Boldenon: co to jest, skutki uboczne, status w Polsce

Boldenon (zwykle w postaci undecylenianu boldenonu) to syntetyczny steryd anaboliczno-androgenny, czyli pochodna testosteronu, opracowany do stosowania u zwierząt: w USA preparat Equipoise dopuszczono do leczenia wyniszczonych koni, z zakazem podawania koniom przeznaczonym do spożycia [1]. Nie jest lekiem dla ludzi: autorzy badań nad kontrolą antydopingową podkreślają, że nie zatwierdzono go do stosowania klinicznego u człowieka, a wyszukiwanie w polskim Rejestrze Produktów Leczniczych z 3.10.2026, który obejmuje produkty ludzkie i weterynaryjne, nie zwróciło żadnej pozycji z boldenonem [2] [3]. Badania skutków samego boldenonu u ludzi ograniczają się do pojedynczych opisów, np. podwyższonej kreatyniny u kulturysty, a dla sterydów anabolicznych jako grupy udokumentowano wzrost hematokrytu, niekorzystne zmiany cholesterolu i zahamowanie własnej produkcji testosteronu [4] [5]. W sporcie boldenon jest zabroniony w każdym czasie (klasa S1), a ponieważ w moczu może pojawić się także w śladowych ilościach pochodzenia naturalnego, laboratoria wykonują badanie izotopowe GC/C/IRMS, które pomaga ocenić pochodzenie substancji; jego wykonanie i interpretacja zależą od zasad WADA, a wynik może być nierozstrzygający [6] [2] [7].

Świat Supli to sklep z suplementami diety. Nie sprzedajemy boldenonu, innych sterydów anabolicznych, leków ani substancji zabronionych w sporcie i nie zachęcamy do ich stosowania; ten artykuł nie zastępuje porady lekarskiej. Jeśli po sterydzie dzieje się coś niepokojącego, zacznij od sekcji o objawach alarmowych.

Spis treści

1. Boldenon: co to jest

Boldenon (androsta-1,4-dien-17β-ol-3-on) to syntetyczna pochodna testosteronu z grupy sterydów anaboliczno-androgennych [2] [8]. Undecylenian boldenonu to ester boldenonu z kwasem undecylenowym; zarejestrowany preparat weterynaryjny miał postać roztworu podawanego koniom domięśniowo [1]. Organizm przekształca boldenon w kilka metabolitów, a głównym z nich, oznaczanym w laboratoriach antydopingowych, jest 5β-androst-1-en-17β-ol-3-on [9] [2].

Osoby szukające informacji o boldenonie zwykle chcą zwiększyć masę mięśniową. My sprzedajemy coś innego: w kategorii odżywki białkowe są produkty, które pomagają uzupełnić białko w diecie osoby trenującej. Nie zastępują sterydu i nie dają jego efektów; do czego służą, wyjaśniamy niżej.

1.1. Boldenon a boldion

Boldion (androsta-1,4-dien-3,17-dion) to związek pokrewny boldenonowi; lista zabroniona w sporcie wymienia go osobno, obok boldenonu [6]. W badaniu Verheyden i wsp. z 2009 r. u 12 ochotników boldion pojawiał się w moczu sporadycznie w ilościach od 0,751 do 1,73 ng/ml bez podawania go z zewnątrz, natomiast naturalnej obecności boldenonu nie wykazano [10]. Związki sprzedawane jako przekształcające się w hormony w organizmie opisujemy we wpisie czym są prohormony.

2. Steryd weterynaryjny: gdzie boldenon jest dopuszczony, a gdzie zakazany

Stetoskop i uzda na stalowym stole w klinice weterynaryjnej, w tle koń w boksie: przepisy o boldenonie dotyczą leczenia zwierząt i zakazu stosowania u zwierząt hodowlanych

Boldenon ma status leku weterynaryjnego w części krajów, a w Unii Europejskiej stosowanie hormonów w celach anabolicznych u zwierząt rzeźnych jest zakazane. Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) w 2005 r. zatwierdziła zmianę oznakowania preparatu Equipoise: wskazaniem jest pomoc w leczeniu wyniszczonych koni, gdy pożądana jest poprawa masy ciała, sierści lub ogólnej kondycji, preparat wydaje się na zlecenie lekarza weterynarii i nie wolno go podawać koniom przeznaczonym do spożycia [1]. Według autorów polskiego opracowania o pozostałościach hormonów w żywności Unia Europejska zakazuje stosowania hormonalnych stymulatorów wzrostu u zwierząt rzeźnych od 1988 r. [11].

Status boldenonu według dokumentów odczytanych 3.10.2026
Gdzie	Status	Źródło
Polska, leki ludzkie i weterynaryjne	brak pozycji w Rejestrze Produktów Leczniczych (zapytania o boldenon, undecylenian boldenonu i nazwy handlowe)	[3]
USA, weterynaria (2005)	Equipoise: konie wyniszczone, na zlecenie lekarza weterynarii, nie dla koni przeznaczonych do spożycia	[1]
Unia Europejska, zwierzęta rzeźne	zakaz stosowania hormonów w celach anabolicznych; boldenon objęty krajowym monitoringiem pozostałości	[11]
Ludzie	brak zatwierdzenia do stosowania klinicznego	[2]
Sport	klasa S1.1, zabroniony w każdym czasie, substancja nieokreślona	[6]

W polskim programie kontroli pozostałości w latach 2011–2015 przebadano 35 387 próbek od zwierząt rzeźnych; wyniki niezgodne z wymaganiami dla boldenonu (14) dotyczyły wyłącznie moczu świń, a autorzy uznali stwierdzone hormony za pseudoendogenne, czyli mogące powstawać w organizmie zwierzęcia [11]. Ten sam mechanizm opisano dla nandrolonu, o którym piszemy we wpisie nandrolon (Deca-Durabolin).

3. Dlaczego boldenon pojawia się w kulturystyce

Boldenon trafia do kulturystyki jako jeden ze sterydów z nielegalnego rynku, zwykle łączony z innymi. Autorzy opisu przypadku z 2011 r. nazywają go sterydem dla koni często nadużywanym w kulturystyce [4]. W badaniu przekrojowym z Bagdadu z 2024 r. 30 trenujących mężczyzn stosowało m.in. testosteron, boldenon i nandrolon, co pokazuje typowy problem: skutki obserwuje się u osób przyjmujących kilka substancji naraz [12]. Przegląd popularnych substancji i ich ryzyka zawiera wpis które sterydy królują na siłowni, a różnice między sterydami a SARM-ami opisujemy w osobnym porównaniu.

