Ksylitol (E 967), nazywany cukrem brzozowym, to alkohol cukrowy, czyli poliol, który słodzi tak samo jak cukier, ale dostarcza 2,4 kcal w gramie zamiast 4 kcal [1] [2]. Unijny wykaz oświadczeń zdrowotnych dopuszcza dla żywności, w której ksylitol zastępuje cukier, dwa oświadczenia: prowadzi do mniejszego wzrostu poziomu glukozy we krwi niż cukier i pomaga w zachowaniu mineralizacji zębów [3]. Ksylitol ma też ograniczenia: 35 g przyjęte naraz w napoju zwiększało liczbę wodnistych stolców [4], badanie z 2024 roku powiązało wysoki poziom ksylitolu we krwi z większym ryzykiem zawału i udaru [5], a dla psów ksylitol jest trujący [6]. Ksylitol czy erytrytol? Erytrytol ma 0 kcal i w badaniu tolerancji jelitowej dawał mniej objawów niż ksylitol (reakcja bywa indywidualna), a ksylitol ma słodycz zbliżoną do cukru, więc orientacyjnie daje się go w podobnej masie [1] [4].
Przelicznik erytrytolu na cukier w gramach i łyżkach podajemy w poradniku ile erytrytolu zamiast cukru.
Aktualizacja 31.10.2026: poprawiliśmy dane o słodyczy i kaloryczności ksylitolu, dodaliśmy odpowiedź na pytanie, co to jest ksylitol, tabelę różnic między ksylitolem a erytrytolem, wybór słodzika dla cukrzyka i do pieczenia, opis badania o sercu z 2024 roku, ostrzeżenie dotyczące psów, dzienny limit erytrytolu według EFSA oraz porównanie produktów według kart sklepu z 27.10.2026.
Spis treści
Polecamy: ksylitol i erytrytol zamiast cukru
1. Ksylitol co to jest? Czym jest cukier brzozowy
Ksylitol to pięciowęglowy alkohol cukrowy. W naturze występuje w niewielkich ilościach m.in. w śliwkach, truskawkach, kalafiorze i dyni, a do sprzedaży wytwarza się go z ksylozy, cukru pozyskiwanego z biomasy rolniczej i leśnej [7]. Nazwa cukier brzozowy pochodzi od drewna brzozy jako tradycyjnego surowca; producenci ksylitolu fińskiego podają brzozę na kartach produktów [8]. W składzie produktów ksylitol występuje jako substancja słodząca, a w tabeli wartości odżywczej liczy się do polioli w grupie węglowodanów [2] [9].
Bez względu na surowiec ksylitol ma ten sam wzór chemiczny C5H12O5, dlatego na karcie produktu sprawdzaj przede wszystkim, czy skład to 100 procent ksylitolu [8] [9]; ksylitol i erytrytol w kilku opakowaniach znajdziesz w kategorii zamienniki cukru w sklepie Świat Supli. Ksylitol w dużej części trafia do jelita grubego, gdzie fermentują go bakterie, dlatego większe porcje dają wzdęcia i luźne stolce [10] [4].
2. Czy ksylitol jest zdrowy? Co wynika z oświadczeń UE i badań
Ksylitol ma przewagę nad cukrem tylko wtedy, gdy rzeczywiście go zastępuje. Unijny wykaz oświadczeń zdrowotnych dopuszcza dwa oświadczenia dla żywności lub napojów, w których ksylitol zastępuje cukier: spożywanie ich zamiast cukru prowadzi do mniejszego wzrostu poziomu glukozy we krwi po ich spożyciu niż po spożyciu żywności lub napojów zawierających cukier oraz pomaga w zachowaniu mineralizacji zębów [3]. Pierwsze wymaga obniżenia zawartości cukru co najmniej o 30 procent, drugie takiej ilości, przy której pH płytki nazębnej nie spada poniżej 5,7 w czasie jedzenia i do 30 minut po nim [3] [11].
Wykaz nie zawiera oświadczeń o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym, prebiotycznym ani o odchudzaniu [3]. Przegląd Salli i wsp. z 2019 roku zebrał doniesienia o innych możliwych korzyściach ksylitolu, m.in. dla kości, skóry, odporności i przy zaparciach, i podsumował, że wymagają one potwierdzenia w badaniach u ludzi [10].
