Stewia, a dokładniej glikozydy stewiolowe (E 960), według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) nie budzi zastrzeżeń, jeśli nie przekracza się dopuszczalnego dziennego spożycia (ADI) 4 mg na kilogram masy ciała w przeliczeniu na stewiol; EFSA nie stwierdziła działania rakotwórczego ani genotoksycznego [1] [2]. Klasyfikacja IARC z 2023 roku jako możliwie rakotwórczy dotyczy aspartamu (E 951), a nie stewii [3]. Od cukru stewia różni się tym, że nie dostarcza kalorii i nie podnosi glukozy jak cukier, ale WHO w 2023 roku warunkowo odradza słodziki niecukrowe, w tym stewię, jako sposób na kontrolę masy ciała [4]. Stewia czy erytrytol, a może ksylitol: glikozydy stewiolowe słodzą w miligramach i praktycznie nie dają kalorii, erytrytol ma na etykiecie 0 kcal, a ksylitol 2,4 kcal na gram; oba poliole w większej ilości działają przeczyszczająco, a ksylitol jest groźny dla psów [5] [6] [7] [8]. Porównanie z ADI i ceną 100 g jest w sekcji 8.
Preparaty z tej grupy przejrzysz w kategorii zamienniki cukru w sklepie Świat Supli.
Niżej: liść a ekstrakt, oceny EFSA i WHO, normy spożycia, cukier we krwi, jelita i etykieta. Słodziki ze stewią i inne zamienniki znajdziesz w sklepie Świat Supli.
Spis treści
Słodziki omawiane w tym artykule


1. Czy stewia jest zdrowa: krótka odpowiedź
- Bezpieczeństwo: EFSA ustaliła w 2010 r. ADI 4 mg na kilogram masy ciała na dobę (jako stewiol), potwierdziła je w 2023 r. dla nowych odmian, a w 2024 r. odrzuciła wniosek o jego podniesienie [1] [5] [2].
- Cukier we krwi: żywność, w której słodzik zastąpił cukier tak, że jego zawartość spadła co najmniej o 30%, powoduje mniejszy wzrost glukozy po posiłku niż wersja z cukrem [11] [12].
- Odchudzanie: według WHO słodziki niecukrowe nie pomagają długoterminowo kontrolować masy ciała [4].
- Etykieta: w dwóch porównanych niżej produktach erytrytol stanowi 99% i 99,72% składu; ma on własne ADI i może działać przeczyszczająco [7].
2. Co to jest stewia: liść, ekstrakt i E 960

Stewia (Stevia rebaudiana) to roślina, której liście zawierają słodkie związki, glikozydy stewiolowe, na przykład stewiozyd i rebaudiozyd A. Oczyszczone glikozydy w postaci proszku są około 200–300 razy słodsze od cukru (sacharozy) [5], dlatego w słodzikach jest ich bardzo mało, a resztę masy stanowi nośnik, którego rodzaj zależy od produktu; w dwóch słodzikach opisanych niżej jest to erytrytol.
Na etykiecie glikozydy stewiolowe mają numer E 960 z literą, która mówi o sposobie produkcji [5]:
- E 960a: glikozydy stewiolowe pozyskiwane z liści stewii;
- E 960b: glikozydy wytwarzane przez fermentację z udziałem drożdży;
- E 960c: glikozydy wytwarzane enzymatycznie z oczyszczonego ekstraktu;
- E 960d: glikozydy glukozylowane.
Wszystkie odmiany ocenia się według tego samego ADI, bo w organizmie dają ten sam stewiol [5]. Inaczej jest z liściem. Niezagęszczony napar z liści stewii można sprzedawać w UE jako herbatę lub napar oraz napój na jego bazie, bo w 2023 r. uznano, że był spożywany przed 1997 r. [13]. Decyzja obejmuje tylko te zastosowania, więc suszony liść lub zielony proszek sprzedawany do słodzenia innych potraw nie ma takiego potwierdzenia. Stąd pytania, czy stewia jest zakazana: dopuszczone są glikozydy E 960 i napar z liści, a nie każdy produkt z liścia. Słodziki z glikozydami i inne zamienniki zebraliśmy w kategorii zamienniki cukru.
3. Czy stewia jest rakotwórcza? Stewia a aspartam
W ocenach EFSA nie ma dowodów, że stewia jest rakotwórcza. Panel EFSA w 2010 r. ocenił badania toksykologiczne stewiozydu i rebaudiozydu A i uznał, że glikozydy zgodne ze specyfikacją nie są rakotwórcze ani genotoksyczne, a w badaniach na zwierzętach nie wpływały na rozród [1].
W lipcu 2023 r. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaliczyła aspartam do grupy 2B, czyli możliwie rakotwórczych dla ludzi, na podstawie ograniczonych dowodów dla raka wątrobowokomórkowego; jednocześnie komitet ekspertów FAO/WHO (JECFA) utrzymał dla aspartamu ADI 40 mg na kilogram masy ciała [3]. Klasyfikacja IARC mówi o sile dowodów, a nie o ryzyku przy zwykłym spożyciu [3]. Wśród badań obserwacyjnych nad aspartamem często cytowana jest francuska kohorta NutriNet-Santé: Debras i wsp. (2022) obserwowali 102 865 dorosłych. Mediana obserwacji wyniosła 7,8 roku; w grupie wyższego spożycia aspartamu względem osób niespożywających go stwierdzono HR 1,15 dla nowotworów ogółem. To badanie obserwacyjne, które nie dowodzi przyczyny, a glikozydów stewiolowych nie analizowano w nim osobno [14].