3.1. Boldenon: efekty a dane z badań

W cytowanych źródłach nie ma kontrolowanego badania u ludzi, które oceniałoby przyrost masy mięśniowej po samym boldenonie. Hasła o suchej masie, apetycie czy pobudzeniu produkcji erytropoetyny (EPO, hormonu nerek pobudzającego wytwarzanie czerwonych krwinek) pochodzą głównie z forów i stron bez źródeł naukowych. Dla sterydów anabolicznych jako grupy przegląd Hartgensa i Kuipersa z 2004 r. podaje przy krótkim stosowaniu wzrost siły o około 5–20% i masy ciała o 2–5 kg, przy czym badane substancje i dawki były różne [13].

Preparat kupiony poza apteką może zawierać coś innego niż deklaruje etykieta. W metaanalizie Magnoliniego i wsp. z 2022 r., obejmującej 5413 próbek sterydów z czarnego rynku, w oddzielnych analizach oszacowano udział podróbek na 36%, a preparatów o niewłaściwej jakości na 37%; wyniki pochodzą z różnych zestawów badań i tych odsetków nie należy sumować. Próbki pochodziły głównie z zabezpieczeń służb, a wyniki badań były niejednorodne [14].

4. Boldenon: skutki uboczne

Skutki uboczne boldenonu u ludzi opisano w pojedynczych przypadkach, a większość wiedzy pochodzi z badań nad sterydami anabolicznymi jako grupą i z doświadczeń na zwierzętach. Towarzystwo Endokrynologiczne (Society for Endocrinology) w stanowisku z 2026 r. wymienia wśród skutków niemedycznego stosowania androgenów choroby układu krążenia, erytrocytozę, zaburzenia lipidowe, niepłodność, zaburzenia seksualne i psychiczne oraz zahamowanie osi podwzgórze, przysadka, jądra [5]. Wyniki dla mieszanin sterydów nie pozwalają przypisać konkretnego skutku samemu boldenonowi.

4.1. Hematokryt i krzepliwość krwi

Hematokryt to odsetek objętości krwi zajmowany przez czerwone krwinki, a erytrocytoza oznacza ich nadmiar; sterydy anaboliczne jako grupa podnoszą hematokryt [5] [15]. Przegląd wyników holenderskiego badania HAARLEM, w którym obserwowano 100 mężczyzn przed cyklem sterydowym, w jego trakcie i po nim, wymienia wpływ na ciśnienie tętnicze, hematokryt i gospodarkę lipidową jako prawdopodobny mechanizm przedwczesnej miażdżycy u długoletnich użytkowników [15]. W tym samym badaniu stężenia czynników krzepnięcia i białek przeciwkrzepliwych wzrosły w trakcie cyklu i wróciły do wartości wyjściowych po 3 miesiącach, a autorzy nie stwierdzili wyraźnej przewagi procesów zakrzepowych [16]. Nie wiadomo, czy boldenon działa na hematokryt silniej niż inne sterydy: w cytowanych źródłach nie porównywano tego u ludzi. Jakie badania krwi wykonuje się u osób stosujących sterydy, opisujemy w przewodniku badania krwi a sterydy.

4.2. Cholesterol i serce

U sportowców stosujących sterydy anaboliczne obserwowano wyższy cholesterol LDL i niższy HDL. Przegląd Achara i wsp. z 2010 r. obejmujący 49 badań i 1467 sportowców wiąże stosowanie sterydów także z wyższym ciśnieniem tętniczym i przerostem lewej komory serca, choć badania były małe i często retrospektywne [17]. W badaniu na szczurach (Behairy i wsp., 2021) undecylenian boldenonu podawany przez 8 tygodni obniżał HDL i podnosił LDL oraz trójglicerydy; wyniku badania na zwierzętach nie można przenieść wprost na ludzi [8]. Co oznaczają frakcje cholesterolu i ich normy, wyjaśniamy we wpisie dobry i zły cholesterol.

4.3. Oś hormonalna, prolaktyna i ginekomastia

Steryd przyjmowany z zewnątrz hamuje własną produkcję testosteronu i plemników, a ich powrót trwa miesiącami. W badaniu HAARLEM w trakcie cyklu 77% uczestników miało całkowitą liczbę plemników poniżej 40 mln; 3 miesiące po zakończeniu cyklu średni testosteron nie różnił się istotnie od wyjściowego, natomiast podczas ostatniego pomiaru, rok od rozpoczęcia cyklu, u 11% był poniżej normy, a u 34% liczba plemników nadal była poniżej 40 mln [18]. U części byłych użytkowników niski testosteron i objawy hipogonadyzmu (niedoboru hormonów płciowych) utrzymują się latami: w duńskim badaniu przypadków i kontroli 27,2% byłych użytkowników średnio 2,5 roku po odstawieniu miało testosteron poniżej dolnej granicy normy [19] [20]. Co dzieje się z hormonami po cyklu, opisujemy we wpisie o odbloku po cyklu (PCT), a leczenie niedoboru testosteronu pod kontrolą lekarza we wpisie o terapii testosteronem (TRT).

Na pytanie, czy boldenon podnosi prolaktynę, cytowane źródła nie dają odpowiedzi dla samego boldenonu. W badaniu z Bagdadu mężczyźni stosujący różne sterydy, w tym boldenon, mieli wyższą prolaktynę oraz niższy testosteron i FSH (hormon folikulotropowy przysadki) niż trenujący bez sterydów, ale badanie przekrojowe nie rozstrzyga, która substancja za to odpowiada [12]. Szerzej o prolaktynie przy sterydach piszemy we wpisie prolaktyna a sterydy. W badaniu HAARLEM ginekomastię (powiększenie gruczołu piersiowego u mężczyzny) stwierdzono u 19% uczestników, a trądzik u 28% [21]; przyczyny i leczenie omawia wpis ginekomastia u mężczyzn, a skórę osobny tekst o trądziku po sterydach.

4.4. Nerki i wątroba

Wpływ boldenonu na nerki u ludzi znany jest z opisu przypadku, w którym podwyższona kreatynina sugerowała chorobę nerek. Winnett i wsp. (2011) opisali 37-letniego mężczyznę skierowanego do nefrologa z powodu nieprawidłowego eGFR (szacowanego przesączania kłębuszkowego) i kreatyniny bez innych objawów choroby nerek; autorzy powiązali podwyższoną kreatyninę ze stosowaniem boldenonu i zwrócili uwagę, że sama kreatynina jest mało czułym wskaźnikiem pracy nerek, więc grozi błędnym rozpoznaniem [4]. Nie oznacza to, że sterydy są obojętne dla nerek: Herlitz i wsp. (2010) opisali 10 kulturystów z białkomoczem i nieprawidłową pracą nerek po długotrwałym stosowaniu sterydów; biopsja wykazała u 9 z nich ogniskowe segmentalne stwardnienie kłębuszków nerkowych (FSGS, choroba prowadząca do białkomoczu), a jeden pacjent wymagał leczenia nerkozastępczego [22].

