5-HTP, czyli 5-hydroksytryptofan, to aminokwas, który w organizmie jest etapem pośrednim między tryptofanem z pożywienia a serotoniną i melatoniną; w suplementach pochodzi zwykle z nasion afrykańskiej rośliny Griffonia simplicifolia [1] [2]. Badania nad jego działaniem na sen i nastrój są małe i niejednoznaczne: w największym z opisanych tu badań z placebo 5-HTP nie zmniejszył zmęczenia ani objawów depresji, a EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) nie potwierdziła wpływu 5-HTP na nastrój [3] [4]. Nie łącz go z lekami przeciwdepresyjnymi i innymi lekami zwiększającymi ilość serotoniny, bo grozi to zespołem serotoninowym [5] [2] [6]. Jeśli chodzi ci głównie o zasypianie, jedynym składnikiem z tej ścieżki z dopuszczonym w UE oświadczeniem zdrowotnym jest melatonina przyjęta w ilości 1 mg krótko przed snem [7].
Ofertę sklepu w tym zakresie zobaczysz w kategorii dobry sen.
Aktualizacja 2.11.2026: dodaliśmy wyjaśnienie nazwy 5-HTP, krótką odpowiedź na pytanie, na co się go stosuje, wskazówki, jak porównywać preparaty z gryfonią, oraz wegańską melatoninę Aliness w sekcji o wyborze.
Polecamy: melatonina 1 mg Świat Supli

Spis treści
1. 5-HTP: co to jest?
5-HTP (5-hydroksytryptofan, w skrócie 5 HTP albo 5HTP) to związek, który organizm wytwarza z tryptofanu, aminokwasu obecnego w białku pożywienia. Nazwa opisuje budowę: to tryptofan z dodatkową grupą hydroksylową (-OH) w pozycji 5 pierścienia indolowego [8]. Przemianę tryptofanu w 5-HTP prowadzi enzym hydroksylaza tryptofanowa i to ten etap decyduje o tempie wytwarzania serotoniny. Z 5-HTP po usunięciu jednej grupy chemicznej powstaje serotonina, a z serotoniny w szyszynce melatonina, hormon regulujący rytm snu i czuwania [1]. Dlatego 5-HTP nazywa się prekursorem serotoniny, a potocznie, choć nieprecyzyjnie, suplementem na szczęście i sen.
5 HTP na co? Najczęściej wiąże się go ze snem, nastrojem i apetytem, a badano go też przy fibromialgii i napięciowym bólu głowy. Jedyne opisane w tym artykule badanie snu u dorosłych nie miało grupy placebo [9]. W badaniu z placebo u osób z nieswoistym zapaleniem jelit 5-HTP nie zmniejszył zmęczenia ani objawów depresji [3], a EFSA nie uznała związku między spożyciem 5-HTP a poprawą nastroju ani uwagi [4]. Szczegóły badań są w sekcjach o śnie, nastroju i depresji oraz pozostałych zastosowaniach.
W zwykłym jedzeniu 5-HTP występuje w niewielkich ilościach, a kanadyjski urząd Health Canada nie zgodził się na dodawanie go do żywności, uznając dane o warunkach bezpiecznego stosowania za niewystarczające [5]. W Unii Europejskiej nasiona Griffonia simplicifolia i ich ekstrakty zawierające do 30 procent 5-HTP są dopuszczone wyłącznie w suplementach diety; syntetyczny 5-HTP i mocniejsze ekstrakty to nowa żywność bez zezwolenia [2]. Inne preparaty, które ludzie wybierają przy kłopotach ze snem, w tym melatoninę, znajdziesz w kategorii dobry sen w sklepie Świat Supli.
2. 5-HTP: działanie w organizmie

Po połknięciu 5-HTP wchłania się z przewodu pokarmowego i może przenikać do mózgu, ale część zamienia się w serotoninę już poza nim. Ilość 5-HTP, która dotrze do mózgu, zależy od tej obwodowej przemiany; hamują ją leki takie jak karbidopa, stosowana w chorobie Parkinsona [10]. W badaniu u 12 zdrowych mężczyzn 100 mg 5-HTP przyjęte razem z karbidopą dało stężenie we krwi, którego pole pod krzywą było 15,4 razy większe niż po samych 100 mg 5-HTP; tylko ten wariant wywołał nudności, u 3 z 12 uczestników [11]. To jeden z powodów, dla których osoby leczone na chorobę Parkinsona nie powinny przyjmować 5-HTP bez lekarza.
W porównaniu z tryptofanem 5-HTP omija etap, który ogranicza tempo wytwarzania serotoniny [1]. Wzrost serotoniny we krwi nie oznacza jednak lepszego samopoczucia: w badaniu z placebo 5-HTP podnosił stężenie serotoniny w surowicy, a zmęczenie i nastrój zmieniały się tak samo jak po placebo [3].
3. 5-HTP na sen: co pokazują badania?
Skoro z 5-HTP powstaje serotonina, a z niej melatonina, logiczne wydaje się, że 5-HTP pomoże zasnąć. Badań u dorosłych jest jednak mało. W Singapurze 30 osób w wieku ok. 66 lat przez 12 tygodni przyjmowało 100 mg 5-HTP dziennie albo nie przyjmowało nic; nie było grupy placebo, a zaślepienie było pojedyncze. Subiektywna ocena snu w kwestionariuszu PSQI (Pittsburgh Sleep Quality Index) poprawiła się w 12. tygodniu tylko w podgrupie osób, które na początku spały źle [9]. Wynik podgrupy w tak małym badaniu bez placebo to sygnał do dalszych badań, a nie dowód działania.
U dzieci 5-HTP badano w ośrodku snu jako leczenie lęków nocnych, w badaniu otwartym bez placebo i z dawką liczoną na kilogram masy ciała [12]. To nie jest podstawa do samodzielnego podawania 5-HTP dziecku: przy problemach ze snem dziecka albo nastolatka zacznij od lekarza.