Zęby: przegląd Cochrane z 2015 roku (10 badań, 5903 osoby w analizie) wykazał, że pasta z fluorem i ksylitolem mogła zmniejszać próchnicę zębów stałych u dzieci o około 13 procent w ciągu 2,5-3 lat w porównaniu z pastą z samym fluorem, ale pewność tego wyniku była niska. Dla pastylek, tabletek do ssania i innych produktów z ksylitolem danych było za mało, żeby stwierdzić, czy chronią przed próchnicą [12]. Ksylitol nie zastępuje więc mycia zębów pastą z fluorem.
3. Ksylitol a cukier: ile razy słodszy, ile kalorii i jaki indeks glikemiczny
Ksylitol nie jest słodszy od cukru, tylko tak samo słodki. W badaniu sensorycznym Wee i wsp. roztwory ksylitolu miały 0,98-1,12 słodyczy sacharozy, więc orientacyjnie można zastąpić 10 g cukru około 10 g ksylitolu, jeśli chodzi o słodycz [1]. Kalorii ma mniej: według unijnych zasad znakowania poliole liczy się jako 2,4 kcal na gram, cukier jako 4 kcal, czyli 100 g ksylitolu to 240 kcal, o 40 procent mniej niż cukier [2] [9].
Indeks glikemiczny ksylitolu wynosi około 13, sacharozy około 65, a glukozy 100; w tym samym zestawieniu erytrytol ma indeks 0, a maltitol 35 [13]. Ksylitol podnosi więc cukier we krwi znacznie słabiej niż cukier, ale nie jest neutralny jak erytrytol. Tak samo jest z insuliną: indeks insulinowy ksylitolu wynosi około 11 wobec 43 dla sacharozy [13].
4. Czy ksylitol jest zdrowy dla cukrzyków? Erytrytol czy ksylitol dla cukrzyka
Ksylitol może być rozsądnym zamiennikiem cukru dla osoby z cukrzycą, ale nie jest produktem bez węglowodanów. Diabetes UK wyjaśnia, że poliole, takie jak ksylitol, zawierają węglowodany i kalorie, choć mniej od cukru i z mniejszym wpływem na glukozę we krwi; nie ma jasnych zasad liczenia ich przy dawkowaniu insuliny, dlatego osoby z cukrzycą powinny ustalić to ze swoim zespołem leczącym [14]. Organizacja nie zaleca też produktów reklamowanych jako żywność dla diabetyków, bo bywają tak samo tłuste i kaloryczne jak zwykłe [14].
4.1. Erytrytol czy ksylitol dla cukrzyka: co wybrać
Jeśli liczysz kalorie i węglowodany albo chcesz, żeby słodzik w ogóle nie podnosił glukozy, lepszy jest erytrytol: ma indeks glikemiczny 0, na etykiecie 0 kcal i prawie w całości wchłania się, a potem jest wydalany z moczem [13] [2] [15]. Wybierz wtedy Intenson Erytrytol 1000 g, który według karty ma 0 kcal i 0 g cukrów w 100 g [16]. Ksylitol z indeksem około 13 i 2,4 kcal w gramie też podnosi glukozę słabiej niż cukier, ale jego węglowodany trzeba uwzględnić w bilansie dnia [13] [14].
Oba słodziki mają sygnały z badań nad sercem: dla erytrytolu z 2023 roku [17], dla ksylitolu z 2024 roku [5] (sekcja 7). Badania prowadzono głównie u osób kierowanych na diagnostykę kardiologiczną [17] [5]. Jeśli masz cukrzycę i chorobę serca albo przebyty udar, słodź umiarkowanie i zapytaj lekarza o wybór słodzika.
5. Ksylitol czy erytrytol? Różnice w tabeli
Ksylitol i erytrytol to poliole, ale różnią się słodyczą, kalorycznością i tym, jak znosi je przewód pokarmowy. Zestawienie opiera się na badaniach i unijnych zasadach znakowania [1] [2] [13] [4] [15] [6].