W badaniu HAARLEM średnia aktywność ALT (enzymu wątrobowego) wzrosła w trakcie cyklu o 18,7 U/l, a kreatynina o 4,7 µmol/l; podczas pomiaru rok od rozpoczęcia cyklu częstość opisanych zmian wróciła do wartości wyjściowych [21]. U szczurów, którym podawano undecylenian boldenonu, wzrosły enzymy wątrobowe, mocznik i kreatynina, a w badaniu mikroskopowym stwierdzono zmiany w wątrobie i nerkach [8]. Wątrobę silniej obciążają sterydy doustne 17-alfa-alkilowane, takie jak metanabol. Suplement diety nie chroni wątroby ani nerek przed sterydem; co wiadomo o N-acetylocysteinie, opisujemy we wpisie NAC (N-acetylocysteina).

5. Boldenon a kontrola antydopingowa i endogenny boldenon

Boldenon jest na liście zabronionej 2026 w klasie S1.1 (steroidy anaboliczno-androgenne) z zastrzeżeniem, że dotyczy to podawania egzogennego, czyli z zewnątrz; cała klasa S1 jest zabroniona w każdym czasie, podczas zawodów i poza nimi [6]. Schänzer i Donike (1992) zidentyfikowali w moczu po podaniu boldenonu sam boldenon i jego metabolity, które stały się podstawą wykrywania [9].

Śladowe ilości boldenonu lub jego głównego metabolitu mogą jednak pojawić się w moczu bez przyjęcia sterydu, dlatego sam wynik oznaczenia nie przesądza o pochodzeniu substancji. Piper i wsp. (2010) opracowali metodę porównywania stosunku izotopów węgla 13C/12C (GC/C/IRMS, spektrometria mas stosunków izotopowych): spośród 23 próbek zbadanych w ciągu czterech lat 11 miało wynik niezgodny z pochodzeniem egzogennym, w tym dwie próbki tego samego zawodnika pobrane w odstępie miesiąca [2]. Przegląd Mendozy Sanabrii i wsp. z 2024 r. wskazuje obecność naturalnych związków o podobnej budowie w niskich stężeniach jako trudność w kontroli i GC/C/IRMS jako metodę, która pomaga ustalić pochodzenie substancji [23]. Według wytycznych WADA dotyczących zarządzania wynikami, gdy badanie GC/C/IRMS boldenonu lub jego metabolitów jest nierozstrzygające albo stężenie jest niższe niż 5 ng/ml, laboratorium może zgłosić wynik atypowy (ATF), a organizacji antydopingowej zaleca się kolejne, celowane kontrole zawodnika [7].

Fitosterole (roślinne związki podobne do cholesterolu) w zalecanej ilości nie zwiększały wydalania boldionu w badaniu Verheyden i wsp. [10], a w pilotażu Ros i wsp. z 2007 r. u 10 kobiet jedzących przez tydzień margarynę z fitosterolami nie wykryto boldenonu w moczu [24].
U zwierząt rzeźnych boldenon bywa pseudoendogenny, co pokazał polski monitoring pozostałości [11]; cytowane badania nie oceniały, czy zjedzenie takiego mięsa może dać dodatni wynik u człowieka.

Wynik laboratoryjny to jeszcze nie stwierdzone naruszenie przepisów antydopingowych: o pochodzeniu substancji i dalszym postępowaniu decyduje procedura opisana w przepisach. W cytowanych źródłach nie podano jednego okresu wykrywalności boldenonu, bo zależy on m.in. od estru, ilości i metody badania. Jak czytać listę, wyjaśniamy we wpisie lista substancji zakazanych WADA, a przebieg kontroli w przewodniku doping w sporcie.

6. Czy boldenon jest legalny w Polsce

W Polsce nie ma produktu leczniczego z boldenonem dopuszczonego do obrotu: wyszukiwanie w Rejestrze Produktów Leczniczych z 3.10.2026 według nazwy substancji i nazw handlowych nie zwróciło pozycji ani wśród leków ludzkich, ani weterynaryjnych [3]. Ustawa o zwalczaniu dopingu w sporcie przewiduje karę m.in. za udostępnianie innym osobom substancji z grupy S1 bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, za obrót bez wymaganego zezwolenia i za przywóz niezgodny z prawem farmaceutycznym [25]. Ten opis nie jest poradą prawną.

6.1. Dawkowanie i cykle: dlaczego ich tu nie ma

Dla ludzi nie ustalono dawkowania boldenonu w badaniach klinicznych, a skład preparatów z nielegalnego rynku często odbiega od etykiety [2] [14]. Dawka z oznakowania weterynaryjnego dotyczy koni i nie ma zastosowania u człowieka [1].

7. Uzupełnianie diety: kiedy rozważyć suplement

Osoba trenująca na masę potrzebuje przede wszystkim treningu z progresją i diety z odpowiednią ilością energii i białka; suplement może tylko uzupełnić dietę. Poniższe produkty nie zastępują sterydu, nie mają działania hormonalnego i nie łagodzą jego skutków ubocznych. Pokazujemy najpierw białko naszej marki Świat Supli, którego skład i producenta znamy, a obok kreatynę innej marki, której porcja spełnia warunek oświadczenia.

Świat Supli WPC Premium 80, 700 g

Porcja 30 g proszku dostarcza 23,1 g białka i 117 kcal (wartości z tabeli na stronie produktu dla smaku truskawkowego; w innych smakach zawartość białka może różnić się o około 2%); opakowanie wystarcza na około 23 porcje.

Dla osób trenujących siłowo, które nie pokrywają zapotrzebowania na białko samymi posiłkami, np. przy budowaniu masy mięśniowej. Białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w jej utrzymaniu [26]; te oświadczenia dotyczą żywności, która jest co najmniej źródłem białka, czyli takiej, w której białko daje co najmniej 12% energii, a w tej odżywce daje około 79% [27]. Ile białka potrzebujesz z diety, oceni dietetyk.

Zawiera mleko i soję (lecytyna sojowa w składzie); według producenta może zawierać śladowe ilości jaja (lizozym). Producent podaje, że produktu nie powinny stosować kobiety w ciąży i karmiące piersią. Stosowanie u osób niepełnoletnich, przy chorobach nerek i przyjmowanych lekach uzgodnij z lekarzem.