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Kwestia | Glikozydy stewiolowe (E 960a–d) | Aspartam (E 951) |
|---|---|---|
| Pochodzenie | z liści stewii albo z fermentacji lub syntezy enzymatycznej [5] | syntetyczny słodzik zbudowany z dwóch aminokwasów, w tym fenyloalaniny [15] |
| ADI | 4 mg na kilogram masy ciała jako stewiol (EFSA 2010, potwierdzone 2023 i 2024) [1] [2] | 40 mg na kilogram masy ciała (EFSA 2013, JECFA 2023) [15] [3] |
| IARC 2023 | nie oceniano w tej monografii [3] | grupa 2B, ograniczone dowody [3] |
| Kto ma ograniczenia | małe dzieci łatwiej przekraczają ADI w szacunkach EFSA [2] | osoby z fenyloketonurią; etykieta podaje źródło fenyloalaniny [15] [6] |
4. Ile stewii dziennie jest bezpieczne według EFSA
ADI to oszacowana ilość substancji, którą można spożywać codziennie przez całe życie bez istotnego ryzyka dla zdrowia. Dla glikozydów stewiolowych wynosi 4 mg na kilogram masy ciała na dobę w przeliczeniu na stewiol, ze 100-krotnym marginesem od dawki, która w 2-letnim badaniu na szczurach nie dawała szkodliwych skutków [1]. Dla osoby ważącej 70 kg to 280 mg stewiolu na dobę, a dla dziecka ważącego 20 kg 80 mg.
Dorośli zwykle mieszczą się w normie: w szacunkach EFSA z 2024 r. średnie spożycie wynosiło od 0,02 mg na kilogram masy ciała u osób starszych do 1,3 mg u małych dzieci [2]. W tej samej opinii EFSA odrzuciła wniosek producentów o podniesienie ADI do 6 lub 16 mg i ostrzegła, że przy rozszerzeniu zastosowań 95. percentyl spożycia u małych dzieci wyniósłby 6,9 mg na kilogram masy ciała, czyli powyżej ADI; panel zaznaczył, że to szacunek zawyżony [2].
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Substancja | ADI | Osoba 70 kg | Dziecko 20 kg |
|---|---|---|---|
| Glikozydy stewiolowe (jako stewiol) | 4 mg/kg [1] | 280 mg | 80 mg |
| Erytrytol (nośnik w stewii w kryształkach) | 0,5 g/kg [7] | 35 g | 10 g |
| Aspartam | 40 mg/kg [15] | 2800 mg | 800 mg |
Przykład: 4 g słodzika z 1% glikozydów to 40 mg glikozydów, a stewiolu w nich mniej; to poniżej 15% ADI dorosłego. W takich mieszankach szybciej zbliżasz się do limitu erytrytolu, który dla dziecka ważącego 20 kg wynosi 10 g na dobę [7].
5. Stewia a cukier we krwi, cukrzyca i odchudzanie
Zastąpienie cukru słodzikiem ma dopuszczone w UE oświadczenie: spożywanie żywności lub napojów zawierających substancję o intensywnym działaniu słodzącym zamiast cukru prowadzi do mniejszego wzrostu poziomu glukozy we krwi po ich spożyciu niż po spożyciu żywności lub napojów zawierających cukier [11]. Warunek: zastąpienie cukru musi obniżyć jego zawartość co najmniej o 30% względem podobnego produktu [12], więc samo dodanie stewii do produktu, który nadal zawiera tyle cukru, tego warunku nie spełnia. W badaniu Antona i wsp. z 2010 r. u 31 dorosłych przekąska słodzona stewią dała niższą glukozę po posiłku niż słodzona cukrem i niższą insulinę niż wersje z cukrem i aspartamem, ale to małe badanie z pojedynczymi dniami testowymi [16]. Metaanaliza Zare i wsp. z 2024 r. (26 badań, 1439 osób) wykazała niewielki spadek glukozy przy niskiej pewności dowodów i brak wpływu na insulinę oraz HbA1c [17]. Stewia nie leczy cukrzycy; osoby przyjmujące leki, na przykład metforminę (o jej działaniach niepożądanych piszemy we wpisie metformina: skutki uboczne), zmiany w diecie omawiają z lekarzem.
Inaczej jest z odchudzaniem. WHO w wytycznych z 2023 r. zaleca, by nie używać słodzików niecukrowych, w tym stewii, do kontroli masy ciała ani zmniejszania ryzyka chorób niezakaźnych, bo w przeglądzie badań nie dawały długoterminowej korzyści dla tkanki tłuszczowej, a długie ich używanie wiązało się w badaniach obserwacyjnych z większym ryzykiem cukrzycy typu 2 i chorób serca u dorosłych [4]. Zalecenie jest warunkowe, bo te powiązania mogą wynikać z innych cech badanych osób, nie dotyczy osób z cukrzycą i nie jest oceną toksyczności, więc nie zmienia ADI [4] [18]. Wniosek dla czytelnika: stewia zamiast cukru w kawie zmniejsza kalorie, ale schudnąć pomaga cały sposób jedzenia, o czym piszemy w poradniku jak schudnąć samemu w domu, a nie sam słodzik. Gdy mimo to wraca głód, sprawdź przyczyny opisane we wpisie ciągłe uczucie głodu.
