętna [2]. W cytowanych źródłach nie porównywano ryzyka dla wątroby po tabletkach i po zastrzykach z enantanem.

5.2. Cholesterol i serce

Dla samego metenolonu w cytowanych źródłach nie ma badań lipidów u ludzi, natomiast u sportowców stosujących sterydy anaboliczne obserwowano wyższy cholesterol LDL i niższy HDL. Przegląd Achara i wsp. z 2010 r. obejmujący 49 badań i 1467 sportowców wiąże sterydy także z wyższym ciśnieniem tętniczym i przerostem lewej komory serca, choć badania były małe i często retrospektywne [6]. Przegląd wyników holenderskiego badania HAARLEM wskazuje wpływ na ciśnienie, hematokryt i lipidy jako prawdopodobny mechanizm przedwczesnej miażdżycy u długoletnich użytkowników [22]. Co oznaczają frakcje cholesterolu, wyjaśniamy we wpisie dobry i zły cholesterol, a badania krwi u osób stosujących sterydy w przewodniku badania krwi a sterydy.

5.3. Oś hormonalna i płodność

Metenolon, jak każdy androgen podawany z zewnątrz, hamuje własną produkcję testosteronu i plemników. Japońska charakterystyka wymienia u mężczyzn zahamowanie czynności jąder ze zmniejszeniem liczby plemników i objętości nasienia przy długim stosowaniu dużych ilości, a także zaburzenia erekcji i priapizm (przedłużony wzwód niezwiązany z podnieceniem) [2]. W badaniu HAARLEM, w którym 100 mężczyzn stosowało różne sterydy, w trakcie cyklu 77% miało całkowitą liczbę plemników poniżej 40 mln, a na końcu obserwacji, rok od rozpoczęcia cyklu, testosteron był poniżej zakresu referencyjnego u 11% [23]. W duńskim badaniu przypadków i kontroli 27,2% byłych użytkowników sterydów (33 osoby), średnio 2,5 roku po odstawieniu, miało testosteron całkowity poniżej 12,1 nmol/l, czyli dolnej granicy zakresu referencyjnego przyjętej w tym badaniu, a wśród osób kontrolnych nie było takich osób; wynik zależy od przyjętego progu, bo przy niższym progu 6,6 nmol/l odsetek wynosił 3,3% [24]. Co dzieje się z hormonami po odstawieniu, opisujemy we wpisie o odbloku po cyklu (PCT), a leczenie niedoboru testosteronu pod kontrolą lekarza we wpisie o terapii testosteronem (TRT).

5.4. Primobolan u kobiet

U kobiet metenolon może wywołać objawy maskulinizacji, z których część bywa nieodwracalna. Japońska charakterystyka wymienia chrypkę i zmianę głosu, które przy nasileniu mogą nie ustąpić, owłosienie typu męskiego, trądzik, przebarwienia, zaburzenia miesiączkowania, przerost łechtaczki i wzrost libido, i zaleca informowanie kobiet o możliwości maskulinizacji [2]. Ocena autora z 1975 r., że maskulinizacja była mniejsza niż po propionianie testosteronu, dotyczyła chorych na raka piersi, pochodziła z badania bez grupy kontrolnej i nie oznacza bezpieczeństwa dla trenujących kobiet [10]. Inny steryd anaboliczno-androgenny, oxandrolon, również bywa przedstawiany jako środek dla kobiet, choć nadal wiąże się z ryzykiem skutków ubocznych; omawiamy go we wpisie oxandrolon (Anavar). Doustny steryd Turinabol, kojarzony z państwowym programem dopingowym NRD, opisujemy we wpisie Turinabol.

5.5. Skóra, prostata i zastrzyki

Charakterystyka leku wymienia trądzik u obu płci i zaleca u mężczyzn regularne badanie prostaty, a u dzieci ostrzega przed przedwczesnym zamknięciem nasad kości i przedwczesnym dojrzewaniem [2]. Przyczyny i leczenie zmian skórnych opisuje wpis o trądziku po sterydach. Enantan podaje się we wstrzyknięciach, a w brytyjskiej ankiecie 42% mężczyzn wstrzykujących środki poprawiające wygląd i wydolność miało kiedykolwiek zaczerwienienie, obrzęk i tkliwość w miejscu podania, a 6,8% ropień lub otwartą ranę [25].

5.6. Interakcje z innymi lekami

Japońska charakterystyka w części o interakcjach wskazuje, że metenolon może nasilać działanie kumarynowych leków przeciwzakrzepowych, np. warfaryny, a przy równoczesnym stosowaniu kortykosteroidów może pogarszać tolerancję glukozy [2]. Jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki, powiedz lekarzowi o metenolonie i o wszystkich innych lekach; nie zmieniaj ani nie odstawiaj leczenia na własną rękę.

6. Podróbki: co zawierają preparaty z nielegalnego rynku

Preparat sprzedawany jako Primobolan może zawierać inną substancję albo inną ilość niż deklaruje etykieta. W metaanalizie Magnoliniego i wsp. z 2022 r., obejmującej 19 badań i 5413 próbek sterydów z nielegalnego rynku Europy i obu Ameryk opublikowanych do marca 2022 r., w odrębnych metaanalizach oszacowano udział podróbek na 36%, a preparatów o niewłaściwej zawartości substancji na 37%; wyniki pochodziły z różnych zestawów badań (odpowiednio 18 i 8), więc nie należy ich sumować, a badania różniły się między sobą w dużym stopniu; autorzy podają przykłady estrów testosteronu lub trenbolonu w miejscu estrów metenolonu [8]. W szwajcarskim punkcie badania składu działającym od sierpnia 2023 r. podróbki lub produkty niewłaściwej jakości stanowiły 52% z 71 próbek [18].