Przy bezsenności NHS, brytyjska publiczna służba zdrowia, radzi najpierw zmienić nawyki: kłaść się, gdy czujesz senność, wstawać o stałej porze, odpocząć godzinę przed snem, unikać alkoholu, kawy i herbaty na 6 godzin przed snem, ekranów tuż przed snem i drzemek w ciągu dnia [13]. Jeśli mimo to chcesz sięgnąć po suplement na zasypianie, melatonina ma w UE dopuszczone oświadczenie: pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie, gdy przyjmiesz 1 mg krótko przed snem. Dla 5-HTP takiego oświadczenia nie ma [7].
4. 5-HTP: opinie lekarzy i badań o nastroju i depresji
Gdy pytasz o opinie lekarzy o 5-HTP, najlepszą odpowiedzią są przeglądy badań i oceny instytucji, a nie wpisy na forach. Przegląd Cochrane z 2002 r. znalazł 108 badań nad 5-HTP i tryptofanem w depresji, ale kryteria jakości spełniły tylko 2 badania z łącznie 64 chorymi. Wynik wypadł na korzyść obu substancji wobec placebo, jednak autorzy uznali dowody za zbyt słabe, a przydatność 5-HTP za ograniczoną, bo istnieją leki o udowodnionej skuteczności [14].
Metaanaliza Floriana Javelle i współpracowników z 2020 r. objęła 13 badań nad 5-HTP u osób z depresją. Łączny odsetek remisji wyniósł 65 procent (przedział ufności 95 procent: 55-78 procent), ale wyniki bardzo się różniły (I kwadrat, miara niejednorodności, 76 procent), dawki i czas leczenia były różne, a niewiele badań miało grupę placebo. Bez placebo nie wiadomo, jaka część poprawy wynikała z 5-HTP [15]. W badaniu z Indii 5-HTP porównywano z lekiem przeciwdepresyjnym fluoksetyną u osób z pierwszym epizodem depresji: z 70 włączonych 60 ukończyło 8 tygodni, a odpowiedź na leczenie miało 22 z 30 osób przy 5-HTP i 24 z 30 przy fluoksetynie. Nie było grupy placebo, a streszczenie nie podaje dawki 5-HTP [16].
Nowsze badania w dwóch konkretnych populacjach nie wykazały poprawy ocenianych parametrów: jedno porównywało 5-HTP z placebo, drugie z grupą bez suplementu. W belgijskim badaniu Truyens i współpracowników 166 osób z nieswoistym zapaleniem jelit w remisji i ze zmęczeniem przyjmowało przez 8 tygodni 100 mg 5-HTP 2 razy dziennie, a przez kolejne 8 tygodni placebo, albo w odwrotnej kolejności. Zmęczenie zmniejszyło się o co najmniej 20 procent u 35,6 procent osób przy 5-HTP i u 37,6 procent przy placebo; objawy depresji, lęku i stresu także się nie różniły [3]. W singapurskim badaniu 30 osób starszych bez depresji, z tej samej próby co badanie o śnie, 100 mg 5-HTP przed snem przez 12 tygodni nie dało przewagi nad grupą bez suplementu w skali depresji ani w teście funkcji poznawczych; badanie nie miało placebo, a jego wyniku nie można przenosić na osoby z depresją [17].
Unijna ocena jest podobna: EFSA uznała, że nie wykazano związku między spożyciem 5-HTP a poprawą nastroju ani uwagi [4], dlatego w wykazie dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych nie ma żadnego dla 5-HTP [7]. Opinie na forach bywają entuzjastyczne, ale bez porównania z placebo nie da się odróżnić działania 5-HTP od poprawy, która przychodzi z czasem. Jeśli obniżony nastrój nasila się jesienią, przeczytaj nasz wpis o tym, jak rozpoznać depresję sezonową i co pomaga.
5. 5-HTP na co jeszcze? Fibromialgia, ból głowy, apetyt
W badaniu z 1990 r. 50 osób z fibromialgią otrzymywało 5-HTP albo placebo; w grupie 5-HTP poprawiły się wszystkie oceniane parametry, a działania niepożądane były łagodne. Streszczenie nie podaje dawki ani czasu leczenia, a autorzy zastrzegli, że potrzebne są kolejne badania [18]. W badaniu z Portugalii 78 osób z przewlekłym napięciowym bólem głowy przez 8 tygodni przyjmowało 300 mg 5-HTP dziennie albo placebo; ocenę ukończyło 65. Liczba dni z bólem i jego nasilenie nie różniły się od placebo, choć chorzy przyjmujący 5-HTP rzadziej sięgali po leki przeciwbólowe [19].
Badania nad apetytem prowadzono głównie w latach 80. i 90. na małych grupach i z dużymi dawkami. Na przykład 25 osób z cukrzycą typu 2 i nadwagą otrzymywało przez 2 tygodnie 750 mg 5-HTP dziennie albo placebo; ukończyło 20, a w grupie 5-HTP spożycie energii było mniejsze [20]. To dawka wielokrotnie większa niż w typowej kapsułce i krótka obserwacja, więc nie wynika z tego zalecenie stosowania 5-HTP na apetyt.
6. 5-HTP dawkowanie: jaka dawka i kiedy brać?
Dla 5-HTP nie ma górnego poziomu spożycia w zestawieniu EFSA [21] ani dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego, które wskazywałoby skuteczną porcję [7]. W opisanych badaniach stosowano m.in. 100 mg dziennie przed snem u osób starszych [17], 100 mg 2 razy dziennie u chorych z zapaleniem jelit [3] i 300 mg dziennie w napięciowym bólu głowy [19]. To protokoły badawcze prowadzone pod kontrolą, a nie schemat samodzielnego stosowania. Popularna rada, by zaczynać od 50-100 mg i dokładać po 50 mg aż do 800 mg, nie ma oparcia w badaniach opisanych w tym artykule.