6. Skutki uboczne stewii i wpływ na jelita
W przeczytanych przez nas ocenach EFSA nie opisano działań niepożądanych glikozydów stewiolowych w ilościach do ADI [1] [2]. Najwięcej pytań dotyczy jelit:
- Mikrobiom: w dwutygodniowym badaniu Sueza i wsp. (2022) łącznie 120 zdrowych dorosłych podzielono na kilka grup: sacharyna, sukraloza, aspartam, stewia (dawki poniżej ADI) oraz grupy kontrolne. Każdy słodzik zmienił skład bakterii jelitowych; odpowiedź glikemiczną na poziomie grupy istotnie pogorszyły sacharyna i sukraloza, a w grupie stewii takiego pogorszenia nie wykazano [19]. Znaczenie kliniczne tych zmian pozostaje niejasne.
- Badanie z 2020 r., o którym pisały media: Markus i wsp. pokazali w laboratorium, że ekstrakt stewii zakłóca komunikację bakterii, ale nie badano ludzi [20].
- Biegunka: Erytrytol obecny w mieszance może powodować dolegliwości jelitowe, zwłaszcza biegunkę przy większym spożyciu [7]. EFSA ustaliła jego ADI na 0,5 g na kilogram masy ciała właśnie ze względu na biegunkę, a żywność z ponad 10% dodanych polioli musi mieć ostrzeżenie o możliwym efekcie przeczyszczającym [6].
- Erytrytol a serce: Witkowski i wsp. (2023) u pacjentów kierowanych na diagnostykę kardiologiczną powiązali wysokie stężenie erytrytolu we krwi z częstszymi zawałami i udarami w ciągu 3 lat; to badanie obserwacyjne, które nie dowodzi przyczyny [21].
7. Ciąża, dzieci i choroby: kiedy uważać
- Ciąża i karmienie piersią: ADI dotyczy populacji ogólnej, a EFSA nie stwierdziła toksyczności rozrodczej w badaniach na zwierzętach [1]; badań stewii u kobiet w ciąży nie znaleźliśmy, więc rozsądnie jest słodzić umiarkowanie i pytać lekarza przy wątpliwościach.
- Dzieci: przy małej masie ciała łatwiej przekroczyć ADI zarówno glikozydów, jak i erytrytolu [2] [7]; WHO zaleca stopniowe zmniejszanie słodkiego smaku w diecie już od dzieciństwa [4].
- Fenyloketonuria: dotyczy aspartamu, nie stewii; sprawdzaj etykiety produktów z mieszanką słodzików [15] [6].
- Objawy alarmowe: duszność albo obrzęk twarzy lub gardła po jedzeniu wymagają pilnej pomocy, dzwoń pod 112. Jak reagować na łagodniejsze dolegliwości po suplementach i dodatkach do diety, opisujemy we wpisie czy suplementy mogą mieć skutki uboczne.
8. Stewia, erytrytol czy ksylitol: porównanie słodzików
Odpowiedź w skrócie: do kawy i herbaty, gdy liczysz kalorie, wybierz stewię, czyli słodzik z glikozydami stewiolowymi na erytrytolu; do wypieków, gdzie słodzik zastępuje cukier objętością, wybierz erytrytol, bo ma 0 kcal na etykiecie; ksylitol daje 2,4 kcal na gram i jest groźny dla psów, więc wybieraj go, gdy nie masz psa w domu albo przechowujesz go poza jego zasięgiem [6] [8]. Wszystkie trzy, użyte zamiast cukru tak, by jego zawartość spadła co najmniej o 30%, dają mniejszy wzrost glukozy po posiłku, bo w unijnym wykazie oświadczeń to oświadczenie dotyczy substancji zastępujących cukier, w tym substancji o intensywnym działaniu słodzącym, erytrytolu i ksylitolu [11] [12]. WHO w 2023 roku warunkowo odradza słodziki niecukrowe, w tym glikozydy stewiolowe, do kontroli masy ciała, ale to zalecenie nie obejmuje polioli, czyli erytrytolu i ksylitolu [4].
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Cecha | Glikozydy stewiolowe (stewia) | Erytrytol | Ksylitol |
|---|---|---|---|
| Numer E | E 960a–d [5] | E 968 [7] | E 967 [22] |
| Kalorie | praktycznie 0, bo słodzą 200–300 razy mocniej niż cukier i używa się ich w miligramach [5] | 0 kcal na gram według zasad etykietowania [6]; 0 kcal w 100 g na karcie Intenson [23] | 2,4 kcal na gram, jak inne poliole [6]; 240 kcal w 100 g na karcie Intenson [24] |
| Dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) | 4 mg na kg masy ciała jako stewiol [1] | 0,5 g na kg masy ciała [7] | JECFA nie ustaliła liczbowego limitu (ADI nieokreślone) [22] |
| Limit dla osoby 70 kg i dziecka 20 kg | 280 mg i 80 mg stewiolu | 35 g i 10 g | brak liczbowego ADI; ogranicza go tolerancja jelit [6] |
| Działanie przeczyszczające | nie opisano w ocenach EFSA w ilościach do ADI [1] [2] | tak; ADI ustalono właśnie z progu biegunki, ostrzeżenie na żywności z ponad 10% erytrytolu [7] [6] | tak, jako poliol; ostrzeżenie na żywności z ponad 10% dodanych polioli [6] |
| Badania obserwacyjne nad sercem | nie badano w pracach opisanych obok | wysokie stężenie we krwi wiązało się z częstszymi zawałami i udarami w 3 lata (2149 i 833 pacjentów) [21] | najwyższy wobec najniższego tercyla stężenia: ryzyko zdarzeń sercowych wyższe o 57% (2149 pacjentów); napój z 30 g u 10 osób zwiększył reaktywność płytek [25] |
| Psy | dokument FDA o ksylitolu nie ocenia stewii [8] | dokument FDA o ksylitolu nie ocenia erytrytolu [8] | groźny: u psów gwałtowny spadek cukru w 10–60 minut, poważne objawy mogą być opóźnione do 12–24 godzin [8] |
| Produkt w sklepie, cena regularna i 1.11.2026 | Activlab Erystevia 200 g (99% erytrytolu): 12,49 zł i 9,99 zł; Intenson Stevia w kryształkach 250 g (99,72% erytrytolu): 15,99 zł | Intenson Erytrytol 1000 g: 37,99 zł i 37,49 zł | Intenson Ksylitol 1000 g: 39,99 zł i 38,99 zł |
| Cena 100 g przy cenie regularnej | 6,25 zł (Erystevia) i 6,40 zł (Intenson Stevia) | 3,80 zł | 4,00 zł |
Ceny: odczyt sklepu Świat Supli 1.11.2026; cenę 100 g liczymy z ceny regularnej, bo promocja może się zmienić. Słodziki ze stewią w sklepie to w 99% erytrytol, więc mają jego ADI i jego tolerancję jelitową, a glikozydów jest w nich 0,28–1% [9] [10].
