Różeniec górski (Rhodiola rosea) ma mieszane opinie w badaniach: Europejska Agencja Leków uznaje wyciąg z korzenia za tradycyjny lek roślinny przy objawach stresu, takich jak zmęczenie i wyczerpanie, na podstawie długiego stosowania, a nie dowodów klinicznych [1]. W badaniach z placebo część prób wykazała mniejsze zmęczenie w stresie, a przegląd 11 badań ocenił wyniki jako sprzeczne [2] [3]. Monografia podaje dla dorosłych 144-400 mg określonego wyciągu na dobę i kontakt z lekarzem, gdy objawy trwają ponad 2 tygodnie [1]. Nie stosuj go w ciąży, podczas karmienia piersią i przed 18. rokiem życia, a przy lekach przeciwdepresyjnych najpierw zapytaj lekarza [4] [5].
Aktualizacja 29.10.2026: dodane zestawienie właściwości różeńca górskiego: co uznaje EMA, co pokazały badania i czego nie potwierdzono. Wcześniej, 15.10.2026, dodany tekst: opisaliśmy, co pokazały badania różeńca górskiego z placebo, jakie dawkowanie podaje monografia EMA, jak długo go stosować i z jakimi lekami go nie łączyć.
Spis treści
Produkty omawiane w artykule
1. Różeniec górski (Rhodiola rosea): co to za roślina i co zawiera?
Różeniec górski, nazywany też złotym korzeniem albo korzeniem arktycznym, rośnie w chłodnych rejonach i wysokich górach Europy, Azji i Ameryki Północnej; w Rosji i Skandynawii używano go przy zmęczeniu, depresji i chorobie wysokościowej [6].
Z korzenia i kłącza wyizolowano około 140 związków, m.in. fenylopropanoidy i flawonoidy [7]. Na etykietach najczęściej spotkasz dwie grupy: rozawiny, czyli rozawinę, rozynę i rozarynę [8], oraz salidrozyd. Rozawiny odróżniają Rhodiola rosea od innych gatunków różeńca, a salidrozyd występuje także w pokrewnych gatunkach [9]. Zastępowanie różeńca górskiego innymi gatunkami zdarza się coraz częściej [10], a w badaniu około 40 produktów mniej więcej co piąty preparat opisany jako Rhodiola rosea nie zawierał rozawiny [9].
Działanie adaptogenne, czyli zwiększanie odporności organizmu na obciążenie, opisano głównie w badaniach na izolowanych narządach, komórkach i enzymach [7]. Dla różeńca w Unii Europejskiej nie ma dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, bo ocena oświadczeń dla roślin nie została zakończona [11]. Preparaty z różeńcem i innymi roślinami nazywanymi adaptogenami znajdziesz w kategorii adaptogeny w sklepie Świat Supli.
1.1. Różeniec górski: właściwości lecznicze w skrócie
Różeniec górski ma w monografii Europejskiej Agencji Leków (EMA) jedno wskazanie: tradycyjne stosowanie przy objawach stresu, takich jak zmęczenie i wyczerpanie. Opiera się ono na długim stosowaniu, a nie na dowodach klinicznych [1]. Pozostałe opisywane właściwości mają sprzeczne lub wstępne wyniki albo nie mają badań u ludzi. W tabeli zebraliśmy, co wiadomo o każdej z nich i gdzie we wpisie piszemy o niej szerzej.
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Właściwość | Co wiadomo | Więcej |
|---|---|---|
| Łagodzenie objawów stresu: zmęczenie, wyczerpanie | tradycyjny lek roślinny według EMA, 144–400 mg określonego wyciągu na dobę u dorosłych [1] | sekcje 2.1 i 4 |
| Mniejsze zmęczenie w stresie | część badań z placebo na korzyść różeńca, przegląd 11 badań ocenił wyniki jako sprzeczne [2] [3] | sekcja 2.1 |
| Pamięć i koncentracja | krótkie testy u młodych, zmęczonych osób; brak danych o codziennym działaniu [12] [13] | sekcja 2.2 |
| Nastrój i depresja | w badaniu z placebo bez istotnej różnicy; wytyczne nie rekomendują różeńca w leczeniu depresji [14] [15] | sekcja 2.3 |
| Wydolność fizyczna | w metaanalizie niewielka poprawa poboru tlenu i czasu wysiłku u zdrowych młodych osób [16] | sekcja 2.4 |
| Działanie adaptogenne | opisane głównie w badaniach na komórkach i narządach [7] | sekcja 1 |
| Tarczyca, odchudzanie, choroba Alzheimera | nie znaleźliśmy badań klinicznych, które by to potwierdzały [17] [18] [19] | sekcja 3 |
Różeniec nie ma w UE dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych [11], więc obietnic leczniczych na etykiecie suplementu nie traktuj jako potwierdzonych. Przy objawach trwających ponad 2 tygodnie monografia zaleca kontakt z lekarzem [1]. Jak wybrać preparat, opisujemy w sekcji 5.
2. Różeniec górski: opinie a wyniki badań
Opinie kupujących opisują odczucia pojedynczych osób i nie oddzielają działania ekstraktu od oczekiwań; do tego służą badania z placebo. Amerykańskie National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH) ocenia je jako niskiej lub umiarkowanej jakości, niewystarczające, by przesądzić o przydatności różeńca [6].
2.1. Zmęczenie i stres
W badaniu Olsson i wsp. z 2009 roku 60 osób w wieku 20-55 lat z zespołem zmęczenia związanym ze stresem przyjmowało przez 28 dni 576 mg ekstraktu SHR-5 dziennie albo placebo, po 30 osób w grupie. Ekstrakt miał przewagę nad placebo w skali wypalenia i w części testów uwagi, ale nie w ocenie jakości życia i depresji; streszczenie nie podaje liczby analizowanych [2].
