SARM-y (SARMs): co to jest, jak działają, skutki uboczne i status prawny

SARM-y (ang. SARMs, selective androgen receptor modulators) to selektywne modulatory receptora androgenowego: w większości niesteroidowe związki badane jako potencjalne leki na wyniszczenie mięśni w chorobach przewlekłych, hipogonadyzm i niektóre nowotwory. Żaden z nich nie został zatwierdzony jako lek ani w Stanach Zjednoczonych, ani w Unii Europejskiej, a w sporcie wszystkie są zabronione. W internecie sprzedaje się je jako suplementy albo odczynniki do badań, z obietnicą przyrostu mięśni bez skutków ubocznych sterydów. Ten artykuł wyjaśnia, co to są SARM-y i jak działają, co pokazały badania kliniczne, co faktycznie zawierają produkty kupowane w sieci, jakie szkody opisano u osób stosujących je na własną rękę i jaki mają status prawny w Polsce.

Nie podajemy dawek, długości cykli, połączeń z innymi substancjami ani źródeł zakupu. Jeśli już przyjmujesz SARM-y albo przyjmowałeś je niedawno, sekcja o rozmowie z lekarzem opisuje, co warto zgłosić i kiedy nie czekać na wizytę.

Spis treści

1. SARM-y: co to jest i skąd się wzięły

SARM-y to grupa związków, które łączą się z tym samym receptorem androgenowym co testosteron. W odróżnieniu od sterydów anaboliczno-androgennych większość z nich nie ma budowy steroidowej, a ich projektanci chcieli uzyskać działanie budujące mięśnie i kości przy słabszym wpływie na prostatę, skórę i włosy. Przegląd z 2019 r. opisuje badania SARM-ów w wyniszczeniu nowotworowym, łagodnym rozroście prostaty, hipogonadyzmie oraz raku piersi i prostaty, zaznaczając jednocześnie, że żaden z nich nie ma zatwierdzonego przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA) wskazania [1]. Przegląd z 2024 r. dodaje, że nie zatwierdziła ich też Europejska Agencja Leków [2].

Najczęściej spotykane nazwy to ostaryna (enobosarm, MK-2866), ligandrol (LGD-4033), andaryna (S-4), RAD140 (testolon) oraz S-23. Na polskiej liście substancji zabronionych obok nich wymieniony jest też YK-11. W tych samych sklepach pojawiają się substancje w ogóle niebędące SARM-ami, sprzedawane w tej samej kategorii: ibutamoren (MK-677), kardaryna (GW501516) czy SR9009 [6]. Wszystkie wymienione SARM-y figurują z nazwy na polskiej liście substancji zabronionych w sporcie na 2026 r. [11].

Słowo SARMs pojawia się też w wyszukiwaniach jako lek. SARM-y nie są zatwierdzonymi lekami do stosowania u ludzi: żaden nie ma pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, a badania kliniczne, w których je podawano, obejmowały chorych, osoby starsze i zdrowych ochotników, pod nadzorem lekarzy, w dawkach ustalonych przez protokół i przez kilka tygodni lub miesięcy [1] [2] [3] [5].

2. Jak działają SARM-y i dlaczego selektywność nie oznacza bezpieczeństwa

Receptor androgenowy występuje nie tylko w mięśniach i kościach, ale też w prostacie, skórze, wątrobie i w podwzgórzu, które steruje produkcją własnego testosteronu. Selektywność oznacza, że w części tkanek kompleks receptora z cząsteczką uruchamia geny silniej niż w innych, więc stosunek działania anabolicznego do androgennego w badaniach przedklinicznych bywa korzystniejszy niż dla testosteronu [1]. Nie oznacza to braku działania poza mięśniem.

Najlepiej widać to w badaniu ligandrolu u zdrowych, młodych mężczyzn. W randomizowanym badaniu z grupą placebo 76 uczestników w wieku 21 do 50 lat przyjmowało ligandrol albo placebo przez 21 dni, w trzech niskich dawkach. Beztłuszczowa masa ciała wzrosła zależnie od dawki, masa tłuszczowa nie zmieniła się istotnie, a jednocześnie spadły testosteron całkowity, globulina wiążąca hormony płciowe (SHBG), cholesterol HDL i trójglicerydy; przy najwyższej z badanych dawek obniżyły się też wolny testosteron i hormon folikulotropowy (FSH). Po odstawieniu wartości wróciły do wyjściowych w ciągu pięciu tygodni obserwacji [3]. Hamowanie własnych hormonów i spadek HDL wystąpiły więc już po trzech tygodniach, przy dawkach niższych od tych, które według przeglądu z 2025 r. przyjmują sportowcy [8].