8.1. Stewia czy erytrytol
To najczęściej nie jest wybór albo-albo, bo słodziki ze stewią w proszku i kryształkach mają erytrytol jako nośnik [9] [10]. Różnica jest w ilości: glikozydy stewiolowe dają słodycz w miligramach, a erytrytol w gramach, a w obu opisanych mieszankach, w których glikozydy stanowią 0,28–1%, jako pierwszy osiąga się limit erytrytolu (0,5 g na kilogram masy ciała), a nie limit glikozydów [1] [7] [9] [10]. Według karty Intenson erytrytol jest prawie tak słodki jak cukier, a producent radzi użyć go nieco więcej [23]. W badaniu Witkowskiego i wsp. z 2023 roku u pacjentów kierowanych na diagnostykę kardiologiczną najwyższe stężenia erytrytolu we krwi wiązały się z częstszymi zawałami i udarami w ciągu 3 lat; to badanie obserwacyjne, a pilotaż obejmował 8 osób, więc nie dowodzi przyczyny [21]. EFSA w 2023 roku ustaliła ADI 0,5 g na kilogram masy ciała [7].
8.2. Stewia czy ksylitol
Ksylitol to poliol: ma 2,4 kcal na gram, czyli mniej niż cukier, ale nie zero, a w większej ilości działa przeczyszczająco, dlatego żywność z ponad 10% dodanych polioli ma ostrzeżenie na etykiecie [6]. JECFA nie ustaliła dla niego liczbowego ADI [22]. Dla psów ksylitol jest groźny: amerykańska FDA ostrzega, że u psa powoduje gwałtowny wyrzut insuliny i spadek cukru, a gwałtowny spadek cukru może wystąpić w ciągu 10–60 minut od zjedzenia, przy czym poważne objawy, takie jak wymioty, osłabienie, utrata koordynacji i drgawki, bywają opóźnione nawet do 12–24 godzin; jeśli pies zjadł ksylitol, skontaktuj się od razu z weterynarzem, bez czekania na objawy [8]. W badaniu Witkowskiego i wsp. z 2024 roku wyższe stężenie ksylitolu we krwi na czczo wiązało się z większym ryzykiem zawału, udaru lub zgonu w ciągu 3 lat (2149 pacjentów, najwyższy wobec najniższego tercyla: HR 1,57), a u 10 zdrowych osób napój z 30 g ksylitolu podniósł jego stężenie we krwi i zwiększył reaktywność płytek krwi [25]. Ograniczenia: badanie obserwacyjne bez danych o diecie, a w części interwencyjnej tylko 10 osób i jedna porcja. W unijnym wykazie oświadczeń jest też oświadczenie, że żywność lub napoje z ksylitolem albo erytrytolem spożywane zamiast cukru przyczyniają się do utrzymania mineralizacji zębów, ale tylko wtedy, gdy produkt nie obniża pH płytki nazębnej poniżej 5,7 w trakcie spożycia i przez 30 minut po nim; nie dotyczy to więc każdego produktu z tymi poliolami [11].
8.3. Ksylitol czy erytrytol
Oba są poliolami i oba mogą działać przeczyszczająco [7] [6]. Erytrytol ma na etykiecie 0 kcal i liczbowe ADI 0,5 g na kilogram masy ciała, a ksylitol 2,4 kcal na gram i ADI nieokreślone przez JECFA [6] [7] [22]. Przy psach w domu pamiętaj, że FDA ostrzega przed ksylitolem [8]; cytowany dokument nie ocenia erytrytolu ani stewii, więc nie traktuj go jako dowodu ich bezpieczeństwa dla psów i trzymaj każdy słodzik poza zasięgiem zwierzęcia. W sklepie 100 g erytrytolu Intenson kosztuje przy cenie regularnej 3,80 zł, a ksylitolu Intenson 4,00 zł.
Jak wybrać:
- Jeśli słodzisz kawę lub herbatę i chcesz małej ilości proszku, wybierz Activlab Erystevia: erytrytol z 1% glikozydów stewiolowych, 0 kcal w 100 g według karty [9].
