Fibromialgia to długotrwała choroba, której głównym objawem jest ból całego ciała, a towarzyszą mu m.in. nadwrażliwość na dotyk, zmęczenie, sen, po którym nie czujesz się wypoczęty, oraz kłopoty z pamięcią i koncentracją [1] [2]. Nie wykrywa jej żadne badanie krwi: lekarz rozpoznaje fibromialgię na podstawie objawów i kryteriów klinicznych, oceniając też inne możliwe przyczyny [3] [4]. Leczenie może łagodzić objawy i poprawiać jakość życia, choć objawy nie zawsze ustępują całkowicie: mocne zalecenie w wytycznych EULAR otrzymały tylko ćwiczenia fizyczne, a leki dają niewielkie korzyści u części chorych [5] [6]. Żadnej diety ani suplementu nie potwierdzono jako leczenia fibromialgii [7].
Preparaty z tej grupy przejrzysz w kategorii serce i układ krążenia w sklepie Świat Supli.
Aktualizacja 15.10.2026: Opisaliśmy objawy fibromialgii, kryteria rozpoznania, leczenie według zaleceń EULAR i NHS, wyniki badań leków bez recepty i diety oraz wskazówki, kiedy iść do lekarza.
Produkty omawiane w artykule
Spis treści
1. Fibromialgia: co to za choroba?
Fibromialgia, nazywana też zespołem fibromialgii, to stan przewlekły, w którym ból obejmuje całe ciało [1]. Ból jest prawdziwy, choć nie widać go w badaniach obrazowych ani w wynikach krwi. Według jednej z głównych teorii u chorych zmienia się sposób, w jaki ośrodkowy układ nerwowy, czyli mózg i rdzeń kręgowy, przetwarza sygnały bólowe. Może to tłumaczyć, dlaczego ból jest stały, a nawet lekki dotyk potrafi boleć [8].
Dokładna przyczyna choroby nie jest znana. Geny mogą mieć niewielki udział, a fibromialgia często pojawia się po wydarzeniu, które obciąża organizm lub psychikę, takim jak poważny uraz, zakażenie, np. wirusem Epsteina-Barr lub boreliozą, duża operacja albo silna trauma emocjonalna. Bywa też, że rozwija się bez wyraźnego czynnika wyzwalającego [8]. Często towarzyszą jej inne choroby reumatyczne, m.in. choroba zwyrodnieniowa stawów, reumatoidalne zapalenie stawów i zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego [8].
Kto choruje? Fibromialgia może wystąpić u każdego, ale częściej dotyczy kobiet i najczęściej rozwija się między 25. a 55. rokiem życia [1]. W metaanalizie Heidari i współpracowników (2017), obejmującej 65 publikacji, częstość fibromialgii w populacji ogólnej oszacowano na 1,78 procent, a wśród kobiet na 3,98 procent. U pacjentów poradni reumatologicznych i internistycznych była wyższa, ok. 15 procent [9]. Oszacowania różnią się m.in. dlatego, że badania stosowały różne kryteria rozpoznania [3].
Fibromialgii nie leczy żadna dieta ani suplement [7] [6]. Wyniki badań magnezu, koenzymu Q10 i witaminy D streszczamy w sekcji 7, a preparaty magnezu, o których tam mowa, znajdziesz w kategorii magnez w sklepie Świat Supli.
2. Objawy fibromialgii
Głównym objawem jest rozlany ból, który może być silniejszy w niektórych miejscach, np. w plecach lub karku. Chorzy opisują go jako tępy, palący albo ostry i kłujący. Ból trwa stale, choć jego nasilenie się zmienia [2]. Inne częste objawy według NHS to:
- nadwrażliwość na ból, także ból po lekkim dotyku (allodynia), oraz wrażliwość na dym, niektóre pokarmy i jasne światło,
- sztywność, najsilniejsza po dłuższym bezruchu, np. rano po przebudzeniu,
- zmęczenie, od łagodnego po wyczerpanie podobne do tego przy grypie,
- sen, po którym nie czujesz się wypoczęty,
- mgła fibro, czyli kłopoty z zapamiętywaniem, uwagą i koncentracją, czasem spowolniona mowa,
- bóle głowy, a u części osób zespół jelita drażliwego z bólem i wzdęciami brzucha [2].
Objawy neurologiczne i skórne, o które często pytają chorzy, to mrowienie, drętwienie, kłucie lub pieczenie dłoni i stóp. Mogą też wystąpić zawroty głowy, niezgrabność ruchów, uczucie gorąca lub zimna, zespół niespokojnych nóg, u kobiet bolesne miesiączki oraz lęk. U części chorych rozwija się depresja [2]. Objawy mogą się nasilać pod wpływem stresu, zmian pogody i zależnie od aktywności fizycznej [2]. Wiele z nich występuje też w innych chorobach, dlatego samodzielna ocena nie wystarczy.
3. Jak rozpoznaje się fibromialgię?
Nie ma jednego badania, które potwierdza fibromialgię [4]. Lekarz pyta, jak objawy wpływają na codzienne życie, i bada, szukając oznak innych chorób, np. obrzęk stawów może wskazywać na zapalenie stawów. Badania krwi i moczu, a czasem zdjęcia RTG i inne badania obrazowe, służą sprawdzeniu innych chorób. Rozpoznanie innej choroby nie wyklucza fibromialgii, a choroby współistniejące, np. depresja, lęk czy zespół jelita drażliwego, mogą wymagać osobnej diagnostyki [4].