Dla osoby trenującej wynika z tego wniosek: SARM działa przez receptor androgenowy, tylko ma inną budowę cząsteczki. Może hamować oś podwzgórze, przysadka, jądra i obniżać HDL, co pokazało badanie ligandrolu [3]. Twierdzenie, że SARM-y są bezpieczniejszą wersją sterydów, nie ma oparcia w badaniach: przywołane badania porównywały SARM-y z placebo, a nie ze sterydami, trwały krótko i dotyczyły produktu o znanym składzie podawanego pod nadzorem lekarzy. Osoba kupująca SARM-y w internecie nie ma żadnego z tych warunków, a danych o długotrwałym stosowaniu rekreacyjnym brakuje [7].

3. Co pokazały badania kliniczne SARM-ów

Badania kliniczne SARM-ów prowadzono u osób starszych, chorych albo w krótkich badaniach bezpieczeństwa. Poniższa tabela zbiera najważniejsze publikacje; badania pojedynczych substancji, w tym RAD140 i ligandrolu, omawiamy szerzej w tekście SARM-y a badania kliniczne.

Badania kliniczne i przeglądy dotyczące SARM-ów: uczestnicy, wyniki i ograniczenia według abstraktów publikacji

Publikacja	Rodzaj danych i uczestnicy	Co opisano	Ograniczenia
Basaria i wsp., 2013 [3]	Badanie randomizowane z placebo, 76 zdrowych mężczyzn w wieku 21 do 50 lat, ligandrol przez 21 dni	Wzrost beztłuszczowej masy ciała zależny od dawki, bez istotnej zmiany masy tłuszczowej; zależny od dawki spadek testosteronu całkowitego, SHBG, HDL i trójglicerydów; powrót do wartości wyjściowych po odstawieniu	Trzy tygodnie, niskie dawki, brak oceny siły w dłuższym czasie
Dalton i wsp., 2011 [4]	Badanie randomizowane z placebo, faza II, 120 zdrowych mężczyzn po 60. roku życia i kobiet po menopauzie, enobosarm (ostaryna) przez 12 tygodni	Wzrost beztłuszczowej masy ciała zależny od dawki (w najwyższej dawce średnio o 1,3 kg więcej niż w grupie placebo), niewielki spadek masy tłuszczowej w tej grupie (około 0,6 kg względem placebo) bez zmiany masy ciała; poprawa funkcji fizycznej i insulinooporności; częstość działań niepożądanych podobna jak w grupie placebo	Osoby starsze, krótki czas obserwacji
Wen i wsp., 2025 [5]	Przegląd systematyczny 9 badań randomizowanych, 970 uczestników, średni wiek 57 lat, średnia obserwacja 80 dni	Średnia beztłuszczowa masa ciała przed i po interwencji 49,46 i 50,86 kg, masa tłuszczowa 21,99 i 21,85 kg; umiarkowana częstość łagodnych i średnio nasilonych działań niepożądanych, niska ciężkich	Średnie z badań o różnych substancjach i populacjach; brak młodych osób trenujących
Vignali i wsp., 2023 [7]	Przegląd systematyczny bezpieczeństwa: 18 badań klinicznych i 15 opisów przypadków lub serii, 1 447 osób narażonych na SARM	Podwyższona aminotransferaza alaninowa (ALT) średnio u 7,1% uczestników badań; w opisach przypadków 15 polekowych uszkodzeń wątroby, jeden przypadek zerwania ścięgien Achillesa i osobny przypadek rabdomiolizy po połączeniu z kardaryną i intensywnym wysiłku	Opisy przypadków nie pozwalają oszacować częstości; skład produktów z opisów przypadków zwykle nieznany

Źródła danych w tabeli: abstrakty publikacji [3] [5] [7] i pełny tekst publikacji [4]. Wspólny wniosek: w badaniach klinicznych SARM-y zwiększały beztłuszczową masę ciała, wpływ na masę tłuszczową był niewielki albo nieistotny (brak istotnej zmiany w badaniu ligandrolu, spadek o około 0,6 kg w jednej grupie badania enobosarmu), a w badaniu ligandrolu już po trzech tygodniach spadły HDL i własny testosteron. Danych o skutkach wielomiesięcznego stosowania u młodych osób trenujących nie ma, więc wyniki te nie są podstawą do stosowania SARM-ów na masę ani na redukcję. Szerzej opisujemy to w tekście SARM-y na redukcję i na masę.

