TUDCA, czyli kwas tauroursodeoksycholowy, to kwas żółciowy powstały z połączenia kwasu ursodeoksycholowego (UDCA) z tauryną [1]. W badaniu 199 chorych z pierwotnym żółciowym zapaleniem dróg żółciowych po 24 tygodniach nie wykazano istotnej różnicy między TUDCA a lekiem UDCA w odsetku osób ze spadkiem fosfatazy alkalicznej (ALP) o ponad 25% [1], ale brakuje kontrolowanych badań u ludzi, które pokazywałyby, że chroni wątrobę osób zdrowych albo stosujących sterydy. W katalogu nowej żywności Komisji Europejskiej TUDCA ma status novel food (stan wpisu 11.03.2026), co oznacza, że przed wprowadzeniem do obrotu jako żywność wymaga zezwolenia [2], a w UE nie ma dla niej dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych [3]. W Polsce nie ma leku z TUDCA, natomiast UDCA jest lekiem stosowanym pod nadzorem lekarza [4] [5].
Świat Supli sprzedaje suplementy diety, nie leki, a ten tekst nie zastępuje porady lekarza. Jeśli masz żółte oczy lub skórę, ciemny mocz, jasny stolec albo ból w prawym podżebrzu, przejdź od razu do objawów, przy których trzeba iść do lekarza.
Spis treści
1. TUDCA: co to jest
TUDCA (kwas tauroursodeoksycholowy, tauroursodeoksycholan, w lekach złożonych taurursodiol) to sprzężony z tauryną UDCA, kwas żółciowy o większej hydrofilności niż sam UDCA [1]. Autorzy badania u osób z otyłością opisują TUDCA jako pochodną kwasu żółciowego, która działa jak chemiczny opiekun białek i zmniejsza stres retikulum endoplazmatycznego, czyli przeciążenie struktury komórki odpowiedzialnej za składanie białek; ten mechanizm poznano głównie w badaniach na zwierzętach [6].
Na etykietach i w reklamach TUDCA często przypisuje się wsparcie, ochronę albo oczyszczanie wątroby. Żadne z tych sformułowań nie jest dopuszczonym w UE oświadczeniem zdrowotnym, bo wykaz oświadczeń nie zawiera TUDCA [3]. Świat Supli nie poleca TUDCA. Suplementy z dopuszczonymi oświadczeniami zdrowotnymi znajdziesz w kategorii Witaminy i zdrowie, a co ma sens przy stosowaniu sterydów i czego suplementy nie obiecują, opisujemy w poradniku Suplementy na cyklu sterydowym.
2. Co pokazują badania TUDCA u ludzi
Badań klinicznych TUDCA u ludzi jest niewiele; większość z nich dotyczy chorych, a nie osób zdrowych. Tabela zbiera badania, których wyniki sprawdziliśmy w publikacjach; ilości i czas stosowania w poszczególnych badaniach podajemy w źródłach jako opis interwencji badawczej, nie zalecenie. Wzrost ALT i AST, czyli aminotransferazy alaninowej i asparaginianowej, może wskazywać na uszkodzenie komórek wątroby, ale AST pochodzi także z mięśni, serca i mózgu, co ma znaczenie u osób trenujących siłowo. ALP pomaga w ocenie cholestazy, czyli zastoju żółci, ale rośnie też w chorobach kości, dlatego ocenia się ją razem z gamma-glutamylotranspeptydazą (GGTP) [7]. Wyniki interpretuje lekarz razem z pozostałymi badaniami i objawami.
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Choroba lub grupa | Badanie | Wynik | Ograniczenia |
|---|---|---|---|
| Pierwotne żółciowe zapalenie dróg żółciowych | Ma i wsp. 2016: 199 chorych, 24 tygodnie, TUDCA wobec leku UDCA [1] | Spadek ALP o ponad 25% u 75,97% wobec 80,88%, bez istotnej różnicy; świąd nasilił się tylko przy UDCA [1] | Brak placebo; jedna populacja (Chiny) |
| Otyłość | Kars i wsp. 2010: 20 osób, 4 tygodnie, TUDCA wobec placebo [6] | Wrażliwość wątroby i mięśni na insulinę wzrosła o około 30% względem wartości wyjściowych, bez zmian przy placebo; markery stresu retikulum endoplazmatycznego w mięśniach i tkance tłuszczowej bez zmian [6] | Bardzo mała próba, krótki czas, wynik fizjologiczny, nie kliniczny |
| Marskość wątroby | 18 osób w analizie, 6 miesięcy, TUDCA wobec UDCA [8] | ALT, AST i ALP spadły wobec wartości wyjściowych; poprawa w obrazie histologicznym u 1 osoby; markery włóknienia bez zmian [8] | Po 9 osób w grupie, brak placebo, porównania z wartościami wyjściowymi |
| Kamica pęcherzyka żółciowego, rozpuszczanie kamieni | 34 chorych, 31 ukończyło 6 miesięcy, TUDCA wobec UDCA, pojedyncze zaślepienie [9] | TUDCA nie rozpuszczała kamieni skuteczniej niż UDCA; całkowite rozpuszczenie częściej przy UDCA, który też lepiej łagodził objawy dyspeptyczne i był lepiej tolerowany [9] | Mała próba, badanie z 1993 r., abstrakt bez odsetków rozpuszczenia |
| Kamica pęcherzyka żółciowego, skład żółci | 96 chorych w 4 grupach, 2 tygodnie przed operacją [10] | Dodanie probiotyków do TUDCA nie wzmocniło efektu; skład żółci poprawiał się bardziej przy samych probiotykach niż przy samej TUDCA [10] | Oceniano skład żółci, nie rozpuszczanie kamieni |
| Postępujące stwardnienie rozsiane | 47 osób, 16 tygodni, TUDCA wobec placebo [11] | Działania niepożądane bez istotnej różnicy; nie wykazano istotnej różnicy w wynikach klinicznych [11] | Badanie bezpieczeństwa, mała próba |