Pomocą są kryteria Amerykańskiego Kolegium Reumatologii (ACR). Wolfe i współpracownicy (2016) zaproponowali ich aktualizację na podstawie 14 badań walidacyjnych [10]. Według tej wersji fibromialgię można rozpoznać u dorosłego, gdy spełnione są wszystkie warunki [3]:
- ból uogólniony, czyli w co najmniej 4 z 5 obszarów ciała: czterech ćwiartkach i osi ciała, przy czym do tej definicji nie wlicza się bólu żuchwy, klatki piersiowej, brzucha, głowy i twarzy,
- objawy utrzymują się na podobnym poziomie od co najmniej 3 miesięcy,
- wskaźnik rozległości bólu (WPI, skala 0-19) wynosi co najmniej 7, a skala nasilenia objawów (SS, skala 0-12) co najmniej 5, albo WPI wynosi 4-6, a SS co najmniej 9,
- rozpoznanie fibromialgii jest ważne niezależnie od innych rozpoznań i nie wyklucza innych istotnych chorób.
Wersja kryteriów oceniana przez lekarza nadaje się do rozpoznania u konkretnego chorego, a wersja wypełniana samodzielnie przez pacjenta służy badaniom naukowym, a nie diagnozie [10]. Test z internetu może więc skłonić do wizyty, ale jej nie zastąpi. Oficjalnie przez ACR przyjęte zostały kryteria z 1990 i 2010 roku, a wersja z 2016 roku pozostaje propozycją stosowaną w wielu badaniach [3].
4. Leczenie fibromialgii według EULAR i NHS
Leczenie ma łagodzić objawy i poprawiać jakość życia; żadna metoda nie działa na wszystkie objawy, a to, co pomaga jednej osobie, nie musi pomóc innej [11]. Europejska Liga do Walki z Reumatyzmem (EULAR) w zaleceniach z 2017 roku oceniła 107 przeglądów i metaanaliz. Mocne zalecenie otrzymały tylko ćwiczenia fizyczne. Na początku zaleca się edukację i metody bez leków, a przy braku poprawy dobiera się terapię psychologiczną, leki przy silnym bólu lub zaburzeniach snu albo rehabilitację prowadzoną przez kilku specjalistów. Efekty większości metod autorzy oceniają jako umiarkowane [5].
4.1. Ruch i ćwiczenia
Według NHS regularne ćwiczenia zmniejszają ból i poprawiają jakość życia, choć przy bólu trudno zacząć [11]. Program może obejmować ćwiczenia aerobowe, czyli wytrzymałościowe, ćwiczenia wzmacniające albo oba rodzaje. Plan warto ułożyć z lekarzem lub fizjoterapeutą, a rodzaj ruchu wybrać tak, by dało się go kontynuować długo [12] [11].
4.2. Terapie psychologiczne
NHS wymienia dwie terapie rozmową, które mogą zmniejszać ból przy fibromialgii: terapię akceptacji i zaangażowania (ACT) oraz terapię poznawczo-behawioralną (CBT). ACT poprawiała jakość snu i zmniejszała ból, a CBT może poprawiać jakość życia osób z przewlekłym bólem [11]. Akupunktura może zmniejszać ból u części osób, ale efekt wykazano tylko do 3 miesięcy [11].
4.3. Leki
Leki dobiera lekarz. NHS wymienia leki przeciwdepresyjne stosowane w fibromialgii: amitryptylinę, citalopram, duloksetynę, fluoksetynę, paroksetynę i sertralinę, zalecane do leczenia długotrwałego bólu u osób od 18 lat [11]. Zeraatkar i współpracownicy (2026) przeanalizowali 151 badań z randomizacją z udziałem 32 592 dorosłych. Dane o niskiej pewności wskazują, że część leków, m.in. z grupy SNRI, czyli inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, oraz gabapentynoidy, czyli leki z grupy przeciwdrgawkowych, do których należy pregabalina, może zwiększać odsetek chorych odczuwających wyraźną poprawę, a niektóre leki mogą poprawiać sen. Żaden lek nie zmniejszył jednak średnio bólu o wartość uznaną za klinicznie istotną, choć przy niektórych lekach część chorych osiągała co najmniej 30-procentowe zmniejszenie bólu [6]. Dlatego dobór leku i ocena jego działania wymagają kontroli lekarza.
5. Leki na fibromialgię bez recepty: co wiadomo?
Popularne leki przeciwbólowe dostępne bez recepty nie mają dobrych dowodów skuteczności w fibromialgii. Według NHS mało jest dowodów, że inne rodzaje leków niż wymienione wyżej zmniejszają długotrwały ból [11]. W metaanalizie Zeraatkar i współpracowników dane o umiarkowanej pewności wskazały, że niesteroidowe leki przeciwzapalne prawdopodobnie dają niewielką albo żadną ulgę w bólu w porównaniu z placebo lub zwykłym leczeniem [6]. Jeśli mimo to sięgasz po lek bez recepty, przeczytaj ulotkę i zapytaj farmaceutę, czy możesz go łączyć z lekami, które już przyjmujesz.