W przeglądzie Ishaque i wsp. z 2012 roku, obejmującym 11 badań, korzystny wynik dały 2 z 6 badań nad zmęczeniem fizycznym i 3 z 5 badań z losowaniem nad zmęczeniem psychicznym; wszystkie miały wysokie albo niejasne ryzyko błędu, a wyniki uznano za sprzeczne [3]. Przegląd z 2026 roku znalazł 5 badań z losowaniem różeńca, z dawkami 290-1500 mg dziennie przez 3-16 tygodni, i wskazał na małe grupy i krótki czas [20].
Często cytowane są też badania bez placebo: u 101 osób z objawami stresu kwestionariusze poprawiły się od 3. dnia przyjmowania 2 razy 200 mg ekstraktu [21], a u 100 osób z długotrwałym zmęczeniem największą zmianę odnotowano po pierwszym tygodniu [22]. Bez grupy kontrolnej nie wiadomo, ile zmiany dało samo przyjmowanie kapsułki.
2.2. Pamięć i koncentracja
W badaniu Shevtsova i wsp. z 2003 roku 161 kadetów w wieku 19-21 lat przyjęło jednorazowo 2 albo 3 kapsułki ekstraktu SHR-5, placebo albo nic. W obu grupach ekstraktu wskaźnik zmęczenia przy pracy umysłowej był lepszy niż przy placebo, bez różnicy między dawkami; streszczenie nie podaje dawki w miligramach [12]. U 56 młodych lekarzy na nocnych dyżurach ekstrakt przyjmowany przez 2 tygodnie poprawił wskaźnik zmęczenia psychicznego w pierwszym okresie badania naprzemiennego [13]. Wyniki dotyczą krótkich testów u młodych osób w okresach zmęczenia, więc nie wiadomo, czy różeniec poprawia pamięć i koncentrację na co dzień.
2.3. Nastrój i depresja
W badaniu Mao i wsp. z 2015 roku 57 dorosłych z łagodną do umiarkowanej depresją losowo przydzielono na 12 tygodni do ekstraktu SHR-5 (20 osób), sertraliny, czyli leku przeciwdepresyjnego (19 osób), albo placebo (18 osób). Wynik w skali depresji Hamiltona spadł o 5,1 punktu przy różeńcu, 8,2 przy sertralinie i 4,6 przy placebo, bez istotnych różnic między grupami [14]. Wytyczne Światowej Federacji Towarzystw Psychiatrii Biologicznej z 2022 roku nie rekomendują różeńca w leczeniu depresji [15], więc przy jej objawach idź do lekarza.
2.4. Wysiłek fizyczny i sport
Metaanaliza Wang i wsp. z 2025 roku objęła 26 badań z losowaniem i 668 zdrowych osób w średnim wieku 22 lat, przyjmujących różeniec średnio 33 dni. Maksymalny pobór tlenu był nieco wyższy niż w grupach kontrolnych (11 badań, standaryzowana wielkość efektu 0,32), a czas wysiłku do wyczerpania dłuższy (7 badań, 0,38), przy dużym zróżnicowaniu badań [16]. W badaniu Koozehchiana i wsp. ekstrakt w ilości 200 albo 1500 mg dziennie przez 7 dni zwiększył maksymalny ciężar w wyciskaniu nogami w porównaniu z placebo [8]. W tym badaniu podawano 1500 mg ekstraktu z 3 procentami salidrozydu, czyli znacznie więcej salidrozydu niż 5 mg, które polski Zespół do spraw Suplementów Diety uznaje za górną ilość w porcji suplementu [4], dlatego tego protokołu nie traktuj jako instrukcji.
3. Tarczyca, odchudzanie, choroba Alzheimera: czego badania nie potwierdzają?
Często spotkasz twierdzenia, że różeniec pomaga przy niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto, przyspiesza spalanie tłuszczu i chroni przed chorobą Alzheimera. Oto, co znaleźliśmy:
- Tarczyca. W naszym wyszukiwaniu w PubMed nie znaleźliśmy badania klinicznego różeńca u osób z niedoczynnością tarczycy lub chorobą Hashimoto; trafiły się tylko badanie na szczurach z innym gatunkiem różeńca i artykuł z hipotezą [17]. Jeśli leczysz tarczycę, różeniec nie zastąpi leków ani kontroli hormonów.
- Odchudzanie. W opisanym wyszukiwaniu nie znaleźliśmy badania z losowaniem, w którym różeniec górski oceniano pod kątem masy ciała [18].
- Choroba Alzheimera. Ochronne działanie salidrozydu na układ nerwowy opisano w 20 badaniach na zwierzętach; autorzy metaanalizy piszą, że potrzebne są badania kliniczne [19].
Brak trafień w wyszukiwaniu nie dowodzi, że takich badań nie ma, ale nie pozwala zalecać różeńca w tych celach.
4. Różeniec górski: dawkowanie i jak stosować
Dawkowanie zależy od rodzaju wyciągu. Monografia Europejskiej Agencji Leków (EMA) dotyczy suchego wyciągu w etanolu 67-70 procent o stopniu koncentracji 1,5-5:1: dorośli i osoby starsze przyjmują 144-200 mg 1-2 razy dziennie, czyli 144-400 mg na dobę [1]. To dawkowanie leków roślinnych, a nie suplementów o innym składzie.
Dla suplementów polski Zespół do spraw Suplementów Diety zaleca w dziennej porcji poniżej 216 mg sproszkowanego korzenia, poniżej 144 mg ekstraktu 1,5-5:1, a w ekstrakcie standaryzowanym najwyżej 15 mg rozawin i najwyżej 5 mg salidrozydów [4]. Uchwały zespołu są dokumentem pomocniczym, nie przepisem [23]. W badaniach stosowano od 290 do 1500 mg ekstraktu dziennie [20]; to protokoły badawcze, a badania nie ustaliły uniwersalnej skutecznej dawki.