Sprawdź skład i cenę

BioTechUSA 100% Creatine Monohydrate, 500 g

Porcja dzienna według producenta: 3,4 g mikronizowanego monohydratu kreatyny, co producent deklaruje jako 3 g kreatyny; opakowanie wystarcza na 147 porcji.

Dla dorosłych, którzy trenują intensywnie, np. siłowo albo interwałowo. Kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych; korzystny efekt występuje przy spożyciu 3 g kreatyny dziennie, a oświadczenie dotyczy osób dorosłych wykonujących intensywne ćwiczenia fizyczne [26]. Kreatyna nie jest hormonem i nie zastępuje sterydu.

Skład: mikronizowany monohydrat kreatyny; według producenta produkt wytworzono w zakładzie, który przetwarza także m.in. mleko, jaja, zboża zawierające gluten, soję, orzechy, ryby i skorupiaki. Producent podaje, że produktu nie powinny spożywać osoby poniżej 18 lat, osoby chore oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią. Przed badaniami krwi powiedz lekarzowi, że przyjmujesz kreatynę; przy przyjmowanych lekach uzgodnij stosowanie z lekarzem.

Sprawdź skład i cenę

Suplement diety nie zastąpi zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia. Porcje i składy według stron produktów w dniu odczytu 3.10.2026.

7.1. Jak wybrać: podsumowanie

Białko wybierz, gdy posiłki nie pokrywają zapotrzebowania na białko. Kreatynę rozważ, jeśli jesteś osobą dorosłą i wykonujesz następujące po sobie krótkie, bardzo intensywne wysiłki; korzystny efekt opisany wyżej wymaga spożywania 3 g kreatyny dziennie. Inne produkty z tą substancją znajdziesz w kategorii kreatyny, a uzupełnianie diety u osób, które już stosują sterydy, omawia wpis suplementy na cyklu sterydowym.

8. Objawy alarmowe po sterydach: kiedy 112, kiedy pilnie do lekarza

Przy objawach z pierwszych trzech punktów natychmiast dzwoń pod 112 i nie jedź do szpitala samodzielnie. Nie czekaj, aż objawy miną, i powiedz ratownikom lub lekarzowi, co i kiedy zostało przyjęte.

ból lub ucisk w klatce piersiowej, który nie ustępuje, promieniuje do ręki, szyi lub żuchwy albo występuje z dusznością, potami, nudnościami lub zawrotami głowy: natychmiast 112 [28],
opadnięcie kącika ust, osłabienie ręki, zaburzenia mowy, nagła utrata widzenia lub splątanie: natychmiast 112 [29],
ból i obrzęk jednej nogi z dusznością albo z bólem w klatce piersiowej: natychmiast 112, bo może to oznaczać zatorowość płucną [30],
sam ból, obrzęk lub zaczerwienienie jednej nogi, zwykle łydki lub uda, bez duszności: pilnie lekarz tego samego dnia [30],
ból, ocieplenie i obrzęk skóry w miejscu wstrzyknięcia: pilnie lekarz tego samego dnia; gdy dołącza się wysoka gorączka lub dreszcze, szybkie bicie serca, szybki oddech albo splątanie, dzwoń pod 112 [31]. W brytyjskiej ankiecie 42% mężczyzn wstrzykujących środki poprawiające wygląd i wydolność miało kiedykolwiek zaczerwienienie, obrzęk i tkliwość w miejscu podania [32],
zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz: nie przyjmuj kolejnej dawki sterydu i pilnie, tego samego dnia, zgłoś się do lekarza [33],
myśli samobójcze albo zamiar zrobienia sobie krzywdy: natychmiast 112 [34],
silne przygnębienie po odstawieniu sterydu bez bezpośredniego zagrożenia: lekarz; całodobowe wsparcie w kryzysie emocjonalnym daje też telefon 116 123 [34],
sama wysypka po suplemencie diety: odstaw produkt i skonsultuj się z lekarzem.

9. Boldenon: pytania i odpowiedzi

9.1. Czy boldenon jest lekiem dla ludzi?

Nie. Boldenon nie jest zatwierdzony do stosowania klinicznego u ludzi [2], a w Rejestrze Produktów Leczniczych nie ma produktu z nim ani dla ludzi, ani dla zwierząt [3]. W USA był lekiem weterynaryjnym dla koni [1].

9.2. Czy boldenon podnosi prolaktynę?

Dla samego boldenonu cytowane źródła tego nie rozstrzygają. W badaniu przekrojowym mężczyźni stosujący kilka sterydów, w tym boldenon, mieli wyższą prolaktynę niż trenujący bez sterydów, ale nie da się wskazać, która substancja za to odpowiada [12].

9.3. Czy boldenon podnosi hematokryt?

Sterydy anaboliczne jako grupa podnoszą hematokryt i mogą wywołać erytrocytozę [5] [15]. Badań u ludzi porównujących pod tym względem boldenon z innymi sterydami w cytowanych źródłach nie ma; wysoki hematokryt w wynikach wymaga konsultacji z lekarzem.

9.4. Czy boldenon może być w moczu bez przyjmowania sterydu?

Tak, w śladowych ilościach. Część próbek z boldenonem lub jego metabolitem miała stosunek izotopów węgla wskazujący na pochodzenie naturalne [2]. Badanie GC/C/IRMS pomaga ocenić pochodzenie substancji; jego wykonanie i interpretacja zależą od zasad WADA, a wynik może być nierozstrzygający [23] [7].

9.5. Czy boldenon jest legalny w Polsce?

Nie ma w Polsce produktu leczniczego z boldenonem dopuszczonego do obrotu [3]. Udostępnianie substancji z grupy S1 bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu i obrót bez zezwolenia są przestępstwem według ustawy o zwalczaniu dopingu w sporcie [25], a w sporcie boldenon jest zabroniony w każdym czasie [6].

9.6. Czy boldenon uszkadza nerki?

Opisano przypadek podwyższonej kreatyniny przypisanej boldenonowi bez innych cech choroby nerek [4] oraz uszkodzenie kłębuszków nerkowych u kulturystów stosujących różne sterydy przez lata [22]. Przed badaniami krwi powiedz lekarzowi o przyjmowanych substancjach, bo wpływa to na interpretację kreatyniny.