| Stwardnienie zanikowe boczne (ALS), TUDCA dodana do riluzolu | Pilotaż: 34 chorych, 54 tygodnie [12]; faza 3 TUDCA-ALS: 336 chorych, 18 miesięcy [13] | Pilotaż: odpowiedź, czyli spowolnienie pogarszania w skali sprawności ALSFRS-R o co najmniej 15% względem okresu wstępnego, u 87% wobec 43% przy placebo [12]; faza 3: nie osiągnięto głównego punktu końcowego ani różnicy w przeżyciu [13] | Pilotaż bardzo mały; wyniki fazy 3 znane z komunikatu konsorcjum, bez pełnej publikacji |
| ALS, lek złożony z fenylomaślanem sodu | CENTAUR: 137 chorych, 24 tygodnie [14]; PHOENIX: faza 3, 48 tygodni [15] | CENTAUR: wolniejszy spadek w skali ALSFRS-R o 0,42 punktu na miesiąc [14]; PHOENIX: nie wykazano istotnej różnicy względem placebo w zmianie wyniku ALSFRS-R po 48 tygodniach; producent rozpoczął wycofywanie pozwoleń [15] | Lek złożony, nie sama TUDCA |
Historia ALS dobrze pokazuje, jak czytać takie dane, i obejmuje dwie osobne ścieżki. Po obiecującym małym pilotażu TUDCA dodanej do riluzolu [12] europejskie badanie fazy 3 TUDCA-ALS, trwające 18 miesięcy, nie osiągnęło głównego punktu końcowego; wyniki ogłosiło konsorcjum badaczy w komunikacie z 27.03.2024, a pełnej publikacji w piśmiennictwie nie znaleźliśmy [13]. Osobno badano lek złożony z fenylomaślanu sodu i taurursodiolu: po badaniu CENTAUR [14] duże badanie fazy 3 PHOENIX nie potwierdziło korzyści, a producent rozpoczął wycofywanie pozwoleń na ten lek [15]. Wyniki uzyskane u chorych na pierwotne żółciowe zapalenie dróg żółciowych, marskość, stwardnienie rozsiane czy ALS nie oznaczają korzyści dla osób zdrowych.
3. TUDCA a UDCA
UDCA (kwas ursodeoksycholowy) to lek: w Rejestrze Produktów Leczniczych jest 11 produktów z tą substancją, natomiast wyszukiwanie TUDCA nie daje żadnego wyniku [4]. Charakterystyka produktu leczniczego Ursopol wymienia wskazania, przeciwwskazania i zaznacza, że lek stosuje się pod nadzorem lekarza [5]. TUDCA ma w cząsteczce dodatkowo taurynę, więc ta sama masa obu kwasów nie jest równoważna pod względem działania [1].
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Cecha | TUDCA | UDCA |
|---|---|---|
| Czym jest | UDCA połączony z tauryną, bardziej hydrofilowy [1] | Kwas żółciowy, substancja czynna leków [4] |
| Status w Polsce | Brak zarejestrowanego leku [4] | Lek w Rejestrze Produktów Leczniczych, 11 produktów, m.in. Ursopol i Ursofalk [4] |
| Status w UE jako żywność | Nowa żywność (novel food), wymaga zezwolenia przed wprowadzeniem do obrotu [2] | Nie dotyczy, to lek |
| Wskazania | W Polsce brak leku z TUDCA; we Włoszech zarejestrowany lek na receptę Tudcabil [16]; suplementy nie mają zatwierdzonych wskazań | M.in. rozpuszczanie małych cholesterolowych kamieni żółciowych i pierwotne żółciowe zapalenie dróg żółciowych [5] |
| Działania niepożądane | W badaniu porównawczym z UDCA podobna częstość jak przy UDCA; związane z preparatem u 3,1% [1] | Często jasne stolce lub biegunka [5] |
| Kto decyduje | Samo oznaczenie produktu jako suplementu nie potwierdza dopuszczenia TUDCA do obrotu jako żywność [2] ani bezpieczeństwa jej stosowania; kwestie zdrowotne wymagają konsultacji lekarskiej. Lek Tudcabil we Włoszech: lekarz, na receptę [16] | Lekarz; lek stosuje się pod nadzorem lekarza [5] |
Z porównania nie wynika, że TUDCA można stosować zamiast przepisanego UDCA. Jeśli lekarz zalecił UDCA, nie zamieniaj go na suplement bez rozmowy z nim.
4. Skutki uboczne i przeciwwskazania TUDCA
W badaniu zespołu Ma z 2016 r. u 199 chorych z pierwotnym żółciowym zapaleniem dróg żółciowych działania niepożądane wystąpiły u 44% osób przyjmujących TUDCA i 40% przyjmujących UDCA, bez istotnej różnicy; większość nie była związana z preparatem, a w grupie TUDCA za związane uznano zdarzenia u 4 osób (3,1%): biegunkę, świąd, wysypkę i bolesne miesiączkowanie, bez poważnych zdarzeń [1]. W małym badaniu u chorych z marskością nikt nie zgłaszał skutków ubocznych [8], a w badaniu w stwardnieniu rozsianym częstość działań niepożądanych nie różniła się istotnie od placebo [11]. W badaniu rozpuszczania kamieni tolerancja była istotnie lepsza przy UDCA, choć TUDCA oceniono jako akceptowalną [9], a w pilotażu w ALS nie było różnic w działaniach niepożądanych wobec placebo [12]. Przy leku złożonym z fenylomaślanem sodu przeważały dolegliwości żołądkowo-jelitowe [14]. Badanie u osób z otyłością nie raportowało działań niepożądanych, co nie jest dowodem ich braku [6].
To dane z badań w różnych chorobach, zwykle małych, trwających od 2 tygodni do 18 miesięcy [10] [13]. Brakuje danych o bezpieczeństwie długotrwałego przyjmowania TUDCA przez osoby zdrowe.