Rano czy wieczorem? W badaniu singapurskim uczestnicy przyjmowali 5-HTP 20-30 minut przed snem [17], ale żadne z opisanych tu badań nie porównywało pory przyjmowania. Po jakim czasie działa? W badaniu porównującym 5-HTP z fluoksetyną poprawę mierzono od 2. tygodnia, ale bez placebo [16], w badaniu z placebo po 8 tygodniach 5-HTP nie dał przewagi w zmęczeniu ani nastroju [3], a w badaniu z grupą bez suplementu po 12 tygodniach nie dał przewagi w nastroju ani funkcjach poznawczych [17]. Jeśli mimo to stosujesz 5-HTP, trzymaj się porcji z etykiety, nie zwiększaj jej samodzielnie i nie łącz z tryptofanem ani lekami wymienionymi w sekcji 9. Dzieci i nastolatki mogą stosować 5-HTP tylko po decyzji lekarza.
7. 5-HTP, tryptofan czy melatonina: co wybrać?
Te 3 substancje leżą na jednej ścieżce: tryptofan z białka diety zamienia się w 5-HTP, potem w serotoninę i melatoninę [1]. Różnią się jednak dowodami. Melatonina ma dopuszczone w UE oświadczenie o skracaniu czasu zasypiania przy 1 mg krótko przed snem [7]. Tryptofan jest zwykłym składnikiem jedzenia: dorośli w USA spożywają go średnio 826 mg dziennie, kilka razy więcej niż wynosi średnie zapotrzebowanie [22]. W metaanalizie badań z suplementami tryptofan skracał czas czuwania po zaśnięciu, wyraźniej przy 1 g dziennie lub więcej, i nie wpływał na inne parametry snu [23]. 5-HTP prawie nie występuje w jedzeniu, a oceny EFSA i Health Canada nie potwierdziły jego działania ani warunków bezpiecznego stosowania w żywności [4] [5]. Dla tryptofanu i 5-HTP nie ma oświadczeń zdrowotnych [7].

Nasza rekomendacja: na kłopoty z zasypianiem polecamy w tym artykule melatoninę 1 mg, bo ma dopuszczone w UE oświadczenie zdrowotne; warunek to 1 mg przyjęty krótko przed snem [7]. Trzy melatoniny marek własnych w naszym sklepie mają dokładnie 1 mg w porcji: dwie w kapsułkach z żelatyny wołowej, a trzecia w wegańskiej tabletce z dodatkiem ekstraktu z melisy [24] [25] [26]. Jeśli unikasz żelatyny wołowej, wybierz tę tabletkę: Aliness Melatonina 1 mg PLUS. Melatonina pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie, ale nie jest sposobem na nastrój. Nie łącz tryptofanu z 5-HTP, a 5-HTP nie łącz z lekami przeciwdepresyjnymi [2] [5].
Świat Supli Melatonina 1 mg, 90 kaps.
Dla kogo: dla dorosłych, którym trudno zasnąć i którzy chcą sięgnąć po składnik z potwierdzonym w UE działaniem. Melatonina pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie; efekt uzyskuje się przy 1 mg przyjętym krótko przed snem [7]. To marka własna Świat Supli.
W 1 kapsułce według karty produktu jest 1 mg melatoniny, czyli dokładnie porcja z warunku oświadczenia; producent zaleca 1 kapsułkę przed snem [24]. Kapsułka z żelatyny wołowej, produkt nie jest wegański. Karta podaje, że produkt może zawierać mleko, soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki; przy alergii na któryś z tych składników nie wybieraj go bez sprawdzenia etykiety.
Karta produktu mówi: nie stosować u kobiet w ciąży; przy karmieniu piersią decyzję podejmij z lekarzem [27]. Przy chorobach wątroby lub nerek, chorobie autoimmunologicznej oraz przy lekach na depresję, padaczkę, nadciśnienie, na rozrzedzenie krwi i przy niektórych antybiotykach najpierw zapytaj lekarza albo farmaceutę [28] [29]. Dzieciom i nastolatkom melatoninę może zalecić tylko lekarz. Nie przekraczaj 1 kapsułki dziennie i przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
Promaker Melatonina PRO+ 1 mg, 90 kaps.
Dla kogo: dla dorosłych z kłopotami z zaśnięciem, którzy wolą markę Promaker, także należącą do sklepu Świat Supli. Ta sama ilość melatoniny co w produkcie wyżej, czyli 1 mg w kapsułce, spełnia warunek oświadczenia UE: melatonina pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie, gdy 1 mg przyjmiesz krótko przed snem [7].
Według karty produktu kapsułka zawiera 1 mg melatoniny, celulozę mikrokrystaliczną i otoczkę z żelatyny wołowej, więc nie nadaje się dla wegan; producent zaleca 1 kapsułkę przed snem, popijając wodą lub innym napojem [25]. Na karcie jest ostrzeżenie o możliwej obecności mleka, soi, orzeszków ziemnych, innych orzechów, sezamu, owsa, jaj i skorupiaków; przy alergii zacznij od lektury etykiety.
Według karty nie jest przeznaczona dla kobiet w ciąży; w czasie karmienia piersią o melatoninie zdecyduj razem z lekarzem [27]. Jeśli leczysz się na depresję, padaczkę lub nadciśnienie, przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe albo antybiotyk, masz chorobę wątroby, nerek lub autoimmunologiczną, porozmawiaj najpierw z lekarzem lub farmaceutą [29] [28]. U osób poniżej 18 lat stosowanie tylko po decyzji lekarza. Wystarczy 1 kapsułka na dobę; trzymaj opakowanie poza zasięgiem małych dzieci.
Aliness Melatonina 1 mg PLUS, 100 tab.
Dla kogo: dla dorosłych, którzy nie chcą żelatyny wołowej i szukają melatoniny 1 mg w wegańskiej tabletce. Przyjęty krótko przed snem 1 mg melatoniny pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie [7]. To marka własna Aliness, dostępna w sklepie Świat Supli.