10. Podsumowanie

Boldenon to steryd anaboliczno-androgenny z weterynarii: w USA preparat dla wyniszczonych koni, niezatwierdzony u ludzi [1] [2].
W Rejestrze Produktów Leczniczych nie ma produktu z boldenonem, ani ludzkiego, ani weterynaryjnego [3].
Skutki samego boldenonu u ludzi znane są z pojedynczych opisów; sterydy jako grupa podnoszą hematokryt, pogarszają lipidy i hamują własną produkcję testosteronu [4] [5] [17].
W sporcie boldenon jest zabroniony w każdym czasie (S1.1), a badanie izotopowe pomaga ocenić pochodzenie śladowych ilości w moczu, choć jego wynik może być nierozstrzygający [6] [7].
Suplementy, takie jak białko czy kreatyna, uzupełniają dietę osoby trenującej, ale nie zastępują sterydu [26].

11. Źródła

U.S. Food and Drug Administration. Implantation or Injectable Dosage Form New Animal Drugs; Boldenone. Federal Register 2005;70(226):70997–70998, dokument 05-23295 z 25.11.2005 (akt urzędowy USA: zatwierdzenie z 7.10.2005 uzupełnienia wniosku NADA 34-705 dla preparatu EQUIPOISE (undecylenian boldenonu); 21 CFR 522.204: roztwór do wstrzykiwań zawierający 25 lub 50 mg undecylenianu boldenonu w 1 ml, podanie domięśniowe u koni; wskazanie: pomoc w leczeniu wyniszczonych koni, gdy pożądana jest poprawa masy ciała, sierści lub ogólnej kondycji; nie podawać koniom przeznaczonym do spożycia przez ludzi; wydawanie na zlecenie lekarza weterynarii; ograniczenie: stan prawny z 2005 r., dokument nie opisuje obecnej dostępności preparatu). govinfo.gov, FR Doc. 05-23295. Dostęp: 3.10.2026.
Piper T., Geyer H., Gougoulidis V., Flenker U., Schänzer W. Determination of 13C/12C ratios of urinary excreted boldenone and its main metabolite 5β-androst-1-en-17β-ol-3-one. Drug Testing and Analysis 2010;2(5):217–224 (badanie walidacyjne metody GC/C/IRMS w laboratorium antydopingowym: boldenon opisany jako steryd stosowany w hodowli bydła i jako doping w sporcie konnym, niezatwierdzony do stosowania klinicznego u ludzi i obecny na liście WADA; od ponad 15 lat dyskutowana możliwość wytwarzania boldenonu w organizmie człowieka; spośród 23 próbek badanych w ciągu czterech lat 11 miało stosunek izotopów węgla niezgodny z pochodzeniem egzogennym, w tym dwie próbki jednego zawodnika z odstępem miesiąca; ograniczenie: mała liczba próbek, odczyt ze streszczenia). europepmc.org/article/MED/20468009. Dostęp: 3.10.2026.
Rejestr Produktów Leczniczych, Centrum e-Zdrowia, publiczne API wyszukiwania. Odczyt z 3.10.2026 (rejestr obejmuje produkty lecznicze ludzkie i weterynaryjne; zapytania według nazwy powszechnej: Boldenonum, boldenon, Boldenone, Boldenoni undecylenas, oraz według nazwy produktu: Boldenon, Boldenone, Equipoise, Boldebal, Vebonol, nie zwróciły żadnej pozycji; kontrolnie zapytanie Meloxicamum zwróciło 114 pozycji, w tym produkty weterynaryjne, a Testosteronum 5 pozycji, więc wyszukiwarka działała; ograniczenie: stan rejestru w dniu odczytu, rejestr nie obejmuje procedur szczególnych, takich jak import docelowy). rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl, zapytanie Boldenonum. Dostęp: 3.10.2026.
Winnett G., Cranfield L., Almond M. Apparent renal disease due to elevated creatinine levels associated with the use of boldenone. Nephrology Dialysis Transplantation 2011;26(2):744–747 (opis przypadku: 37-letni mężczyzna skierowany z powodu nieprawidłowego eGFR i kreatyniny bez objawów klinicznych i innych nieprawidłowości biochemicznych choroby nerek; dalsza diagnostyka wykazała stosowanie boldenonu, opisanego jako steryd dla koni często nadużywany w kulturystyce, i znacznie podwyższoną kreatyninę z nim związaną; autorzy przypominają, że kreatynina jest mało czułym wskaźnikiem przesączania kłębuszkowego i może prowadzić do błędnego rozpoznania; ograniczenie: pojedynczy przypadek, odczyt ze streszczenia). europepmc.org/article/MED/20980358. Dostęp: 3.10.2026.
Grant B., Jayasena C.N., Nag S., Quinton R. Management of non-medical androgen use: a position statement by the Society for Endocrinology. Endocrine Connections 2026;15(9):e260361 (stanowisko towarzystwa naukowego oparte na przeglądzie dowodów: niemedyczne stosowanie androgenów wiąże się z chorobami układu krążenia, erytrocytozą, zaburzeniami lipidowymi, niepłodnością, zaburzeniami seksualnymi i psychicznymi oraz zahamowaniem osi podwzgórze, przysadka, jądra; u większości mężczyzn biochemiczny powrót osi w ciągu około 12 miesięcy od odstawienia, u części utrwalony hipogonadyzm; dowody dla leków wspomagających powrót ograniczone i niskiej jakości; dane dla androgenów ogółem, nie dla samego boldenonu; odczyt ze streszczenia). europepmc.org/article/MED/42696286. Dostęp: 3.10.2026.
Polska Agencja Antydopingowa. Lista substancji i metod zabronionych 2026, polskie tłumaczenie listy WADA obowiązującej od 1.01.2026 (klasa S1 środki anaboliczne, zabronione w każdym czasie, wszystkie substancje nieokreślone; S1.1 steroidy anaboliczno-androgenne w przypadku podawania egzogennego, z wymienionymi z nazwy boldenonem i boldionem (androsta-1,4-dien-3,17-dionem) oraz ich estrami i substancjami o podobnej budowie lub działaniu; wiążąca jest wersja angielska). antydoping.pl, 2026_Lista-zabroniona.pdf. Dostęp: 3.10.2026.
World Anti-Doping Agency. Guidelines for the International Standard for Results Management, 2021 Code Implementation Support Program, wersja z grudnia 2020 r. (plik zmieniony 18.01.2023) (wytyczne WADA dla organizacji antydopingowych: gdy GC/C/IRMS stosowane jako procedura potwierdzająca nie pozwala rozstrzygnąć o pochodzeniu endogennym lub egzogennym substancji, laboratorium zgłasza wynik atypowy (ATF); dla boldenonu lub jego metabolitów ATF możliwy przy nierozstrzygającym wyniku GC/C/IRMS albo przy stężeniu szacowanym poniżej 5 ng/ml, z zaleceniem celowanych kontroli zawodnika; analiza B wykonywana w tym samym laboratorium, także wyspecjalizowanym w boldenonie; ograniczenie: wytyczne do Kodeksu 2021, szczegóły techniczne w odrębnych dokumentach WADA). wada-ama.org, Guidelines for Results Management. Dostęp: 3.10.2026.