4. Co naprawdę jest w produktach sprzedawanych jako SARM-y

W 2016 r. badacze kupili przez internet 44 produkty opisane jako SARM-y i przeanalizowali je metodami używanymi w laboratoriach antydopingowych. Wyniki opublikowane w JAMA w 2017 r. [6]:

• tylko 23 produkty (52%) zawierały co najmniej jeden SARM (ostarynę, LGD-4033 albo andarynę);
• 17 produktów (39%) zawierało inną niezatwierdzoną substancję, w tym ibutamoren, kardarynę (GW501516) i SR9009;
• w 4 produktach (9%) nie wykryto żadnej substancji czynnej;
• 11 produktów (25%) zawierało substancje nieujęte na etykiecie;
• ilość substancji zgodna z etykietą była tylko w 18 produktach (41%), a w 26 (59%) różniła się wyraźnie.

Wyniki pokazują problem wiarygodności oznakowania w tej próbie; nie określają prawdopodobieństwa dla konkretnego produktu kupowanego dziś. Opinie użytkowników z forów i sklepów nie mogą tego rozstrzygnąć, bo bez analizy chemicznej piszący nie wie, co przyjmował. Przegląd z 2025 r. potwierdza, że sportowcy kupują SARM-y głównie przez internet, a większość badanych produktów była zanieczyszczona innymi substancjami [8]. Przegląd z 2024 r. zwraca uwagę, że brak kontroli jakości utrudnia nawet ocenę, czy za uszkodzenie wątroby odpowiada sam SARM, czy domieszka [2].

5. Skutki uboczne SARM-ów: co jest udokumentowane

Poniżej najważniejsze fakty z przeglądów i opisów przypadków, z podziałem na narządy. Pełne omówienie, z tabelą dla poszczególnych substancji, znajdziesz w artykule skutki uboczne SARM-ów.

5.1. Wątroba

Uszkodzenie wątroby jest najczęściej opisywanym ciężkim powikłaniem. Przegląd z 2024 r. zebrał 20 doniesień o działaniach niepożądanych opublikowanych od 2020 r., w większości opisujących polekowe uszkodzenie wątroby z cholestazą lub uszkodzeniem komórek wątrobowych i żółtaczką [2]. W opisie przypadku z Australii 43-letni mężczyzna przyjmował RAD140 kupiony w internecie przez dwa miesiące. Tydzień po odstawieniu zgłosił się do lekarza z żółtaczką i świądem; przez kolejne sześć tygodni wyniki się pogarszały, a przy przyjęciu do szpitala bilirubina wynosiła 708 µmol/l przy normie poniżej 20. Biopsja wykazała cholestazę typową dla uszkodzenia po sterydach anabolicznych, a wyniki wróciły do normy po pięciu miesiącach [9]. Odstawienie produktu nie zatrzymało więc od razu uszkodzenia.

5.2. Hormony, płodność i libido

SARM-y mogą hamować własną produkcję testosteronu. W trzytygodniowym badaniu ligandrolu testosteron całkowity spadał zależnie od dawki, a przy najwyższej z badanych dawek spadły też wolny testosteron i FSH; po odstawieniu wartości wróciły do wyjściowych [3]. Przegląd z 2025 r. wymienia hamowanie testosteronu wśród działań opisanych w badaniach przedklinicznych i klinicznych, obok przerostu prostaty, zmian w nerkach i wątrobie [8]. Obniżony testosteron może się objawiać spadkiem libido, zaburzeniami erekcji, zmęczeniem i gorszym nastrojem; takie objawy wymagają oceny lekarskiej. O tym, jak długo trwa regeneracja po wielomiesięcznym stosowaniu produktów z nieznaną zawartością, badania kliniczne nie dają odpowiedzi.

5.3. Lipidy i serce

W badaniu ligandrolu cholesterol HDL spadał zależnie od dawki i wrócił do wartości wyjściowych po odstawieniu [3]. Opisano też przypadek prawdopodobnego ostrego zapalenia mięśnia sercowego u 32-letniego mężczyzny, który zaczął przyjmować RAD140 w celu budowy mięśni; autorzy postawili to rozpoznanie jako przypuszczalne, a pacjent miał cukrzycę typu 1 i przeszłość używania innych substancji, co utrudnia ocenę przyczyny [10]. Autorzy przeglądu z 2025 r. ostrzegają, że dawki wyższe od badanych klinicznie mogą zwiększać ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych; wielkości tego ryzyka nie określono [8].