W Polsce nie ma zarejestrowanego leku z TUDCA [4], więc nie ma polskiej charakterystyki produktu leczniczego z listą przeciwwskazań. We Włoszech zarejestrowany jest lek na receptę Tudcabil z TUDCA [16]. Jego charakterystyka wymienia przeciwwskazania: nadwrażliwość na kwasy żółciowe, ciążę, czynną chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy, ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego lub dróg żółciowych, niedrożność dróg żółciowych, częste kolki żółciowe, zwapniałe kamienie i osłabioną kurczliwość pęcherzyka. Podaje też, że lek stosuje się pod kontrolą lekarza, że TUDCA może zwiększać wchłanianie cyklosporyny, a kolestyramina, kolestypol i leki zobojętniające z glinem utrudniają wchłanianie TUDCA [16]. To dokumentacja leku; suplementy z TUDCA nie przeszły takiej oceny bezpieczeństwa, więc te ostrzeżenia traktuj jako minimum. Charakterystyka pokrewnego leku UDCA wymienia m.in. ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych, niedrożność dróg żółciowych i częste epizody kolki żółciowej, a także odradza łączenie z kolestyraminą, kolestypolem i lekami zobojętniającymi z glinem [5]. Lista dla UDCA w dużej części pokrywa się z listą dla Tudcabilu; to sytuacje, w których decyzję o każdym preparacie z kwasem żółciowym powinien podjąć lekarz. Jeśli masz chorobę wątroby lub dróg żółciowych, jesteś w ciąży, karmisz piersią albo przyjmujesz leki, porozmawiaj z lekarzem przed sięgnięciem po TUDCA. O tym, których preparatów nie łączyć, piszemy we wpisie o łączeniu suplementów.
5. Czy TUDCA rozpuszcza kamienie żółciowe?
Rozpuszczanie kamieni przez TUDCA badano w małym badaniu randomizowanym z 1993 r.: z 34 zakwalifikowanych chorych 31 ukończyło 6 miesięcy, a badanie było zaślepione tylko dla pacjentów. TUDCA nie rozpuszczała kamieni pęcherzyka skuteczniej niż lek UDCA; całkowite rozpuszczenie obserwowano częściej przy UDCA, który też lepiej łagodził objawy dyspeptyczne i był lepiej tolerowany [9]. Abstrakt nie podaje odsetków rozpuszczenia, a próba była mała. W nowszym badaniu u 96 chorych, którzy przed operacją przez 2 tygodnie przyjmowali TUDCA, probiotyki albo oba preparaty, oceniano skład żółci i wyniki krwi, a nie rozpuszczanie kamieni; dodanie probiotyków do TUDCA nie wzmocniło efektu, a skład żółci poprawiał się bardziej przy samych probiotykach [10]. Rozpuszczanie cholesterolowych kamieni żółciowych o średnicy do 15 mm, przepuszczalnych dla promieni rentgenowskich, u pacjentów z zachowaną czynnością pęcherzyka żółciowego, to wskazanie leku UDCA, który stosuje się pod nadzorem lekarza [5]. Kolka żółciowa, gorączka z bólem w prawym podżebrzu albo żółtaczka wymagają lekarza, nie suplementu.
6. TUDCA na cyklu: czy działa?
Brakuje kontrolowanych badań u ludzi, które pokazywałyby, że TUDCA zapobiega uszkodzeniu wątroby u osób stosujących sterydy anaboliczne. Popularność TUDCA na cyklu opiera się na przenoszeniu wyników z leku UDCA i z badań na zwierzętach. Doustne sterydy 17α-alkilowane, czyli z grupą alkilową, najczęściej metylową, w pozycji 17α, wywołują charakterystyczną cholestazę, czyli zastój żółci [17]; szczegóły opisujemy we wpisie o metanabolu i wątrobie oraz o halotestinie.
O leczeniu lekiem UDCA w uszkodzeniu wątroby po sterydach wiadomo niewiele: w przeglądzie opisów przypadków poprawę odnotowano tylko w 2 z 6 przypadków po sterydach, a autorzy piszą, że projekt badań nie pozwala na pewne wnioski [18]. Przegląd uszkodzeń wątroby po sterydach wspomina opisy przypadków z korzyścią UDCA, ale podstawą leczenia jest odstawienie sterydu [17]. Opisy przypadków nie dowodzą, że lek pomógł. W 2026 r. opisano też przypadek polekowego uszkodzenia wątroby u osoby, która przyjmowała TUDCA właśnie jako osłonę przy innym środku obciążającym wątrobę [19]. Jeden przypadek nie dowodzi, że TUDCA szkodzi ani że nie pomaga, ale pokazuje, że przyjmowanie jej na osłonę nie gwarantuje ochrony.
Co realnie zmniejsza ryzyko: niestosowanie sterydów doustnych, badania ALT, AST, ALP, GGTP i bilirubiny, które pozwalają wykryć zmiany, choć im nie zapobiegają, oraz szybka wizyta u lekarza przy objawach. Jak przygotować się do badań, opisujemy we wpisie o badaniach krwi a sterydach. Sylimarynę, N-acetylocysteinę (NAC), łączenie TUDCA z NAC i legalne suplementy z dopuszczonymi oświadczeniami omawiamy w poradniku Suplementy na cyklu sterydowym.
6.1. Suplementy, które mają sens przy dbaniu o wątrobę, serce i mięśnie
Jeśli szukałeś TUDCA, bo chcesz zadbać o wątrobę przy treningu, poniżej są produkty z naszej oferty, które mają dopuszczone w UE oświadczenia zdrowotne i spełniają ich warunki. Podstawą pozostają badania i lekarz. Brakuje kontrolowanych badań u ludzi, które pokazywałyby, że te produkty chronią przed skutkami sterydów; to uzupełnienie diety, nie osłona na cykl.
Świat Supli Cholina 500 mg, 60 kapsułek
Porcja: 2 kapsułki rano z posiłkiem, czyli 500 mg choliny z dwuwinianu choliny (VitaCholine); opakowanie wystarcza na 30 dni.
Dla kogo: dla dorosłych, których dieta jest uboga w cholinę i którzy wolą produkt z dopuszczonym oświadczeniem niż preparat z obietnicą ochrony wątroby. Cholina pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby i przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu tłuszczów; oświadczenia dotyczą porcji zawierającej co najmniej 82,5 mg choliny [3]. Brakuje badań, które pokazywałyby, że cholina chroni przed skutkami sterydów.