Behairy A., Mohamed W.A.M., Ebraheim L.L.M., Soliman M.M., Abd-Elhakim Y.M., El-Sharkawy N.I., Saber T.M., El Deib M.M. Boldenone Undecylenate-Mediated Hepatorenal Impairment by Oxidative Damage and Dysregulation of Heat Shock Protein 90 and Androgen Receptors Expressions: Vitamin C Preventive Role. Frontiers in Pharmacology 2021;12:651497 (badanie na zwierzętach: 40 szczurów Wistar, undecylenian boldenonu 5 mg/kg masy ciała domięśniowo raz w tygodniu przez 8 tygodni, interwencja badawcza, nie zalecenie; wzrost ALT, AST, cholesterolu całkowitego, trójglicerydów, LDL, mocznika, kreatyniny i kwasu moczowego, spadek HDL, zmiany histologiczne w wątrobie i nerkach; boldenon opisany jako syntetyczna pochodna testosteronu; ograniczenie: wyników u szczurów nie można przenieść wprost na ludzi). europepmc.org/article/MED/33986679; pełny tekst: PMC8111012. Dostęp: 3.10.2026.
Schänzer W., Donike M. Metabolism of boldenone in man: gas chromatographic/mass spectrometric identification of urinary excreted metabolites and determination of excretion rates. Biological Mass Spectrometry 1992;21(1):3–16 (badanie metabolizmu po jednorazowym doustnym podaniu mężczyznom od 11 do 80 mg boldenonu, interwencja badawcza, nie zalecenie: w moczu zidentyfikowano boldenon i cztery główne metabolity, w tym 5β-androst-1-en-17β-ol-3-on, oraz pięć metabolitów w niskim stężeniu; ponad 95% metabolitów wydalanych w postaci trwałych sprzężeń; ograniczenie: badanie analityczne, nie ocenia skutków zdrowotnych). europepmc.org/article/MED/1591280. Dostęp: 3.10.2026.
Verheyden K., Noppe H., Vanhaecke L., Wille K., Bussche J.V., Bekaert K., Thas O., Janssen C.R., De Brabander H.F. Excretion of endogenous boldione in human urine: influence of phytosterol consumption. Journal of Steroid Biochemistry and Molecular Biology 2009;117(1–3):8–14 (5-tygodniowe badanie z randomizacją: 6 mężczyzn i 6 kobiet, część pijąca codziennie napój jogurtowy wzbogacony fitosterolami; boldion wydalany sporadycznie bez podawania z zewnątrz w stężeniach 0,751–1,73 ng/ml, naturalnej obecności boldenonu nie wykazano; nie stwierdzono związku wydalania boldionu ze spożyciem fitosteroli w zalecanej ilości; ograniczenie: badanie wstępne, 12 osób). europepmc.org/article/MED/19520162. Dostęp: 3.10.2026.
Matraszek-Żuchowska I., Woźniak B., Kłopot A., Witek S., Sielska K., Posyniak A. Control of Anabolic Hormone Residues in Tissues of Slaughter Animals in Poland During the Period of 2011–2015. Journal of Veterinary Research 2017;61(1):69–79 (analiza krajowego programu kontroli pozostałości, Państwowy Instytut Weterynaryjny w Puławach: 35 387 próbek od zwierząt rzeźnych; 41 wyników niezgodnych z wymaganiami w 30 próbkach, 0,085% analiz; stwierdzono wyłącznie hormony pseudoendogenne, 19-nortestosteron i boldenon, a boldenon (14 wyników) tylko w moczu świń; w UE stosowanie hormonów w celach anabolicznych zakazane dyrektywą Rady 96/22/WE, hormonalne stymulatory wzrostu zakazane u zwierząt rzeźnych od 1988 r.; ograniczenie: dane z lat 2011–2015). europepmc.org/article/MED/29978057; pełny tekst: PMC5894401. Dostęp: 3.10.2026.
Qasim Ali L., Alshammary R.A.A., Ghazi Alshammary A., Jouda J. A hormonal side effect of anabolic steroids among a sample of Baghdad male bodybuilders. Steroids 2024;209:109465 (badanie przekrojowe: 30 trenujących mężczyzn w wieku 20–37 lat stosujących sterydy, m.in. testosteron, boldenon i nandrolon, oraz 30 trenujących bez sterydów; u stosujących niższy testosteron i FSH, wyższa prolaktyna, wyższe ALT i kreatynina; bez różnic w LH i estradiolu; ograniczenia: mała próba, różne substancje naraz, badanie przekrojowe nie rozstrzyga przyczyny; odczyt ze streszczenia). europepmc.org/article/MED/38945388. Dostęp: 3.10.2026.
Hartgens F., Kuipers H. Effects of androgenic-anabolic steroids in athletes. Sports Medicine 2004;34(8):513–554 (przegląd badań nad sterydami anabolicznymi u sportowców: przy krótkim stosowaniu wzrost siły o około 5–20% i masy ciała o 2–5 kg; zaburzenie własnej produkcji testosteronu mogące trwać miesiące; badania stosowały zwykle mniejsze dawki niż pozamedyczne, co ogranicza ocenę szkód; różne sterydy, nie sam boldenon). europepmc.org/article/MED/15248788. Dostęp: 3.10.2026.
Magnolini R., Falcato L., Cremonesi A., Schori D., Bruggmann P. Fake anabolic androgenic steroids on the black market: a systematic review and meta-analysis on qualitative and quantitative analytical results found within the literature. BMC Public Health 2022;22(1):1371 (przegląd systematyczny i metaanaliza 19 badań, 5413 próbek sterydów z czarnego rynku w Europie i obu Amerykach: w oddzielnych analizach udział podróbek 36%, 95% CI 29–43% (18 badań) i preparatów o niewłaściwej jakości 37%, 95% CI 17–63% (8 badań); odsetki pochodzą z różnych zestawów badań i nie należy ich sumować; ograniczenia: próbki głównie z zabezpieczeń służb, duża niejednorodność badań, sterydy ogółem). europepmc.org/article/MED/35842594. Dostęp: 3.10.2026.
