Skutki uboczne SARM-ów (selektywnych modulatorów receptora androgenowego) są opisane w trzech rodzajach źródeł: w krótkich badaniach klinicznych kandydatów na leki, w opisach przypadków osób, które przyjmowały produkty z internetu, i w analizach chemicznych tych produktów. Najczęściej opisywanym ciężkim powikłaniem jest polekowe uszkodzenie wątroby z żółtaczką [1] [2], a w badaniu klinicznym ligandrolu spadały testosteron i cholesterol HDL [3]. Opisano też zerwanie ścięgna Achillesa [4] i możliwe zapalenie mięśnia sercowego [5]. SARM-y nie są zatwierdzonymi lekami, a skład produktów z sieci często nie zgadza się z etykietą [6] [7].
Jeśli przyjmujesz SARM-y i chcesz zadbać o wątrobę, zacznij od badań i lekarza. Wsparcie diety, na przykład z kategorii preparaty na wątrobę, może uzupełniać zwykłą dietę, ale nie chroni przed uszkodzeniem wątroby przez SARM-y i nie zastępuje wizyty u lekarza.
Spis treści
1. SARM-y: skutki uboczne i skąd o nich wiemy
SARM-y działają przez receptor androgenowy i miały leczyć m.in. zanik mięśni, ale żaden nie ma zatwierdzenia w USA ani w Unii Europejskiej [1]; czym są i jak działają, opisujemy w poradniku SARM: co to jest. Przegląd systematyczny Vignali i wsp. z 2023 r. objął 17 prób klinicznych, jedno badanie ankietowe i 15 publikacji opisujących przypadki lub serie przypadków; w próbach klinicznych SARM otrzymało 1447 uczestników [2]. Badania kliniczne są krótkie i prowadzone w ustalonych ilościach, a opisy przypadków pokazują, że powikłanie może wystąpić, lecz nie mówią, jak często. Brak doniesień o jakimś skutku nie oznacza więc, że go nie ma.
2. Skutki uboczne SARM-ów dla wątroby
W badaniach klinicznych podwyższoną aktywność ALT (aminotransferazy alaninowej; jej wzrost może wskazywać na uszkodzenie komórek wątroby, ale wynik interpretuje lekarz) stwierdzano w części badań; średnia odsetków uczestników z podwyższonym ALT w poszczególnych badaniach wyniosła 7,1%, co nie jest oszacowaniem ryzyka dla osób kupujących produkty w internecie. W opisach przypadków w tym samym przeglądzie było 15 polekowych uszkodzeń wątroby [2]. Przegląd z 2024 r. zebrał 20 doniesień o działaniach niepożądanych opublikowanych od 2020 r.; większość dotyczyła uszkodzenia wątroby z cholestazą (zastojem żółci) albo uszkodzenia komórek wątroby, z żółtaczką [1].
Dwa opisy przypadków pokazują przebieg takiego uszkodzenia. Mężczyzna po czterdziestce przyjmował ostarynę (enobosarm) przez dwa miesiące bez nadzoru lekarza i zgłosił się z żółtaczką, brakiem apetytu, spadkiem masy ciała i biegunką; biopsja potwierdziła cholestatyczne uszkodzenie wątroby podobne do tego po sterydach anabolicznych, bilirubina rosła jeszcze po przyjęciu do szpitala, a wyniki poprawiały się stopniowo przez kilka miesięcy [8]. W drugim przypadku 43-letni mężczyzna przyjmował RAD140 do budowy mięśni przez dwa miesiące; tydzień po odstawieniu zgłosił się z żółtaczką i świądem, przez kolejne sześć tygodni wyniki się pogarszały, do bilirubiny 708 µmol/l przy normie poniżej 20, a do normy wróciły dopiero po pięciu miesiącach od odstawienia [9]. W obu przypadkach wykluczono inne typowe przyczyny, ale to pojedyncze opisy, które nie pozwalają ocenić częstości ani pewnej przyczynowości.