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Cecha | Ksylitol (E 967) | Erytrytol (E 968) |
|---|---|---|
| Słodycz wobec cukru | 0,98-1,12, czyli tak samo [1] | 0,72-0,84, około 30 procent słabiej [1] |
| Ile zamiast 100 g cukru | orientacyjnie około 100 g (słodycz roztworów) [1] | orientacyjnie około 130 g (słodycz roztworów) [1] |
| Kalorie według etykiety | 2,4 kcal w gramie [2] | 0 kcal [2] |
| Indeks glikemiczny | około 13 [13] | 0 [13] |
| Jelita | 35 g naraz zwiększało liczbę wodnistych stolców [4] | 35 g naraz nie zwiększało istotnie objawów, 50 g dawało nudności [4] |
| Psy | trujący także w wypiekach [6] | ostrzeżenie FDA dotyczy ksylitolu [6] |
| Badania nad sercem | Witkowski i wsp. 2024 [5] | Witkowski i wsp. 2023 [17] |
Jeśli zależy ci na zbliżonej słodyczy przy podobnej masie, wybierz ksylitol, np. Targroch Ksylitol Danisco 1 kg ze 100 procent ksylitolu według karty [9]; przelicznik 1:1 jest orientacyjny i nie gwarantuje struktury ani smaku wypieku. Jeśli ważniejsze są zero kalorii i brak wpływu na glukozę, wybierz erytrytol [2] [13]. W badaniu Storey i wsp. erytrytol w jednorazowych porcjach 20 i 35 g nie zwiększał istotnie objawów jelitowych, ale tolerancja jest indywidualna, a 50 g naraz dawało nudności [4]. EFSA w 2023 roku ustaliła dopuszczalne dzienne spożycie erytrytolu (ADI) na 0,5 g na kilogram masy ciała na dobę, czyli około 35 g przy masie 70 kg; dotyczy ono łącznego dziennego spożycia z całej diety i ma chronić przed przeczyszczającym działaniem oraz biegunką [18]. Szczegółowe porównanie z perspektywy erytrytolu znajdziesz we wpisie czy erytrytol jest szkodliwy.
Tabela zestawia ksylitol i erytrytol dostępne w sklepie według kart odczytanych 27.10.2026; cena za kilogram to cena opakowania przeliczona na 1 kg.
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Produkt | Skład według karty | Kalorie w 100 g | Opakowanie | Cena | Cena za 1 kg |
|---|---|---|---|---|---|
| Targroch Ksylitol Danisco 1 kg | 100% ksylitol [9] | 240 kcal | 1000 g | 35,99 zł | 35,99 zł |
| Intenson Ksylitol 1000 g | 100% ksylitol [19] | 240 kcal | 1000 g | 38,99 zł | 38,99 zł |
| Activlab Ksylitol 500 g | 100% ksylitol; może zawierać gluten, soję, mleko [20] | 240 kcal | 500 g | 18,99 zł | 37,98 zł |
| Biomus Ksylitol Fiński Danisco 1000 g | ksylitol fiński z brzozy [8] | karta nie podaje | 1000 g | 42,99 zł | 42,99 zł |
| Intenson Erytrytol 1000 g | erytrytol [16] | 0 kcal | 1000 g | 37,49 zł | 37,49 zł |
Najniższą cenę za kilogram ma Targroch Ksylitol Danisco 1 kg, a Activlab Ksylitol 500 g kosztuje prawie tyle samo za kilogram w mniejszym opakowaniu [9] [20].
6. Zastosowanie ksylitolu w kuchni: erytrytol czy ksylitol do pieczenia
Ksylitolem osłodzisz kawę, herbatę, owsiankę, jogurt, kremy i wypieki. Pod względem słodyczy ksylitol można orientacyjnie dawać w podobnej masie co cukier, a erytrytolu około 1,3 raza więcej [1]; erytrytol ma przy tym lekko chłodzący posmak [15]. Ten przelicznik wynika z badania słodyczy roztworów i nie gwarantuje struktury ani smaku wypieku. Przepisy na słodkie wypieki bez cukru zebraliśmy we wpisie zdrowe desery bez cukru, a przykład ciastek słodzonych erytrytolem z policzonymi kaloriami w przepisie na ciasteczka owsiane z jabłkiem.
6.1. Erytrytol czy ksylitol do pieczenia
W badaniu ciastek pełnoziarnistych pieczonych w 180°C w wersjach z ksylitolem i erytrytolem nie wykryto HMF, czyli związku, który powstaje m.in. przy brązowieniu cukru [21]. W badaniu herbatników, w których cały cukier zastąpiono różnymi słodzikami, strukturę najlepiej zachowały izomalt, maltitol i trehaloza, a nie ksylitol ani erytrytol [22]. Ciasto słodzone samym ksylitolem lub erytrytolem może więc wyjść inaczej niż na cukrze; zacznij od przepisu przygotowanego pod dany słodzik.