Przyjmuj porcję z etykiety i nie łącz kilku produktów z różeńcem, bo sumują się rozawiny i salidrozydy. O porze dnia piszemy w pytaniu 7.3.
4.1. Jak długo stosować różeniec górski?
Monografia EMA zaleca kontakt z lekarzem, jeśli objawy utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie przyjmowania leku albo się nasilają [1], a streszczenie dla pacjentów mówi, by leków z różeńcem nie przyjmować dłużej niż 2 tygodnie bez porady lekarza [24]. NCCIH ocenia różeniec jako prawdopodobnie bezpieczny do 12 tygodni [6], a w badaniach z losowaniem podawano go od 3 do 16 tygodni [20]. Długość badań nie wyznacza bezpiecznego czasu stosowania, a danych o dłuższym przyjmowaniu brakuje.
5. Jaki różeniec górski wybrać?
Przy wyborze sprawdź na etykiecie trzy rzeczy: nazwę Rhodiola rosea, część rośliny (korzeń lub kłącze) oraz ilość rozawin lub salidrozydów w porcji dziennej. Rozawiny wskazują na gatunek, bo salidrozyd występuje też w innych różeńcach [9], a ilość obu grup porównasz z zaleceniami zespołu przy GIS [4]. Preparaty bez standaryzacji i mieszanki wielu roślin trudniej porównać. Produkty dostępne w sklepie porównaliśmy po tych parametrach w tekście jaki różeniec górski jest najlepszy: ranking według etykiet.
Świat Supli Różeniec Górski, nasza marka własna, zawiera w 1 kapsułce dziennie 500 mg ekstraktu z korzenia standaryzowanego na 1 procent salidrozydów, czyli 5 mg salidrozydów, co odpowiada górnej ilości z uchwały zespołu przy GIS [25] [4]. Karta nie podaje ilości rozawin, więc gatunku nie da się potwierdzić na podstawie etykiety, a skuteczności tego preparatu nie sprawdzano w badaniach klinicznych. Jeśli po poznaniu ograniczeń badań chcesz spróbować różeńca w jednoskładnikowej kapsułce z porcją salidrozydów w granicy zaleceń, wybierz Świat Supli Różeniec Górski.
5.1. Różeniec, ashwagandha czy żeń-szeń?
Te trzy adaptogeny mają inne badania i inne ostrzeżenia. W naszym rankingu adaptogenów na stres według badań z placebo najwięcej takich badań mierzących stres wprost ma ashwagandha. W metaanalizie 12 badań z 1002 osobami w wieku 25-48 lat zmniejszała stres i lęk bardziej niż placebo, przy niskiej pewności dowodów [26]. Ma jednak więcej zastrzeżeń: opisano rzadkie uszkodzenia wątroby, nie zaleca się jej przy chorobach autoimmunologicznych i tarczycy [27], a w Danii sprzedaż produktów z ashwagandhą jest zakazana po ocenie, która wskazała m.in. na niekorzystny wpływ na hormony płciowe [28].
Żeń-szeń właściwy ma monografię EMA z 2024 roku, która uznaje tradycyjne stosowanie przy osłabieniu, takim jak zmęczenie i słabość [29]. W przeglądzie 19 badań różnych preparatów żeń-szenia efekt przy zmęczeniu ogólnym był niewielki [30]. Etykietę żeń-szenia omawiamy w tekście jaki żeń-szeń jest najwartościowszy, a trzy adaptogeny porównujemy w tekście ashwagandha, różeniec czy soplówka: który adaptogen wybrać. Żadnego z trzech produktów opisanych niżej nie stosuj w ciąży, podczas karmienia piersią ani przed 18. rokiem życia [4] [29] [31].
Świat Supli Różeniec Górski, 90 kapsułek
Dla kogo: dla dorosłych, którzy po poznaniu ograniczeń badań chcą spróbować różeńca w kapsułce z jednym składnikiem czynnym, nie przyjmują leków przeciwdepresyjnych i nie są w ciąży. To marka własna sklepu Świat Supli.
Według karty produktu 1 kapsułka, czyli porcja dzienna, zawiera 500 mg ekstraktu z korzenia różeńca standaryzowanego na 1 procent salidrozydów, czyli 5 mg salidrozydów; tyle wynosi górna ilość salidrozydów w porcji zalecana przez Zespół do spraw Suplementów Diety [25] [4]. Ilości rozawin karta nie podaje. Opakowanie wystarcza na 90 dni. Skuteczności tego preparatu nie sprawdzano w badaniach klinicznych, a dla różeńca nie ma dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych [11].
Skład według karty: ekstrakt z korzenia różeńca, kapsułka z żelatyny wołowej i woda, więc produkt nie pasuje do diety wegetariańskiej. Producent nie deklaruje alergenów; przy alergii przeczytaj etykietę opakowania.
Karta zaleca 1 kapsułkę dziennie popitą dużą ilością wody. Nie przekraczaj tej porcji, nie dokładaj innych produktów z różeńcem i trzymaj opakowanie poza zasięgiem małych dzieci [25].
Ostrzeżenia z karty produktu: różeniec jest przeciwwskazany dla kobiet w ciąży i karmiących piersią, więc w tym czasie go nie stosuj, i nie podawaj go dzieciom ani nastolatkom [4] [1]. Przy chorobach autoimmunologicznych, zaburzeniach snu i lekach przeciwdepresyjnych porozmawiaj z lekarzem przed rozpoczęciem; karta wymienia też możliwe nudności, bóle głowy i niepokój [25].
Świat Supli Ashwagandha, 60 kapsułek
Dla kogo: dla zdrowych dorosłych, którzy po porównaniu adaptogenów wolą ashwagandhę, nie mają chorób wątroby, tarczycy ani chorób autoimmunologicznych, nie są w ciąży, nie karmią piersią i nie przyjmują leków uspokajających, nasennych ani przeciwpadaczkowych. To również marka własna sklepu.