Ostrożność dotyczy też preparatów ziołowych i suplementów. Wiele osób z fibromialgią przyjmuje leki przeciwdepresyjne, a łączenie substancji zwiększających ilość serotoniny, np. 5-HTP, z takimi lekami zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego, który może zagrażać życiu [13]. Więcej o tej substancji piszemy w tekście 5-HTP: działanie na sen i nastrój.
6. Dieta przy fibromialgii
Nie ustalono, czy jakakolwiek dieta zmniejsza objawy fibromialgii. Lowry i współpracownicy (2020) zebrali 22 badania z udziałem 806 osób, prawie wyłącznie kobiet, które sprawdzały 17 różnych interwencji, m.in. dietę wegańską, dietę o niskiej zawartości FODMAP, eliminację glutaminianu sodu i oliwę z oliwek. Badania były małe, liczyły średnio 37 osób, a większość miała wysokie ryzyko błędu. Wyniki były sprzeczne, a autorzy uznali, że danych jest za mało, by zalecić którąkolwiek interwencję dietetyczną [7].
Autorzy tego przeglądu ostrzegają też przed zmianami diety opartymi na anegdotach, bo mogą one szkodzić innym funkcjom organizmu [7]. Jeśli myślisz o wykluczeniu całych grup produktów, np. przy objawach jelita drażliwego, omów to z lekarzem lub dietetykiem. Pomóc może za to porządek w porze kolacji: NHS radzi przy kłopotach ze snem unikać kofeiny, nikotyny i alkoholu przed snem oraz ciężkiego posiłku późnym wieczorem [12].
7. Suplementy przy fibromialgii: krótko
Suplementy nie leczą fibromialgii, a dane o nich są skromne. W analizie bólu z metaanalizy Zeraatkar i współpracowników, obejmującej 107 badań, dane o wysokiej pewności wskazały, że witamina D ma niewielki albo żaden wpływ na ból w porównaniu z placebo lub zwykłym leczeniem [6]. Koenzym Q10 badano w małych próbach: u Cordero i współpracowników (2013) 20 chorych przyjmowało 300 mg dziennie albo placebo przez 40 dni i po koenzymie Q10 wobec placebo zmniejszył się ból oraz wynik kwestionariusza wpływu fibromialgii na życie; pełny tekst był dla nas niedostępny [14]. W badaniu magnezu Macian i współpracowników (2022) z udziałem 75 chorych wynik główny, czyli poziom stresu, nie różnił się od placebo, a mniejsze nasilenie bólu po magnezie pokazała tylko analiza podgrupy 16 osób z łagodnym lub umiarkowanym stresem, wyznaczonej po zakończeniu badania [15]. Szczegóły badań, dawki i interakcje opisujemy w tekście fibromialgia a suplementacja.
Przywołane badania nie potwierdzają skuteczności konkretnych produktów i nie ustalono wskazania do stosowania opisanych niżej preparatów z powodu fibromialgii. Poniżej porównujemy wyłącznie ich skład, postać, porcję i ostrzeżenia z kart; decyzję o suplementacji podejmuj z lekarzem, zwłaszcza gdy przyjmujesz leki. Magnez ma dopuszczone oświadczenie, że przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia, a witamina D, że pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni, ale nie są to oświadczenia o leczeniu fibromialgii [16]. Różnice między postaciami magnezu opisujemy w tekście który magnez wchłania się najlepiej. Rolę koenzymu Q10 w przewlekłym zmęczeniu omawiamy w tekście przewlekłe zmęczenie a mitochondria.
Opisane niżej produkty są przeznaczone dla dorosłych; nie stosuj ich w ciąży, bo wykluczają to ich karty, a jeśli karmisz piersią, przed suplementacją skonsultuj się z lekarzem. U osoby niepełnoletniej potrzebę suplementacji i odpowiedni preparat ustala lekarz.
Świat Supli Koenzym Q10 200 mg, 60 kaps.
Według karty jedna kapsułka dziennie dostarcza 200 mg koenzymu Q10 jako ubichinonu. Producent radzi przyjmować ją z posiłkiem zawierającym tłuszcz i popijać dużą ilością wody [17].
Otoczka kapsułki jest z HPMC i według karty pasuje do diety wegańskiej. Nie ustalono wskazania do stosowania tego preparatu z powodu fibromialgii; w badaniu z chorymi podawano 300 mg koenzymu Q10 dziennie, więc jego wyniku nie można przypisać tej kapsułce [14] [17].
Produktu nie stosuj w ciąży. Przy warfarynie, acenokumarolu lub lekach na nadciśnienie karta zaleca konsultację z lekarzem. Produkt może zawierać mleko, soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki [17].
Świat Supli Cytrynian Magnezu, 90 kaps.
Porcja to 2 kapsułki, które według karty zawierają łącznie 250 mg magnezu z cytrynianu, czyli 66 procent referencyjnej wartości spożycia [18].
Nie ustalono wskazania do stosowania tego preparatu z powodu fibromialgii. Górny poziom EFSA, 250 mg dziennie, liczy się łącznie dla magnezu z suplementów, wody i żywności wzbogacanej; ta porcja go wyczerpuje, dlatego nie dodawaj do niej innych preparatów z magnezem [19].
Kapsułki mają otoczkę z żelatyny wołowej, więc nie pasują do diety wegańskiej. Na karcie producent nie deklaruje alergenów, dlatego przy alergii sprawdź etykietę. Według karty produktu nie stosuje się w ciąży [18].