Jeśli w wypieku zależy ci na zbliżonej słodyczy przy podobnej masie, wygodniejszy jest ksylitol [1]; jeśli liczysz kalorie, wybierz erytrytol [2]. Jeśli w domu jest pies, wypieki z ksylitolem trzymaj tak, żeby nie miał do nich dostępu [6].
7. Wpływ ksylitolu na serce: badanie z 2024 roku
W 2024 roku European Heart Journal opublikował badanie zespołu Witkowskiego z Cleveland Clinic. W grupie 2149 osób kierowanych na diagnostykę kardiologiczną osoby z najwyższym poziomem ksylitolu we krwi (najwyższy tercyl) miały w ciągu 3 lat ryzyko zawału serca, udaru lub zgonu większe o 57 procent niż osoby z najniższym poziomem, po uwzględnieniu innych czynników ryzyka [5]. W części doświadczalnej 10 zdrowych ochotników wypiło napój z 30 g ksylitolu; poziom ksylitolu we krwi wzrósł z około 0,3 do około 312 µM, a płytki krwi u każdego z nich reagowały silniej, co sprzyja zakrzepom [5].
Badanie nie dowodzi, że ksylitol z kuchni wywołuje zawały. Obserwacja pacjentów pokazuje związek, a nie przyczynę, ksylitol jest we krwi także u osób na czczo (około 0,3 µM), a 30 g to porcja dużo większa niż łyżeczka do kawy; autorzy wezwali do dalszych badań nad bezpieczeństwem ksylitolu dla serca [5]. Rozsądny wniosek to umiar: zamiast dużych porcji słodzika na raz lepiej stopniowo przyzwyczajać się do mniej słodkiego smaku. Jak to zrobić, opisujemy w tekście o tym, jak odstawić cukier.
8. Czy ksylitol ma skutki uboczne? Przeciwwskazania i ile dziennie
Najczęstszym skutkiem ubocznym ksylitolu są dolegliwości jelitowe. W badaniu Storey i wsp. 64 młodych dorosłych wypijało ksylitol rozpuszczony w wodzie: 35 g naraz zwiększało częstość wodnistych stolców, a 50 g także nudności, wzdęcia i kolkę [4]. Dlatego produkty z ponad 10 procentami dodanych polioli muszą mieć na etykiecie informację, że spożycie w nadmiernych ilościach może mieć efekt przeczyszczający [2].
Unijne przepisy o etykietach nie podają dziennej porcji ksylitolu, ale wymagają tego ostrzeżenia [2]. W badaniu objawy zależały od ilości przyjętej naraz: tolerancja jest indywidualna, duże jednorazowe porcje mogą dawać objawy, a wynik badania nie wyznacza bezpiecznej dawki dziennej [4]. Ostrożność przy dużych ilościach dotyczy też osób z chorobą serca lub po udarze (sekcja 7) [5] oraz osób z cukrzycą, które liczą węglowodany [14]. Jeśli wolisz zacząć od mniejszej ilości, możesz wybrać mniejsze opakowanie, np. Activlab Ksylitol 500 g [20].
Jeśli biegunka trwa ponad 7 dni, jest krwista albo mimo picia masz objawy odwodnienia, pilnie skontaktuj się z lekarzem; przy nagłym silnym bólu brzucha lub splątaniu wezwij pomoc ratunkową [23].
9. Ksylitol trucizną? Dla psa tak
Dla człowieka ksylitol nie jest trucizną; jego nadmiar najczęściej kończy się biegunką [4]. Dla psa jest groźny: FDA ostrzega, że ksylitol w produktach dla ludzi, także w wypiekach, może zatruć psa [6]. Jeśli pies zjadł coś z ksylitolem, od razu zadzwoń do weterynarza albo całodobowej lecznicy [6]. Opakowanie ksylitolu i słodycze z nim przechowuj poza zasięgiem zwierząt.