3. Hormony: testosteron, libido i płodność
W randomizowanym badaniu Basarii i wsp. z 2013 r. z udziałem 76 zdrowych mężczyzn ligandrol (LGD-4033) podawany przez 21 dni obniżał zależnie od dawki testosteron całkowity, SHBG (białko wiążące hormony płciowe) i cholesterol HDL (frakcję nazywaną dobrym cholesterolem); wolny testosteron i FSH, hormon potrzebny do wytwarzania plemników, spadły tylko przy największej badanej dawce. W ciągu 5 tygodni po zakończeniu wartości wróciły do wyjściowych [3]. Badanie było krótkie, więc nie mówi nic o miesiącach stosowania.
Opis przypadku Cardaciego i wsp. z 2022 r. dotyczy 25-latka, który przez 5 tygodni przyjmował ligandrol razem z ibutamorenem (MK-677), który jest sekretagogiem hormonu wzrostu, a nie SARM-em (więcej we wpisie o MK-677), i pokazuje większą skalę zmian poza badaniem: w trakcie przyjmowania spadły testosteron całkowity i wolny, a po odstawieniu wróciły do wartości wyjściowych. FSH był poniżej zakresu referencyjnego w trakcie przyjmowania i cztery tygodnie po odstawieniu, ale nie zmierzono go przed rozpoczęciem, więc nie da się ustalić, czy spadł wskutek przyjmowania substancji [10]. Nie wiadomo też, która z dwóch substancji odpowiadała za który efekt, a nasienia nie badano, więc wpływu na płodność nie da się ocenić. Spadek testosteronu może dawać obniżone libido, zaburzenia erekcji, zmęczenie i gorszy nastrój; takie objawy wymagają oceny lekarza.
4. Cholesterol, serce, ścięgna i kości
W tym samym przypadku HDL spadł o 36,4%, a LDL (frakcja nazywana złym cholesterolem) wzrósł o 40%; cztery tygodnie po odstawieniu LDL i cholesterol całkowity nadal były wyższe niż przed przyjmowaniem, czego ten jeden przypadek nie pozwala uznać za dowód trwałej zmiany. Gęstość mineralna kości zmniejszyła się w trakcie przyjmowania o 2,1% i w kontroli cztery tygodnie po odstawieniu wróciła do wartości wyjściowej, natomiast masa tłuszczowa wzrosła o 15,4% i w okresie obserwacji nie wróciła do wartości wyjściowej [10]. Opisano również możliwe ostre zapalenie mięśnia sercowego u 32-letniego mężczyzny po RAD140; autorzy nazwali je przypuszczalnym, a pacjent miał cukrzycę typu 1 i wcześniej używał innych substancji, co utrudnia ocenę przyczyny [5]. U 36-letniego trójboisty po dwóch rodzajach SARM-ów doszło do kolejnych zerwań obu ścięgien Achillesa, które wymagały operacji; autorzy sądzą, że SARM-y mogą sprzyjać zerwaniom, tak jak sterydy anaboliczne [4]. Przegląd z 2023 r. wymienia też rabdomiolizę, czyli rozpad mięśni szkieletowych: u dwóch uczestników jednego badania klinicznego wystąpiła po intensywnym wysiłku i nie została uznana za związaną z badaną substancją, a w osobnym opisie przypadku pojawiła się po połączeniu ostaryny z kardaryną (agonistą receptora PPARδ, który nie jest SARM-em) i intensywnym wysiłku; skutków takiego połączenia nie da się przypisać jednej substancji [2].