Singularis Witamina D 2000 IU, 60 kaps.
W kapsułce jest według karty 2000 j.m. witaminy D3 z lanoliny, rozpuszczonej w oleju z krokosza barwierskiego; producent zaleca 1 kapsułkę dziennie z posiłkiem lub tuż po nim [20].
Nie ustalono wskazania do stosowania tego preparatu z powodu fibromialgii. Polskie wytyczne z 2023 roku, niezwiązane z fibromialgią, podają 1000-2000 j.m. dziennie przez cały rok dla zdrowych dorosłych w wieku 19-65 lat, którzy od maja do końca września nie przebywają na słońcu 30-45 minut dziennie z odkrytymi przedramionami i nogami, oraz dla osób w wieku 65-75 lat. Górny poziom dla dorosłych to 4000 j.m. dziennie ze wszystkich źródeł [21] [22].
Otoczka zawiera żelatynę. Na karcie producent nie deklaruje alergenów, więc przy alergii przeczytaj etykietę. W ciąży produktu nie stosuj, co zaznacza karta [20].
8. Sen i stres na co dzień
Stres może nasilać objawy fibromialgii, dlatego NHS zaleca codzienny czas na relaks, np. ćwiczenia oddechowe lub medytację, a wyciszenie przed snem może ułatwić zasypianie [12]. Przy kłopotach ze snem pomaga wstawanie o stałej porze, stały wieczorny rytuał, cicha i ciemna sypialnia o komfortowej temperaturze oraz niesprawdzanie godziny w nocy [12]. Inne sposoby na bezsenność opisujemy w tekście nie mogę spać w nocy. Wiele osób korzysta też z grup wsparcia, bo rozmowa z kimś, kto zna tę chorobę, bywa pomocna [12].
9. Kiedy iść do lekarza?
Zgłoś się do lekarza rodzinnego, jeśli podejrzewasz fibromialgię, bo podobne objawy dają też inne choroby [1] [4]. Nowe objawy, np. obrzęk stawów, zgłoś lekarzowi, bo mogą wskazywać na inną chorobę, np. zapalenie stawów [4]. Jeśli czujesz się stale przygnębiony, bez nadziei albo tracisz zainteresowanie tym, co dotąd sprawiało ci przyjemność, poproś lekarza o pomoc, bo fibromialgia może prowadzić do depresji [2]. Powiedz lekarzowi o wszystkich suplementach, zwłaszcza gdy przyjmujesz leki przeciwdepresyjne lub przeciwzakrzepowe [13] [23].
Jeśli przeżywasz kryzys psychiczny, możesz zadzwonić pod bezpłatny, całodobowy numer Centrum Wsparcia 800 70 2222, a w nagłym zagrożeniu życia lub zdrowia pod 112 [24].
10. Najczęściej zadawane pytania
10.1. Czy fibromialgia jest uleczalna?
Obecnie nie ma leczenia, które usuwa przyczynę fibromialgii. Leczenie łączące ruch, terapie rozmową i leki może złagodzić część objawów, choć prawdopodobnie nie znikną one całkowicie [1].
10.2. Czy fibromialgia wyjdzie w badaniu krwi?
Nie. Badania krwi i moczu pomagają wykluczyć lub wykryć inne choroby o podobnych objawach, a samą fibromialgię lekarz rozpoznaje na podstawie objawów i kryteriów klinicznych [4] [3].
10.3. Jakie leki na fibromialgię bez recepty?
Leki przeciwzapalne bez recepty prawdopodobnie dają niewielką albo żadną ulgę w bólu przy fibromialgii [6]. Leki o udokumentowanym działaniu, np. niektóre przeciwdepresyjne, przepisuje lekarz [11].
10.4. Czy jest nowy lek na fibromialgię?
W USA 15 sierpnia 2025 roku zarejestrowano dla dorosłych z fibromialgią lek Tonmya, czyli tabletki podjęzykowe z cyklobenzapryną przyjmowane raz dziennie przed snem [25] [26]. To nowa postać, a nie nowa substancja: cyklobenzapryna jest w USA zarejestrowana od 1977 roku [26]. W badaniu 3. fazy z udziałem 456 chorych ból po 14 tygodniach zmniejszył się średnio o 1,8 punktu wobec 1,2 punktu po placebo, a częstym działaniem niepożądanym było drętwienie w jamie ustnej; czterech z sześciu autorów badania to pracownicy producenta leku, firmy Tonix [27]. W przeglądzie leków cyklobenzapryna średnio nie zmniejszała bólu o wartość klinicznie istotną, choć część chorych osiągała co najmniej 30-procentową poprawę [6]. W polskim Rejestrze Produktów Leczniczych nie znaleźliśmy produktu z cyklobenzapryną, nie znaleźliśmy też informacji o rejestracji tego leku w Unii Europejskiej [28]. Leczenie dobiera lekarz.
10.5. Jaka dieta przy fibromialgii?
Przegląd 22 badań nie znalazł podstaw, by zalecić którąkolwiek dietę na objawy fibromialgii [7]. Większych zmian w jadłospisie nie wprowadzaj bez konsultacji z lekarzem lub dietetykiem.