W 1 tabletce według karty produktu jest 1 mg melatoniny i 150 mg ekstraktu z liści melisy lekarskiej (4:1); producent zaleca 1 tabletkę dziennie przed snem, popijając wodą [26]. Karta opisuje tabletki jako odpowiednie dla wegan, bez barwników i konserwantów; składniki pomocnicze to błonnik akacjowy, celuloza mikrokrystaliczna i dwutlenek krzemu [26]. Melisę karta nazywa rośliną tradycyjnie stosowaną dla odprężenia; nie opieramy na tym rekomendacji, bo o wyborze decyduje tu 1 mg melatoniny. Karta nie podaje wykazu alergenów, więc przy alergii sprawdź etykietę opakowania.
Karta nie zawiera ostrzeżeń, dlatego stosuj zasady dla melatoniny: zwykle nie zaleca się jej w ciąży, a przy karmieniu piersią decyzję podejmij z lekarzem [27]. Przy chorobach wątroby lub nerek, chorobie autoimmunologicznej oraz przy lekach na depresję, padaczkę, nadciśnienie, na rozrzedzenie krwi i przy niektórych antybiotykach najpierw zapytaj lekarza albo farmaceutę [28] [29]. Dzieciom i nastolatkom melatoninę może zalecić tylko lekarz. Nie przekraczaj 1 tabletki dziennie i przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci [26].
Melatonina 1 mg – porcja zgodna z oświadczeniem UE
Kryterium wyboru: 1 mg melatoniny w porcji (kapsułce lub tabletce), bo przy tej ilości przyjętej krótko przed snem melatonina pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie; spełniają je wszystkie trzy poniższe.



8. 5-HTP skutki uboczne i szkodliwość
Najczęściej opisywane działania niepożądane 5-HTP to nudności, wymioty, biegunka, ból głowy, bezsenność i kołatanie serca [2]. W badaniu u zdrowych mężczyzn nudności wystąpiły tylko wtedy, gdy 5-HTP podano z karbidopą, która wielokrotnie zwiększała jego stężenie we krwi [11]. W badaniu singapurskim 1 osoba zrezygnowała z powodu zwiększonego apetytu [17].
Pytanie o szkodliwość 5-HTP wraca z powodu historii tryptofanu. W 1989 r. zanieczyszczone partie syntetycznego tryptofanu jednego producenta wywołały epidemię zespołu eozynofilia-mialgia (EMS), choroby z silnymi bólami mięśni i wzrostem liczby eozynofili we krwi [30]. W 1994 r. opisano rodzinę, w której po 5-HTP z zanieczyszczonego preparatu 1 osoba zachorowała na EMS, a 2 miały eozynofilię [31]. Zanieczyszczenie nazwane Peak X zidentyfikowano później jako przypuszczalną neurotoksynę i wykryto je w małych ilościach w 6 próbkach 5-HTP sprzedawanych bez recepty [32]. Inni autorzy wskazują, że przez 20 lat stosowania 5-HTP na świecie nie potwierdzono kolejnych przypadków toksyczności i kwestionują znaczenie Peak X [30]. Spór nie został rozstrzygnięty, dlatego jakość surowca ma znaczenie.
9. Z czym nie łączyć 5-HTP i kto nie powinien go stosować?
Zespół serotoninowy to reakcja na nadmiar serotoniny, która może zagrażać życiu. Najczęściej wywołuje go połączenie 2 lub więcej substancji zwiększających ilość serotoniny [6] [33]. Przed łączeniem 5-HTP z lekami przeciwdepresyjnymi i innymi środkami działającymi na serotoninę ostrzegają niemiecka federacja konsumencka Verbraucherzentrale i kanadyjski urząd Health Canada [2] [5]. Nie łącz 5-HTP z:
- lekami przeciwdepresyjnymi z grup SSRI (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny), SNRI (inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny) i IMAO (inhibitory monoaminooksydazy) [5] [2] [6];
- tryptanami, czyli lekami na migrenę, oraz niektórymi lekami przeciwbólowymi z grupy opioidów i lekami przeciwkaszlowymi, które same zwiększają ilość serotoniny; szczegóły podaje ulotka twojego leku [2] [6];
- tryptofanem i innymi suplementami działającymi na serotoninę [2].
Nie odstawiaj samodzielnie leku, który przyjmujesz; o 5-HTP porozmawiaj z lekarzem albo farmaceutą [6]. Przy lekach na chorobę Parkinsona nie stosuj 5-HTP bez decyzji neurologa, bo karbidopa wielokrotnie zwiększa jego stężenie [11]. Część producentów zaznacza, że 5-HTP nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży i karmiących piersią [2]; nie stosuj go w tym czasie. Dzieciom i nastolatkom 5-HTP może zalecić tylko lekarz. Więcej par suplementów i leków, których lepiej nie łączyć, opisaliśmy we wpisie jakich suplementów nie łączyć.
10. Kiedy do lekarza
- Dzwoń na 112, jeśli po 5-HTP, zwłaszcza w połączeniu z lekiem, pojawią się objawy zespołu serotoninowego: pobudzenie, wysoka temperatura, obfite poty, drżenie, skurcze lub sztywność mięśni, wzmożone odruchy, szybkie bicie serca, biegunka, zaburzenia koordynacji albo splątanie. Objawy pojawiają się w ciągu minut lub godzin, a bez leczenia mogą prowadzić do śmierci [6] [33].
- Dzwoń na 112 przy bezpośrednim zagrożeniu życia, także gdy ty lub ktoś bliski myśli o odebraniu sobie życia [34] [35]. Całodobowo i bezpłatnie możesz też zadzwonić do Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym: 800 70 2222, albo pod telefon wsparcia emocjonalnego 116 123; dzieci i młodzież: 116 111 [35].