10. Ksylitol czy stewia?
Stewia słodzi w śladowych ilościach: w badaniu Wee i wsp. rebaudiozyd A, jeden z glikozydów stewiolowych, osiągał słodycz w roztworach o stężeniu rzędu setnych części procenta, a ksylitol potrzebny był w stężeniach zbliżonych do cukru [1]. Ilość gotowego preparatu stewii zależy od zawartości glikozydów i nośników, dlatego stosuj przelicznik podany przez producenta. Ponieważ stewię dodaje się w tak małych ilościach, nie zastąpi ona masy cukru w cieście; w takich przepisach lepiej szukać przepisu pod ksylitol lub erytrytol. Bezpieczeństwo, dawkę stewii według EFSA i jej różnice wobec aspartamu opisujemy we wpisie czy stewia jest zdrowa [24].
Ksylitol i erytrytol z tego tekstu
Ksylitol przechowuj poza zasięgiem psów. Tolerancja jest indywidualna, duże porcje mogą dawać objawy.
11. Najczęstsze pytania o ksylitol
11.1. Czy ksylitol podnosi poziom cukru we krwi?
Tak, ale słabo: indeks glikemiczny ksylitolu wynosi około 13, a sacharozy około 65 [13]. Żywność, w której ksylitol zastępuje cukier, prowadzi do mniejszego wzrostu poziomu glukozy we krwi niż żywność z cukrem [3]. Jeśli przy cukrzycy liczysz węglowodany do dawki insuliny, ustal sposób liczenia polioli z zespołem leczącym [14]. Więcej o tym, co wpływa na wynik glukozy, piszemy we wpisie jak obniżyć poziom cukru we krwi.
11.2. Ile razy ksylitol jest słodszy od cukru?
Nie jest słodszy: w badaniu sensorycznym słodził tak samo jak cukier (0,98-1,12 słodyczy sacharozy), dlatego przy podobnej masie osiągniesz zbliżoną słodycz; przelicznik 1:1 jest orientacyjny i nie gwarantuje struktury ani smaku wypieku [1].
11.3. Maltitol czy erytrytol?
Erytrytol ma indeks glikemiczny 0 i na etykiecie 0 kcal, a maltitol indeks około 35 i 2,4 kcal w gramie, jak inne poliole [13] [2]. Maltitol dobrze trzyma strukturę herbatników [22], ale przy kontroli glukozy i kalorii lepszy jest erytrytol [13]. Maltitol często występuje w słodyczach bez dodatku cukru, więc sprawdzaj skład na etykiecie.
11.4. Czy ksylitol jest szkodliwy?
Zastępując cukier, ksylitol daje korzyści opisane w unijnych oświadczeniach zdrowotnych [3]. Szkodzić może przede wszystkim nadmiar: 35 g naraz zwiększało liczbę wodnistych stolców [4]. U osób z chorobami serca ostrożność uzasadnia badanie z 2024 roku [5], a dla psów ksylitol jest trujący [6].
11.5. Co ma mniej kalorii: ksylitol czy erytrytol?
Erytrytol: według unijnych zasad znakowania liczy się go jako 0 kcal, a ksylitol jako 2,4 kcal w gramie, czyli 24 kcal w porcji 10 g [2] [9].
12. Podsumowanie
- Ksylitol (E 967, cukier brzozowy) to poliol, który słodzi tak samo jak cukier i ma 2,4 kcal w gramie [1] [2].
- Zastępując cukier, prowadzi do mniejszego wzrostu poziomu glukozy we krwi i pomaga w zachowaniu mineralizacji zębów [3]; indeks glikemiczny wynosi około 13 [13].
- Dla cukrzyka liczącego kalorie i węglowodany lepszy jest erytrytol, a ksylitol ma słodycz zbliżoną do cukru przy podobnej masie (przelicznik orientacyjny, bez gwarancji struktury i smaku wypieku) [13] [1].
- Duże porcje ksylitolu wywołują biegunkę, a badanie z 2024 roku wiąże wysoki ksylitol we krwi z ryzykiem sercowym, więc słodź umiarkowanie [4] [5].
- Ksylitol jest trujący dla psów, także w wypiekach [6].
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani dietetyka.