5.4. Ścięgna i mięśnie

W opisach przypadków odnotowano zerwanie obu ścięgien Achillesa u 36-letniego zawodnika trójboju siłowego, a u innego, 43-letniego mężczyzny, który przyjmował ostarynę razem z kardaryną i dzień wcześniej przejechał długi dystans na rowerze, rabdomiolizę, czyli rozpad mięśni szkieletowych [7]. W jednym badaniu klinicznym rabdomiolizę stwierdzono u dwóch uczestników po dużym wysiłku, ale autorzy nie uznali jej za związaną z badaną substancją [7]. Mechanizm nie jest wyjaśniony, ale autorzy przeglądu zalecają, by o tych ryzykach mówić wprost osobom stosującym SARM-y rekreacyjnie [7].

6. Dlaczego nie podajemy dawkowania ani cykli

Pytania o dawkowanie SARM-ów pojawiają się często, ale odpowiedź w postaci liczby nie miałaby podstaw. Nie ma zatwierdzonego dawkowania do celów sylwetkowych, bo żaden SARM nie jest zatwierdzonym lekiem [1] [2]. Badania kliniczne stosowały dawki niższe od opisywanych u sportowców, a autorzy przeglądu z 2025 r. ostrzegają, że wyższe dawki mogą zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby, zaburzeń gospodarki cukrowej, zdarzeń sercowo-naczyniowych i uszkodzeń ścięgien, choć wielkości tego ryzyka nie określono [8]. Do tego skład produktów z internetu rzadko odpowiada etykiecie [6], więc liczba miligramów na opakowaniu nie mówi, co i ile zawiera kapsułka. Z tych samych powodów nie opisujemy łączenia SARM-ów ze sobą ani z innymi substancjami.

6.1. Jeśli już przyjmujesz SARM-y

Najbezpieczniejszy krok to rozmowa z lekarzem pierwszego kontaktu albo endokrynologiem. Powiedz wprost, co przyjmowałeś, jak długo i z czym; lekarza obowiązuje tajemnica zawodowa, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach, a bez tej informacji nie dobierze badań. W publikacjach o osobach stosujących SARM-y oceniano próby wątrobowe i bilirubinę [7] [9], hormony płciowe i lipidogram [3]; o tym, co i kiedy oznaczyć, decyduje lekarz na podstawie objawów i wywiadu.

Dzwoń pod 112 albo jedź na szpitalny oddział ratunkowy, gdy pojawi się ból lub ucisk w klatce piersiowej, nagła ciężka duszność, omdlenie, a także silny ból i osłabienie mięśni z ciemnym, brunatnym moczem, które mogą oznaczać rabdomiolizę.

Zgłoś się do lekarza bez odkładania wizyty, gdy zauważysz zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz bez bólu mięśni, odbarwione stolce, świąd skóry, nietypowe zmęczenie, duszność przy zwykłym wysiłku albo kołatanie serca. Przy utrzymującym się obniżeniu nastroju lub zaburzeniach erekcji po odstawieniu umów wizytę u lekarza pierwszego kontaktu lub endokrynologa.

7. Czy SARM-y są legalne w Polsce

Obrót. Żaden SARM nie ma pozwolenia na dopuszczenie do obrotu jako lek [2]. Ustawa o zwalczaniu dopingu w sporcie z 2017 r. przewiduje grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 3 dla osoby, która udostępnia innym, odpłatnie lub nieodpłatnie, substancję z grupy S1 listy zabronionej bez takiego pozwolenia, albo przechowuje ją w tym celu; tej samej karze podlega przywożenie lub sprowadzanie takiej substancji do Polski niezgodnie z art. 68 Prawa farmaceutycznego oraz podanie substancji zabronionej małoletniemu zawodnikowi [12]. SARM-y należą do grupy S1 [11]. Przepisy dotyczą udostępniania, obrotu, przywozu i sprowadzania; samo posiadanie na własny użytek nie jest w nich wymienione. Sprzedaż SARM-ów, także przez sklepy internetowe i z dopiskiem do badań, wypełnia znamiona przepisu o udostępnianiu, a zamówienie przesyłki z zagranicy może podlegać przepisowi o sprowadzaniu. Sprzedaż bez recepty nie świadczy o legalności: recepty na SARM-y nie ma, bo żaden nie jest zatwierdzonym lekiem.