W australijskiej analizie z 2025 r., obejmującej 28 anonimowo przekazanych próbek sterydów, autorzy zgłosili, że w jednej próbce deklarowanej jako enantan metenolonu wykryto zamiast niego cypionian testosteronu; w próbkach sterydów wykryto też metale ciężkie [11]. Publikacja jest niespójna co do liczby próbek enantanu metenolonu (tekst podaje dwie, tabela jedną z informacją o podmianie), dlatego nie podajemy dokładnych liczebności ani zakresu stężeń [11]. Jedna próbka octanu metenolonu z tego badania nie zawierała nieoczekiwanych związków, ale tak mała liczba próbek nie pozwala ocenić całego rynku [11].

7. Primobolan a kontrola antydopingowa

Metenolon jest wymieniony z nazwy w klasie S1.1 (steroidy anaboliczno-androgenne) listy zabronionej 2026, a cała klasa S1 jest zabroniona w każdym czasie, podczas zawodów i poza nimi; substancje z tej klasy są nieokreślone [7]. Laboratoria szukają nie tylko samego metenolonu, ale jego długo wydalanych metabolitów: w badaniu wydalania Albertsdóttir i wsp. z 2020 r. siarczanowy metabolit był wykrywalny do 17 dni; w jednym z dwóch badań wydłużył okno wykrywania prawie dwukrotnie względem markerów stosowanych rutynowo, a w drugim o 25% [26]. Wynik dotyczy warunków tego doświadczenia; w dostępnym streszczeniu nie podano ilości, estru ani drogi podania, więc 17 dni nie jest maksymalnym czasem wykrywalności po innych ekspozycjach i nie pozwala przewidzieć terminu ujemnego testu.

Kontakt ze skórą: w badaniu Krombholza i wsp. z 2026 r. po jednorazowym naniesieniu mikrogramowej ilości metenolonu na przedramię zdrowych mężczyzn substancja lub jej metabolity były wykrywalne w moczu wszystkich uczestników, a u jednego siarczanowy metabolit utrzymywał się ponad tydzień [27].
Mięso: w badaniu Kicmana i wsp. z 1994 r. połowa próbek moczu pobranych 24 godziny po zjedzeniu kurczaków, którym wstrzykiwano metenolon, dała wynik dodatni; po mięsie kurcząt karmionych octanem metenolonu wyników dodatnich nie było [28].

Wynik laboratoryjny to jeszcze nie stwierdzone naruszenie przepisów antydopingowych: o dalszym postępowaniu decyduje procedura opisana w przepisach. Jak czytać listę, wyjaśniamy we wpisie lista substancji zakazanych WADA, a przebieg kontroli w przewodniku doping w sporcie.

8. Czy Primobolan jest legalny w Polsce

W Polsce nie ma produktu leczniczego z metenolonem dopuszczonego do obrotu: zapytania w Rejestrze Produktów Leczniczych z 3.10.2026 według nazwy substancji i nazwy Primobolan nie zwróciły żadnej pozycji [4]. Ustawa o zwalczaniu dopingu w sporcie przewiduje karę m.in. za udostępnianie innym osobom substancji z grupy S1 bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, za obrót bez wymaganego zezwolenia i za przywóz niezgodny z prawem farmaceutycznym [29]. Ten opis nie jest poradą prawną; różnice między sterydami a SARM-ami pod względem prawa omawia wpis sterydy anaboliczne a SARM-y.

8.1. Dawkowanie i cykle: dlaczego ich tu nie ma

Nie podajemy dawkowania, cykli ani połączeń metenolonu, bo poza wskazaniami lekarskimi nie ma dla nich podstaw w badaniach klinicznych, a skład preparatów z nielegalnego rynku często odbiega od etykiety [8]. Dawki z japońskiej charakterystyki dotyczą chorych leczonych pod kontrolą lekarza i nie mają zastosowania do budowania sylwetki [2].

9. Uzupełnianie diety: kiedy rozważyć suplement

Osoba trenująca na masę lub na redukcji potrzebuje przede wszystkim treningu z progresją i diety z odpowiednią ilością energii i białka; suplement może tylko uzupełnić dietę. Poniższe produkty nie zastępują sterydu, nie mają działania hormonalnego i nie łagodzą jego skutków ubocznych. Pokazujemy najpierw białko naszej marki Świat Supli, którego skład i producenta znamy, a obok kreatynę innej marki, której porcja spełnia warunek oświadczenia.

Świat Supli WPC Premium 80, 700 g

Porcja 30 g proszku dostarcza 23,1 g białka i 117 kcal (wartości z tabeli na stronie produktu; w niektórych smakach zawartość białka może różnić się o około 2%); opakowanie wystarcza na około 23 porcje.

Dla osób trenujących siłowo, które nie pokrywają zapotrzebowania na białko samymi posiłkami, np. przy budowaniu masy mięśniowej. Białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w jej utrzymaniu [30]; te oświadczenia dotyczą żywności, która jest co najmniej źródłem białka, czyli takiej, w której białko daje co najmniej 12% energii, a w tej odżywce daje około 79% [31]. Ile białka potrzebujesz z diety, oceni dietetyk.

Zawiera mleko i soję (lecytyna sojowa w składzie); według producenta może zawierać śladowe ilości jaja (lizozym). Producent podaje, że produktu nie powinny stosować kobiety w ciąży i karmiące piersią. Stosowanie u osób niepełnoletnich, przy chorobach nerek i przyjmowanych lekach uzgodnij z lekarzem.

Sprawdź skład i cenę

BioTechUSA 100% Creatine Monohydrate, 500 g

Porcja dzienna według producenta: 3,4 g mikronizowanego monohydratu kreatyny, co producent deklaruje jako 3 g kreatyny; opakowanie wystarcza na 147 porcji.

Dla dorosłych, którzy trenują intensywnie, np. siłowo albo interwałowo. Kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych; korzystny efekt występuje przy spożyciu 3 g kreatyny dziennie, a oświadczenie dotyczy osób dorosłych wykonujących intensywne ćwiczenia fizyczne [30]. Kreatyna nie jest hormonem i nie zastępuje sterydu.

Skład: mikronizowany monohydrat kreatyny; według producenta produkt wytworzono w zakładzie, który przetwarza także m.in. mleko, jaja, zboża zawierające gluten, soję, orzechy, ryby i skorupiaki. Producent podaje, że produktu nie powinny spożywać osoby poniżej 18 lat, osoby chore oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią. Przed badaniami krwi powiedz lekarzowi, że przyjmujesz kreatynę; przy przyjmowanych lekach uzgodnij stosowanie z lekarzem.