Alergeny i ostrzeżenia: Kapsułka roślinna; według producenta produkt może zawierać mleko, soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki. Według informacji na stronie produktu nie stosować w ciąży; stosowanie w okresie karmienia piersią i u osób niepełnoletnich uzgodnij z lekarzem. Przy chorobach wątroby lub nerek, trimetyloaminurii (zespole rybiego zapachu) albo przyjmowaniu leków najpierw porozmawiaj z lekarzem.
Promaker Omega 3 ULTRA, 90 kapsułek
Porcja: 2 kapsułki podczas posiłku, czyli 1000 mg EPA i 500 mg DHA z oleju z sardeli; opakowanie wystarcza na 45 dni.
Dla kogo: dla osób, które rzadko jedzą tłuste ryby morskie, a przy treningu i kontroli lipidów chcą zadbać o serce. EPA i DHA przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca; korzystne działanie występuje przy spożyciu 250 mg EPA i DHA dziennie [3]. Brakuje badań, które pokazywałyby, że omega-3 zapobiega zmianom w lipidach wywołanym sterydami.
Alergeny i ostrzeżenia: Zawiera ryby; otoczka z żelatyny; według producenta może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, skorupiaki i mięczaki. Producent podaje, że produkt nie jest przeznaczony dla dzieci, kobiet w ciąży ani kobiet karmiących piersią. Osoby przyjmujące leki, zwłaszcza przeciwzakrzepowe, powinny przed stosowaniem skonsultować się z lekarzem.
Świat Supli WPC Premium 80, 700 g
Porcja: 30 g proszku, czyli 23,1 g białka i 117 kcal (wartości z tabeli na stronie produktu dla smaku truskawkowego; w innych smakach zawartość białka może różnić się o około 2%); opakowanie 700 g to około 23 porcje.
Dla kogo: dla trenujących siłowo, którym trudno pokryć zapotrzebowanie na białko z samych posiłków. Białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej; oświadczenia dotyczą żywności, w której co najmniej 12% energii pochodzi z białka, a w tej odżywce to około 79% [3].
Alergeny i ostrzeżenia: Zawiera mleko i soję (lecytyna sojowa w składzie); według producenta może zawierać śladowe ilości jaja (lizozym). Producent podaje, że produktu nie powinny stosować kobiety w ciąży i karmiące piersią. Stosowanie u osób niepełnoletnich, przy chorobach nerek i przyjmowanych lekach uzgodnij z lekarzem.
Suplement diety nie zastąpi zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia. Karty pokazują produkty z oferty Świata Supli.
7. Status prawny TUDCA w UE i w Polsce
W katalogu nowej żywności Komisji Europejskiej (Novel Food Status Catalogue) wpis dla kwasu tauroursodeoksycholowego, zaktualizowany 11.03.2026, ma status novel food: według informacji dostępnych władzom państw członkowskich TUDCA nie była spożywana w UE w znaczącym stopniu przed 15 maja 1997 r., dlatego przed wprowadzeniem do obrotu jako żywność wymaga zezwolenia na podstawie rozporządzenia 2015/2283 [2] [20]. Suplement diety jest w prawie UE żywnością, więc ten wymóg dotyczy także suplementów. Katalog opisuje status składnika, ale nie jest rejestrem udzielonych zezwoleń [2]. Dlatego sprawdziliśmy też unijną listę dopuszczonej nowej żywności, prowadzoną w rozporządzeniu wykonawczym 2017/2470: w tekście skonsolidowanym obowiązującym od 10.08.2026 (odczyt 30.09.2026) nie znaleźliśmy wpisu dla kwasu tauroursodeoksycholowego [21]. Zmian listy przyjętych po tej dacie to sprawdzenie nie obejmuje.
TUDCA nie ma dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych z rozporządzenia 432/2012 [3], a w Polsce nie jest zarejestrowana jako lek [4]. Dla kupującego oznacza to, że żadna obietnica ochrony, regeneracji czy oczyszczania wątroby na opakowaniu nie jest oficjalnie dopuszczona, a sam składnik według katalogu KE wymaga zezwolenia, którego wpisu na sprawdzonej wersji unijnej listy nie znaleźliśmy [21].
8. Jak czytać etykietę preparatu z TUDCA
- Ilość na porcję dzienną, nie na kapsułkę: producenci podają ilość TUDCA w kapsułce i w porcji dziennej, która często obejmuje kilka kapsułek; sprawdź, do czego odnosi się liczba w nazwie.
- Pełny skład: oprócz TUDCA mogą być wypełniacze i otoczka kapsułki, na przykład żelatyna; zwróć uwagę na alergeny.
- Obietnice zdrowotne: sformułowania o ochronie, regeneracji, detoksykacji czy oczyszczaniu wątroby nie są dopuszczonymi oświadczeniami [3]; ich obecność świadczy o etykiecie, nie o działaniu.
- Status prawny: TUDCA ma w katalogu KE status novel food [2], a na sprawdzonej wersji unijnej listy nowej żywności nie znaleźliśmy jej wpisu [21]; etykieta tego nie rozstrzyga.
- Producent i kontakt: dane producenta i deklarowany skład umożliwiają identyfikację produktu, ale nie potwierdzają zezwolenia, czystości ani skuteczności; w amerykańskim rejestrze uszkodzeń wątroby w części suplementów kulturystycznych wykryto sterydy niewymienione na etykiecie [22].