- Jeśli pieczesz i zastępujesz cukier objętościowo, wybierz Intenson Erytrytol: 0 kcal na etykiecie i najniższa cena 100 g z porównanych słodzików; dzieciom nie podawaj więcej niż 0,5 g na kilogram masy ciała dziennie [23] [7].
- Jeśli wolisz ksylitol i nie masz w domu psa albo trzymasz słodzik poza jego zasięgiem, wybierz Intenson Ksylitol: 100% ksylitolu, 240 kcal w 100 g [24].
- Jeśli źle znosisz erytrytol albo ksylitol, zmniejsz ilość albo wybierz słodzik bez polioli, w którym glikozydy stewiolowe są w płynie lub tabletkach, i sprawdź skład na etykiecie [6].
9. Jak wybrać słodzik ze stewią
Na etykiecie najpierw sprawdź, co jest głównym składnikiem, bo skład zależy od konkretnego produktu: w dwóch porównanych niżej produktach erytrytol stanowi 99% i 99,72% składu, a glikozydy resztę. Numer E 960 z literą mówi o pochodzeniu glikozydów [5]. Przy ponad 10% polioli na opakowaniu powinna być informacja o możliwym efekcie przeczyszczającym, a przy aspartamie oznaczenie źródła fenyloalaniny [6]. Poniżej dwa słodziki ze stewią oraz erytrytol i ksylitol bez stewii, dostępne w sklepie 1.11.2026; ceny są w tabeli w sekcji 8.
Według karty produktu skład to erytrytol (99%) i glikozydy stewiolowe (1%); według tabeli 0 kcal w 100 g [9]; 4 g to około 40 mg glikozydów. Na karcie brak ostrzeżenia o możliwym efekcie przeczyszczającym [6]; sekcja uwag zawiera szablon o suplemencie diety, który nie dotyczy słodzika.
Dla kogo: dla dorosłych, którzy chcą słodzić bez cukru; ilość glikozydów mieści się w ADI z sekcji 4, a erytrytol w większej ilości może działać przeczyszczająco.
Alergeny: producent nie deklaruje alergenów na karcie sklepu [9]; przy alergii sprawdź etykietę opakowania.
Intenson Stevia w kryształkach, 250 g
Według karty produktu skład to 99,72% erytrytolu i 0,28% glikozydów stewiolowych wytwarzanych enzymatycznie (E 960c), więc mimo nazwy to głównie erytrytol [10]; 4 g to około 11 mg glikozydów. Karta nie ma tabeli wartości odżywczych ani ostrzeżenia o możliwym efekcie przeczyszczającym [6], a opis sugeruje, że produkt pochodzi wprost z liści, co nie zgadza się ze składem.
Dla kogo: dla dorosłych, którzy szukają słodzika ze stewią i akceptują, że to głównie erytrytol.
Alergeny: producent nie deklaruje alergenów na karcie sklepu [10].
Według karty produktu skład to erytrytol, a w 100 g jest 0 kcal, 0 g cukrów i 100 g polioli [23]. Producent podaje, że erytrytol jest prawie tak słodki jak cukier, i radzi użyć go nieco więcej [23]. Cena 100 g przy cenie regularnej to 3,80 zł.
Dla kogo: dla dorosłych, którzy pieką lub słodzą większe ilości i chcą zastąpić cukier objętościowo. Nie dla osób, które po erytrytolu mają biegunkę; ADI to 0,5 g na kilogram masy ciała, czyli 35 g dla osoby ważącej 70 kg i 10 g dla dziecka ważącego 20 kg [7].
Alergeny: producent nie deklaruje alergenów na karcie sklepu [23]; przy alergii sprawdź etykietę opakowania. Karta nie ma ostrzeżenia o możliwym efekcie przeczyszczającym, a sekcja uwag zawiera szablon o suplemencie diety, który nie dotyczy słodzika [6].
Według karty produktu skład to 100% ksylitol, a w 100 g jest 240 kcal i 99,5 g węglowodanów; tabela podaje przy tym 0,2 g polioli, co nie zgadza się ze składem i wygląda na błąd karty [24]. Cena 100 g przy cenie regularnej to 4,00 zł.
Dla kogo: dla dorosłych, którzy wolą ksylitol od erytrytolu i akceptują 2,4 kcal na gram [6]. Wykluczenia: nie trzymaj go w zasięgu psa, bo ksylitol jest dla psów groźny [8]; przy biegunce po poliolach zmniejsz ilość [6].
Alergeny: producent nie deklaruje alergenów (na karcie sklepu: brak) [24]; przy alergii sprawdź etykietę opakowania. Karta nie ma ostrzeżenia o możliwym efekcie przeczyszczającym [6].
Słodziki ze stewią, erytrytol i ksylitol w sklepie Świat Supli
Według kart produktów: dwa słodziki z erytrytolem i glikozydami stewiolowymi [9] [10], sam erytrytol bez stewii [23] i ksylitol [24]. Dostępność produktów sprawdzono 1.11.2026; aktualną cenę zobaczysz na karcie produktu.



10. Najczęstsze pytania
10.1. Czy stewia jest rakotwórcza?
Nie ma na to dowodów: EFSA nie stwierdziła działania rakotwórczego glikozydów stewiolowych [1]. W grupie 2B IARC od 2023 r. jest aspartam, nie stewia [3].