Sprawdź skład i cenę

Suplement diety nie zastąpi zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia. Porcje i składy według stron produktów w dniu odczytu 3.10.2026.

9.1. Jak wybrać: podsumowanie

Białko wybierz, gdy posiłki nie pokrywają zapotrzebowania na białko. Kreatynę rozważ, jeśli jako osoba dorosła wykonujesz serie krótkich, bardzo intensywnych wysiłków; opisany korzystny efekt dotyczy spożycia 3 g kreatyny dziennie [30]. Inne produkty z tą substancją znajdziesz w kategorii kreatyny, a uzupełnianie diety u osób, które już stosują sterydy, omawia wpis suplementy na cyklu sterydowym.

10. Objawy alarmowe po sterydzie: kiedy 112, kiedy pilnie do lekarza

Przy objawach z pierwszych czterech punktów natychmiast dzwoń pod 112 i nie jedź do szpitala samodzielnie. Nie czekaj, aż objawy miną, i powiedz ratownikom lub lekarzowi, co i kiedy zostało przyjęte.

ból lub ucisk w klatce piersiowej, który nie ustępuje, promieniuje do ręki, szyi, żuchwy, brzucha lub pleców albo występuje z dusznością, potami, nudnościami lub zawrotami głowy: natychmiast 112 [32],
opadnięcie kącika ust, osłabienie ręki, zaburzenia mowy, nagła utrata widzenia lub splątanie: natychmiast 112 [33],
ból i obrzęk jednej nogi z dusznością albo z bólem w klatce piersiowej: natychmiast 112, bo może to oznaczać zatorowość płucną [34],
myśli samobójcze albo zamiar zrobienia sobie krzywdy: natychmiast 112 [35],
wzwód trwający ponad 3–4 godziny: natychmiast szpitalny oddział ratunkowy albo 112 [36],
podejrzenie przypadkowego połknięcia preparatu przez dziecko, przyjęcia nieznanej substancji, przedawkowania albo zatrucia: natychmiast skontaktuj się z pomocą medyczną (112 lub szpitalny oddział ratunkowy), także bez objawów, bo mogą pojawić się dopiero po kilku godzinach lub dniach; nie wywołuj wymiotów i zachowaj opakowanie preparatu; przy utracie przytomności, drgawkach lub trudnościach w oddychaniu dzwoń pod 112 [37],
zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz: nie przyjmuj kolejnej dawki i jeszcze tego samego dnia zgłoś się do lekarza; japońska charakterystyka leku przy zaburzeniach czynności wątroby przewiduje przerwanie podawania [2] [38],
sam ból, obrzęk lub zaczerwienienie jednej nogi, zwykle łydki lub uda, bez duszności: pilnie lekarz tego samego dnia [34],
ból, ocieplenie i obrzęk skóry w miejscu wstrzyknięcia: pilnie lekarz tego samego dnia; gdy dołącza się wysoka gorączka lub dreszcze, szybkie bicie serca, szybki oddech albo splątanie, dzwoń pod 112 [39],
chrypka lub zmiana głosu u kobiety: nie przyjmuj kolejnej dawki i skontaktuj się z lekarzem, bo zmiana może stać się trwała [2],
silne przygnębienie po odstawieniu sterydu bez bezpośredniego zagrożenia: lekarz; całodobowe wsparcie w kryzysie emocjonalnym daje też telefon 116 123 [35],
sama wysypka po suplemencie diety: odstaw produkt i skonsultuj się z lekarzem.

11. Primobolan: pytania i odpowiedzi

11.1. Czy Primobolan jest lekiem?

Tabletki Primobolan z octanem metenolonu są zarejestrowanym lekiem na receptę w Japonii [2]; według odczytu z 3.10.2026 w Polsce nie ma produktu z metenolonem dopuszczonego do obrotu: w Rejestrze Produktów Leczniczych nie ma takiej pozycji [4], a w wykazie leków dopuszczonych centralnie w Unii Europejskiej również jej nie ma [5].

11.2. Primobolan w tabletkach czy w zastrzykach: czym się różni?

Tabletki zawierają octan metenolonu, a zastrzyki enantan metenolonu; to dwa estry tej samej substancji podawane inną drogą [9]. Charakterystyka tabletek wymienia uszkodzenie wątroby [2], a zastrzyki niosą dodatkowo ryzyko zakażeń w miejscu podania [25].

11.3. Czy Primobolan obciąża wątrobę?

Może. Japońska charakterystyka wymienia zaburzenia czynności wątroby i żółtaczkę, a dla steroidów anabolicznych jako grupy także doniesienia o guzach wątroby po długotrwałym stosowaniu dużych dawek [2]; opisano też zgon z powodu niewydolności wątroby przypisanej octanowi metenolonu [21].

11.4. Czy Primobolan jest bezpieczny dla kobiet?

Nie. U kobiet może wywołać chrypkę i zmianę głosu, która bywa nieodwracalna, owłosienie typu męskiego, zaburzenia miesiączkowania i przerost łechtaczki [2]. Ocena autora historycznej serii przypadków u chorych na raka piersi, że maskulinizacja była mniejsza niż po propionianie testosteronu, nie oznacza jej braku [10].

11.5. Jak długo metenolon jest wykrywalny w moczu?

Zależy to od ilości, estru i metody badania. W jednym badaniu wydalania metabolit siarczanowy był wykrywalny do 17 dni, ale dotyczy to warunków tego doświadczenia (w streszczeniu nie podano ilości, estru ani drogi podania) i nie wyznacza maksymalnego czasu wykrywalności po innych ekspozycjach [26]; po naniesieniu mikrogramów na skórę u jednego uczestnika ponad tydzień [27].