Kapsułka, czyli porcja dzienna według karty, dostarcza 500 mg ekstraktu z korzenia ashwagandhy standaryzowanego na 2 procent witanolidów, czyli 10 mg witanolidów; to górna ilość w porcji według uchwały zespołu przy GIS [32] [4]. Metaanaliza opisana w sekcji 5.1 dotyczyła różnych preparatów, więc jej wyników nie przenosimy na ten produkt, a jego skuteczności nie sprawdzano w badaniach klinicznych. Ashwagandha nie ma w UE dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego [11].
W składzie są ekstrakt, celuloza mikrokrystaliczna, otoczka z żelatyny wołowej i woda oczyszczona, dlatego kapsułki nie są dla wegetarian. Producent nie deklaruje alergenów w składzie; według producenta może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, płatki owsiane, jaja i skorupiaki [32].
Nie łącz jej z lekami uspokajającymi, nasennymi ani przeciwpadaczkowymi i nie podawaj dzieciom [4]. Przy chorobie wątroby jej nie stosuj [33]. Przed planowaną operacją przerwij ją i powiedz o niej lekarzowi, a przy lekach na cukrzycę, na nadciśnienie, immunosupresyjnych i hormonach tarczycy zapytaj lekarza przed rozpoczęciem [27].
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Ashwagandhy nie stosuj w ciąży ani podczas karmienia piersią [4]. Kapsułki przechowuj poza zasięgiem małych dzieci.
Świat Supli Żeń-szeń ekstrakt z korzenia 200 mg, 60 kapsułek
Dla kogo: dla dorosłych, którzy przy zmęczeniu wolą żeń-szeń właściwy niż różeniec, nie chorują na choroby autoimmunologiczne i nie przyjmują leków przeciwzakrzepowych ani przeciwcukrzycowych bez zgody lekarza. Ten produkt także należy do marki własnej.
Według karty 1 kapsułka dziennie, przyjmowana rano do posiłku, zawiera 200 mg ekstraktu z korzenia żeń-szenia właściwego (Panax ginseng) standaryzowanego na 20 procent ginsenozydów, czyli 40 mg ginsenozydów, bez innych roślin i witamin [31]. Skuteczności tego preparatu nie sprawdzano w badaniach klinicznych, a dla żeń-szenia nie ma dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych [11].
Składniki według karty to ekstrakt, celuloza mikrokrystaliczna i otoczka z hydroksypropylometylocelulozy. Producent nie deklaruje alergenów w składzie; według producenta może zawierać mleko, soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki [31].
Żeń-szeń może zaburzać krzepnięcie krwi, obniżać stężenie glukozy i nasilać choroby autoimmunologiczne, a jego najczęstszym działaniem niepożądanym jest bezsenność [34]. Przy lekach przeciwzakrzepowych i na cukrzycę zapytaj lekarza przed rozpoczęciem i nie łącz produktu z innymi preparatami z żeń-szeniem. EMA nie zaleca żeń-szenia osobom poniżej 18 lat [29].
Ostrzeżenie z karty produktu: preparat nie jest przeznaczony dla dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz osób uczulonych na składniki, więc w ciąży i podczas karmienia go nie przyjmuj. Opakowanie przechowuj tam, gdzie nie sięgną małe dzieci [31].
Produkty z tego tekstu w sklepie Świat Supli
Różeniec górski, ashwagandha i żeń-szeń marki własnej Świat Supli, każdy w kapsułkach z jednym ekstraktem roślinnym.
6. Skutki uboczne i przeciwwskazania
Skutki uboczne. EMA wymienia ból głowy, nudności, ból brzucha, biegunkę, wysypkę i świąd, z nieznaną częstością [1]. NCCIH dodaje zawroty głowy, bezsenność oraz suchość w ustach albo nadmiar śliny [6]. Gdy się pojawią, przerwij przyjmowanie, a jeśli nie mijają, idź do lekarza.
Kto nie powinien stosować różeńca. Nie stosuj go przy uczuleniu na różeniec, jedynym przeciwwskazaniu w monografii EMA [1]. Nie stosuj go też u dzieci i nastolatków, w ciąży ani podczas karmienia piersią: takie oznakowanie zaleca uchwała zespołu przy GIS, a EMA nie zaleca go poniżej 18 lat, w ciąży i w okresie karmienia, bo nie ustalono bezpieczeństwa [4] [1].
Choroba dwubiegunowa. Opisano przypadek 58-letniego mężczyzny, który przyjmował różeniec w ilości trzy razy większej od zalecanej i trafił na oddział ratunkowy z epizodem manii [35]. Bezpieczeństwa stosowania u osób podatnych na chorobę dwubiegunową nie ustalono [35] [5]. Jeśli masz chorobę dwubiegunową albo miałeś epizod manii, nie stosuj różeńca bez zgody psychiatry.
6.1. Z czym nie łączyć różeńca górskiego?
Monografia EMA nie opisuje klinicznie istotnych interakcji [1], ale inne źródła wymieniają możliwe:
- Leki przeciwdepresyjne. Z lekami przeciwdepresyjnymi różeniec może przyspieszać akcję serca, a z lekami działającymi na serotoninę, np. z grup SSRI, SNRI i inhibitorów monoaminooksydazy (MAO), może wywołać zespół serotoninowy [5]. Nie łącz go z tymi lekami bez zgody lekarza prowadzącego. Nie odstawiaj leku na rzecz suplementu; dawkę zmniejsza się stopniowo z lekarzem [36].
- Leki rozkładane przez enzym CYP2C9. U 13 zdrowych ochotników 14 dni przyjmowania różeńca zmniejszyło rozkład losartanu, leku na nadciśnienie, przez ten enzym wątrobowy o około 21 procent [37], a NCCIH opisuje interakcję z losartanem [6]. Przy losartanie albo innym leku, w którego ulotce wymieniono CYP2C9, zapytaj lekarza lub farmaceutę.