5. RAD 140, ostaryna, YK-11: co opisano dla poszczególnych SARM-ów
| Substancja | Co opisano u ludzi | Ograniczenie |
|---|---|---|
| Ostaryna (enobosarm) | Cholestatyczne uszkodzenie wątroby potwierdzone biopsją po dwóch miesiącach przyjmowania, poprawa przez kilka miesięcy [8] | Jedna osoba |
| Ligandrol (LGD-4033) | Spadek testosteronu, SHBG i HDL zależny od dawki, powrót po odstawieniu [3] | 21 dni, zdrowi mężczyźni |
| RAD140 | W badaniu fazy 1 u 22 kobiet z rakiem piersi zdarzenia w trakcie leczenia niezależnie od przyczyny: wzrost AST (aminotransferazy asparaginianowej; 59,1%), ALT (45,5%) i bilirubiny (27,3%); zdarzenia stopnia 3 lub 4 z dowolnej przyczyny u 72,7%, stopnia 3 uznane za związane z lekiem u 31,8%, stopnia 4 związanych z lekiem brak [11]; ciężkie uszkodzenie wątroby [9] i możliwe zapalenie serca [5] w opisach przypadków | Pacjentki onkologiczne nie reprezentują zdrowych osób; wynik nie potwierdza bezpieczeństwa stosowania rekreacyjnego |
| Andaryna, YK-11, S-23 | Brak badań bezpieczeństwa u ludzi w cytowanych przeglądach | Brak danych nie oznacza bezpieczeństwa |
6. Dlaczego produkty z internetu zwiększają ryzyko
Z 44 produktów sprzedawanych w USA jako SARM-y tylko 52% zawierało jakikolwiek SARM, 39% inną niezatwierdzoną substancję, a 25% składniki nieujęte na etykiecie; ilość substancji zgadzała się z etykietą w 41% produktów [6]. Analiza 13 produktów kupionych we Włoszech wykazała w 30% próbek niezadeklarowane leki, m.in. tamoksyfen, klomifen i testosteron, a w ponad 60% więcej niż jedną substancję czynną; zawartość wahała się od 30 do 90% deklarowanej, a w 23% próbek zamiast deklarowanego SARM-u był inny [7]. Przy produktach z kilkoma substancjami czynnymi kupujący łączy je nieświadomie, a każda kolejna substancja dokłada własne ryzyko [7] [10]. Oba wyniki dotyczą małych prób z jednego okresu i kraju, ale pokazują, że etykieta nie mówi, co przyjmuje kupujący.
7. SARMs: opinie i dawkowanie. Dlaczego ich tu nie ma
Nie podajemy dawek, cykli, połączeń ani źródeł zakupu. Nie ma zatwierdzonego dawkowania SARM-ów do celów sylwetkowych, a wyniki badań klinicznych nie przenoszą się na produkty o nieznanym składzie [2] [6]. Opinie użytkowników mają dodatkowe ograniczenie: piszący nie wie, co faktycznie przyjmował, a spadek HDL, wzrost ALT czy spadek FSH nie dają objawów, które da się opisać w komentarzu. Badania krwi mogą wychwycić część zmian, ale nie gwarantują bezpieczeństwa i im nie zapobiegają: w opisanym przypadku po RAD140 uszkodzenie wątroby narastało jeszcze sześć tygodni po odstawieniu [9]. Nie istnieje też legalny, zaufany dostawca, bo żaden SARM nie ma pozwolenia na dopuszczenie do obrotu [1].
Preparaty na wątrobę, boostery testosteronu i zestawy witamin nie mają oparcia w badaniach jako ochrona przy SARM-ach. W przeglądzie 14 badań sylimaryna (ostropest plamisty) u osób z przewlekłymi chorobami wątroby nie zmniejszała śmiertelności ani nie poprawiała obrazu w biopsji, a niewielki efekt dotyczący ALT nie utrzymał się w badaniach lepszej jakości [12]. Brakuje też badań, w których jakikolwiek suplement zmniejszałby ryzyko polekowego uszkodzenia wątroby po SARM-ach; o TUDCA, które również bywa polecane w trakcie cyklu, piszemy osobno. Suplement przyjmowany w przekonaniu, że chroni, może opóźnić odstawienie i wizytę u lekarza. Co ma sens przy dbaniu o zdrowie przy środkach anabolicznych, a co nie, omawiamy w poradniku o suplementacji podczas cyklu sterydowego; żaden zakup nie chroni przed powikłaniami SARM-ów.
Terapii po cyklu (PCT) nie opisujemy, bo stosowane w niej leki wymagają recepty i oceny lekarza, a nie ma badań nad takim postępowaniem po SARM-ach. Samodzielne przyjmowanie tych leków nie jest bezpiecznym sposobem na powrót hormonów; po odstawieniu, zwłaszcza przy objawach niskiego testosteronu, właściwym krokiem jest wizyta u lekarza.
8. Kiedy do lekarza i na pogotowie
Dzwoń pod 112 albo jedź na szpitalny oddział ratunkowy przy bólu lub ucisku w klatce piersiowej, nagłej ciężkiej duszności, omdleniu oraz przy silnym bólu i osłabieniu mięśni z ciemnym, brunatnym moczem (możliwa rabdomioliza).