11.6. Czy Primobolan jest legalny w Polsce?

Nie ma w Polsce leku z metenolonem dopuszczonego do obrotu [4]. Udostępnianie substancji z grupy S1 bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu i obrót bez zezwolenia są przestępstwem według ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie [29], a w sporcie metenolon jest zabroniony w każdym czasie [7].

12. Podsumowanie

Primobolan to metenolon: octan w tabletkach i enantan w zastrzykach, steryd o szkielecie DHT [1] [9].
Metenolon badano m.in. w niedokrwistości aplastycznej; dziś tabletki są lekiem na receptę w Japonii, a w polskim rejestrze i w wykazie EMA nie ma produktu z metenolonem [3] [2] [4] [5].
Charakterystyka leku wymienia uszkodzenie wątroby, zahamowanie czynności jąder, maskulinizację u kobiet i interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi; sterydy jako grupa pogarszają lipidy [2] [6].
W sporcie metenolon jest zabroniony w każdym czasie (S1.1), a w jednym badaniu wydalania jego metabolit był wykrywalny do 17 dni, co dotyczy warunków tego doświadczenia i nie wyznacza maksymalnego czasu wykrywalności po innych ekspozycjach [7] [26].
Preparaty z nielegalnego rynku często są podrobione; suplementy, takie jak białko czy kreatyna, uzupełniają dietę, ale nie zastępują sterydu [8] [30].