- Leki przeciwcukrzycowe, na nadciśnienie, immunosupresyjne i warfaryna. Możliwe są spadki cukru przy lekach przeciwcukrzycowych, spadki ciśnienia przy lekach na nadciśnienie, osłabienie działania leków immunosupresyjnych i wzrost stężenia warfaryny [5]. Przy tych lekach zacznij różeniec tylko po rozmowie z lekarzem.
Inne pary suplementów i leków, które wymagają ostrożności, zebraliśmy w tekście jakich suplementów nie łączyć.
6.2. Kiedy do lekarza i kiedy dzwonić na 112
Do lekarza idź, gdy zmęczenie trwa ponad 2 tygodnie mimo różeńca albo się nasila [1]. Objawy wzmożonego nastroju to m.in. silne podekscytowanie albo drażliwość, dużo energii i mała potrzeba snu, gonitwa myśli, szybka mowa i impulsywne decyzje, np. wydawanie dużych sum [38]. Jeśli pojawią się po różeńcu, przerwij jego przyjmowanie i jeszcze tego samego dnia skontaktuj się z lekarzem lub psychiatrą. Jeśli ktoś zagraża sobie lub innym, dzwoń na 112.
Jeśli masz myśli o odebraniu sobie życia, dzwoń na 112. W kryzysie psychicznym możesz zadzwonić do Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym pod numer 800 70 2222, całodobowo i bezpłatnie [39].
Dzwoń na 112 od razu, jeśli po przyjęciu produktu nagle puchną wargi, usta, gardło lub język, oddech jest bardzo szybki lub utrudniony, czujesz ucisk w gardle i trudno połykać, skóra lub wargi sinieją albo bledną, pojawia się nagłe splątanie, senność lub omdlenie [40]. Każdy z tych objawów osobno jest powodem do wezwania pomocy. Jeśli masz automatyczny wstrzykiwacz adrenaliny, użyj go natychmiast, a następnie zadzwoń na 112 albo poproś kogoś, by dzwonił w tym samym czasie. Połóż się, możesz unieść nogi; przy duszności unieś barki albo powoli usiądź. Nie wstawaj i nie chodź, nawet gdy poczujesz się lepiej, a jeśli po 5 minutach nie ma poprawy, użyj drugiego wstrzykiwacza [40].
Jeśli osoba nie reaguje, natychmiast dzwoń na 112. Jeśli nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację zgodnie z instrukcjami dyspozytora. Pojedyncze westchnienia nie są prawidłowym oddechem [41]. Pozycję boczną stosuj u osoby nieprzytomnej, która oddycha prawidłowo, gdy nie podejrzewasz urazu, i obserwuj jej oddech do przyjazdu pomocy [42] [43]. Przy podejrzeniu urazu (np. po upadku) ogranicz zbędne ruchy i wykonuj polecenia dyspozytora; drożność dróg oddechowych i resuscytacja mają pierwszeństwo [42]. Osobie, która nie reaguje, nie podawaj nic do picia ani do jedzenia.
7. Najczęstsze pytania o różeniec górski
7.1. Czy warto brać różeniec górski?
Może mieć sens dla zdrowego dorosłego zmęczonego w okresie stresu, który nie bierze leków przeciwdepresyjnych, nie jest w ciąży i zna ograniczenia dowodów, bo wyniki badań są mieszane [2] [3]. Nie warto go brać zamiast leczenia depresji ani przy niewyjaśnionym, długotrwałym zmęczeniu, które wymaga wizyty u lekarza [15] [1].
7.2. Po jakim czasie zaczyna działać różeniec górski?
Badania nie ustaliły tego czasu. W badaniach bez placebo zmiany odnotowano po kilku dniach albo po tygodniu [21] [22], ale nie wiadomo, ile z nich wynika z ekstraktu. W badaniu z placebo przewagę nad placebo oceniono po 28 dniach [2]. Jeśli po 2 tygodniach objawy się utrzymują, porozmawiaj z lekarzem [1].
7.3. Różeniec górski rano czy wieczorem, przed czy po jedzeniu?
Monografia EMA nie wiąże stosowania z porą dnia ani z posiłkiem [1]. Różeniec może utrudniać zasypianie [6], więc lepiej przyjmować go rano.
7.4. Czy różeniec górski podnosi ciśnienie?
W badaniu Koozehchiana i wsp. u 27 zdrowych osób trenujących siłowo tętno i ciśnienie krwi w spoczynku i po wysiłku nie różniły się między okresami z ekstraktem, placebo i bez kapsułki [8]. Badanie było krótkie i nie dotyczyło osób z nadciśnieniem. Przy lekach na nadciśnienie możliwe są spadki ciśnienia i interakcja z losartanem [5] [6], więc zapytaj lekarza przed rozpoczęciem.
7.5. Czy różeniec górski można łączyć z alkoholem?
W naszym wyszukiwaniu w PubMed nie znaleźliśmy badania klinicznego, które sprawdzałoby łączenie różeńca z alkoholem u ludzi; trafiły tylko badania na komórkach i zwierzętach [44]. Nie wiadomo więc, czy to połączenie jest bezpieczne, dlatego go unikaj, a przy lekach przeciwdepresyjnych stosuj się do zaleceń lekarza dotyczących alkoholu.
8. Najważniejsze w skrócie
- EMA uznaje różeniec za tradycyjny lek roślinny przy objawach stresu, takich jak zmęczenie, na podstawie długiego stosowania [1].
- Wyniki badań z placebo są mieszane, a efekt w sporcie mały [3] [16].
- W opisanych wyszukiwaniach nie znaleźliśmy badań klinicznych różeńca przy chorobach tarczycy ani w odchudzaniu [17] [18].
- Przyjmuj porcję z etykiety; w porcji suplementu zalecane jest najwyżej 15 mg rozawin i 5 mg salidrozydów [4].