13. Źródła
- Wee M., Tan V., Forde C., 2018, A Comparison of Psychophysical Dose-Response Behaviour across 16 Sweeteners, Nutrients 10(11):1632 (Singapur, panel sensoryczny 40 osób, w tym 28 kobiet, roztwory wodne; aby uzyskać słodycz roztworu sacharozy 5, 10 i 15 procent, potrzeba było odpowiednio 6,9, 13,3 i 17,8 procent erytrytolu, czyli słodycz względna 0,72, 0,75 i 0,84, oraz 5,1, 9,9 i 13,3 procent ksylitolu, czyli 0,98, 1,01 i 1,12; stewię (rebaudiozyd A) badano w stężeniach setnych części procenta; odczyt pełnego tekstu w PMC 14.10.2026): doi.org
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, załącznik III pkt 2.4 (żywność z ponad 10 procentami dodanych polioli: informacja, że spożycie w nadmiernych ilościach może mieć efekt przeczyszczający) i załącznik XIV (współczynniki energii: węglowodany 4 kcal/g, poliole 2,4 kcal/g, erytrytol 0 kcal/g; odczyt 14.10.2026): eur-lex.europa.eu
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz do rozwoju i zdrowia dzieci, Dz.U. UE L 136 z 25.5.2012 (substancje zastępujące cukier, w tym ksylitol i erytrytol: spożywanie żywności/napojów zawierających je zamiast cukru prowadzi do mniejszego wzrostu poziomu glukozy we krwi po ich spożyciu niż po spożyciu żywności/napojów zawierających cukier, warunek: obniżenie zawartości cukru co najmniej na poziomie oświadczenia o obniżonej zawartości z rozporządzenia (WE) nr 1924/2006; pomaga w zachowaniu mineralizacji zębów, warunek: zastąpienie cukrów w takich ilościach, aby spożycie nie powodowało obniżenia pH płytki nazębnej poniżej 5,7 podczas spożywania i do 30 minut po spożyciu; odczyt tekstu polskiego z kopii Dziennika Urzędowego 27.10.2026): eur-lex.europa.eu
- Storey D., Lee A., Bornet F., Brouns F., 2007, Gastrointestinal tolerance of erythritol and xylitol ingested in a liquid, European Journal of Clinical Nutrition 61(3):349-354 (badanie randomizowane, podwójnie zaślepione; 70 zrekrutowanych studentów w wieku 18-24 lat, 64 ukończyło; jednorazowo w wodzie 45 g sacharozy albo 20, 35 i 50 g erytrytolu lub ksylitolu, w domu, z tygodniowymi przerwami; 20 i 35 g erytrytolu nie zwiększyło istotnie objawów, 50 g erytrytolu zwiększyło liczbę osób zgłaszających nudności i burczenie w brzuchu; ksylitol 35 g zwiększył częstość wodnistych stolców, a 50 g także nudności, wzdęcia, kolkę i liczbę wypróżnień; odczyt streszczenia PubMed 14.10.2026): doi.org
- Witkowski M., Nemet I., Li X.S. i wsp., 2024, Xylitol is prothrombotic and associated with cardiovascular risk, European Heart Journal 45(27):2439-2452 (kohorta odkrywcza 1157 i walidacyjna 2149 stabilnych pacjentów kierowanych na planową diagnostykę kardiologiczną w Cleveland Clinic, obserwacja 3 lata; najwyższy wobec najniższego tercyla ksylitolu we krwi: skorygowane ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, czyli zgonu, zawału lub udaru, HR 1,57, 95-procentowy przedział ufności 1,12-2,21; badanie interwencyjne u 10 zdrowych ochotników: napój z 30 g ksylitolu podniósł ksylitol we krwi z mediany około 0,30 µM na czczo do około 312 µM po 30 minutach i u każdego zwiększył reaktywność płytek krwi; autorzy wzywają do dalszych badań bezpieczeństwa; odczyt streszczenia 27.10.2026): doi.org
- U.S. Food and Drug Administration, Paws Off Xylitol; It’s Dangerous for Dogs, Consumer Updates (ksylitol w produktach dla ludzi, także w wypiekach, może zatruć psa; po podejrzeniu zjedzenia przez psa produktu z ksylitolem od razu zadzwoń do weterynarza albo całodobowej lecznicy; odczyt 14.10.2026): fda.gov