13. Źródła

Saartok T., Dahlberg E., Gustafsson J.A. Relative binding affinity of anabolic-androgenic steroids: comparison of the binding to the androgen receptors in skeletal muscle and in prostate, as well as to sex hormone-binding globulin. Endocrinology 1984;114(6):2100–2106 (badanie laboratoryjne na cytozolu mięśni szkieletowych szczura i królika oraz prostaty szczura: metenolon, opisany jako 17β-hydroksy-1-metylo-5α-androst-1-en-3-on, wiązał się z receptorem androgenowym silniej niż testosteron, słabiej niż nandrolon i metylotrienolon; wzorzec wiązania w mięśniu i prostacie podobny; ograniczenie: badanie in vitro na tkankach zwierzęcych, nie ocenia działania u ludzi). europepmc.org/article/MED/6539197. Dostęp: 3.10.2026.
Pharmaceuticals and Medical Devices Agency (Japonia). Primobolan Tablets 5 mg (octan metenolonu), Bayer Yakuhin, charakterystyka produktu leczniczego, wersja z sierpnia 2020 r. (lek na receptę; wskazania: osteoporoza, wyraźne wyniszczenie w przebiegu przewlekłej choroby nerek, nowotworu złośliwego, urazu lub oparzeń, wyczerpanie szpiku w niedokrwistości aplastycznej; przeciwwskazania: nowotwory zależne od androgenów, np. rak prostaty, i podejrzenie takiego nowotworu, ciąża; poważne działanie niepożądane o nieznanej częstości: zaburzenia czynności wątroby i żółtaczka z wyraźnym wzrostem enzymów wątrobowych, przy których podawanie przerywa się; zalecane okresowe badania czynności wątroby; sekcja 15.1: doniesienia o guzach wątroby u pacjentów, m.in. z niedokrwistością aplastyczną, otrzymujących długotrwale duże dawki steroidów anabolicznych (dotyczy grupy steroidów anabolicznych, nie przypisano tego wprost metenolonowi); sekcja 10.2 (interakcje): możliwe nasilenie działania kumarynowych leków przeciwzakrzepowych, np. warfaryny, oraz pogorszenie tolerancji glukozy przy równoczesnym stosowaniu kortykosteroidów; inne działania niepożądane: u kobiet chrypka i zmiana głosu, które przy nasileniu mogą być trudno odwracalne, owłosienie typu męskiego, trądzik, przebarwienia, zaburzenia miesiączkowania, przerost łechtaczki, wzrost libido; u mężczyzn trądzik, powiększenie prącia, zaburzenia erekcji, priapizm, zahamowanie czynności jąder ze zmniejszeniem liczby plemników przy długim stosowaniu dużych ilości; ponadto nadwrażliwość, wzrost AST i ALT, nudności i wymioty; zalecenia: okresowe badanie prostaty u mężczyzn, informowanie kobiet o możliwości maskulinizacji, u dzieci ryzyko przedwczesnego zamknięcia nasad kości; dokument w języku japońskim, odczyt treści przez wyszukiwarkę PMDA). pmda.go.jp, Primobolan 5 mg. Dostęp: 3.10.2026.
Kaltwasser J.P., Dix U., Schalk K.P., Vogt H. Effect of androgens on the response to antithymocyte globulin in patients with aplastic anaemia. European Journal of Haematology 1988;40(2):111–118 (badanie z randomizacją: 30 chorych z niedokrwistością aplastyczną, w tym 18 z ciężką postacią, leczonych globuliną antytymocytarną z doustnym metenolonem lub bez niego; odpowiedź według streszczenia u 11 z 15 chorych (73%) w grupie z metenolonem i u 4 z 15 w grupie bez niego, przy czym streszczenie podaje dla tej grupy 31%, a 4 z 15 to około 27% (niespójność w streszczeniu, pełnego tekstu nie sprawdzono), p = 0,01; przeżycie 87% wobec 43%, różnica nieistotna statystycznie, p = 0,15; toksyczność leczenia znaczna, ale możliwa do opanowania; w badaniu stosowano globulinę antytymocytarną 100 mg/kg z doustnym metenolonem 3 mg/kg albo samą globulinę; czas leczenia i czas oceny odpowiedzi nie są podane w streszczeniu, więc brak tych danych; ograniczenia: mała próba, wyniki sprzeczne z badaniem amerykańskim cytowanym przez autorów; historyczne badanie u chorych leczonych pod kontrolą lekarza, interwencja badawcza, nie zalecenie ani schemat stosowania). europepmc.org/article/MED/3278927. Dostęp: 3.10.2026.
Rejestr Produktów Leczniczych, Centrum e-Zdrowia, publiczne API wyszukiwania. Odczyt z 3.10.2026 (rejestr obejmuje produkty lecznicze ludzkie i weterynaryjne; zapytania według nazwy powszechnej: Metenolonum, Metenolon, Methenolonum, Metenoloni, oraz według nazwy produktu: Primobolan, Metenolon, nie zwróciły żadnej pozycji; kontrolnie zapytanie Testosteronum zwróciło pozycje z testosteronem, więc wyszukiwarka działała; ograniczenie: stan rejestru w dniu odczytu, rejestr nie obejmuje procedur szczególnych, takich jak import docelowy). rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl, zapytanie Metenolonum. Dostęp: 3.10.2026.
European Medicines Agency. Medicines output: medicines report, plik wygenerowany 3.10.2026 (wykaz leków ludzkich i weterynaryjnych ocenianych w procedurze centralnej: 2351 pozycji ludzkich i 395 weterynaryjnych; brak pozycji z metenolonem w nazwie, substancji czynnej i nazwie powszechnej; ograniczenie: wykaz nie obejmuje leków dopuszczonych w procedurach krajowych). ema.europa.eu, medicines report. Dostęp: 3.10.2026.
Achar S., Rostamian A., Narayan S.M. Cardiac and metabolic effects of anabolic-androgenic steroid abuse on lipids, blood pressure, left ventricular dimensions, and rhythm. American Journal of Cardiology 2010;106(6):893–901 (przegląd 49 badań, 1467 sportowców: wyższy LDL i niższy HDL, związek z wyższym ciśnieniem i przerostem lewej komory, który może utrzymywać się po odstawieniu; w małych seriach zawały i groźne zaburzenia rytmu; badania małe i retrospektywne, wyniki częściowo sprzeczne; różne sterydy). europepmc.org/article/MED/20816133. Dostęp: 3.10.2026.
Polska Agencja Antydopingowa. Lista substancji i metod zabronionych 2026, polskie tłumaczenie listy WADA obowiązującej od 1.01.2026 (klasa S1 środki anaboliczne, zabronione w każdym czasie, wszystkie substancje nieokreślone; S1.1 steroidy anaboliczno-androgenne w przypadku podawania egzogennego, z wymienionymi z nazwy metenolonem, mesterolonem i metandienonem (17β-hydroksy-17α-metyloandrosta-1,4-dien-3-on); wiążąca jest wersja angielska). antydoping.pl, 2026_Lista-zabroniona.pdf. Dostęp: 3.10.2026.