- Nie stosuj go w ciąży, podczas karmienia piersią i przed 18. rokiem życia. Przy lekach przeciwdepresyjnych, przeciwcukrzycowych, na nadciśnienie i immunosupresyjnych najpierw zapytaj lekarza [4] [5].
- Jeśli chcesz spróbować, Świat Supli Różeniec Górski ma 5 mg salidrozydów w kapsułce i jeden składnik czynny [25].
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
9. Źródła
- European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC), 2024, European Union herbal monograph on Rhodiola rosea L., rhizoma et radix, Final – Revision 1, EMA/HMPC/24177/2023, przyjęta 20.03.2024 (tradycyjny produkt leczniczy roślinny do łagodzenia objawów stresu, takich jak zmęczenie i wyczerpanie, wyłącznie na podstawie długotrwałego stosowania; suchy ekstrakt etanolowy (etanol 67-70 procent, stopień koncentracji 1,5-5:1); dorośli: 144-200 mg 1-2 razy dziennie, 144-400 mg na dobę; u osób poniżej 18 lat niezalecany; jeśli objawy trwają dłużej niż 2 tygodnie, skonsultuj się z lekarzem; bezpieczeństwa w ciąży i laktacji nie ustalono, stosowanie niezalecane; działania niepożądane o nieznanej częstości: ból głowy, nudności, ból brzucha, biegunka, wysypka, świąd; odczyt 15.10.2026): ema.europa.eu
- Olsson E.M., von Schéele B., Panossian A.G., 2009, A randomised, double-blind, placebo-controlled, parallel-group study of the standardised extract SHR-5 of the roots of Rhodiola rosea in the treatment of subjects with stress-related fatigue, Planta Medica 75(2):105-112 (60 osób w wieku 20-55 lat z zespołem zmęczenia związanym ze stresem, po 30 w grupie; 576 mg ekstraktu SHR-5 dziennie albo placebo przez 28 dni; poprawa w obu grupach, przewaga ekstraktu nad placebo w skali wypalenia Pinesa i części wskaźników uwagi, bez przewagi w jakości życia i skali depresji; streszczenie nie podaje liczby analizowanych): doi.org, PubMed
- Ishaque S., Shamseer L., Bukutu C., Vohra S., 2012, Rhodiola rosea for physical and mental fatigue: a systematic review, BMC Complementary and Alternative Medicine 12:70 (11 badań; korzystny wynik w 2 z 6 badań nad zmęczeniem fizycznym u zdrowych i w 3 z 5 badań z losowaniem nad zmęczeniem psychicznym; wszystkie z wysokim lub niejasnym ryzykiem błędu; wyniki sprzeczne): doi.org, PubMed
- Główny Inspektorat Sanitarny, Zespół do spraw Suplementów Diety, zestawienie uchwał z rekomendowanym oznakowaniem (uchwała 2/2021, Rhodiola rosea: sproszkowany korzeń poniżej 216 mg, ekstrakt o stopniu koncentracji 1,5-5:1 poniżej 144 mg, ekstrakt standaryzowany najwyżej 15 mg rozawin i najwyżej 5 mg salidrozydów w zalecanej dziennej porcji; nie stosować u dzieci, kobiet w ciąży i w trakcie laktacji; uchwała 7/2020, Withania somnifera: najwyżej 10 mg witanolidów w zalecanej dziennej porcji, produkt nie powinien być spożywany w przypadku stosowania leków o działaniu uspokajającym, nasennym, przeciwpadaczkowym, nie stosować u dzieci, kobiet w ciąży i w trakcie laktacji; odczyt 15.10.2026): gov.pl
- Shane-McWhorter L., MSD Manual Professional Edition, Rhodiola, przegląd 07.2025, aktualizacja 12.2025 (brak badań wysokiej jakości potwierdzających skuteczność w leczeniu jakiejkolwiek choroby; opis przypadku epizodu maniakalnego; z lekami przeciwdepresyjnymi możliwe przyspieszenie akcji serca, z lekami serotoninergicznymi możliwy zespół serotoninowy; możliwa hipoglikemia przy lekach przeciwcukrzycowych, niedociśnienie przy lekach na nadciśnienie, wzrost stężenia warfaryny, osłabienie działania leków immunosupresyjnych; odczyt 15.10.2026): msdmanuals.com
- NCCIH, Rhodiola: Usefulness and Safety (nazwy zwyczajowe: arctic root, golden root, rose root; rośnie w chłodnych rejonach i wysoko w górach Europy, Azji i Ameryki Północnej; tradycyjnie stosowany przy wydolności w pracy, wytrzymałości, zmęczeniu, depresji i chorobie wysokościowej; za mało wiarygodnych danych, by ocenić przydatność w jakimkolwiek celu zdrowotnym, badania u ludzi niskiej lub umiarkowanej jakości; prawdopodobnie bezpieczny do 12 tygodni; działania: zawroty i ból głowy, bezsenność, suchość w ustach albo nadmiar śliny; opisano interakcję z losartanem, lekiem na nadciśnienie; mało wiadomo o ciąży i karmieniu; odczyt 15.10.2026): nccih.nih.gov
- Panossian A., Wikman G., Sarris J., 2010, Rosenroot (Rhodiola rosea): traditional use, chemical composition, pharmacology and clinical efficacy, Phytomedicine 17(7):481-493 (przegląd; z korzenia i kłącza wyizolowano około 140 związków, m.in. fenylopropanoidy i ich glikozydy, fenyloetanoidy, flawonoidy, alkohole monoterpenowe, proantocyjanidyny i pochodne kwasu galusowego; działanie adaptogenne opisano głównie w badaniach na izolowanych narządach, komórkach i enzymach; badania kliniczne dotyczyły głównie ekstraktu SHR-5; autorzy związani z producentem ekstraktu SHR-5; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): doi.org, PubMed