Smit D.L., Bond P., de Ronde W. Health effects of androgen abuse: a review of the HAARLEM study. Current Opinion in Endocrinology, Diabetes and Obesity 2022;29(6):560–565 (przegląd wyników prospektywnego badania kohortowego HAARLEM u mężczyzn trenujących amatorsko: działania niepożądane zwykle odwracalne, ostra zagrażająca życiu toksyczność rzadka; ograniczony wpływ na wątrobę i nerki; niekorzystny wpływ na ciśnienie tętnicze, hematokryt i gospodarkę lipidową oraz budowę i pracę serca jako prawdopodobny mechanizm przedwczesnej miażdżycy i kardiomiopatii u długoletnich użytkowników; różne sterydy; odczyt ze streszczenia). europepmc.org/article/MED/35938779. Dostęp: 3.10.2026.
Camilleri E., Smit D.L., van Rein N., Le Cessie S., de Hon O., den Heijer M., Lisman T., Cannegieter S.C., de Ronde W. Coagulation profiles during and after anabolic androgenic steroid use: data from the HAARLEM study. Research and Practice in Thrombosis and Haemostasis 2023;7(7):102215 (prospektywne badanie kohortowe: 100 mężczyzn rozpoczynających cykl sterydowy w latach 2015–2018, mediana stosowania 13 tygodni; w trakcie cyklu wzrost wielu czynników krzepnięcia i białek przeciwkrzepliwych, białko S o 22%, D-dimery 1,3-krotnie; wszystkie parametry wróciły do wartości wyjściowych 3 miesiące po zakończeniu; ogólny bilans nie wskazywał wyraźnie na stan prozakrzepowy; ograniczenie: parametry laboratoryjne, nie zdarzenia zakrzepowe; różne sterydy). europepmc.org/article/MED/38077826. Dostęp: 3.10.2026.
Achar S., Rostamian A., Narayan S.M. Cardiac and metabolic effects of anabolic-androgenic steroid abuse on lipids, blood pressure, left ventricular dimensions, and rhythm. American Journal of Cardiology 2010;106(6):893–901 (przegląd 49 badań, 1467 sportowców: wyższy LDL i niższy HDL, związek z wyższym ciśnieniem i przerostem lewej komory, który może utrzymywać się po odstawieniu; w małych seriach zawały i groźne zaburzenia rytmu; badania małe i retrospektywne, wyniki częściowo sprzeczne; różne sterydy). europepmc.org/article/MED/20816133. Dostęp: 3.10.2026.
Smit D.L., Buijs M.M., de Hon O., den Heijer M., de Ronde W. Disruption and recovery of testicular function during and after androgen abuse: the HAARLEM study. Human Reproduction 2021;36(4):880–890 (prospektywne badanie obserwacyjne: 100 mężczyzn trenujących amatorsko obserwowanych przez rok od rozpoczęcia cyklu; w trakcie cyklu 77% z całkowitą liczbą plemników poniżej 40 mln; testosteron po 3 miesiącach od zakończenia cyklu nieistotnie różny od wyjściowego; w ostatnim pomiarze, rok od rozpoczęcia cyklu, u 11% poniżej normy i u 34% liczba plemników poniżej 40 mln; ograniczenie: krótka obserwacja po cyklu, różne sterydy). europepmc.org/article/MED/33550376. Dostęp: 3.10.2026.
Rasmussen J.J., Selmer C., Østergren P.B., Pedersen K.B., Schou M., Gustafsson F., Faber J., Juul A., Kistorp C. Former Abusers of Anabolic Androgenic Steroids Exhibit Decreased Testosterone Levels and Hypogonadal Symptoms Years after Cessation: A Case-Control Study. PLoS One 2016;11(8):e0161208 (badanie przypadków i kontroli w Danii: 37 aktualnych i 33 byłych użytkowników sterydów, średnio 2,5 roku po odstawieniu, oraz 30 osób kontrolnych trenujących rekreacyjnie; u byłych użytkowników niższy testosteron, u 27,2% poniżej dolnej granicy normy, częstsze objawy hipogonadyzmu; badanie przekrojowe, różne sterydy). europepmc.org/article/MED/27532478; pełny tekst: PMC4988681. Dostęp: 3.10.2026.
Kanayama G., Hudson J.I., DeLuca J., Isaacs S., Baggish A., Weiner R., Bhasin S., Pope H.G. Prolonged hypogonadism in males following withdrawal from anabolic-androgenic steroids: an under-recognized problem. Addiction 2015;110(5):823–831 (badanie przekrojowe w USA: 24 byłych długoletnich użytkowników sterydów, w tym 19 bez leczenia, i 36 niestosujących osób trenujących siłowo; u nieleczonych mniejsza objętość jąder, niższy testosteron i popęd; u 5 testosteron poniżej 200 ng/dl mimo 3–26 miesięcy abstynencji; mała próba). europepmc.org/article/MED/25598171; pełny tekst: PMC4398624. Dostęp: 3.10.2026.
Smit D.L., Buijs M.M., de Hon O., den Heijer M., de Ronde W. Positive and negative side effects of androgen abuse. The HAARLEM study: A one-year prospective cohort study in 100 men. Scandinavian Journal of Medicine and Science in Sports 2021;31(2):427–438 (prospektywne badanie kohortowe: 100 mężczyzn rozpoczynających cykl sterydowy, obserwacja przez rok; u 4 poważne zdarzenia niepożądane; trądzik u 28%, ginekomastia u 19%; średni wzrost ALT o 18,7 U/l i kreatyniny o 4,7 µmol/l; w pomiarze rok od rozpoczęcia cyklu częstość obserwowanych skutków wróciła do wartości wyjściowych; ograniczenie: różne sterydy, uczestnicy sami wybierali substancje). europepmc.org/article/MED/33038020. Dostęp: 3.10.2026.
Herlitz L.C., Markowitz G.S., Farris A.B., Schwimmer J.A., Stokes M.B., Kunis C., Colvin R.B. i wsp. Development of focal segmental glomerulosclerosis after anabolic steroid abuse. Journal of the American Society of Nephrology 2010;21(1):163–172 (seria przypadków: 10 kulturystów po długotrwałym stosowaniu sterydów; białkomocz średnio 10,1 g na dobę, średnia kreatynina 3,0 mg/dl, u 3 zespół nerczycowy; w biopsji FSGS u 9; spośród 8 obserwowanych średnio 2,2 roku jeden wymagał leczenia nerkozastępczego, u pozostałych po odstawieniu sterydów stabilizacja lub poprawa; autorzy wskazują, że wzrost kreatyniny przy dużej masie mięśniowej utrudnia rozpoznanie; ograniczenie: seria przypadków, różne sterydy). europepmc.org/article/MED/19917783; pełny tekst: PMC2799287. Dostęp: 3.10.2026.