10.6. Jakie ćwiczenia przy fibromialgii?
Ćwiczenia aerobowe, wzmacniające albo ich połączenie, najlepiej w programie ułożonym z fizjoterapeutą. Ważne, by ruch dało się kontynuować długo [12] [5].
10.7. Do jakiego lekarza z fibromialgią?
Zacznij od lekarza rodzinnego. Oceni on, jak objawy wpływają na codzienne życie, zbada cię i zleci badania, które pozwolą sprawdzić inne choroby o podobnych objawach [1] [4].
11. Najważniejsze w skrócie
- Fibromialgia to przewlekły ból całego ciała ze zmęczeniem, złym snem i kłopotami z koncentracją [1].
- Nie ma badania krwi, które ją potwierdza. Lekarz rozpoznaje ją na podstawie objawów i kryteriów klinicznych [4] [3].
- Mocne zalecenie EULAR dotyczy tylko ćwiczeń. Leki dają niewielkie korzyści u części chorych [5] [6].
- Żadnej diety ani suplementu nie potwierdzono jako leczenia fibromialgii [7] [6].
- Opisanych produktów nie stosuj w ciąży, a przy karmieniu piersią skonsultuj suplementację z lekarzem [17] [18] [20].
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
12. Źródła
- NHS, Fibromyalgia, strona przejrzana 12.10.2022, termin kolejnego przeglądu 12.10.2025; odczyt 15.10.2026 (długotrwały stan powodujący ból całego ciała; inne objawy: zwiększona wrażliwość na ból, sztywność mięśni, trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu prowadzące do zmęczenia, problemy z koncentracją i pamięcią, bóle głowy, zespół jelita drażliwego, frustracja, niepokój lub obniżony nastrój; objawy bywają zmienne; nie ma leczenia przyczynowego, leczenie łączy zmiany stylu życia, terapie rozmową i leki; częściej u kobiet, zwykle między 25. a 55. rokiem życia, ale także u dzieci i osób starszych; według niektórych szacunków może w jakimś stopniu dotyczyć prawie 1 na 20 osób; nie ma swoistego badania): nhs.uk
- NHS, Fibromyalgia: Symptoms, strona przejrzana 12.10.2022, termin kolejnego przeglądu 12.10.2025; odczyt 15.10.2026 (główny objaw to rozlany ból, często silniejszy np. w plecach lub karku, opisywany jako tępy, palący lub ostry; nadwrażliwość na ból i ból po lekkim dotyku, czyli hiperalgezja i allodynia; wrażliwość na dym, niektóre pokarmy i jasne światło; sztywność, zwłaszcza rano; zmęczenie; sen nieregenerujący; mgła fibro: kłopoty z pamięcią, uwagą i mową; bóle głowy; zespół jelita drażliwego; zawroty głowy i niezgrabność, uczucie gorąca lub zimna, zespół niespokojnych nóg, mrowienie, drętwienie lub pieczenie dłoni i stóp, bolesne miesiączki, lęk; czasem depresja; objawy nasilają się m.in. przy stresie, zmianach pogody i zależnie od aktywności): nhs.uk
- Galvez-Sánchez C.M., Reyes Del Paso G.A., 2020, Diagnostic Criteria for Fibromyalgia: Critical Review and Future Perspectives, Journal of Clinical Medicine 9(4):1219 (przegląd kryteriów; propozycja kryteriów z 2016 roku: ból uogólniony w co najmniej 4 z 5 obszarów ciała, czyli czterech ćwiartek i osi ciała, bez bólu żuchwy, klatki piersiowej, brzucha, głowy i twarzy w tej definicji; objawy na podobnym poziomie od co najmniej 3 miesięcy; wskaźnik rozległości bólu WPI co najmniej 7 i skala nasilenia objawów SS co najmniej 5 albo WPI 4-6 i SS co najmniej 9; WPI liczy się w skali 0-19, SS w skali 0-12; rozpoznanie fibromialgii jest ważne niezależnie od innych rozpoznań i nie wyklucza innych chorób; tylko kryteria z 1990 i 2010 roku zostały oficjalnie uznane przez ACR; pełny tekst PMC7230253, odczyt 15.10.2026): doi.org, PubMed
- NHS, Fibromyalgia: Diagnosis, strona przejrzana 12.10.2022, termin kolejnego przeglądu 12.10.2025; odczyt 15.10.2026 (nie ma swoistego badania; lekarz pyta o wpływ objawów na codzienne życie i bada, szukając objawów innych chorób, np. obrzęk stawów może wskazywać na zapalenie stawów; badania moczu i krwi, czasem RTG i inne badania obrazowe służą sprawdzeniu innych chorób; rozpoznanie innej choroby nie wyklucza fibromialgii; choroby współistniejące, np. depresja, lęk, zespół jelita drażliwego, mogą wymagać osobnej diagnostyki): nhs.uk
- Macfarlane G.J., Kronisch C., Dean L.E. i wsp., 2017, EULAR revised recommendations for the management of fibromyalgia, Annals of the Rheumatic Diseases 76(2):318-328 (zalecenia Europejskiej Ligi do Walki z Reumatyzmem oparte na 107 przeglądach systematycznych i metaanalizach, ocena GRADE; zalecenie o sile mocne za otrzymały tylko ćwiczenia fizyczne; na początku edukacja pacjenta i metody niefarmakologiczne, przy braku poprawy terapie psychologiczne, leki przy silnym bólu lub zaburzeniach snu albo rehabilitacja wielokierunkowa, wszystkie ocenione jako słabe za; efekty większości metod są umiarkowane; streszczenie PubMed, odczyt 15.10.2026): doi.org, PubMed