- Jeśli obniżony nastrój, utrata zainteresowań lub lęk utrzymują się tygodniami, umów wizytę u lekarza rodzinnego; 5-HTP nie zastępuje rozpoznania ani leczenia depresji [36] [14].
- Jeśli kłopoty ze snem trwają miesiącami albo utrudniają codzienne funkcjonowanie, zgłoś się do lekarza [13].
- Przy silnych bólach mięśni w trakcie stosowania 5-HTP odstaw preparat i niezwłocznie zgłoś się do lekarza; bóle mięśni z nadmiarem eozynofili we krwi to obraz zespołu eozynofilia-mialgia [31] [30].
11. 5-HTP gdzie kupić i na co patrzeć?
5-HTP jest dostępny w aptekach i sklepach z suplementami. Przy wyborze sprawdź na etykiecie pochodzenie i ilość 5-HTP: w UE w suplementach dopuszczone są nasiona Griffonia simplicifolia i ich ekstrakty do 30 procent 5-HTP, a syntetyczny 5-HTP i mocniejsze ekstrakty nie mają zezwolenia [2]. Unikaj preparatów sprowadzanych spoza UE z nieznanym składem: w pierwszych 5 miesiącach 2024 r. unijny system szybkiego ostrzegania o żywności RASFF odnotował 4 ostrzeżenia dotyczące ekstraktów 5-HTP [2]. Jeśli twoim celem jest sen, porównaj 5-HTP z melatoniną opisaną w sekcji 7.
Przy porównywaniu preparatów patrz na ilość samego 5-HTP w porcji dziennej, a nie na masę ekstraktu: ekstrakt z gryfonii nie ma jednolitej definicji, więc skład i działanie preparatów mogą się mocno różnić, także pod względem działań niepożądanych [2]. Hasła o wsparciu psychiki i nerwów na takich opakowaniach odnoszą się nie do samej gryfonii, lecz do dodanych witamin z grupy B, takich jak B6 i B12, dla których te oświadczenia są dopuszczone [2]. Dla samego 5-HTP wnioski o oświadczenia dotyczące nastroju i uwagi odrzucono [2] [4]. Jeśli preparat łączy 5-HTP z tryptofanem albo inną substancją działającą na serotoninę, obowiązują ostrzeżenia z sekcji 9.
12. Najczęstsze pytania
12.1. 5-HTP co to jest i na co działa?
To skrót od 5-hydroksytryptofanu: aminokwasu, z którego organizm wytwarza serotoninę, a z niej melatoninę; w suplementach pochodzi z nasion Griffonia simplicifolia [1] [2]. Stosuje się go z myślą o nastroju i śnie, ale dowody są ograniczone: małe badanie bez placebo wykazało poprawę części parametrów snu u osób, które spały źle [9], a badanie z placebo u chorych z zapaleniem jelit nie wykazało poprawy zmęczenia ani nastroju [3]. EFSA nie uznała wpływu 5-HTP na nastrój [4].
12.2. Czy 5-HTP jest bezpieczny?
W badaniach działania niepożądane były zwykle łagodne, głównie ze strony żołądka [18] [2]. Poważnym ryzykiem jest zespół serotoninowy po połączeniu z lekami przeciwdepresyjnymi, tryptanami lub innymi lekami serotoninowymi, a nierozstrzygniętym pytaniem jakość surowca [6] [32] [30]. Nie stosuj go w ciąży, w okresie karmienia piersią i u dzieci bez lekarza.
12.3. 5-HTP rano czy wieczorem?
W badaniach u osób starszych 5-HTP przyjmowano 20-30 minut przed snem [17], ale żadne z opisanych tu badań nie porównywało pory przyjmowania. Ponieważ 5-HTP może wywoływać nudności, kieruj się zaleceniem z etykiety konkretnego preparatu.
12.4. Po jakim czasie 5-HTP zaczyna działać?
W badaniu bez placebo poprawę u osób z depresją mierzono od 2. tygodnia [16]. W badaniu z placebo po 8 tygodniach 5-HTP nie dał przewagi w zmęczeniu ani nastroju [3], a w badaniu z grupą bez suplementu po 12 tygodniach nie dał przewagi w nastroju ani funkcjach poznawczych [17].
12.5. Czy 5-HTP zostało wycofane z rynku?
Nie: suplementy z nasionami gryfonii i ich ekstraktami do 30 procent 5-HTP są w UE dopuszczone. Niedozwolone są syntetyczny 5-HTP i mocniejsze ekstrakty, a pojedyncze partie bywają zgłaszane w systemie RASFF [2]. W Kanadzie urząd nie zgodził się na dodawanie 5-HTP do żywności [5].
12.6. Co jest lepsze: 5-HTP czy tryptofan?
Dla żadnego z nich nie ma w UE dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego [7]. Tryptofan jest zwykłym składnikiem diety, a w metaanalizie badań nad snem skracał czas czuwania po zaśnięciu, wyraźniej przy 1 g dziennie lub więcej [22] [23]; 5-HTP prawie nie występuje w jedzeniu i ma słabsze dane o bezpieczeństwie [5]. Nie łącz ich ze sobą, a 5-HTP nie łącz z lekami przeciwdepresyjnymi [2].
13. Podsumowanie
- 5-HTP to etap pośredni między tryptofanem a serotoniną i melatoniną; w suplementach pochodzi z nasion Griffonia simplicifolia.
- Dowody dotyczące snu i nastroju są ograniczone: w badaniu z placebo u chorych z zapaleniem jelit 5-HTP nie zmniejszył zmęczenia ani objawów depresji, a w małym badaniu bez placebo poprawiły się niektóre parametry snu u osób źle śpiących; to za mało, by zalecać 5-HTP.
- Nie łącz 5-HTP z lekami przeciwdepresyjnymi, tryptanami, niektórymi opioidami i tryptofanem; przy objawach zespołu serotoninowego dzwoń na 112.
- Do zasypiania jedynym składnikiem z tej ścieżki z dopuszczonym oświadczeniem UE jest melatonina w ilości 1 mg krótko przed snem.
- Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
14. Źródła
- Maffei M.E., 2020, 5-Hydroxytryptophan (5-HTP): Natural Occurrence, Analysis, Biosynthesis, Biotechnology, Physiology and Toxicology, International Journal of Molecular Sciences 22(1):181 (przegląd: 5-HTP powstaje z tryptofanu dzięki hydroksylazie tryptofanowej; to etap ograniczający tempo wytwarzania serotoniny i melatoniny; z 5-HTP po dekarboksylacji powstaje serotonina, a z niej melatonina; omówienie badań u ludzi i zanieczyszczeń preparatów): doi.org
- Verbraucherzentrale (federacja organizacji konsumenckich w Niemczech), 5-Hydroxytryptophan (5-HTP) aus der afrikanischen Schwarzbohne, stan 7.06.2024 (nasiona Griffonia simplicifolia i ich ekstrakty do 30 procent 5-HTP są dopuszczone tylko w suplementach diety; syntetyczny 5-HTP i ekstrakty powyżej 30 procent to nowa żywność bez zezwolenia w UE; w pierwszych 5 miesiącach 2024 r. system RASFF odnotował 4 ostrzeżenia dotyczące ekstraktów 5-HTP; działania niepożądane: nudności, wymioty, biegunka, ból głowy, bezsenność, kołatanie serca; nie łączyć z lekami przeciwdepresyjnymi; ekstrakt z gryfonii nie ma jednolitej definicji, więc skład, działanie i działania niepożądane preparatów mogą się mocno różnić; hasła o wsparciu psychiki i nerwów dotyczą dodanych witamin z grupy B (np. B6, B12), a wnioski o oświadczenia o nastroju i uwadze dla 5-HTP odrzucono; odczyt 14.10.2026 i 1.11.2026): verbraucherzentrale.de
- Truyens M. i wsp., 2022, Effect of 5-Hydroxytryptophan on Fatigue in Quiescent Inflammatory Bowel Disease: A Randomized Controlled Trial, Gastroenterology 163(5):1294-1305 (166 chorych z nieswoistym zapaleniem jelit w remisji i ze zmęczeniem, 13 szpitali w Belgii; układ krzyżowy, 100 mg 5-HTP albo placebo 2 razy dziennie przez 2 okresy po 8 tygodni; stężenie 5-HTP i serotoniny w surowicy wzrosło wobec placebo; zmniejszenie zmęczenia o co najmniej 20 procent: 35,6 procent przy 5-HTP i 37,6 procent przy placebo; bez różnicy w objawach depresji, lęku i stresu): doi.org
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), 2009, Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to 5-hydroxytryptophan and enhancement of mood (ID 1575) and attention (ID 1828) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006, EFSA Journal 7(9):1273 (nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego między spożyciem 5-HTP a poprawą nastroju ani uwagą): doi.org
- Health Canada, Decision on 5-hydroxytryptophan (5-HTP) as a supplemental ingredient in foods (urząd nie zgodził się na dodawanie 5-HTP do żywności z dodatkami, bo dane były niewystarczające do ustalenia warunków bezpiecznego stosowania; naturalne występowanie 5-HTP w żywności jest ograniczone; wśród brakujących danych wymieniono interakcje z inhibitorami MAO i SSRI, które mogą wywołać zespół serotoninowy; strona z 15.08.2024, odczyt 14.10.2026): canada.ca
- MedlinePlus (National Library of Medicine), Serotonin syndrome (zespół serotoninowy najczęściej wywołuje łączenie 2 lub więcej substancji zwiększających ilość serotoniny, np. SSRI lub SNRI z tryptanami; także inhibitory MAO z niektórymi lekami przeciwbólowymi i przeciwkaszlowymi; objawy w ciągu minut lub godzin: pobudzenie, biegunka, szybkie bicie serca, gorączka, poty, drżenie, wzmożone odruchy, zaburzenia koordynacji, splątanie; nieleczony może prowadzić do śmierci; nie odstawiaj leków samodzielnie; przegląd 13.04.2026, odczyt 14.10.2026): medlineplus.gov
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (melatonina pomaga skrócić czas potrzebny do zaśnięcia; warunek: 1 mg melatoniny w określonej porcji, a konsument jest informowany, że korzystny efekt uzyskuje się przy spożyciu 1 mg krótko przed snem; w wykazie nie ma oświadczeń dla 5-HTP ani L-tryptofanu): eur-lex.europa.eu
- National Center for Biotechnology Information, PubChem Compound Summary for CID 439280, Oxitriptan (nazwa IUPAC: (2S)-2-amino-3-(5-hydroxy-1H-indol-3-yl)propanoic acid, czyli tryptofan z grupą hydroksylową w pozycji 5 pierścienia indolowego; wzór C11H12N2O3; odczyt 1.11.2026): pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
- Sutanto C.N. i wsp., 2024, The impact of 5-hydroxytryptophan supplementation on sleep quality and gut microbiota composition in older adults: A randomized controlled trial, Clinical Nutrition 43(3):593-602 (30 osób w wieku ok. 66 lat w Singapurze, 12 tygodni, 100 mg 5-HTP dziennie albo brak suplementu, bez placebo, pojedyncze zaślepienie; poprawa subiektywnej oceny snu w kwestionariuszu PSQI w 12. tygodniu tylko w podgrupie osób źle śpiących; rejestracja NCT04078724): doi.org
- Turner E.H., Loftis J.M., Blackwell A.D., 2006, Serotonin a la carte: supplementation with the serotonin precursor 5-hydroxytryptophan, Pharmacology and Therapeutics 109(3):325-338 (przegląd: ilość 5-HTP docierającego do mózgu zależy od tego, ile zamieni się w serotoninę poza mózgiem; tę przemianę hamują leki takie jak karbidopa; omówienie badań z placebo w depresji oraz bezpieczeństwa: zespół eozynofilia-mialgia i zespół serotoninowy): doi.org