- Koozehchian M.S., Newton A.T., Mabrey G. i wsp., 2025, Dose-Response Effects of Short-Term Rhodiola rosea (Golden Root Extract) Supplementation on Anaerobic Exercise Performance and Cognitive Function in Resistance-Trained Athletes, Nutrients 17(23):3736 (badanie naprzemienne, 27 osób trenujących siłowo; 4 okresy po 7 dni: bez kapsułki, placebo oraz ekstrakt z korzenia standaryzowany na 3 procent salidrozydu i 1 procent rozawin w ilości 200 mg albo 1500 mg dziennie, z rozawinami, czyli rozawiną, rozyną i rozaryną, według certyfikatu analizy; okresy kapsułkowe z podwójnie ślepą próbą; maksymalny ciężar w wyciskaniu nogami większy niż przy placebo; wyniki testu Stroopa lepsze niż w okresie bez kapsułki; tętno i ciśnienie krwi w spoczynku i po wysiłku nie różniły się między okresami; odczyt pełnego tekstu w PMC 15.10.2026): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- Booker A., Jalil B., Frommenwiler D. i wsp., 2016, The authenticity and quality of Rhodiola rosea products, Phytomedicine 23(7):754-762 (ok. 40 produktów handlowych; około jedna piąta produktów deklarujących Rhodiola rosea nie zawierała rozawiny, substancji odróżniającej R. rosea od innych gatunków; salidrozyd występuje także w innych gatunkach różeńca; ok. 80 procent pozostałych miało mniej rozawiny niż zarejestrowane leki roślinne i wyglądało na zafałszowane innymi gatunkami): doi.org, PubMed
- Brinckmann J.A., Cunningham A.B., Harter D.E.V., 2021, Running out of time to smell the roseroots: Reviewing threats and trade in wild Rhodiola rosea L., Journal of Ethnopharmacology 269:113710 (różeniec występuje wokółbiegunowo, stosowany w medycynie ludowej ludów Arktyki; surowiec pozyskiwany głównie ze stanowisk dzikich, których liczebność spada; rośnie skala nielegalnego zbioru i zastępowania R. rosea innymi gatunkami różeńca; autorzy postulują przejście na surowiec z upraw; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): doi.org, PubMed
- Komisja Europejska, EU Register of nutrition and health claims made on foods, strona informacyjna (ocena części oświadczeń funkcjonalnych, w tym dotyczących substancji roślinnych, nie została zakończona i są one nadal rozpatrywane przez Komisję i państwa członkowskie; takie oświadczenia nie są oświadczeniami dopuszczonymi; odczyt 15.10.2026): food.ec.europa.eu
- Shevtsov V.A., Zholus B.I., Shervarly V.I. i wsp., 2003, A randomized trial of two different doses of a SHR-5 Rhodiola rosea extract versus placebo and control of capacity for mental work, Phytomedicine 10(2-3):95-105 (161 kadetów w wieku 19-21 lat; pojedyncza dawka 2 albo 3 kapsułek ekstraktu SHR-5, placebo albo brak leczenia; wskaźnik zmęczenia lepszy niż przy placebo, p < 0,001, bez różnicy między dawkami; streszczenie nie podaje dawki w mg; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): doi.org, PubMed
- Darbinyan V., Kteyan A., Panossian A. i wsp., 2000, Rhodiola rosea in stress induced fatigue: a double blind cross-over study of a standardized extract SHR-5 with a repeated low-dose regimen on the mental performance of healthy physicians during night duty, Phytomedicine 7(5):365-371 (56 młodych zdrowych lekarzy na dyżurach nocnych; układ naprzemienny: 1 tabletka ekstraktu albo placebo dziennie przez 2 tygodnie, przerwa, potem zamiana; istotna poprawa wskaźnika zmęczenia psychicznego w pierwszym 2-tygodniowym okresie; bez działań niepożądanych): doi.org, PubMed
- Mao J.J., Xie S.X., Zee J. i wsp., 2015, Rhodiola rosea versus sertraline for major depressive disorder: A randomized placebo-controlled trial, Phytomedicine 22(3):394-399 (57 dorosłych z łagodną do umiarkowanej depresją, bez choroby dwubiegunowej i bez leków przeciwdepresyjnych; 20 osób ekstrakt SHR-5 340 mg w kapsułce, od 1 do 4 kapsułek dziennie, 19 sertralina, 18 placebo, 12 tygodni, analiza wszystkich randomizowanych; spadek w skali Hamiltona: sertralina -8,2, różeniec -5,1, placebo -4,6, bez istotnych różnic między grupami; iloraz szans poprawy wobec placebo 1,39, 95-procentowy przedział ufności 0,38-5,04; działania niepożądane: 63,2 procent przy sertralinie, 30,0 procent przy różeńcu, 16,7 procent przy placebo): doi.org, PubMed
- Sarris J., Ravindran A., Yatham L.N. i wsp., 2022, Clinician guidelines for the treatment of psychiatric disorders with nutraceuticals and phytoceuticals: The World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP) and Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments (CANMAT) Taskforce, World Journal of Biological Psychiatry 23(6):424-455 (różeniec bez rekomendacji w leczeniu depresji, samodzielnie ani jako dodatek; preparaty roślinne przede wszystkim jako uzupełnienie standardowej opieki): doi.org, PubMed
- Wang X., Yang X., Gao Z., Zeng J., Liu Y., 2025, The effect of Rhodiola rosea supplementation on endurance performance and related biomarkers: a systematic review and meta-analysis, Frontiers in Nutrition 12:1645346 (26 badań z losowaniem, 668 zdrowych osób, średni wiek 22 lata, średnio 33 dni; maksymalny pobór tlenu: 11 badań, standaryzowana wielkość efektu 0,32; czas do wyczerpania: 7 badań, 0,38; duża niejednorodność badań, wyniki do ostrożnej interpretacji): doi.org, PubMed