10.2. Czy stewia jest szkodliwa?
W ilościach do ADI 4 mg na kilogram masy ciała (jako stewiol) EFSA nie widzi zagrożenia [1] [2]. Erytrytol obecny w mieszance może powodować dolegliwości jelitowe, zwłaszcza biegunkę przy większym spożyciu [7].
10.3. Czy stewia podnosi cukier i insulinę?
Żywność, w której słodzik zastąpił cukier i obniżył jego zawartość co najmniej o 30%, daje mniejszy wzrost glukozy po posiłku [11] [12]. W małym badaniu z 2010 r. insulina po stewii była niższa niż po cukrze i aspartamie [16].
10.4. Co jest lepsze: stewia, erytrytol czy ksylitol?
To różne substancje słodzące, choć często występują razem w jednym produkcie. Wybór zależy od składu, zastosowania i tolerancji. Glikozydy stewiolowe słodzą w miligramach, a erytrytol w gramach; erytrytol ma ADI 0,5 g na kilogram masy ciała i przy dużych ilościach może powodować biegunkę [7]. Kto źle znosi erytrytol, może wybrać stewię w płynie lub tabletkach i sprawdzić jej skład. Ksylitol ma 2,4 kcal na gram, w większej ilości działa przeczyszczająco i jest groźny dla psów, więc wybieraj go tylko bez zwierząt w domu albo trzymaj poza ich zasięgiem [6] [8]. Tabelę z ADI, kaloriami i ceną 100 g stewii, erytrytolu i ksylitolu znajdziesz w sekcji 8.
10.5. Czy stewia jest zdrowa dla jelit?
W dwutygodniowym badaniu Sueza i wsp., obejmującym łącznie 120 osób w kilku grupach, w grupie otrzymującej stewię zaobserwowano zmiany mikrobiomu, ale nie wykazano istotnego pogorszenia odpowiedzi glikemicznej na poziomie grupy [19]. Znaczenie kliniczne tych zmian pozostaje niejasne.
10.6. Czy stewia jest zdrowa dla dzieci?
Dzieci łatwiej przekraczają ADI, bo mają małą masę ciała [2], a WHO zaleca ograniczać słodki smak w diecie od najmłodszych lat [4]. Lepiej uczyć dziecko napojów niesłodzonych niż zastępować cukier słodzikiem.
10.7. Czy stewia jest zakazana w UE?
Nie. Glikozydy stewiolowe E 960a–d są dopuszczone w 32 kategoriach żywności [2], a napar z liści można sprzedawać jako herbatę; inne produkty z samego liścia nie mają takiego potwierdzenia [13].
11. Podsumowanie
- EFSA uznaje glikozydy stewiolowe za niebudzące zastrzeżeń do ADI 4 mg na kilogram masy ciała jako stewiol i w 2024 r. nie zgodziła się na podniesienie tego limitu [1] [2].
- Grupa 2B IARC i ADI 40 mg JECFA z 2023 r. dotyczą aspartamu, nie stewii [3].
- Żywność, w której słodzik obniżył zawartość cukru co najmniej o 30%, daje mniejszy wzrost glukozy po posiłku [12], ale według WHO słodziki niecukrowe, w tym stewia, nie są sposobem na długotrwałą kontrolę masy ciała [11] [4].
- Skład zależy od produktu: w dwóch porównanych słodzikach erytrytol stanowi 99% i 99,72%, a ma własne ADI i może powodować biegunkę; czytaj etykietę [7].
- Stewia czy erytrytol, a może ksylitol: stewia i erytrytol mają na etykiecie 0 kcal, ksylitol 2,4 kcal na gram; erytrytol ma ADI 0,5 g na kilogram masy ciała, oba poliole mogą działać przeczyszczająco, a ksylitol jest groźny dla psów [6] [7] [8].
- Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.
12. Źródła
- EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS), 2010, Scientific Opinion on the safety of steviol glycosides for the proposed uses as a food additive, EFSA Journal (ADI 4 mg na kilogram masy ciała na dobę w przeliczeniu na stewiol, ze 100-krotnym marginesem od dawki bez szkodliwych skutków w 2-letnim badaniu na szczurach; glikozydy zgodne ze specyfikacją JECFA bez działania rakotwórczego i genotoksycznego oraz bez toksyczności rozrodczej w badaniach; szacunki zachowawcze wskazywały możliwe przekroczenie ADI; odczyt streszczenia): doi.org
- EFSA Panel on Food Additives and Flavourings (FAF), 2024, Scientific opinion on the extension of the authorisation of use of the food additive steviol glycosides (E 960a–d) and the modification of the acceptable daily intake (ADI) for steviol glycosides, EFSA Journal (wniosek o podniesienie ADI do 6 lub 16 mg na kilogram masy ciała odrzucony; E 960a–d dopuszczone w 32 kategoriach żywności; 95. percentyl narażenia do 6,9 mg na kilogram masy ciała u małych dzieci w szacunku zachowawczym; rozkład glikozydów przez bakterie jelitowe do stewiolu i wydalanie z moczem): doi.org
- WHO, IARC, FAO, 2023, Aspartame hazard and risk assessment results released, wspólny komunikat z 14.07.2023 (IARC: aspartam w grupie 2B na podstawie ograniczonych dowodów dla raka wątrobowokomórkowego; JECFA: ADI 0–40 mg na kilogram masy ciała bez zmian; przykład 9–14 puszek napoju dziennie dla osoby 70 kg; klasyfikacja IARC opisuje siłę dowodów, a nie ryzyko przy danym spożyciu): who.int