- Gijsman H.J. i wsp., 2002, Placebo-controlled comparison of three dose-regimens of 5-hydroxytryptophan challenge test in healthy volunteers, Journal of Clinical Psychopharmacology 22(2):183-189 (12 zdrowych mężczyzn, badanie krzyżowe z placebo, jednorazowo 100 mg lub 200 mg 5-HTP albo 100 mg 5-HTP z karbidopą; z karbidopą pole pod krzywą stężenia 15,4 razy większe niż po samych 100 mg 5-HTP): doi.org
- Bruni O. i wsp., 2004, L-5-Hydroxytryptophan treatment of sleep terrors in children, European Journal of Pediatrics 163(7):402-407 (badanie otwarte w ośrodku snu, 45 dzieci w wieku 3-10 lat z lękami nocnymi; 5-HTP 2 mg/kg masy ciała przed snem przez 20 dni u 31 dzieci, porównanie z dziećmi bez leczenia): doi.org
- NHS, Insomnia (higiena snu: kładź się, gdy czujesz senność, wstawaj o stałej porze, relaks przed snem, ciemna i cicha sypialnia, ruch w ciągu dnia; bez alkoholu, herbaty i kawy na 6 godzin przed snem, bez ekranów tuż przed snem, bez drzemek; zgłoś się do lekarza, gdy kłopoty ze snem trwają miesiącami albo utrudniają codzienne funkcjonowanie; przegląd 19.03.2024, odczyt 14.10.2026): nhs.uk
- Shaw K., Turner J., Del Mar C., 2002, Tryptophan and 5-hydroxytryptophan for depression, Cochrane Database of Systematic Reviews (1):CD003198 (ze 108 znalezionych badań kryteria jakości spełniły 2 badania z łącznie 64 chorymi; analizowano razem 5-HTP i tryptofan; wynik na korzyść obu substancji wobec placebo, ale dowody zbyt słabej jakości, aby wyciągać wnioski; dostępne są leki o udowodnionej skuteczności): doi.org
- Javelle F. i wsp., 2020, Effects of 5-hydroxytryptophan on distinct types of depression: a systematic review and meta-analysis, Nutrition Reviews 78(1):77-88 (13 badań w przeglądzie, 7 w pełnej metaanalizie; łączny odsetek remisji 0,65, przedział ufności 95 procent 0,55-0,78; duża niejednorodność, I kwadrat 76 procent; badania ocenione jako raczej słabe, niewiele z grupą placebo; różne dawki i czas leczenia): doi.org
- Jangid P. i wsp., 2013, Comparative study of efficacy of l-5-hydroxytryptophan and fluoxetine in patients presenting with first depressive episode, Asian Journal of Psychiatry 6(1):29-34 (70 chorych z pierwszym epizodem depresji, 60 ukończyło; 5-HTP albo fluoksetyna przez 8 tygodni, bez placebo; odpowiedź na leczenie u 22 z 30 osób przy 5-HTP i 24 z 30 przy fluoksetynie; streszczenie nie podaje dawki 5-HTP): doi.org
- Li S. i wsp., 2025, The Impact of 5-Hydroxytryptophan Supplementation on Cognitive Function and Mood in Singapore Older Adults: A Randomized Controlled Trial, Nutrients 17(17):2773 (ta sama rejestracja NCT04078724; 33 osoby włączone, 30 ukończyło; 100 mg 5-HTP 20-30 minut przed snem przez 12 tygodni albo brak suplementu, bez placebo; uczestnicy bez depresji na początku; interakcja grupa x czas nieistotna dla testu MoCA (p = 0,93) i skali depresji GDS (p = 0,39); 1 osoba zrezygnowała z powodu zwiększonego apetytu; odczyt pełnego tekstu 14.10.2026): doi.org
- Caruso I. i wsp., 1990, Double-blind study of 5-hydroxytryptophan versus placebo in the treatment of primary fibromyalgia syndrome, Journal of International Medical Research 18(3):201-209 (50 chorych z fibromialgią, badanie z placebo; poprawa wszystkich ocenianych parametrów, łagodne przemijające działania niepożądane; streszczenie nie podaje dawki ani czasu leczenia): doi.org
- Ribeiro C.A., 2000, L-5-Hydroxytryptophan in the prophylaxis of chronic tension-type headache: a double-blind, randomized, placebo-controlled study, Headache 40(6):451-456 (78 chorych z przewlekłym napięciowym bólem głowy, 65 ocenionych; 300 mg 5-HTP dziennie przez 8 tygodni; bez istotnej różnicy wobec placebo w liczbie dni z bólem i jego nasileniu; mniejsze zużycie leków przeciwbólowych): doi.org
- Cangiano C. i wsp., 1998, Effects of oral 5-hydroxy-tryptophan on energy intake and macronutrient selection in non-insulin dependent diabetic patients, International Journal of Obesity 22(7):648-654 (25 osób z cukrzycą typu 2 i nadwagą, 750 mg 5-HTP dziennie albo placebo przez 2 tygodnie, 20 ukończyło; mniejsze spożycie energii w grupie 5-HTP): doi.org
- EFSA, 2025, Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the Scientific Committee on Food and the EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens, wersja 11, sierpień 2025 (zestawienie górnych poziomów spożycia witamin i składników mineralnych; nie obejmuje tryptofanu, 5-HTP ani melatoniny): efsa.europa.eu
- Lieberman H.R., Agarwal S., Fulgoni V.L., 2016, Tryptophan Intake in the US Adult Population Is Not Related to Liver or Kidney Function but Is Associated with Depression and Sleep Outcomes, Journal of Nutrition 146(12):2609S-2615S (dane NHANES 2001-2012, 29 687 dorosłych; zwykłe spożycie tryptofanu 826 mg dziennie, kilka razy więcej niż średnie zapotrzebowanie 4 mg/kg masy ciała, ok. 280 mg przy 70 kg; badanie przekrojowe, pokazuje związki, nie przyczyny): doi.org