Zgłoś się do lekarza bez odkładania wizyty przy zażółceniu skóry lub białek oczu, ciemnym moczu bez bólu mięśni, odbarwionych stolcach, świądzie skóry, braku apetytu, nietypowym zmęczeniu, duszności przy zwykłym wysiłku, kołataniu serca albo nagłym bólu w okolicy ścięgna Achillesa. Żółtaczka po SARM-ach może narastać także po odstawieniu [8] [9]. Przy utrzymującym się obniżeniu libido, zaburzeniach erekcji lub nastroju po odstawieniu umów wizytę u lekarza rodzinnego lub endokrynologa. Powiedz wprost, co przyjmowałeś, jak długo i z czym; lekarza obowiązuje tajemnica zawodowa, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach. O zakresie badań (m.in. próby wątrobowe, lipidogram, hormony płciowe) decyduje lekarz.
9. Status SARM-ów w sporcie i w prawie
SARM-y należą do klasy S1.2 (inne środki anaboliczne) Listy Zabronionej WADA na 2026 r., z przykładami: andaryna, enobosarm, LGD-4033, RAD140, S-23 i YK-11; klasa S1 obowiązuje w zawodach i poza nimi [13]. W Polsce ustawa o zwalczaniu dopingu w sporcie przewiduje grzywnę, ograniczenie wolności albo karę do 3 lat więzienia za udostępnianie osobom trzecim substancji z grup S1, S2 lub S4 bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, a także za ich przechowywanie w celu udostępnienia, obrót bez zezwolenia i przywóz niezgodny z Prawem farmaceutycznym (art. 49, tekst jednolity z 2022 r.) [14]. Andaryna, ligandrol, ostaryna i RAD-140 są też wymienione w wykazie substancji zakazanych w produkcji środków spożywczych (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2024 r., pkt 4), więc nie mogą być składnikiem suplementu diety produkowanego w Polsce [15].
10. Najczęstsze pytania
Jakie są skutki uboczne SARM-ów?
Najczęściej opisywane jest polekowe uszkodzenie wątroby z żółtaczką [1] [2]. W badaniu ligandrolu spadały testosteron, SHBG i HDL [3]. Opisano też zerwanie ścięgien Achillesa [4] i możliwe zapalenie mięśnia sercowego [5].
Czy SARM-y szkodzą wątrobie?
Mogą. W badaniach klinicznych średnia odsetków uczestników z podwyższonym ALT w poszczególnych badaniach wyniosła 7,1%, co nie jest oszacowaniem ryzyka dla produktów z internetu [2], a opisy przypadków dokumentują cholestatyczne uszkodzenie wątroby po ostarynie [8] i ciężkie uszkodzenie po RAD140 [9].
Czy po SARM-ach wraca własny testosteron?
W 21-dniowym badaniu ligandrolu wartości wróciły do wyjściowych w ciągu 5 tygodni po zakończeniu [3]. Dla miesięcy stosowania i produktów o nieznanym składzie brakuje badań, więc nie da się tego przewidzieć u konkretnej osoby; objawy niskiego testosteronu wymagają oceny lekarza.
RAD 140: jakie ma skutki uboczne?
W badaniu fazy 1 u 22 kobiet z przerzutowym rakiem piersi najczęstsze zdarzenia odnotowane w trakcie leczenia, niezależnie od ustalonej przyczyny, to wzrost AST, ALT i bilirubiny oraz wymioty, odwodnienie i spadek masy ciała; zdarzenia stopnia 3 uznane za związane z lekiem wystąpiły u 31,8% pacjentek [11]. Tych wyników nie przenosi się wprost na zdrowe osoby. Poza badaniem opisano ciężkie uszkodzenie wątroby [9] i możliwe zapalenie mięśnia sercowego [5].
YK-11 i andaryna: jakie mają skutki uboczne?
W cytowanych przeglądach nie ma badań bezpieczeństwa tych substancji u ludzi. Brak danych oznacza, że nie wiadomo, jak szkodzą, a nie że są bezpieczne.
Czy suplementy na wątrobę chronią przy SARM-ach?
Brak badań, które by to pokazywały. Sylimaryna w przeglądzie badań u osób z chorobami wątroby nie dała przekonujących korzyści klinicznych [12]. Przy objawach ze strony wątroby potrzebny jest lekarz.