9. Kiedy do lekarza
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, jasny stolec albo uporczywy świąd: pilnie do lekarza [23] [22],
- silny ból w prawym podżebrzu, zwłaszcza z gorączką lub wymiotami: pilnie do lekarza, a przy bardzo silnym bólu na szpitalny oddział ratunkowy,
- nieprawidłowe ALT, AST, ALP, GGTP albo bilirubina w badaniach: omów wyniki z lekarzem przed przyjmowaniem suplementów na wątrobę,
- przyjmowanie sterydów, zwłaszcza doustnych, albo leków obciążających wątrobę: powiedz lekarzowi o wszystkim, co przyjmujesz, także o suplementach [19]; pełną listę objawów alarmowych przy sterydach znajdziesz w poradniku Suplementy na cyklu sterydowym,
- przepisany lek UDCA: nie zamieniaj go na suplement z TUDCA bez decyzji lekarza [5].
Jak wybrać suplement dla wątroby i serca
Wybieraj produkty, których etykieta podaje ilość składnika w porcji dziennej i dopuszczone oświadczenie zdrowotne, a nie obietnice oczyszczania, detoksykacji czy regeneracji wątroby. Przy wątrobie sprawdź, czy porcja zawiera co najmniej 82,5 mg choliny, a przy sercu, czy dostarcza co najmniej 250 mg EPA i DHA dziennie [3]. Produkty z takimi składnikami znajdziesz w kategoriach Witaminy i zdrowie oraz omega-3, a co ma sens przy stosowaniu sterydów i czego suplementy nie obiecują, opisujemy w poradniku Suplementy na cyklu sterydowym.
10. Najczęstsze pytania o TUDCA
10.1. Na co działa TUDCA?
W małych badaniach u chorych TUDCA obniżała ALP w chorobie dróg żółciowych podobnie jak lek UDCA [1] i zwiększała wrażliwość na insulinę u osób z otyłością [6]. Nie ma dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dla TUDCA [3].
10.2. Jakie są skutki uboczne TUDCA?
W jednym 24-tygodniowym badaniu u chorych z pierwotnym żółciowym zapaleniem dróg żółciowych zdarzenia uznane za związane z TUDCA wystąpiły u 4 osób (3,1% grupy TUDCA); obejmowały biegunkę, świąd, wysypkę i bolesne miesiączkowanie [1]. W badaniu w stwardnieniu rozsianym częstość działań niepożądanych nie różniła się istotnie od placebo [11]. Charakterystyka leku Tudcabil wymienia przeciwwskazania, m.in. ciążę i czynną chorobę wrzodową, oraz interakcję z cyklosporyną [16].
10.3. Jak długo można brać TUDCA?
Badania trwały od 2 tygodni do 18 miesięcy [10] [13] i dotyczyły chorych. Brakuje danych o długotrwałym stosowaniu u zdrowych. Czas trwania badania nie wyznacza bezpiecznego czasu samodzielnego stosowania; zamiar przyjmowania TUDCA omów z lekarzem przed rozpoczęciem.
10.4. Czy TUDCA jest skuteczna w leczeniu kamieni żółciowych?
W małym badaniu z 1993 r. TUDCA nie rozpuszczała kamieni skuteczniej niż lek UDCA, a całkowite rozpuszczenie było częstsze przy UDCA [9]. Rozpuszczanie małych kamieni cholesterolowych u osób z zachowaną czynnością pęcherzyka żółciowego to wskazanie leku UDCA [5]; kamica wymaga diagnostyki u lekarza, a suplement nie zastępuje leczenia.
10.5. Czy TUDCA jest lekiem dostępnym w aptece?
W Polsce nie ma zarejestrowanego leku z TUDCA; lekiem jest pokrewny UDCA [4]. We Włoszech TUDCA jest lekiem na receptę pod nazwą Tudcabil [16]. Jako żywność TUDCA ma w UE status nowej żywności wymagającej zezwolenia [2].
10.6. Czy TUDCA chroni wątrobę na cyklu?
Brakuje kontrolowanych badań u ludzi, które by to pokazywały. W przeglądzie opisów przypadków poprawę odnotowano u 2 z 6 osób leczonych UDCA po uszkodzeniu wątroby związanym ze sterydami; takie dane nie pozwalają ustalić, czy poprawa wynikała z działania leku [18]. Przyjmowanie TUDCA jako osłony nie zapobiegło uszkodzeniu wątroby w opisanym przypadku [19].
10.7. Czy TUDCA można łączyć z NAC?
Brakuje badań takiego połączenia u ludzi. Dowody dla NAC i TUDCA oraz zasady bezpiecznego łączenia suplementów omawiamy w poradniku Suplementy na cyklu sterydowym i we wpisie o łączeniu suplementów.
11. Podsumowanie
- TUDCA to UDCA połączony z tauryną; w Polsce nie ma leku z TUDCA, a UDCA jest lekiem stosowanym pod nadzorem lekarza [1] [4] [5].
- Wiele badań było małych i krótkich i dotyczyło chorych: w badaniu 199 chorych z pierwotnym żółciowym zapaleniem dróg żółciowych po 24 tygodniach nie wykazano istotnej różnicy między TUDCA a UDCA w odsetku osób ze spadkiem ALP o ponad 25% [1]; większe badania fazy 3 w ALS, samej TUDCA z riluzolem [13] i leku złożonego [15], nie potwierdziły korzyści.
- Brakuje kontrolowanych badań u ludzi, które pokazywałyby, że TUDCA chroni wątrobę przy sterydach; nawet dla pokrewnego leku UDCA dane w uszkodzeniu wątroby po sterydach pochodzą z opisów przypadków [18].
- W katalogu KE TUDCA ma status novel food (stan 11.03.2026) i wymaga zezwolenia [2]; na unijnej liście nowej żywności (tekst z 10.08.2026) nie znaleźliśmy jej wpisu [21]; nie ma dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych [3].
- Żółtaczka, ciemny mocz, jasny stolec lub ból w prawym podżebrzu to powód do pilnej wizyty u lekarza [23].