- Sutanto C.N., Loh W.W., Kim J.E., 2022, The impact of tryptophan supplementation on sleep quality: a systematic review, meta-analysis, and meta-regression, Nutrition Reviews 80(2):306-316 (18 artykułów w przeglądzie, 4 w metaanalizie; tryptofan skracał czas czuwania po zaśnięciu, wyraźniej przy 1 g dziennie lub więcej; na inne parametry snu nie wpływał): doi.org
- Karta produktu Świat Supli Melatonina, 90 kapsułek, swiatsupli.pl, p14304 (1 kapsułka: 1 mg melatoniny; składniki: melatonina, celuloza mikrokrystaliczna, otoczka kapsułki z żelatyny wołowej, woda oczyszczona; produkt nie jest wegański; może zawierać mleko, soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja, skorupiaki; zalecane 1 kapsułka przed snem; nie stosować u kobiet w ciąży, nie przekraczać zalecanej porcji, przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci; odczyt 14.10.2026)
- Karta produktu Promaker Melatonina PRO+, 90 kapsułek, swiatsupli.pl, p10020 (1 kapsułka: 1 mg melatoniny; składniki: melatonina, celuloza mikrokrystaliczna, otoczka kapsułki z żelatyny wołowej, woda oczyszczona; produkt nie jest wegański; może zawierać mleko, soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja, skorupiaki; zalecana 1 kapsułka przed snem, popijając wodą lub innym napojem; nie stosować u kobiet w ciąży, nie przekraczać zalecanej porcji, przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci; odczyt 14.10.2026)
- Karta produktu Aliness Melatonina 1 mg PLUS, 100 tabletek, swiatsupli.pl, p5659 (1 tabletka: 1 mg melatoniny i 150 mg ekstraktu z liści melisy lekarskiej 4:1; składniki: ekstrakt z liści melisy lekarskiej, melatonina, błonnik akacjowy, celuloza mikrokrystaliczna, dwutlenek krzemu; tabletki odpowiednie dla wegan, bez barwników i konserwantów; zalecana 1 tabletka dziennie przed snem, popijając wodą; przechowywać w temperaturze pokojowej, w miejscu niedostępnym dla małych dzieci, chronić przed wilgocią; karta nie podaje ostrzeżeń ani alergenów; odczyt 1.11.2026)
- NHS, Pregnancy, breastfeeding and fertility while taking melatonin (melatoniny zwykle nie zaleca się w ciąży, bo mało wiadomo o jej wpływie na dziecko; przy karmieniu piersią decyzja z lekarzem; przegląd 13.02.2023, odczyt 14.10.2026): nhs.uk
- NHS, Who can and cannot take melatonin (przed zastosowaniem powiedz lekarzowi lub farmaceucie o alergii, chorobach wątroby lub nerek, chorobach autoimmunologicznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, toczeń; przegląd 13.02.2023, odczyt 14.10.2026): nhs.uk
- NHS, Taking melatonin with other medicines and herbal supplements (interakcje m.in. z lekiem przeciwdepresyjnym fluwoksaminą, lekami obniżającymi ciśnienie, niektórymi antybiotykami, lekiem przeciwpadaczkowym i lekiem przeciwzakrzepowym; nie łącz z ziołami wywołującymi senność; przegląd 13.02.2023, odczyt 14.10.2026): nhs.uk
- Das Y.T. i wsp., 2004, Safety of 5-hydroxy-L-tryptophan, Toxicology Letters 150(1):111-122 (przegląd: przez ok. 20 lat stosowania na świecie nie potwierdzono przypadków toksyczności, poza 1 niewyjaśnionym przypadkiem; autorzy kwestionują znaczenie zanieczyszczenia Peak X): doi.org
- Michelson D. i wsp., 1994, An eosinophilia-myalgia syndrome related disorder associated with exposure to L-5-hydroxytryptophan, Journal of Rheumatology 21(12):2261-2265 (rodzina stosująca 5-HTP: 1 osoba z zespołem eozynofilia-mialgia, 2 z eozynofilią; w stosowanym preparacie wykryto zanieczyszczenie; po zmianie na preparat bez niego eozynofilia ustąpiła u 2 osób): pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Klarskov K. i wsp., 2003, Structural characterization of a case-implicated contaminant, Peak X, in commercial preparations of 5-hydroxytryptophan, Journal of Rheumatology 30(1):89-95 (zanieczyszczenie X1 zidentyfikowano jako 4,5-tryptofanodion, przypuszczalną neurotoksynę; wykryto je w preparacie powiązanym z zachorowaniem i w 6 próbkach 5-HTP sprzedawanych bez recepty): pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Mikkelsen N., Damkier P., Pedersen S.A., 2023, Serotonin syndrome – A focused review, Basic and Clinical Pharmacology and Toxicology 133(2):124-129 (zespół serotoninowy może wystąpić przy jednym leku serotoninergicznym albo przy interakcji kilku; wczesne rozpoznanie i leczenie zapobiegają poważnym powikłaniom): doi.org
- NHS, Where to get urgent help for mental health (natychmiastowa pomoc ratunkowa, gdy zagrożone jest życie, np. po poważnym samookaleczeniu lub przedawkowaniu, albo gdy nie możesz zapewnić bezpieczeństwa sobie lub komuś innemu; przegląd 26.04.2023, odczyt 14.10.2026): nhs.uk
- Ministerstwo Zdrowia, Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną, gov.pl, 5.12.2024 (Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym: 800 70 2222, całodobowo i bezpłatnie; telefon wsparcia emocjonalnego 116 123; telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111; 112 w nagłym zagrożeniu życia lub zdrowia; odczyt 13.10.2026): gov.pl
- NHS, Depression in adults: overview (przy podejrzeniu depresji ważne jest zgłoszenie się do lekarza; przegląd 5.07.2023, odczyt 14.10.2026): nhs.uk
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.