- WHO, 2023, WHO advises not to use non-sugar sweeteners for weight control in newly released guideline, komunikat z 15.05.2023 (zalecenie warunkowe; obejmuje stewię i jej pochodne; nie dotyczy osób z cukrzycą ani polioli; w przeglądzie brak długoterminowej korzyści dla tkanki tłuszczowej i możliwe niepożądane skutki długotrwałego używania u dorosłych): who.int
- EFSA Panel on Food Additives and Flavourings (FAF), 2023, Safety evaluation of the food additive steviol glycosides, predominantly Rebaudioside M, produced by fermentation using Yarrowia lipolytica VRM, EFSA Journal (ADI 4 mg na kilogram masy ciała jako stewiol stosowane także do nowej odmiany; brak genotoksyczności; podział E 960 na E 960a, E 960c i E 960d oraz specyfikacja E 960b; glikozydy ok. 200–300 razy słodsze od sacharozy): doi.org
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011, 2011, w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, załącznik III (oznaczenie źródła fenyloalaniny przy aspartamie; ostrzeżenie o możliwym efekcie przeczyszczającym przy ponad 10% dodanych polioli; załącznik XIV: współczynniki przeliczeniowe energii, poliole 10 kJ, czyli 2,4 kcal na gram, a erytrytol 0 kJ na gram): eur-lex.europa.eu
- EFSA Panel on Food Additives and Flavourings (FAF), 2023, Re-evaluation of erythritol (E 968) as a food additive, EFSA Journal (ADI 0,5 g na kilogram masy ciała na dobę ze względu na biegunkę; u osób spożywających dużo erytrytolu szacowane narażenie powyżej ADI; utrzymanie ostrzeżenia o efekcie przeczyszczającym): doi.org
- U.S. Food and Drug Administration, Paws Off Xylitol; It’s Dangerous for Dogs, strona dla konsumentów. Zakres: ostrzeżenie dla właścicieli zwierząt, odczyt 28.10.2026. Wynik: u ludzi ksylitol nie pobudza wydzielania insuliny, ale u psów powoduje silny wyrzut insuliny i gwałtowny spadek cukru we krwi; objawy to m.in. wymioty, osłabienie, zaburzenia koordynacji, utrata przytomności i drgawki, mogą wystąpić po 10–60 minutach (gwałtowny spadek cukru), a poważne objawy bywają opóźnione do 12–24 godzin; pies, który zjadł produkt z ksylitolem, wymaga pilnej pomocy weterynarza. Ograniczenia: dotyczy psów, nie ludzi; dokument nie wspomina o erytrytolu ani stewii i nie ocenia ich bezpieczeństwa dla psów: fda.gov
- Świat Supli, karta produktu Activlab Erystevia 200 g, odczyt 18.10.2026: skład erytrytol (99%) i glikozydy stewiolowe (1%); 0 kcal w 100 g; brak ostrzeżenia o efekcie przeczyszczającym; karta nie zawiera deklaracji alergenów.
- Świat Supli, karta produktu Intenson Stevia w kryształkach 250 g, odczyt 18.10.2026: skład 99,72% erytrytolu i 0,28% glikozydów stewiolowych wytwarzanych enzymatycznie; brak tabeli wartości odżywczych i ostrzeżenia o efekcie przeczyszczającym; według karty produkt bez alergenów.
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012, 2012, wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, Dziennik Urzędowy UE L 136 (substancje zastępujące cukier, czyli substancje o intensywnym działaniu słodzącym, ksylitol, sorbitol, mannitol, maltitol, laktitol, izomalt, erytrytol, sukraloza i polidekstroza, a także D-tagatoza i izomaltuloza: spożywanie żywności lub napojów zawierających je zamiast cukru prowadzi do mniejszego wzrostu poziomu glukozy we krwi po ich spożyciu niż po spożyciu żywności lub napojów zawierających cukier; warunek: obniżona zawartość cukru; dla tych samych substancji oświadczenie, że żywność lub napoje zawierające je zamiast cukru przyczyniają się do utrzymania mineralizacji zębów, pod warunkiem że nie obniżają pH płytki nazębnej poniżej 5,7 podczas spożycia i przez 30 minut po nim): eur-lex.europa.eu
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006, 2006, w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności, załącznik (oświadczenie o obniżonej zawartości składnika odżywczego tylko przy obniżeniu o co najmniej 30% w porównaniu z podobnym produktem): eur-lex.europa.eu
- Komisja Europejska, 2023, Consultation request for the determination of the novel food status: Stevia rebaudiana leaves, decyzja z 28.06.2023 (niezagęszczony wodny napar z liści stewii nie jest nową żywnością w herbatach, naparach ziołowych i owocowych oraz napojach na ich bazie; zakres ograniczony do tych zastosowań): food.ec.europa.eu
- Debras C. i wsp., 2022, Artificial sweeteners and cancer risk: Results from the NutriNet-Santé population-based cohort study, PLOS Medicine (102 865 dorosłych z Francji, mediana obserwacji 7,8 roku; większe spożycie aspartamu wiązało się z ryzykiem nowotworów HR 1,15; badanie obserwacyjne na ochotnikach; glikozydy stewiolowe bez osobnej analizy): doi.org