12. Źródła
- Ma H., Zeng M., Han Y. i wsp. A multicenter, randomized, double-blind trial comparing the efficacy and safety of TUDCA and UDCA in Chinese patients with primary biliary cholangitis. Medicine (Baltimore) 2016;95(47):e5391 (badanie randomizowane: 199 chorych z pierwotnym żółciowym zapaleniem dróg żółciowych, Chiny, TUDCA albo UDCA doustnie po 250 mg trzy razy dziennie przez 24 tygodnie (interwencja badawcza, nie zalecenie); spadek ALP o ponad 25% u 75,97% wobec 80,88%, bez istotnej różnicy; świąd wzrósł z 1,43% do 10,00% tylko w grupie UDCA; działania niepożądane u 44% wobec 40%, w grupie TUDCA 5 zdarzeń u 4 osób (3,1%) uznano za związane z preparatem: biegunka, świąd, wysypka, bolesne miesiączkowanie; bez poważnych zdarzeń niepożądanych; autorzy podają, że ta sama masa obu kwasów nie jest biorównoważna, a 500 mg TUDCA odpowiada około 375 mg UDCA (informacja farmakologiczna, nie zalecenie); brak grupy placebo, inna choroba niż uszkodzenie po sterydach). europepmc.org/article/MED/27893675. Dostęp: 30.09.2026.
- Komisja Europejska. EU Novel Food Status Catalogue, wpis Tauroursodeoxycholic acid (ostatnia aktualizacja wpisu 11.03.2026; status NOVEL FOOD: według informacji dostępnych właściwym organom państw członkowskich produkt nie był spożywany w UE w znaczącym stopniu przed 15.05.1997, dlatego przed wprowadzeniem do obrotu jako żywność wymaga zezwolenia zgodnie z rozporządzeniem 2015/2283; w katalogu brak informacji o zezwoleniu; katalog ma charakter orientacyjny, wiążąca jest unijna lista nowej żywności; odczyt z przeglądarki katalogu). ec.europa.eu, Novel Food Status Catalogue. Dostęp: 30.09.2026.
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z 16.05.2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych (wykaz nie zawiera żadnego oświadczenia dla TUDCA ani dla kwasów żółciowych; oświadczenia opisują prawidłowe funkcjonowanie organizmu, nie leczenie; pozycje użyte w kartach produktów: cholina pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby i przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu tłuszczów, warunek: co najmniej 82,5 mg choliny na 100 g, 100 ml lub pojedynczą porcję; EPA i DHA przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca, warunek: co najmniej źródło kwasów omega-3 i informacja, że korzystne działanie występuje przy spożyciu 250 mg EPA i DHA dziennie; białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej, warunek: co najmniej 12% wartości energetycznej z białka). eur-lex.europa.eu/eli/reg/2012/432/oj/pol. Dostęp: 29.09.2026.
- Rejestr Produktów Leczniczych, wyszukiwarka publiczna Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (kwas ursodeoksycholowy: 11 produktów leczniczych, m.in. Ursopol, Ursofalk, Ursocam, Proursan, kod ATC A05AA02; kwas tauroursodeoksycholowy: 0 wyników; stan na dzień sprawdzenia, rejestr może się zmienić). rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl. Dostęp: 30.09.2026.
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ursopol (kwas ursodeoksycholowy), kapsułki 150 mg i 300 mg, Rejestr Produktów Leczniczych (wskazania m.in.: rozpuszczanie cholesterolowych kamieni żółciowych o średnicy do 15 mm przepuszczalnych dla promieni rentgenowskich u pacjentów z zachowaną czynnością pęcherzyka żółciowego, pierwotne żółciowe zapalenie dróg żółciowych; przeciwwskazania m.in.: ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych, niedrożność dróg żółciowych, częste epizody kolki żółciowej; stosowanie pod nadzorem lekarza; często jasne stolce lub biegunka; interakcje z kolestyraminą, kolestypolem i lekami zobojętniającymi z glinem; dokument dla leku UDCA, nie dla TUDCA). rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl, ChPL Ursopol. Dostęp: 30.09.2026.
- Kars M., Yang L., Gregor M.F. i wsp. Tauroursodeoxycholic Acid may improve liver and muscle but not adipose tissue insulin sensitivity in obese men and women. Diabetes 2010;59(8):1899–1905 (badanie randomizowane z placebo: 20 osób z otyłością, średni wiek 48 lat, BMI 37 kg/m², TUDCA 1750 mg dziennie albo placebo przez 4 tygodnie (interwencja badawcza, nie zalecenie); wrażliwość wątroby i mięśni na insulinę wzrosła o około 30% względem wartości wyjściowych przy TUDCA, bez zmian przy placebo; markery stresu retikulum endoplazmatycznego w mięśniach i tkance tłuszczowej bez zmian; badanie nie raportowało działań niepożądanych; bardzo mała próba, krótki czas, punkt końcowy fizjologiczny). europepmc.org/article/MED/20522594. Dostęp: 30.09.2026.
- American Association for the Study of Liver Diseases (AASLD), Liver Fellow Network. Back to Basics: How to approach elevated liver enzymes (materiał edukacyjny dla lekarzy: ALT jest bardziej swoista dla wątroby, AST występuje także w mózgu, sercu i mięśniach szkieletowych; około 80% ALP pochodzi z wątroby i kości, ALP rośnie przy cholestazie i w chorobach kości, a GGT pomaga potwierdzić wątrobowe źródło; wielkość wzrostu aminotransferaz nie odpowiada rozległości uszkodzenia; materiał przeglądowy, nie badanie). aasld.org, elevated liver enzymes. Dostęp: 30.09.2026.
- Pan X.L., Zhao L., Li L. i wsp. Efficacy and safety of tauroursodeoxycholic acid in the treatment of liver cirrhosis: a double-blind randomized controlled trial. Journal of Huazhong University of Science and Technology. Medical Sciences 2013;33(2):189–194 (badanie randomizowane: 23 chorych z marskością, 18 w analizie, po 9 w grupie, TUDCA albo UDCA po 750 mg dziennie przez 6 miesięcy (interwencja badawcza, nie zalecenie); w grupie TUDCA spadek ALT, AST i ALP wobec wartości wyjściowych, w grupie UDCA spadek AST; poprawa histologiczna tylko u 1 osoby z grupy TUDCA; brak wpływu na markery włóknienia; nikt nie zgłaszał skutków ubocznych; bardzo mała próba, bez placebo, porównania z wartościami wyjściowymi). europepmc.org/article/MED/23592128. Dostęp: 30.09.2026.