- Zeraatkar D., Lima J.P., Kirsh S. i wsp., 2026, Drug treatments for fibromyalgia: systematic review and network meta-analysis of randomised trials, BMJ Medicine 5(1):e002902 (151 badań z randomizacją, 32 592 dorosłych; dane o niskiej pewności: oksybinian sodu, selektywne inhibitory wychwytu noradrenaliny, leki z grupy SNRI i gabapentynoidy mogą zwiększać odsetek chorych zgłaszających wyraźną poprawę, a trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, oksybinian sodu i gabapentynoidy mogą poprawiać sen; żaden lek nie zmniejszył średnio bólu o wartość uznaną za klinicznie istotną, ale przy niektórych lekach część chorych osiągała co najmniej 30-procentowe zmniejszenie bólu; w analizie bólu obejmującej 107 badań i 23 602 chorych dane o wysokiej pewności wskazały, że witamina D ma niewielki albo żaden wpływ na ból wobec placebo lub zwykłego leczenia, a dane o umiarkowanej pewności, że niesteroidowe leki przeciwzapalne prawdopodobnie dają niewielką albo żadną ulgę w bólu; opioidy o słabym działaniu częściej prowadziły do przerwania leczenia; profil bezpieczeństwa oksybinianu sodu ogranicza jego stosowanie; pełny tekst PMC13647175, odczyt 15.10.2026): doi.org, PubMed
- Lowry E., Marley J., McVeigh J.G. i wsp., 2020, Dietary Interventions in the Management of Fibromyalgia: A Systematic Review and Best-Evidence Synthesis, Nutrients 12(9):2664 (22 badania, 806 uczestników, w tym 789 kobiet, średnio 37 osób w badaniu; 17 różnych interwencji, m.in. dieta wegańska, dieta o niskiej zawartości FODMAP, eliminacja glutaminianu sodu, oliwa z oliwek, koenzym Q10, witamina D; wyniki sprzeczne; większość badań mała, bez wyliczenia liczebności, z wysokim ryzykiem błędu; wniosek: za mało danych, by zalecić którąkolwiek interwencję dietetyczną; autorzy ostrzegają przed zmianami diety opartymi na anegdotach, bo mogą szkodzić innym funkcjom organizmu; pełny tekst PMC7551150, odczyt 15.10.2026): doi.org, PubMed
- NHS, Fibromyalgia: Causes, strona przejrzana 12.10.2022, termin kolejnego przeglądu 12.10.2025; odczyt 15.10.2026 (przyczyna nieznana; jedna z głównych teorii to zmiany w przetwarzaniu sygnałów bólowych przez ośrodkowy układ nerwowy; geny mogą mieć niewielki udział; możliwe czynniki wyzwalające: poważny uraz, zakażenie, np. wirusem Epsteina-Barr lub boreliozą, duża operacja, silna trauma emocjonalna; czasem bez wyraźnego czynnika; częste choroby towarzyszące: choroba zwyrodnieniowa stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego): nhs.uk
- Heidari F., Afshari M., Moosazadeh M., 2017, Prevalence of fibromyalgia in general population and patients, a systematic review and meta-analysis, Rheumatology International 37(9):1527-1539 (65 publikacji, 81 oszacowań, łącznie 3 609 810 osób; częstość w populacji ogólnej 1,78 procent, 95-procentowy przedział ufności 1,65-1,92; u kobiet 3,98 procent; u pacjentów poradni reumatologicznych i internistycznych 15,2 procent; streszczenie PubMed, odczyt 15.10.2026): doi.org, PubMed
- Wolfe F., Clauw D.J., Fitzcharles M.A. i wsp., 2016, 2016 Revisions to the 2010/2011 fibromyalgia diagnostic criteria, Seminars in Arthritis and Rheumatism 46(3):319-329 (aktualizacja kryteriów Amerykańskiego Kolegium Reumatologii na podstawie 14 badań walidacyjnych; kryteria oceniane przez lekarza nadają się do rozpoznania u konkretnego chorego, wersja samodzielnie wypełniana przez pacjenta służy badaniom; usunięto wcześniejsze niejasne zalecenie dotyczące wykluczeń diagnostycznych; streszczenie PubMed, odczyt 15.10.2026): doi.org, PubMed
- NHS, Fibromyalgia: Treatment, strona przejrzana 12.10.2022, termin kolejnego przeglądu 12.10.2025; odczyt 15.10.2026 (leczenie ma łagodzić objawy i poprawiać jakość życia; żadna metoda nie działa na wszystkie objawy; trzy główne metody: ćwiczenia, terapie rozmową i leki; regularne ćwiczenia zmniejszają ból i poprawiają jakość życia; terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) i terapia poznawczo-behawioralna (CBT); leki przeciwdepresyjne stosowane w fibromialgii: amitryptylina, citalopram, duloksetyna, fluoksetyna, paroksetyna, sertralina, zwykle u osób od 18 lat; mało lub brak dowodów, że inne rodzaje leków zmniejszają długotrwały ból; akupunktura może zmniejszać ból u części osób, efekt wykazano do 3 miesięcy): nhs.uk