Magnolini R., Falcato L., Cremonesi A., Schori D., Bruggmann P. Fake anabolic androgenic steroids on the black market: a systematic review and meta-analysis on qualitative and quantitative analytical results found within the literature. BMC Public Health 2022;22(1):1371 (przegląd systematyczny i metaanaliza 19 badań opublikowanych do marca 2022 r., 5413 próbek sterydów z nielegalnego rynku w Europie i obu Amerykach, głównie z zabezpieczeń służb: podróbki średnio 36% (95% CI 29–43%, oszacowanie z 18 badań); preparaty o niewłaściwej jakości 37% (95% CI 17–63%, oszacowanie z 8 badań); to odrębne metaanalizy z różnych zestawów badań, odsetków nie należy sumować; wśród przykładów estry testosteronu lub trenbolonu w miejscu estrów metenolonu; badania laboratoryjne bez okresu obserwacji osób; duża niejednorodność badań). europepmc.org/article/MED/35842594; pełny tekst: PMC9288681. Dostęp: 3.10.2026.
KEGG DRUG, Kyoto Encyclopedia of Genes and Genomes. Wpisy D01375 (octan metenolonu, Metenolone acetate JP19, nazwa handlowa Primobolan) i D01301 (enantan metenolonu, Metenolone enanthate JP19, nazwa handlowa Primobolan depot) (baza danych o lekach: sterydy anaboliczne, agoniści receptora androgenowego, kod ATC A14AA04; ograniczenie: baza nie opisuje wskazań i dostępności w poszczególnych krajach). kegg.jp, D01375. Dostęp: 3.10.2026.
Notter G. Treatment of disseminated carcinoma of the breast by metenolone enanthate. Acta Radiologica: Therapy, Physics, Biology 1975;14(6):545–551 (badanie kliniczne bez grupy kontrolnej: 43 chore z rozsianym lub nieoperacyjnym rakiem piersi leczone enantanem metenolonu (Primobolan Depot) przez co najmniej 3 miesiące; remisja trwająca ponad 3 miesiące u 8 z 41 ocenionych; enantan metenolonu w ilości 400–1200 mg tygodniowo, co najmniej 3 miesiące leczenia; skuteczność oceniona przez autora jako zbliżona do propionianu testosteronu przy mniejszym działaniu maskulinizującym; historyczne badanie u chorych leczonych pod kontrolą lekarza, interwencja badawcza, nie zalecenie ani schemat stosowania; ograniczenie: brak randomizacji i grupy kontrolnej). europepmc.org/article/MED/1224996. Dostęp: 3.10.2026.
Craven A., Ferris J., Nielsen S., Piatkowski T. Lead Astray? The Hidden Contaminants in Australian Anabolic-Androgenic Steroid Market and Their Potential Health Impact. Drug and Alcohol Review 2025;44(6):1641–1647 (analiza chemiczna 28 anonimowo przekazanych próbek sterydów z Australii: 15 błędnie oznakowanych lub sprzedanych jako coś innego; w jednej próbce deklarowanej jako enantan metenolonu wykryto zamiast niego cypionian testosteronu; publikacja jest niespójna co do liczby próbek enantanu metenolonu (tekst: dwie próbki; tabela 1: jedna próbka z informacją o podmianie oraz zakres stężeń 75–190 mg/ml przy n = 2), więc liczebności i zakresu stężeń nie przytaczamy w artykule; jedna próbka octanu metenolonu bez nieoczekiwanych związków; w produktach do wstrzykiwań i doustnych wykryto metale ciężkie; ograniczenie: mała, nielosowa próba). europepmc.org/article/MED/40898878; pełny tekst: PMC12405805. Dostęp: 3.10.2026.
Weller O. Die antikatabole Wirkung von 1-Methyl-Δ1-androstenolon (Methenolon). Die Medizinische Welt 1961;(40):2073–2078 (artykuł kliniczny w języku niemieckim o działaniu przeciwkatabolicznym metenolonu; ograniczenie: dostępny opis bibliograficzny bez streszczenia). europepmc.org/article/MED/14006004. Dostęp: 3.10.2026.
Fixson U. Methenolon-Önanthat (Primobolan Depot) in der postoperativen Therapie. Die Medizinische Welt 1962;(19):1109–1114 (artykuł kliniczny w języku niemieckim o stosowaniu enantanu metenolonu po operacjach; ograniczenie: dostępny opis bibliograficzny bez streszczenia). europepmc.org/article/MED/13893391. Dostęp: 3.10.2026.
Lockner D. Treatment of refractory anemias with methenolone. Acta Medica Scandinavica 1979;205(1–2):97–101 (badanie kliniczne bez grupy kontrolnej: 19 kolejnych chorych z różnymi postaciami niedokrwistości opornej na leczenie; remisje: pancytopenia 3 z 6, bicytopenia 2 z 4, niedokrwistość oporna z bogatokomórkowym szpikiem 1 z 5, zwłóknienie szpiku 1 z 4; bez wyraźnego wydłużenia przeżycia u chorych z odpowiedzią; działania niepożądane opisane jako nieznaczne; ograniczenie: mała seria, dane historyczne). europepmc.org/article/MED/367090. Dostęp: 3.10.2026.
Nassani M., Fakih R.E., Passweg J., Cesaro S., Alzahrani H., Alahmari A., Bonfim C., Iftikhar R., Albeihany A., Halkes C., Ahmed S.O., Dufour C., Aljurf M. The role of androgen therapy in acquired aplastic anemia and other bone marrow failure syndromes. Frontiers in Oncology 2023;13:1135160 (przegląd piśmiennictwa z zaleceniami: androgeny pobudzają krwiotworzenie, przez dziesięciolecia stosowano je w niewydolności szpiku, dziś rzadziej ze względu na skuteczniejsze metody; mogą być opcją, gdy standardowe leczenie jest przeciwwskazane lub niedostępne; ograniczenie: przegląd narracyjny). europepmc.org/article/MED/37223686; pełny tekst: PMC10200973. Dostęp: 3.10.2026.
Vázquez-Mourelle R., Carracedo-Martinez E., Figueiras A. Impact of Health Authority Control Measures Aimed at Reducing the Illicit Use of Anabolic-Androgenic Steroids. European Addiction Research 2018;24(1):28–36 (ekologiczne badanie szeregów czasowych w północno-zachodniej Hiszpanii: dostawy sterydów z hurtowni do aptek przez 102 miesiące, w tym stanozololu, nandrolonu, metenolonu, testosteronu i mesterolonu; po programie kontroli aptek zużycie spadło o 30,56%, po wprowadzeniu dodatkowych rejestrów o kolejne 35,25%; ograniczenie: dane z jednego regionu, badanie ekologiczne). europepmc.org/article/MED/29448243. Dostęp: 3.10.2026.
Hartgens F., Kuipers H. Effects of androgenic-anabolic steroids in athletes. Sports Medicine 2004;34(8):513–554 (przegląd badań nad sterydami anabolicznymi u sportowców: przy krótkim stosowaniu wzrost siły o około 5–20% i masy ciała o 2–5 kg; zaburzenie własnej produkcji testosteronu mogące trwać miesiące; badania stosowały zwykle mniejsze dawki niż pozamedyczne, co ogranicza ocenę szkód; różne sterydy, nie sam metenolon). europepmc.org/article/MED/15248788. Dostęp: 3.10.2026.
Magnolini R., Kaeppeli M., Schori D., Bruggmann P., Senn O., DIZ Group. Evaluation of implementing drug checking services for anabolic androgenic steroids in Switzerland: a pilot study. Harm Reduction Journal 2025;22(1):100 (badanie pilotażowe w punkcie badania składu substancji w Zurychu działającym od sierpnia 2023 r.: 52 klientów, 71 próbek zbadanych metodą GC-MS, w tym 6 z metenolonem na etykiecie; 52% próbek stanowiły podróbki (25%) lub produkty niewłaściwej jakości (27%); ograniczenie: próbki dostarczane dobrowolnie, mała grupa). europepmc.org/article/MED/40484965; pełny tekst: PMC12147309. Dostęp: 3.10.2026.