- Gallo V., De Micheli A.G., Chiandussi L. Tauro-ursodeoxycholic acid vs. ursodeoxycholic acid in the dissolution of biliary calculi. Results of a single blind study [artykuł po włosku]. La Clinica Terapeutica 1993;143(5):421–428 (badanie randomizowane, pojedynczo zaślepione: 34 chorych z kamicą pęcherzyka, 31 ukończyło 6 miesięcy, 15 TUDCA i 16 UDCA, oba po 10 mg na kg masy ciała dziennie (interwencja badawcza, nie zalecenie); TUDCA nie rozpuszczała kamieni całkowicie ani częściowo skuteczniej niż UDCA, całkowite rozpuszczenie częstsze przy UDCA; UDCA lepiej łagodził objawy dyspeptyczne (p < 0,01) i był lepiej tolerowany, TUDCA oceniono jako akceptowalną; mała próba, stara praca, korzystaliśmy z abstraktu bez odsetków rozpuszczenia). europepmc.org/article/MED/8275659. Dostęp: 30.09.2026.
- Gao F., Guan D., Wang G. i wsp. Effects of oral tauroursodeoxycholic acid and/or intestinal probiotics on serum biochemical indexes and bile composition in patients with cholecystolithiasis. Frontiers in Pharmacology 2022;13:882764 (96 chorych z kamicą pęcherzyka w 4 grupach po 24, wszyscy operowani; przed operacją przez 2 tygodnie TUDCA 5–10 mg na kg masy ciała dziennie, probiotyki, oba preparaty albo brak leczenia (interwencja badawcza, nie zalecenie); połączenie nie wzmocniło efektu, a same probiotyki najbardziej poprawiały skład żółci w porównaniu z samą TUDCA; punkty końcowe to skład żółci i biochemia, nie rozpuszczenie kamieni). europepmc.org/article/MED/36353477. Dostęp: 30.09.2026.
- Ladakis D.C., Harrison K.L., Smith M.D. i wsp. Bile acid metabolites predict multiple sclerosis progression and supplementation is safe in progressive disease. Med (N Y) 2025;6(3):100522 (badanie randomizowane z placebo NCT03423121: 47 osób z postępującym stwardnieniem rozsianym w analizie, 26 TUDCA po 2 g dziennie i 21 placebo przez 16 tygodni (interwencja badawcza, nie zalecenie); działania niepożądane bez istotnej różnicy (p = 0,77); nie wykazano istotnych różnic w wynikach klinicznych ani biomarkerach; badanie bezpieczeństwa, mała próba). europepmc.org/article/MED/39447576. Dostęp: 30.09.2026.
- Elia A.E., Lalli S., Monsurrò M.R. i wsp. Tauroursodeoxycholic acid in the treatment of patients with amyotrophic lateral sclerosis. European Journal of Neurology 2016;23(1):45–52 (badanie pilotażowe z placebo, podwójnie ślepe: 34 chorych na ALS leczonych riluzolem, TUDCA 1 g dwa razy dziennie albo placebo przez 54 tygodnie po 3-miesięcznym okresie wstępnym (interwencja badawcza, nie zalecenie); odpowiedź zdefiniowano jako poprawę nachylenia skali sprawności ALSFRS-R o co najmniej 15% w okresie leczenia względem okresu wstępnego, czyli wolniejsze pogarszanie; odsetek osób z odpowiedzią 87% przy TUDCA wobec 43% przy placebo; bez różnic w działaniach niepożądanych; bardzo mała próba, choroba neurologiczna). europepmc.org/article/MED/25664595. Dostęp: 30.09.2026.
- TUDCA-ALS Consortium (sponsor: Humanitas Research Hospital). Top-line results from the European phase 3 clinical trial of TUDCA. Komunikat konsorcjum opublikowany przez European Organization for Professionals and People with ALS (EUpALS), 27.03.2024 (rodzaj źródła: oficjalny komunikat badaczy, nie recenzowana publikacja; badanie randomizowane z placebo NCT03800524, 25 ośrodków w 7 krajach Europy, 336 uczestników zamiast planowanych 440, TUDCA dodana do riluzolu, 18 miesięcy; nie osiągnięto głównego punktu końcowego, czyli różnicy w odsetku osób z odpowiedzią w skali ALSFRS-R w 18. miesiącu, ani istotnej różnicy w przeżyciu i biomarkerach; około połowa uczestników w każdej grupie dotrwała do 18. miesiąca; dawki w komunikacie nie podano; protokół: Albanese A. i wsp., Frontiers in Neurology 2022;13:1009113, PMID 36237618). als.eu, komunikat TUDCA-ALS. Dostęp: 30.09.2026.
- Paganoni S., Macklin E.A., Hendrix S. i wsp. Trial of Sodium Phenylbutyrate-Taurursodiol for Amyotrophic Lateral Sclerosis. New England Journal of Medicine 2020;383(10):919–930 (badanie randomizowane CENTAUR: 137 chorych na ALS, 89 lek aktywny (3 g fenylomaślanu sodu i 1 g taurursodiolu raz dziennie przez 3 tygodnie, potem dwa razy dziennie) i 48 placebo, 24 tygodnie (interwencja badawcza, nie zalecenie); spadek w skali sprawności ALSFRS-R 1,24 wobec 1,66 punktu na miesiąc, różnica 0,42 punktu (95% CI 0,03–0,81); drugorzędowe wyniki bez istotnej różnicy; działania niepożądane głównie żołądkowo-jelitowe; lek złożony z fenylomaślanem sodu, nie sama TUDCA). europepmc.org/article/MED/32877582. Dostęp: 30.09.2026.