11. W skrócie
- Najczęściej opisywane ciężkie powikłanie SARM-ów to polekowe uszkodzenie wątroby, które może narastać także po odstawieniu.
- W badaniu ligandrolu po 21 dniach spadły testosteron, SHBG i HDL; po odstawieniu wróciły do wartości wyjściowych.
- Skład produktów z internetu często nie zgadza się z etykietą; nie ma zatwierdzonego, bezpiecznego sposobu stosowania SARM-ów do celów sylwetkowych.
- Przy żółtaczce, bólu w klatce piersiowej lub ciemnym moczu z bólem mięśni szukaj pomocy lekarskiej, a w nagłych przypadkach dzwoń pod 112. Uszkodzenie wątroby może narastać tygodniami po odstawieniu, a powrót wyników do normy trwał w opisanych przypadkach kilka miesięcy.
- Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej; terapii po cyklu nie prowadź samodzielnie.
Źródła
- Leciejewska N. i wsp., 2024, Selective androgen receptor modulator use and related adverse events including drug-induced liver injury: Analysis of suspected cases, Eur J Clin Pharmacol 80(2):185–202 (przegląd 20 doniesień o działaniach niepożądanych od 2020 r., głównie polekowe uszkodzenie wątroby z cholestazą lub uszkodzeniem komórek wątroby i żółtaczką; ograniczone dane o ilościach i czystości produktów; brak zatwierdzenia przez FDA i EMA). europepmc.org
- Vignali J.D. i wsp., 2023, Systematic Review of Safety of Selective Androgen Receptor Modulators in Healthy Adults: Implications for Recreational Users, J Xenobiot 13(2):218–236 (przegląd systematyczny u zdrowych dorosłych: 17 prób klinicznych, jedno badanie ankietowe i 15 publikacji opisujących przypadki lub serie; w próbach klinicznych SARM otrzymało 1447 uczestników; średnio 7,1% uczestników z podwyższonym ALT w badaniach; 15 przypadków polekowego uszkodzenia wątroby, 1 zerwanie ścięgna Achillesa; rabdomioliza u 2 uczestników badania po intensywnym wysiłku, bez uznania związku z substancją, oraz w opisie przypadku po ostarynie z kardaryną i wysiłku). europepmc.org
- Basaria S. i wsp., 2013, The safety, pharmacokinetics, and effects of LGD-4033 in healthy young men, J Gerontol A 68(1):87–95 (badanie randomizowane z placebo, 76 zdrowych mężczyzn w wieku 21–50 lat, ligandrol 0,1, 0,3 lub 1 mg dziennie albo placebo przez 21 dni (parametry badania, nie zalecenie); zależny od dawki spadek testosteronu całkowitego, SHBG i HDL, FSH i wolnego testosteronu tylko przy największej dawce; powrót do wartości wyjściowych po odstawieniu; krótka obserwacja). europepmc.org
- Gould H.P. i wsp., 2021, Asynchronous Bilateral Achilles Tendon Rupture with Selective Androgen Receptor Modulators: A Case Report, JBJS Case Connect 11(2) (opis 36-letniego trójboisty z kolejnymi zerwaniami obu ścięgien Achillesa po dwóch rodzajach SARM-ów; nie pozwala oszacować ryzyka). europepmc.org
- Padappayil R.P. i wsp., 2022, Acute Myocarditis From the Use of Selective Androgen Receptor Modulator (SARM) RAD-140 (Testolone), Cureus 14(1):e21663 (opis przypadku przypuszczalnego ostrego zapalenia mięśnia sercowego u 32-letniego mężczyzny po RAD140 przyjmowanym do budowy mięśni; pacjent z cukrzycą typu 1 i przeszłością używania innych substancji; nie dowodzi przyczynowości). europepmc.org
- Van Wagoner R.M. i wsp., 2017, Chemical Composition and Labeling of Substances Marketed as Selective Androgen Receptor Modulators and Sold via the Internet, JAMA 318(20):2004–2010 (analiza chemiczna 44 produktów kupionych w internecie w USA w 2016 r.: 52% z SARM, 39% z inną niezatwierdzoną substancją, 25% ze składnikami spoza etykiety, 41% z ilością zgodną z etykietą). europepmc.org