Bohlin K.P., Villén T., Hopcraft O., Pohanka A., Ekström L. Prevalence of AAS-Positive Samples at Drug Abuse Laboratory Sweden Between 2014 and 2023 and Sub-Study of Dual Use of AAS and Narcotics. Drug Testing and Analysis 2025;17(12):2421–2428 (analiza retrospektywna 21 172 badań w kierunku sterydów w latach 2014–2023 z odsetkiem wyników dodatnich 6–11% oraz ponowna analiza 310 próbek moczu z lat 2022–2023: sterydy w 86 próbkach, metenolon w 3; ograniczenie: próbki z jednego laboratorium klinicznego, nie z populacji ogólnej). europepmc.org/article/MED/40992881; pełny tekst: PMC12689248. Dostęp: 3.10.2026.
Grant B., Jayasena C.N., Nag S., Quinton R. Management of non-medical androgen use: a position statement by the Society for Endocrinology. Endocrine Connections 2026;15(9):e260361 (stanowisko towarzystwa naukowego oparte na przeglądzie dowodów: niemedyczne stosowanie androgenów wiąże się z chorobami układu krążenia, erytrocytozą, zaburzeniami lipidowymi, niepłodnością, zaburzeniami seksualnymi i psychicznymi oraz zahamowaniem osi podwzgórze, przysadka, jądra; u większości mężczyzn biochemiczny powrót osi w ciągu około 12 miesięcy od odstawienia, u części utrwalony hipogonadyzm; dane dla androgenów ogółem, nie dla samego metenolonu; odczyt ze streszczenia). europepmc.org/article/MED/42696286. Dostęp: 3.10.2026.
Tsukamoto N., Uchiyama T., Takeuchi T., Sato S., Naruse T., Nakazato Y. Fatal outcome of a patient with severe aplastic anemia after treatment with metenolone acetate. Annals of Hematology 1993;67(1):41–43 (opis przypadku: 75-letni mężczyzna z ciężką niedokrwistością aplastyczną leczony kolejno cyklosporyną, glikokortykosteroidami i octanem metenolonu; po włączeniu metenolonu znaczny wzrost aminotransferaz, następnie niewydolność wątroby i zgon; w sekcji zmiany zgodne z polekowym uszkodzeniem wątroby, według autorów przyczyną był prawdopodobnie octan metenolonu; ograniczenie: pojedynczy przypadek u osoby starszej i ciężko chorej). europepmc.org/article/MED/8334198. Dostęp: 3.10.2026.
Smit D.L., Bond P., de Ronde W. Health effects of androgen abuse: a review of the HAARLEM study. Current Opinion in Endocrinology, Diabetes and Obesity 2022;29(6):560–565 (przegląd wyników prospektywnego badania kohortowego HAARLEM u mężczyzn trenujących amatorsko: działania niepożądane zwykle odwracalne, ostra zagrażająca życiu toksyczność rzadka; niekorzystny wpływ na ciśnienie tętnicze, hematokryt i gospodarkę lipidową oraz budowę i pracę serca jako prawdopodobny mechanizm przedwczesnej miażdżycy i kardiomiopatii u długoletnich użytkowników; różne sterydy; odczyt ze streszczenia). europepmc.org/article/MED/35938779. Dostęp: 3.10.2026.
Smit D.L., Buijs M.M., de Hon O., den Heijer M., de Ronde W. Disruption and recovery of testicular function during and after androgen abuse: the HAARLEM study. Human Reproduction 2021;36(4):880–890 (prospektywne badanie obserwacyjne: 100 mężczyzn trenujących amatorsko obserwowanych przez rok od rozpoczęcia cyklu; w trakcie cyklu 77% z całkowitą liczbą plemników poniżej 40 mln; testosteron po 3 miesiącach od zakończenia cyklu nieistotnie różny od wyjściowego, a na końcu obserwacji (rok od rozpoczęcia cyklu) poniżej zakresu referencyjnego u 11%; w tym samym punkcie czasowym 34% z liczbą plemników poniżej 40 mln; ograniczenie: krótka obserwacja po cyklu, różne sterydy). europepmc.org/article/MED/33550376. Dostęp: 3.10.2026.
Rasmussen J.J., Selmer C., Østergren P.B., Pedersen K.B., Schou M., Gustafsson F., Faber J., Juul A., Kistorp C. Former Abusers of Anabolic Androgenic Steroids Exhibit Decreased Testosterone Levels and Hypogonadal Symptoms Years after Cessation: A Case-Control Study. PLoS One 2016;11(8):e0161208 (badanie przypadków i kontroli w Danii: 37 aktualnych i 33 byłych użytkowników sterydów, średnio 2,5 roku po odstawieniu, oraz 30 osób kontrolnych trenujących rekreacyjnie; u byłych użytkowników niższy testosteron, u 27,2% poniżej dolnej granicy zakresu referencyjnego 12,1 nmol/l (przy niższym progu 6,6 nmol/l odsetek wynosił 3,3%, więc wynik zależy od przyjętego progu), żadna osoba kontrolna nie miała wyniku poniżej progu 12,1 nmol/l, częstsze objawy hipogonadyzmu; badanie przekrojowe, różne sterydy). europepmc.org/article/MED/27532478; pełny tekst: PMC4988681. Dostęp: 3.10.2026.
Hope V.D., McVeigh J., Marongiu A., Evans-Brown M., Smith J., Kimergård A., Parry J.V., Ncube F. Injection site infections and injuries in men who inject image- and performance-enhancing drugs: prevalence, risks factors, and healthcare seeking. Epidemiology and Infection 2015;143(1):132–140 (badanie ankietowe: 366 mężczyzn wstrzykujących środki poprawiające wygląd i wydolność; zaczerwienienie, obrzęk i tkliwość w miejscu wstrzyknięcia kiedykolwiek u 42%, w ostatnim roku u 36%; ropień lub otwarta rana kiedykolwiek u 6,8%; ograniczenia: dane deklarowane, cała grupa środków, nie sam metenolon). europepmc.org/article/MED/24713416. Dostęp: 3.10.2026.
Albertsdóttir A.D., Van Gansbeke W., Coppieters G., Balgimbekova K., Van Eenoo P., Polet M. Searching for new long-term urinary metabolites of metenolone and drostanolone using gas chromatography-mass spectrometry with a focus on non-hydrolysed sulfates. Drug Testing and Analysis 2020;12(8):1041–1053 (dwa badania wydalania metenolonu w laboratorium antydopingowym: niezhydrolizowany siarczan 1β-metylo-5α-androstan-17-on-3ζ-siarczan wykrywalny do 17 dni; w pierwszym badaniu wydłużył okno wykrywania prawie dwukrotnie względem rutynowych markerów, w drugim o 25%; dawka, ester i droga podania nie są podane w dostępnym streszczeniu, a pełny tekst nie był dostępny w Europe PMC, więc tych warunków doświadczenia nie zweryfikowano; wynik dotyczy tylko warunków tych badań i nie wyznacza maksymalnego czasu wykrywalności po innych ekspozycjach ani nie jest zaleceniem; ograniczenie: małe badania wydalania, wynik zależy od metody). europepmc.org/article/MED/32386339. Dostęp: 3.10.2026.