- Ketabforoush A., Faghihi F., Azedi F. i wsp. Sodium Phenylbutyrate and Tauroursodeoxycholic Acid: A Story of Hope Turned to Disappointment in Amyotrophic Lateral Sclerosis Treatment. Clinical Drug Investigation 2024;44(7):495–512 (przegląd narracyjny; badanie fazy 3 PHOENIX nie wykazało istotnej różnicy względem placebo w zmianie wyniku ALSFRS-R po 48 tygodniach, po czym producent rozpoczął dobrowolne wycofanie pozwoleń na lek złożony; lek złożony, nie sama TUDCA). europepmc.org/article/MED/38909349. Dostęp: 30.09.2026.
- Agenzia Italiana del Farmaco (AIFA), baza leków: Tudcabil, kwas tauroursodeoksycholowy, kapsułki twarde 250 mg, podmiot odpowiedzialny Bruschettini S.r.l., kod ATC A05AA; status: dopuszczony do obrotu i w obrocie, wydawany na receptę (odczyt z bazy AIFA). Charakterystyka produktu leczniczego (Riassunto delle caratteristiche del prodotto, dokument udostępniony przez AIFA 06.06.2014, odczyt z reprodukcji tekstu): przeciwwskazania m.in. nadwrażliwość na kwasy żółciowe, ciąża, czynna choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy, ostre zapalenie pęcherzyka lub dróg żółciowych, niedrożność dróg żółciowych, częste kolki żółciowe, zwapniałe kamienie, osłabiona kurczliwość pęcherzyka; stosowanie pod kontrolą lekarza; interakcje: kolestyramina, kolestypol i leki zobojętniające z wodorotlenkiem glinu (odstęp 2 godzin), zwiększone wchłanianie cyklosporyny (kontrola jej stężenia); dokument leku, nie suplementu. medicinali.aifa.gov.it, Tudcabil; tekst charakterystyki: fogliettoillustrativo.net, Tudcabil. Dostęp: 30.09.2026.
- Petrovic A., Vukadin S., Sikora R. i wsp. Anabolic androgenic steroid-induced liver injury: An update. World Journal of Gastroenterology 2022;28(26):3071–3080 (przegląd narracyjny oparty głównie na opisach przypadków; sterydy 17α-alkilowane zaprojektowano tak, by ograniczyć ich metabolizm w wątrobie, i wywołują one charakterystyczną ostrą cholestazę, od bardzo łagodnej po ciężką; czynność wątroby zwykle normalizuje się po odstawieniu, ale część skutków jest trwała; część opisów przypadków wskazuje na korzyść z hydrokortyzonu i UDCA; przegląd nie ocenia suplementów). europepmc.org/article/MED/36051334. Dostęp: 30.09.2026.
- Robles-Díaz M., Nezic L., Vujic-Aleksic V., Björnsson E.S. Role of Ursodeoxycholic Acid in Treating and Preventing Idiosyncratic Drug-Induced Liver Injury. A Systematic Review. Frontiers in Pharmacology 2021;12:744488 (przegląd systematyczny 25 opisów przypadków i 8 serii polekowego uszkodzenia wątroby leczonego UDCA; poprawa w 18 z 25 opisów, ale tylko w 2 z 6 przypadków po sterydach, a 4 z 7 przypadków bez odpowiedzi dotyczyły sterydów; autorzy: projekt opublikowanych badań nie pozwala na pewne wnioski; ryzyko błędu publikacji). europepmc.org/article/MED/34776963. Dostęp: 30.09.2026.
- Satinsky A., Mayer N., Swanson C., Sasso B. Fenbendazole-Associated Drug-Induced Liver Injury with Concomitant Use of Tauroursodeoxycholic Acid. ACG Case Reports Journal 2026;13(7):e02222 (opis przypadku: polekowe uszkodzenie wątroby po fenbendazolu u osoby przyjmującej jednocześnie TUDCA jako zamierzoną osłonę wątroby; autorzy podkreślają znaczenie rozmowy z pacjentem; pojedynczy przypadek, nie pozwala ocenić działania TUDCA). europepmc.org/article/MED/42383214. Dostęp: 30.09.2026.
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2283 z 25.11.2015 r. w sprawie nowej żywności (definicja nowej żywności jako żywności niespożywanej w UE w znaczącym stopniu przed 15.05.1997 i wymóg zezwolenia oraz wpisu na unijną listę przed wprowadzeniem do obrotu; akt prawny, nie badanie). eur-lex.europa.eu/eli/reg/2015/2283/oj/pol. Dostęp: 30.09.2026.
- Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/2470 z 20.12.2017 r. ustanawiające unijny wykaz nowej żywności, tekst skonsolidowany obowiązujący od 10.08.2026 (CELEX 02017R2470-20260810, pobrany z repozytorium Urzędu Publikacji UE 30.09.2026; przeszukanie całego tekstu pod kątem nazw tauroursodeoxycholic, ursodeoxy, TUDCA i taurine: brak wpisu; zmiany przyjęte po 10.08.2026 nieuwzględnione; tekst skonsolidowany ma charakter dokumentacyjny). publications.europa.eu, 02017R2470-20260810. Dostęp: 30.09.2026.
- Stolz A., Navarro V., Hayashi P.H. i wsp. Severe and protracted cholestasis in 44 young men taking bodybuilding supplements: assessment of genetic, clinical and chemical risk factors. Alimentary Pharmacology and Therapeutics 2019;49(9):1195–1204 (rejestr DILIN, USA: 44 mężczyzn ze średnią wieku 33 lata po suplementach kulturystycznych, w części z niezadeklarowanymi sterydami; mediana czasu do objawów 73 dni; żółtaczka u 100%, świąd u 84%, hospitalizacja 71%, bez zgonów i przeszczepów; seria przypadków bez grupy kontrolnej). europepmc.org/article/MED/30934130. Dostęp: 30.09.2026.
- LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIH). Androgenic Steroids (NBK548931; kompendium kliniczne bez własnej populacji: cholestatyczne uszkodzenie wątroby po syntetycznych androgenach, a przy długim stosowaniu guzy wątroby, w tym rak wątrobowokomórkowy i gruczolak, oraz plamica wątrobowa; korzystaliśmy z rekordu PubMed, bez pełnego tekstu). europepmc.org/article/MED/31644236. Dostęp: 30.09.2026.
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.