- NHS, Fibromyalgia: Self-help, strona przejrzana 12.10.2022, termin kolejnego przeglądu 12.10.2025; odczyt 15.10.2026 (program ćwiczeń dopasowany do choroby, ćwiczenia aerobowe, wzmacniające lub oba rodzaje, plan z fizjoterapeutą; regularny relaks, bo stres nasila objawy; nawyki snu: wstawanie o stałej porze, wyciszenie przed snem, unikanie kofeiny, nikotyny i alkoholu przed snem, bez ciężkiego posiłku późnym wieczorem, cicha, ciemna sypialnia o komfortowej temperaturze, niesprawdzanie godziny w nocy; grupy wsparcia): nhs.uk
- Francescangeli J., Karamchandani K., Powell M., Bonavia A., 2019, The serotonin syndrome: from molecular mechanisms to clinical practice, International Journal of Molecular Sciences 20(9):2288 (zespół serotoninowy wynika z nadmiernej aktywności serotoniny; najczęściej wywołują go leki przeciwdepresyjne; obejmuje zmiany stanu psychicznego, zaburzenia autonomiczne i objawy nerwowo-mięśniowe; może prowadzić do zgonu; ryzyko zwiększa nadmiar prekursora serotoniny oraz łączenie leków serotoninergicznych, m.in. z opioidami; pełny tekst PMC6539562, odczyt 15.10.2026): doi.org, PubMed
- Cordero M.D., Alcocer-Gómez E., de Miguel M. i wsp., 2013, Can coenzyme Q10 improve clinical and molecular parameters in fibromyalgia?, Antioxidants & Redox Signaling 19(12):1356-1361 (Hiszpania; badanie z randomizacją, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo; 20 chorych na fibromialgię; koenzym Q10 300 mg dziennie przez 40 dni; wobec placebo niższy wynik FIQ, mniejszy ból, zmęczenie i poranne zmęczenie w podskalach FIQ, niższy wynik w wizualnej skali bólu i mniej punktów tkliwych; zmiany markerów zapalenia i biogenezy mitochondriów w komórkach krwi; pełny tekst był dla nas niedostępny, więc nie podajemy podziału grup ani postaci koenzymu Q10; streszczenie PubMed, odczyt 15.10.2026): doi.org, PubMed
- Macian N., Dualé C., Voute M. i wsp., 2022, Short-term magnesium therapy alleviates moderate stress in patients with fibromyalgia: a randomized double-blind clinical trial, Nutrients 14(10):2088 (Francja; 75 chorych przydzielonych losowo: magnez n = 37, placebo n = 38; 100 mg magnezu w postaci chlorku, 2 tabletki po 50 mg raz dziennie, albo laktoza przez 28 dni; wynik główny, stres w skali DASS-42, bez istotnej różnicy między grupami; ból, sen, jakość życia i zmęczenie bez istotnych różnic w całej grupie; w analizie podgrupy 16 osób z łagodnym lub umiarkowanym stresem, przeprowadzonej po badaniu (post hoc), mniejszy stres i nasilenie bólu w skali BPI po magnezie, z 5,7 do 5,1 punktu wobec 5,3 do 5,6 w grupie placebo; autorzy uznają zmniejszenie bólu za niewielkie i oczekują większego badania; pełny tekst PMC9145501, odczyt 15.10.2026): doi.org, PubMed
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności (magnez przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia oraz pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni; witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni; warunek: żywność będąca co najmniej źródłem danego składnika; wykaz nie zawiera oświadczeń dla koenzymu Q10 ani 5-HTP; tekst rozporządzenia, odczyt 03.10.2026): eur-lex.europa.eu
- Karta produktu Świat Supli Koenzym Q10 200 mg, 60 kapsułek, swiatsupli.pl, p14991 (1 kapsułka: 200 mg koenzymu Q10 w postaci ubichinonu; 1 kapsułka dziennie w trakcie posiłku zawierającego tłuszcze, popijając dużą ilością wody; otoczka z HPMC, odpowiednia dla wegan; produkt może zawierać mleko, soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki; osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, np. warfarynę i acenokumarol, oraz leki na nadciśnienie powinny skonsultować stosowanie z lekarzem; nie stosować u kobiet w ciąży; odczyt 15.10.2026)
- Karta produktu Świat Supli Cytrynian Magnezu, 90 kapsułek, swiatsupli.pl, p13414 (1 kapsułka: 781,35 mg cytrynianu magnezu, w tym 125 mg magnezu; porcja 2 kapsułki: 250 mg magnezu, 66 procent RWS; składniki: cytrynian magnezu, otoczka z żelatyny wołowej; 2 kapsułki dziennie; nie stosować u kobiet w ciąży; odczyt 15.10.2026)