Mendoza Sanabria S.M., Cárdenas P.A., Costa G.M., Alves I.A., Aragón D.M. Advanced trends in detecting boldenone, its metabolites, and precursors in biological matrices: an integrative review of chromatographic methods. Analytical Methods 2024;16(44):7436–7459 (przegląd integracyjny 79 publikacji z lat 2000–2024: wykrywanie boldenonu w sporcie i bezpieczeństwie żywności; trudnością są zakłócenia matrycy i naturalne związki o podobnej budowie w niskich stężeniach; techniki LC/MS/MS i GC/C/IRMS pozwalają ustalić pochodzenie endogenne lub odróżnić izomery; mocz głównym badanym materiałem; ograniczenie: przegląd metod analitycznych, nie danych zdrowotnych; odczyt ze streszczenia). europepmc.org/article/MED/39470020. Dostęp: 3.10.2026.
Ros M.M., Sterk S.S., Verhagen H., Stalenhoef A.F., de Jong N. Phytosterol consumption and the anabolic steroid boldenone in humans: a hypothesis piloted. Food Additives and Contaminants 2007;24(7):679–684 (badanie pilotażowe: 10 kobiet spożywających przez tydzień 25 g margaryny wzbogaconej fitosterolami dziennie oraz pacjent z sitosterolemią jako kontrola dodatnia; w moczu nie wykryto boldenonu; ograniczenie: mała grupa, tylko kobiety, krótki czas). europepmc.org/article/MED/17613052. Dostęp: 3.10.2026.
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, tekst jednolity: Dz.U. 2022 poz. 1258 (akt prawny: art. 48 podawanie substancji z grupy S1, S2 lub S4 małoletniemu zawodnikowi albo zawodnikowi bez jego wiedzy; art. 49 udostępnianie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, i przechowywanie w tym celu bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, obrót bez zezwoleń z prawa farmaceutycznego, przywóz niezgodny z art. 68 prawa farmaceutycznego; kara: grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 3; opis nie jest poradą prawną). isap.sejm.gov.pl, Dz.U. 2022 poz. 1258. Dostęp: 2.10.2026.
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci, Dz.U. UE L 136 z 25.05.2012, s. 1 (załącznik: kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych, warunek: 3 g kreatyny dziennie, osoby dorosłe wykonujące intensywne ćwiczenia; białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej, warunek: żywność będąca co najmniej źródłem białka; oświadczenia dotyczą składnika i warunków jego stosowania, nie czystości produktu w sensie antydopingowym). eur-lex.europa.eu, rozporządzenie 432/2012. Dostęp: 2.10.2026.
Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, tekst skonsolidowany (załącznik: oświadczenie, że żywność jest źródłem białka, może być stosowane tylko wówczas, gdy co najmniej 12% wartości energetycznej środka spożywczego pochodzi z białka). eur-lex.europa.eu, rozporządzenie 1924/2006. Dostęp: 2.10.2026.
National Health Service. Chest pain (informacja dla pacjentów, przegląd strony 8.08.2023: wezwanie pogotowia przy nagłym bólu w klatce piersiowej, który nie ustępuje, promieniuje do ręki, szyi, żuchwy, brzucha lub pleców albo występuje z potami, nudnościami, zawrotami głowy lub dusznością; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Chest pain. Dostęp: 3.10.2026.
National Health Service. Symptoms of a stroke (informacja dla pacjentów, przegląd strony 12.09.2024: opadnięcie jednej strony twarzy, osłabienie ręki, zaburzenia mowy; także osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała, utrata widzenia, splątanie; natychmiastowe wezwanie pogotowia; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, Symptoms of a stroke. Dostęp: 3.10.2026.
National Health Service. DVT (deep vein thrombosis) (informacja dla pacjentów, przegląd strony 30.04.2026: objawy to pulsujący ból jednej nogi, zwykle łydki lub uda, obrzęk nogi i zaczerwienienie lub ściemnienie skóry; przy podejrzeniu zakrzepicy pilna wizyta u lekarza tego samego dnia; przy objawach zakrzepicy z dusznością lub bólem w klatce piersiowej natychmiastowe wezwanie pogotowia, bo może to być zatorowość płucna; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii, w Polsce numer alarmowy to 112). nhs.uk, DVT (deep vein thrombosis). Dostęp: 3.10.2026.
National Health Service. Cellulitis (informacja dla pacjentów, przegląd strony 18.04.2024: skóra bolesna, gorąca i obrzęknięta wymaga pilnej wizyty u lekarza; wezwanie pogotowia, gdy dołącza się bardzo wysoka temperatura lub dreszcze, szybkie bicie serca lub szybki oddech, zawroty głowy, splątanie albo utrata przytomności; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii). nhs.uk, Cellulitis. Dostęp: 3.10.2026.
Hope V.D., McVeigh J., Marongiu A., Evans-Brown M., Smith J., Kimergård A., Parry J.V., Ncube F. Injection site infections and injuries in men who inject image- and performance-enhancing drugs: prevalence, risks factors, and healthcare seeking. Epidemiology and Infection 2015;143(1):132–140 (badanie ankietowe: 366 mężczyzn wstrzykujących środki poprawiające wygląd i wydolność; zaczerwienienie, obrzęk i tkliwość w miejscu wstrzyknięcia kiedykolwiek u 42%, w ostatnim roku u 36%; ropień lub otwarta rana kiedykolwiek u 6,8%; ograniczenia: dane deklarowane, cała grupa środków, nie sam boldenon). europepmc.org/article/MED/24713416. Dostęp: 3.10.2026.
National Health Service. Jaundice (informacja dla pacjentów, przegląd strony 22.01.2024: zażółcenie skóry lub białek oczu, któremu mogą towarzyszyć świąd, ciemniejszy mocz i jaśniejszy stolec, wymaga pilnej wizyty u lekarza; ścieżki pomocy opisane dla Wielkiej Brytanii). nhs.uk, Jaundice. Dostęp: 3.10.2026.
Ministerstwo Zdrowia. Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną? (w nagłej sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia numer alarmowy 112; całodobowy telefon 116 123 dla osób dorosłych przeżywających kryzys emocjonalny; publikacja 5.12.2024). gov.pl/web/zdrowie, pomoc psychologiczna i psychiatryczna. Dostęp: 3.10.2026.

Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.

Boldenon: steryd weterynaryjny, skutki uboczne, doping i prawo