Sport. Lista substancji i metod zabronionych na 2026 r. opublikowana przez Polską Agencję Antydopingową wymienia SARM-y w klasie S1.2, czyli wśród innych środków anabolicznych, z przykładami: andaryna, LGD-4033 (ligandrol), enobosarm (ostaryna), RAD140, S-23 i YK-11. Klasa S1 jest zabroniona w czasie zawodów i poza nimi [11]. Przegląd z 2025 r. szacuje, że SARM-y stosuje od 1 do 3% sportowców; w części opisanych przypadków pacjenci zaprzeczali używaniu nielegalnych substancji, co według autorów może oznaczać, że uważali SARM-y za legalne [8].

8. Sklep, cena i gdzie kupić SARM-y: dlaczego nie wskazujemy

Świat Supli nie sprzedaje SARM-ów ani innych substancji bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu i nie wskazuje źródeł zakupu. Cena z ogłoszenia nie jest informacją o jakości: badanie produktów kupionych w internecie pokazało, że co drugi nie zawierał zadeklarowanego SARM-u, a co czwarty miał składniki spoza etykiety [6]. Sprzedawcy, którzy nazywają SARM-y suplementami diety, wprowadzają kupujących w błąd: to niezatwierdzone kandydaty na leki i środki anaboliczne zabronione w sporcie [2] [11]. Jeśli twoim celem jest więcej mięśni i siły, następna sekcja opisuje, co ma udokumentowane działanie i jest legalne.

9. Co zamiast SARM-ów, jeśli chodzi ci o mięśnie i siłę

Badania, na które powołują się sprzedawcy SARM-ów, prowadzono u osób starszych, chorych i w krótkich badaniach bezpieczeństwa, a nie u młodych osób budujących sylwetkę. W tej grupie najlepiej udokumentowane są trening oporowy z progresją obciążeń, odpowiednia ilość białka w diecie i sen. Z suplementów najwięcej badań u trenujących ma monohydrat kreatyny [13]; unijne oświadczenie o jej wpływie na wydolność wymaga 3 g kreatyny dziennie [14]. Odżywka białkowa nie działa jak środek anaboliczny, ale ułatwia dobicie białka, gdy posiłki go nie pokrywają [15]. Liczby z badań i porównanie produktów na redukcję i na masę zebraliśmy w tekście SARM-y na redukcję i na masę, a oba rodzaje produktów znajdziesz w sklepie Świat Supli: w kategorii kreatyny i wśród koncentratów białek serwatkowych.

Świat Supli Kreatyna Monohydrat 500 g

Monohydrat kreatyny marki własnej sklepu, w kilku smakach. Według strony produktu porcja 3 g proszku zawiera 2 596 mg kreatyny, a unijne oświadczenie o wydolności wymaga 3 g kreatyny dziennie; sprawdź etykietę wariantu i nie przekraczaj porcji podanej przez producenta.

Sprawdź kreatynę Świat Supli

Promaker Pro WPC 2000 g

Koncentrat białek serwatkowych; według tabeli na stronie produktu 21,6 g białka w porcji 30 g, a wartości zależą od smaku. Zawiera białka mleka i lecytynę sojową; producent nie zaleca stosowania w ciąży. Osoby niepełnoletnie, przyjmujące leki lub z chorobami przewlekłymi powinny skonsultować suplementację z lekarzem albo dietetykiem.

Sprawdź Promaker Pro WPC

11. Podsumowanie

• SARM-y to w większości niesteroidowe modulatory receptora androgenowego badane jako leki; żaden nie jest zatwierdzony w USA ani w UE [1] [2].
• Selektywność nie oznacza braku działania androgennego: w badaniu ligandrolu już po trzech tygodniach spadły własny testosteron i HDL [3].
• W badaniach klinicznych SARM-y zwiększały beztłuszczową masę ciała; wpływ na masę tłuszczową był niewielki albo nieistotny, a danych o długim stosowaniu u osób trenujących nie ma [3] [4] [5].
• Około połowa produktów sprzedawanych jako SARM-y nie zawierała żadnego SARM-u, a co czwarty miał składniki spoza etykiety [6].
• Najczęściej opisywanym ciężkim powikłaniem jest polekowe uszkodzenie wątroby; opisano też zerwanie ścięgna, rabdomiolizę i prawdopodobne zapalenie mięśnia sercowego [2] [7] [9] [10].
• SARM-y są w klasie S1 listy zabronionej, a ich udostępnianie innym jest w Polsce karalne [11] [12]; trening, dieta, sen oraz jako uzupełnienie diety odżywka białkowa i monohydrat kreatyny mają dowody, których SARM-y u osób trenujących nie mają [13] [14] [15].
• Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej; objawy alarmowe opisane wyżej wymagają pilnej pomocy.