- Ur-Rehman S., Mushtaq Z., Zahoor T., Jamil A., Murtaza M.A., 2015, Xylitol: a review on bioproduction, application, health benefits, and related safety issues, Critical Reviews in Food Science and Nutrition 55(11):1514-1528 (ksylitol występuje naturalnie w małych ilościach m.in. w śliwkach, truskawkach, kalafiorze i dyni; wytwarza się go z ksylozy pozyskiwanej z biomasy rolniczej i leśnej przez hydrolizę chemiczną lub enzymatyczną; odczyt streszczenia 27.10.2026): doi.org
- Świat Supli, karta produktu Biomus Ksylitol Fiński Danisco 1000 g (ksylitol fiński pozyskiwany z drzewa brzozowego, czysty bez domieszek, wzór chemiczny C5H12O5; karta nie podaje tabeli wartości odżywczej; cena 42,99 zł; odczyt karty w sklepie swiatsupli.pl 27.10.2026)
- Świat Supli, karta produktu Targroch Ksylitol Danisco 1 kg (skład: 100 procent ksylitol Danisco; w 100 g 240 kcal, węglowodany 99,8 g, w tym cukry 0,2 g i poliole 98,5 g; w porcji 10 g 24 kcal; cena 35,99 zł; odczyt karty w sklepie swiatsupli.pl 27.10.2026)
- Salli K., Lehtinen M.J., Tiihonen K., Ouwehand A.C., 2019, Xylitol’s Health Benefits beyond Dental Health: A Comprehensive Review, Nutrients 11(8):1813 (ksylitol jako węglowodan niestrawiony fermentowany w jelicie grubym; możliwe korzyści dla skóry, kości, odporności i przy zaparciach wymagają potwierdzenia w badaniach u ludzi; przegląd autorów związanych z producentem ksylitolu; odczyt streszczenia 27.10.2026): doi.org
- Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, załącznik, oświadczenie o obniżonej zawartości składnika odżywczego (obniżenie zawartości co najmniej o 30 procent w porównaniu z podobnym produktem; odczyt tekstu załącznika 14.10.2026): eur-lex.europa.eu
- Riley P., Moore D., Ahmed F., Sharif M.O., Worthington H.V., 2015, Xylitol-containing products for preventing dental caries in children and adults, Cochrane Database of Systematic Reviews CD010743 (10 badań z losowaniem, 7969 osób losowanych, 5903 w analizie; pasta z fluorem i ksylitolem wobec pasty z samym fluorem u dzieci: o około 13 procent mniej próchnicy zębów stałych w ciągu 2,5-3 lat, pewność niska; dla pastylek, tabletek do ssania i innych produktów z ksylitolem dowody niewystarczające; odczyt streszczenia 27.10.2026): doi.org
- Livesey G., 2003, Health potential of polyols as sugar replacers, with emphasis on low glycaemic properties, Nutrition Research Reviews 16(2):163-191 (indeks glikemiczny i insulinowy: erytrytol 0 i 2, ksylitol 13 i 11, maltitol 35 i 27, sorbitol 9 i 11, izomalt 9 i 6, sacharoza 65 i 43, glukoza 100 i 100; wartości niezależne od ilości do 50 g i od tego, czy badani mieli cukrzycę; odczyt streszczenia 27.10.2026): doi.org
- Diabetes UK, Sugar, sweeteners and diabetes (poliole, m.in. ksylitol, zawierają węglowodany i kalorie, ale mniej niż cukier i słabiej wpływają na glukozę we krwi; duże ilości mogą działać przeczyszczająco; brak jasnych zasad liczenia polioli przy dawkowaniu insuliny, dlatego indywidualnie z zespołem leczącym; organizacja nie zaleca produktów reklamowanych jako żywność dla diabetyków; odczyt 27.10.2026): diabetes.org.uk
- Mazi T.A., Stanhope K.L., 2023, Erythritol: An In-Depth Discussion of Its Potential to Be a Beneficial Dietary Component, Nutrients 15(1):204 (przegląd: erytrytol ma ok. 70 procent słodyczy sacharozy i lekko chłodzący smak; występuje naturalnie m.in. w melonie, arbuzie, gruszkach, winogronach, serze i sosie sojowym; organizm wytwarza go także sam szlakiem pentozofosforanowym; prawie w całości wchłania się i jest wydalany z moczem, dlatego jest lepiej tolerowany niż inne poliole; nie wpływa na glukozę i insulinę; autorzy piszą, że potrzebne są długoterminowe badania kliniczne nad masą ciała i ryzykiem chorób metabolicznych; przegląd powstał na zlecenie i za zgodą firmy Amyris, producenta słodzików; odczyt pełnego tekstu w PMC 14.10.2026): doi.org