- EFSA, Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the Scientific Committee on Food (SCF) and the EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), wersja 11, sierpień 2025 (górny tolerowany poziom spożycia, UL, to najwyższy poziom długotrwałego dziennego spożycia ze wszystkich źródeł, przy którym nie oczekuje się niekorzystnych skutków; magnez: 250 mg dziennie dla dorosłych z łatwo dysocjujących soli i związków, np. tlenku, w suplementach, wodzie i żywności wzbogacanej, bez magnezu naturalnie obecnego w żywności; cynk: 25 mg dziennie dla dorosłych, także w ciąży i podczas karmienia, ze wszystkich źródeł; witamina B6: 12 mg dziennie dla dorosłych ze wszystkich źródeł; odczyt 13.10.2026): efsa.europa.eu
- Karta produktu Singularis Witamina D 2000 IU, 60 kapsułek, swiatsupli.pl, p10220 (1 kapsułka: 2000 j.m. witaminy D3, 1000 procent RWS; składniki: witamina D3 z lanoliny, olej z krokosza barwierskiego, żelatyna, gliceryna, woda; 1 kapsułka dziennie podczas posiłku lub bezpośrednio po nim; nie stosować u kobiet w ciąży; odczyt 15.10.2026)
- Płudowski P., Kos-Kudła B., Walczak M. i wsp., 2023, Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland, Nutrients 15(3):695 (zdrowi dorośli 19-65 lat: przy braku ekspozycji przedramion i nóg na słońce przez 30-45 minut między 10 a 15 od maja do końca września 1000-2000 j.m. dziennie przez cały rok, zależnie od masy ciała i diety; 65-75 lat: 1000-2000 j.m. przez cały rok; powyżej 75 lat: 2000-4000 j.m.; łuszczyca w tabeli 3 grup ryzyka niedoboru; w grupach ryzyka zdecydowanie zalecane oznaczenie 25(OH)D i suplementacja pod kontrolą jego stężenia, aby osiągnąć i utrzymać stężenie optymalne (rozdział 5); według rozdziału 7.1 zakres optymalny 25(OH)D to 30-50 ng/ml, a powyżej 50 ng/ml stężenie jest wysokie, a gdy to niemożliwe, dawki maksymalne dla wieku z zaleceń ogólnych; pełny tekst PMC9920487, odczyt 12.10.2026): doi.org
- EFSA NDA Panel, 2023, Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D, EFSA Journal 21(8):8145 (górny tolerowany poziom spożycia dla dorosłych: 100 µg, czyli 4000 j.m., dziennie ze wszystkich źródeł): doi.org
- NCCIH (National Center for Complementary and Integrative Health), Coenzyme Q10 (poważnych działań niepożądanych nie opisano; możliwe łagodne, np. bezsenność i dolegliwości trawienne; koenzym Q10 może wchodzić w interakcje z warfaryną i insuliną oraz może nie być zgodny z niektórymi metodami leczenia nowotworów; dane nie potwierdzają, że łagodzi bóle mięśni wywołane statynami; odczyt 15.10.2026): nccih.nih.gov
- Ministerstwo Zdrowia, Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną, gov.pl (Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym: całodobowa, bezpłatna pomoc pod numerem 800 70 2222; w nagłym zagrożeniu życia lub zdrowia numer alarmowy 112; dostęp 13.10.2026): gov.pl
- Blair H.A., 2026, Sublingual Cyclobenzaprine: First Approval, Clinical Drug Investigation 46(1):107-114 (podjęzykowa postać cyklobenzapryny firmy Tonix Pharmaceuticals zarejestrowana w USA 15.08.2025 do leczenia fibromialgii u dorosłych; streszczenie PubMed, odczyt 15.10.2026): doi.org, PubMed
- Tonix Medicines, TONMYA (cyclobenzaprine hydrochloride) sublingual tablets, charakterystyka produktu leczniczego zatwierdzona przez FDA, DailyMed (NLM), wersja 5 z 19.08.2026 (wskazanie: leczenie fibromialgii u dorosłych; pierwsza rejestracja substancji w USA: 1977; 2,8 mg podjęzykowo raz dziennie przed snem przez 14 dni, potem 5,6 mg; przeciwwskazanie: jednoczesne stosowanie inhibitorów MAO lub w ciągu 14 dni od ich odstawienia; odczyt 15.10.2026): dailymed.nlm.nih.gov
- Lederman S., Arnold L.M., Vaughn B. i wsp., 2026, Pain relief by targeting nonrestorative sleep in fibromyalgia: a phase 3 randomized trial of bedtime sublingual cyclobenzaprine, Pain Medicine 27(1):86-94 (badanie 3. fazy z placebo, 231 chorych w grupie leku i 225 w grupie placebo; 2,8 mg przez 2 tygodnie, potem 5,6 mg przez 12 tygodni; średnia zmiana bólu po 14 tygodniach -1,8 wobec -1,2 punktu, p < 0,001; najczęstsze działania niepożądane: miejscowe w jamie ustnej, m.in. niedoczulica u 23,4 procent wobec 0,4 procent; czterech z sześciu autorów to pracownicy producenta, Tonix Pharmaceuticals; streszczenie PubMed, odczyt 15.10.2026): doi.org, PubMed
- Wyszukiwanie redakcji 15.10.2026: Rejestr Produktów Leczniczych (e-Zdrowie), wyszukiwanie po nazwie powszechnej Cyclobenzaprini hydrochloridum, Cyclobenzaprinum i cyklobenzapryna (0 wyników; kontrolnie Pregabalinum: 118 wyników) oraz wyszukiwanie internetowe informacji o wniosku lub rejestracji leku Tonmya w Unii Europejskiej (bez wyników; wyszukiwarka EMA niedostępna dla odczytu automatycznego): rejestry.ezdrowie.gov.pl
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.