Krombholz S., Angelis Y.A., Fußhöller G., Thevis M. Urinary detection and metabolites profiles of trenbolone and metenolone following trace-level dermal exposure. Journal of Analytical Toxicology 2026, artykuł bkag085 (kontrolowane badanie wydalania u zdrowych mężczyzn: jednorazowe naniesienie mikrogramowej ilości metenolonu na przedramię; substancja lub metabolity wykrywalne w moczu wszystkich uczestników, maksymalne stężenia metenolonu 0,1–1,2 ng/ml, u jednego uczestnika metabolit siarczanowy wykrywalny ponad tydzień; ograniczenie: mała grupa, jednorazowa ekspozycja). europepmc.org/article/MED/42758135. Dostęp: 3.10.2026.
Kicman A.T., Cowan D.A., Myhre L., Nilsson S., Tomten S., Oftebro H. Effect on sports drug tests of ingesting meat from steroid (methenolone)-treated livestock. Clinical Chemistry 1994;40(11 Pt 1):2084–2087 (badanie eksperymentalne: 8 mężczyzn jadło mięso kurcząt, którym podawano octan metenolonu w paszy albo wstrzyknięcia heptanianu metenolonu; po mięsie kurcząt karmionych metenolonem nie wykryto go w moczu, po mięsie kurcząt, którym go wstrzykiwano, 50% próbek pobranych po 24 godzinach potwierdzono jako dodatnie; ograniczenie: mała grupa, warunki doświadczalne). europepmc.org/article/MED/7955383. Dostęp: 3.10.2026.
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, tekst jednolity: Dz.U. 2022 poz. 1258 (akt prawny: art. 48 podawanie substancji z grupy S1, S2 lub S4 małoletniemu zawodnikowi albo zawodnikowi bez jego wiedzy; art. 49 udostępnianie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, i przechowywanie w tym celu bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, obrót bez zezwoleń z prawa farmaceutycznego, przywóz niezgodny z art. 68 prawa farmaceutycznego; kara: grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 3; opis nie jest poradą prawną). isap.sejm.gov.pl, Dz.U. 2022 poz. 1258. Dostęp: 2.10.2026.
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci, Dz.U. UE L 136 z 25.05.2012, s. 1 (załącznik: kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych, warunek: 3 g kreatyny dziennie, osoby dorosłe wykonujące intensywne ćwiczenia; białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej, warunek: żywność będąca co najmniej źródłem białka; oświadczenia dotyczą składnika i warunków jego stosowania, nie czystości produktu w sensie antydopingowym). eur-lex.europa.eu, rozporządzenie 432/2012. Dostęp: 2.10.2026.
Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, tekst skonsolidowany (załącznik: oświadczenie, że żywność jest źródłem białka, może być stosowane tylko wówczas, gdy co najmniej 12% wartości energetycznej środka spożywczego pochodzi z białka). eur-lex.europa.eu, rozporządzenie 1924/2006. Dostęp: 2.10.2026.
National Health Service. Chest pain (informacja dla pacjentów, przegląd strony 8.08.2023: wezwanie pogotowia przy nagłym bólu w klatce piersiowej, który nie ustępuje, promieniuje do ręki, szyi, żuchwy, brzucha lub pleców albo występuje z potami, nudnościami, zawrotami głowy lub dusznością; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Chest pain. Dostęp: 3.10.2026.
National Health Service. Symptoms of a stroke (informacja dla pacjentów, przegląd strony 12.09.2024: opadnięcie jednej strony twarzy, osłabienie ręki, zaburzenia mowy; także osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała, utrata widzenia, splątanie; natychmiastowe wezwanie pogotowia; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Symptoms of a stroke. Dostęp: 3.10.2026.
National Health Service. DVT (deep vein thrombosis) (informacja dla pacjentów, przegląd strony 30.04.2026: objawy to pulsujący ból jednej nogi, zwykle łydki lub uda, obrzęk nogi i zaczerwienienie lub ściemnienie skóry; przy podejrzeniu zakrzepicy pilna wizyta u lekarza tego samego dnia; przy objawach zakrzepicy z dusznością lub bólem w klatce piersiowej natychmiastowe wezwanie pogotowia, bo może to być zatorowość płucna; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, DVT (deep vein thrombosis). Dostęp: 3.10.2026.
Ministerstwo Zdrowia. Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną? (w nagłej sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia numer alarmowy 112; całodobowy telefon 116 123 dla osób dorosłych przeżywających kryzys emocjonalny; publikacja 5.12.2024). gov.pl/web/zdrowie, pomoc psychologiczna i psychiatryczna. Dostęp: 3.10.2026.
National Health Service. Priapism (painful erections) (informacja dla pacjentów, przegląd strony 5.12.2023: natychmiastowe wezwanie pogotowia lub zgłoszenie na oddział ratunkowy przy wzwodzie trwającym ponad 3–4 godziny, a u osoby z niedokrwistością sierpowatokrwinkową przy bolesnym wzwodzie trwającym ponad godzinę; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Priapism. Dostęp: 3.10.2026.
National Health Service. Poisoning (informacja dla pacjentów, przegląd strony 12.06.2025: objawy zatrucia, m.in. wymioty, senność, splątanie, trudności w oddychaniu, drgawki i utrata przytomności; natychmiastowe wezwanie pomocy przy podejrzeniu połknięcia szkodliwej substancji przez dorosłego lub dziecko, także bez objawów, bo mogą pojawić się po kilku godzinach lub dniach, oraz przy utracie przytomności, zatrzymaniu oddechu, ciężkiej duszności lub drgawkach; nie wywoływać wymiotów, zabezpieczyć opakowanie substancji; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Poisoning. Dostęp: 3.10.2026.
National Health Service. Jaundice (informacja dla pacjentów, przegląd strony 22.01.2024: zażółcenie skóry lub białek oczu, któremu mogą towarzyszyć świąd, ciemniejszy mocz i jaśniejszy stolec, wymaga pilnej wizyty u lekarza; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Jaundice. Dostęp: 3.10.2026.
National Health Service. Cellulitis (informacja dla pacjentów, przegląd strony 18.04.2024: skóra bolesna, gorąca i obrzęknięta wymaga pilnej wizyty u lekarza; wezwanie pogotowia, gdy dołącza się bardzo wysoka temperatura lub dreszcze, szybkie bicie serca lub szybki oddech, zawroty głowy, splątanie albo utrata przytomności; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Cellulitis. Dostęp: 3.10.2026.

Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.

Primobolan (metenolon): co to jest, lek czy steryd, skutki uboczne