- Świat Supli, karta produktu Intenson Erytrytol 1000 g (skład: erytrytol; w 100 g 0 kcal, węglowodany 100 g, w tym cukry 0 g i poliole 100 g; cena 37,49 zł; odczyt karty w sklepie swiatsupli.pl 27.10.2026)
- Witkowski M., Nemet I., Alamri H. i wsp., 2023, The artificial sweetener erythritol and cardiovascular event risk, Nature Medicine 29(3):710-718 (pacjenci kierowani na ocenę ryzyka sercowego: kohorta odkrywcza 1157 osób oraz kohorty walidacyjne z USA, 2149 osób, i z Europy, 833 osoby; wyższe stężenie erytrytolu we krwi wiązało się z wyższym ryzykiem poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych w ciągu 3 lat, czyli zgonu, zawału albo udaru; w pilotażu u 8 zdrowych ochotników po spożyciu erytrytolu jego stężenie we krwi rosło wyraźnie i pozostawało podwyższone ponad 2 dni; autorzy uznali, że potrzebne są badania długoterminowego bezpieczeństwa; odczyt streszczenia w PubMed 13.10.2026): doi.org
- EFSA, Re-evaluation of erythritol (E 968) as a food additive, plain-language summary, 20.12.2023 (dopuszczalne dzienne spożycie ADI 0,5 g erytrytolu na kg masy ciała na dobę, ustalone jako ochrona przed bezpośrednim działaniem przeczyszczającym oraz skutkami biegunki, np. zaburzeniami elektrolitowymi; odczyt 29.10.2026): efsa.europa.eu
- Świat Supli, karta produktu Intenson Ksylitol 1000 g (skład: 100 procent substancja słodząca ksylitol; w 100 g 240 kcal, węglowodany 99,5 g; alergeny: brak; cena 38,99 zł; odczyt karty w sklepie swiatsupli.pl 27.10.2026)
- Świat Supli, karta produktu Activlab Ksylitol 500 g (skład: substancja słodząca ksylitol 100 procent; może zawierać pochodne zbóż zawierających gluten, soi, mleka; w 100 g 240 kcal, poliole 98,5 g; cena 18,99 zł; odczyt karty w sklepie swiatsupli.pl 27.10.2026)
- Žilić S., Sarić B., Milovanović D. i wsp., 2026, Effect of alternative sweeteners on acrylamide, HMF and color formation in whole-grain wheat cookies, Food Chemistry: X 34:103600 (ciastka pełnoziarniste pieczone w 180°C przez 7, 10 i 13 minut z różnymi słodzikami; w ciastkach z alkoholami cukrowymi, w tym erytrytolem i ksylitolem, oraz ze stewią nie wykryto 5-hydroksymetylofurfuralu, HMF, związku powstającego m.in. przy brązowieniu cukrów; odczyt streszczenia PubMed 14.10.2026): doi.org
- Glicerina V.T., Tatar H.D., Jeke T.E. i wsp., 2026, Impact of Sucrose Replacement on Physicochemical Properties of Whole-Wheat Biscuits, Foods 15(11):2032 (herbatniki pełnoziarniste z pełnym zastąpieniem sacharozy erytrytolem, izomaltem, maltitolem, sorbitolem, ksylitolem, trehalozą albo fruktozą; strukturę najlepiej zachowały lub poprawiły izomalt, maltitol i trehaloza; odczyt streszczenia PubMed 14.10.2026): doi.org
- NHS, Diarrhoea and vomiting (pilny kontakt z lekarzem m.in. przy biegunce trwającej ponad 7 dni, krwistej biegunce, braku możliwości utrzymania płynów i objawach odwodnienia mimo nawadniania; wezwanie pomocy ratunkowej m.in. przy splątaniu, nagłym silnym bólu brzucha i dużej duszności; odczyt 14.10.2026): nhs.uk
- EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS), 2010, Scientific Opinion on the safety of steviol glycosides for the proposed uses as a food additive, EFSA Journal (ADI 4 mg na kilogram masy ciała na dobę w przeliczeniu na stewiol, ze 100-krotnym marginesem od dawki bez szkodliwych skutków w 2-letnim badaniu na szczurach; glikozydy zgodne ze specyfikacją JECFA bez działania rakotwórczego i genotoksycznego oraz bez toksyczności rozrodczej w badaniach; szacunki zachowawcze wskazywały możliwe przekroczenie ADI; odczyt streszczenia): doi.org