- Gaudiano M.C. i wsp., 2024, Illegal products containing selective androgen receptor modulators purchased online from Italy: health risks for consumers, Sex Med 12(2):qfae018 (analiza 13 produktów kupionych w internecie we Włoszech; zadeklarowany SARM w ok. 70% próbek, niezadeklarowane leki w 30%, więcej niż jedna substancja czynna w ponad 60%, zawartość 30–90% deklarowanej; mała próba). europepmc.org
- Bedi H. i wsp., 2021, Drug-Induced Liver Injury From Enobosarm (Ostarine), a Selective Androgen Receptor Modulator, ACG Case Rep J 8(1):e00518 (opis przypadku istotnego cholestatycznego uszkodzenia wątroby podobnego do uszkodzenia po sterydach anabolicznych; nie pozwala ustalić częstości). europepmc.org
- Perananthan V., George J., 2024, Severe liver injury following use of RAD-140, a selective androgen receptor modulator, for body building, Aust Prescr 47(1):26–28 (opis przypadku mężczyzny z ciężkim uszkodzeniem wątroby po RAD140; nie pozwala ustalić częstości ani pewnej przyczynowości). europepmc.org
- Cardaci T.D. i wsp., 2022, LGD-4033 and MK-677 use impacts body composition, circulating biomarkers, and skeletal muscle androgenic hormone and receptor content: A case report, Exp Physiol 107(12):1467–1476 (opis przypadku 25-latka przyjmującego dwie substancje przez 5 tygodni; HDL −36,4%, LDL +40%, gęstość mineralna kości −2,1% z powrotem do wartości wyjściowej w kontroli 4 tygodnie po odstawieniu, masa tłuszczowa +15,4% bez powrotu; spadek testosteronu całkowitego i wolnego z powrotem po odstawieniu; FSH poniżej normy w trakcie i po odstawieniu, bez pomiaru wyjściowego; nasienia nie badano; nie pozwala przypisać efektu jednej substancji). europepmc.org
- LoRusso P. i wsp., 2022, A First-in-Human Phase 1 Study of a Novel SARM, RAD140, in ER+/HER2- Metastatic Breast Cancer, Clin Breast Cancer 22(1):67–77 (badanie fazy 1 bez grupy kontrolnej, 22 intensywnie leczone kobiety po menopauzie z przerzutowym rakiem piersi, RAD140 50, 100 lub 150 mg dziennie (zwiększanie dawki w populacji onkologicznej; parametry badania, nie zalecenie); zdarzenia w trakcie leczenia niezależnie od przyczyny: AST 59,1%, ALT 45,5%, bilirubina 27,3%; zdarzenia stopnia 3 uznane za związane z lekiem u 31,8%; wyniku nie przenosi się na zdrowe osoby). europepmc.org
- Jacobs B.P. i wsp., 2002, Milk thistle for the treatment of liver disease: a systematic review and meta-analysis, Am J Med 113(6):506–515 (przegląd 14 badań sylimaryny u osób z przewlekłymi chorobami wątroby; brak przekonujących korzyści klinicznych, niewielki efekt dotyczący ALT niewidoczny w badaniach lepszej jakości; nie dotyczy SARM-ów). europepmc.org
- WADA, 2026, Prohibited List (International Standard), obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. (klasa S1.2: SARM-y, m.in. andaryna, enobosarm, LGD-4033, RAD140, S-23, YK-11; klasa S1 zabroniona w zawodach i poza nimi). wada-ama.org
- Ustawa z 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1258 (obwieszczenie Marszałka Sejmu z 28 kwietnia 2022 r.), art. 49 ust. 1-3 (udostępnianie lub przechowywanie w celu udostępnienia substancji z grup S1, S2 lub S4 bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, obrót bez zezwolenia i przywóz niezgodny z art. 68 Prawa farmaceutycznego: grzywna, ograniczenie wolności albo kara do 3 lat pozbawienia wolności). isap.sejm.gov.pl
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2024 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności, Dz.U. 2024 poz. 420, załącznik (wykaz substancji innych niż witaminy i składniki mineralne zakazanych w produkcji środków spożywczych, pkt 4: grupa SARM-ów, w tym andaryna (S-4), ligandrol (LGD-4033), ostaryna (enobosarm) i Rad-140 (testolon); tekst ogłoszony 2024). api.sejm.gov.pl
Grafika główna tego artykułu została przygotowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI).