- EFSA, Aspartame, strona tematyczna z historią ocen, odczyt 3.10.2026 (pełna ocena z 2013 r.: ADI 40 mg na kilogram masy ciała chroni populację ogólną, w tym kobiety w ciąży i dzieci; nie dotyczy osób z fenyloketonurią): efsa.europa.eu
- Anton S.D. i wsp., 2010, Effects of stevia, aspartame, and sucrose on food intake, satiety, and postprandial glucose and insulin levels, Appetite (19 szczupłych i 12 otyłych dorosłych, 3 dni testowe; przekąska ze stewią 290 kcal wobec sacharozy 493 kcal; niższa glukoza po posiłku niż po sacharozie i niższa insulina niż po sacharozie i aspartamie; mała próba, pojedyncze dni): doi.org
- Zare M. i wsp., 2024, Effect of stevia on blood glucose and HbA1C: A meta-analysis, Diabetes and Metabolic Syndrome (26 badań, 1439 osób; niewielki spadek glukozy przy niskiej pewności dowodów; bez istotnego wpływu na insulinę i HbA1c): doi.org
- World Health Organization, 2023, Use of non-sugar sweeteners: WHO guideline, ISBN 978-92-4-007361-6 (wytyczne nie opierają się na ocenach toksykologicznych i nie zastępują dopuszczalnych poziomów spożycia ustalonych przez JECFA): who.int
- Suez J. i wsp., 2022, Personalized microbiome-driven effects of non-nutritive sweeteners on human glucose tolerance, Cell (badanie z losowym przydziałem, 120 zdrowych dorosłych, sacharyna, sukraloza, aspartam lub stewia przez 2 tygodnie w dawkach poniżej ADI; każdy słodzik zmienił mikrobiom; tolerancję glukozy istotnie pogorszyły sacharyna i sukraloza; odczyt streszczenia): doi.org
- Markus V. i wsp., 2020, Anti-Quorum Sensing Activity of Stevia Extract, Stevioside, Rebaudioside A and Their Aglycon Steviol, Molecules (badanie laboratoryjne na bakteriach i modelach komputerowych; hamowanie komunikacji bakterii bez ich zabijania; brak badań u ludzi): doi.org
- Witkowski M. i wsp., 2023, The artificial sweetener erythritol and cardiovascular event risk, Nature Medicine (pacjenci kierowani na diagnostykę kardiologiczną w USA, n=2149, i w Europie, n=833; najwyższy wobec najniższego kwartyla erytrytolu we krwi HR 1,80 i 2,21 dla poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych w 3 lata; badanie obserwacyjne i pilotaż u 8 osób): doi.org
- WHO, Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives (JECFA), baza ocen dodatków do żywności, Xylitol (INS 967). Zakres: oceny z lat 1977–1996, odczyt 28.10.2026. Wynik: w ocenie z 1983 roku (46. posiedzenie, potwierdzonej później) ADI nieokreślone, czyli bez liczbowego limitu dziennego spożycia; funkcje: substancja słodząca i utrzymująca wilgoć. Ograniczenia: ADI nieokreślone nie oznacza braku działań niepożądanych przy dużych ilościach, np. przeczyszczającego: apps.who.int
- Świat Supli, karta produktu Intenson Erytrytol 1000 g, odczyt 18.10.2026: skład erytrytol; 0 kcal i 0 g cukrów w 100 g; karta nie zawiera deklaracji alergenów. Ponowny odczyt 28.10.2026: 100 g polioli w 100 g; według producenta erytrytol jest prawie tak słodki jak cukier, a dla tego samego smaku zaleca nieco zwiększyć ilość; brak ostrzeżenia o efekcie przeczyszczającym; cena regularna 37,99 zł, cena 1.11.2026 37,49 zł.
- Świat Supli, karta produktu Intenson Ksylitol 1000 g, p8927. Zakres: odczyt karty i ceny 1.11.2026. Wynik: skład 100% substancja słodząca ksylitol; w 100 g: 240 kcal, 0 g tłuszczu, 99,5 g węglowodanów, w tabeli 0,2 g polioli (niezgodne ze składem); alergeny: brak, czyli producent nie deklaruje alergenów; brak ostrzeżenia o efekcie przeczyszczającym; sekcja uwag zawiera szablon o suplemencie diety; cena regularna 39,99 zł, cena 1.11.2026 38,99 zł. Ograniczenia: dane producenta, tabela wartości odżywczych z błędem
- Witkowski M., Nemet I., Li X.S. i wsp., 2024, Xylitol is prothrombotic and associated with cardiovascular risk, European Heart Journal 45(27):2439-2452. Zakres: kohorta odkrywcza 1157 i walidacyjna 2149 stabilnych pacjentów kierowanych na planową diagnostykę kardiologiczną w USA, pomiar ksylitolu w osoczu na czczo i poważne zdarzenia sercowo-naczyniowe w ciągu 3 lat; badania płytek krwi i na zwierzętach; część interwencyjna: 10 zdrowych osób wypiło 30 g ksylitolu w wodzie. Wynik: trzeci wobec pierwszego tercyla ksylitolu skorygowany współczynnik ryzyka 1,57 (95% CI 1,12–2,21); po napoju stężenie ksylitolu we krwi wyraźnie wzrosło, a reaktywność płytek zwiększyła się u wszystkich uczestników. Ograniczenia: badanie obserwacyjne, bez danych o diecie, pojedynczy pomiar na czczo odzwierciedla raczej wytwarzanie ksylitolu w organizmie; część interwencyjna mała i bez grupy kontrolnej; streszczenie PubMed i pełny tekst PMC, odczyt 28.10.2026: doi.org, PubMed
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.