- Wyszukiwanie w bazie PubMed 15.10.2026, zapytanie: Rhodiola[tiab] AND (thyroid[tiab] OR hypothyroid*[tiab] OR Hashimoto[tiab] OR thyroiditis[tiab]); 2 wyniki: badanie na szczurach z ekstraktem innego gatunku, Rhodiola semenovii (Korbozova 2022), i artykuł z hipotezą bez własnych wyników u ludzi (Zubeldia 2010); brak trafień w tym zapytaniu nie dowodzi, że takich badań nie ma: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Wyszukiwanie w bazie PubMed 15.10.2026, zapytanie: Rhodiola rosea[tiab] AND (body weight[tiab] OR weight loss[tiab] OR obesity[tiab]) AND (randomized[tiab] OR randomised[tiab]); 0 wyników; brak trafień w tym zapytaniu nie dowodzi, że takich badań nie ma: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Zhang N., Nao J., Dong X., 2023, Neuroprotective Mechanisms of Salidroside in Alzheimer’s Disease: A Systematic Review and Meta-analysis of Preclinical Studies, Journal of Agricultural and Food Chemistry 71(46):17597-17614 (20 badań na zwierzęcych modelach choroby Alzheimera; autorzy piszą, że potrzebne są badania kliniczne; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): doi.org, PubMed
- Łuszczak J., Kocki J., 2026, Clinical evidence for the adaptogenic effects of Withania somnifera and Rhodiola rosea: a systematic review with molecular interpretation of psychometric outcomes, Annals of Agricultural and Environmental Medicine 33(1):3-11, online 9.12.2025 (24 badania z losowaniem, w tym 5 dotyczących Rhodiola rosea; dawki różeńca 290-1500 mg dziennie, 3-16 tygodni; ograniczenia: różne metody, krótki czas, małe grupy): doi.org, PubMed
- Edwards D., Heufelder A., Zimmermann A., 2012, Therapeutic effects and safety of Rhodiola rosea extract WS 1375 in subjects with life-stress symptoms: results of an open-label study, Phytotherapy Research 26(8):1220-1225 (101 osób z objawami stresu; 200 mg dwa razy dziennie przez 4 tygodnie; badanie otwarte, jednoramienne, bez grupy kontrolnej; poprawa w kwestionariuszach od 3. dnia; działania niepożądane głównie łagodne): doi.org, PubMed
- Lekomtseva Y., Zhukova I., Wacker A., 2017, Rhodiola rosea in Subjects with Prolonged or Chronic Fatigue Symptoms: Results of an Open-Label Clinical Trial, Complementary Medicine Research 24(1):46-52 (100 osób z długotrwałym lub przewlekłym zmęczeniem; 2 razy 200 mg ekstraktu WS 1375 dziennie przez 8 tygodni; badanie otwarte bez grupy kontrolnej, analiza eksploracyjna; największa zmiana po 1 tygodniu): doi.org, PubMed
- Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Białymstoku, Suplementy diety, gov.pl (uchwały Zespołu ds. Suplementów Diety w obowiązującym porządku prawnym nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego i są jedynie dokumentem pomocniczym; odczyt 15.10.2026): gov.pl
- European Medicines Agency, Rhodiolae roseae rhizoma et radix (Arctic root), streszczenie dla pacjentów (lek roślinny z kłącza i korzenia, suchy wyciąg etanolowy; tradycyjne stosowanie przy przejściowych objawach stresu, takich jak zmęczenie i uczucie osłabienia; tylko dla dorosłych od 18 lat; nie stosować dłużej niż 2 tygodnie bez porady lekarza; odczyt 15.10.2026): ema.europa.eu
- Karta produktu Świat Supli Różeniec Górski, 90 kapsułek, swiatsupli.pl/p13402 (1 kapsułka dziennie, czyli porcja dzienna: 500 mg ekstraktu z korzenia różeńca standaryzowanego na 1 procent salidrozydów, czyli 5 mg salidrozydów; ilości rozawin karta nie podaje; składniki: ekstrakt, kapsułka z żelatyny wołowej, woda oczyszczona; popijać dużą ilością wody; przeciwwskazany dla kobiet w ciąży i karmiących piersią; przy chorobach autoimmunologicznych, zaburzeniach snu i lekach przeciwdepresyjnych konsultacja z lekarzem przed rozpoczęciem; możliwe nudności, bóle głowy i niepokój; przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci; odczyt 15.10.2026)
- Akhgarjand C., Asoudeh F., Bagheri A. i wsp., 2022, Does Ashwagandha supplementation have a beneficial effect on the management of anxiety and stress? A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials, Phytotherapy Research 36(11):4115-4124 (12 badań z randomizacją, 1002 osoby w wieku 25-48 lat, wyszukiwanie do grudnia 2021; lęk względem placebo: standaryzowana różnica średnich SMD minus 1,55, 95-procentowy przedział ufności od minus 2,37 do minus 0,74, niejednorodność I2 93,8 procent; stres SMD minus 1,75, od minus 2,29 do minus 1,22; pewność dowodów niska dla obu wyników): doi.org, PubMed
- NCCIH, Ashwagandha (niektóre preparaty mogą pomagać przy bezsenności i stresie; za mało dowodów, by ocenić wpływ na funkcje poznawcze; może być bezpieczna krótkoterminowo do 3 miesięcy, brak danych o długim stosowaniu; senność, dolegliwości żołądkowe, biegunka, wymioty; rzadkie przypadki uszkodzenia wątroby; unikać w ciąży i nie stosować podczas karmienia; niezalecana przed operacją ani przy chorobach autoimmunologicznych i tarczycy; możliwe interakcje z lekami na cukrzycę i nadciśnienie, immunosupresyjnymi, uspokajającymi, przeciwpadaczkowymi i hormonami tarczycy; unikać przy hormonozależnym raku prostaty; odczyt 15.10.2026): nccih.nih.gov
- Fødevarestyrelsen (duński urząd do spraw żywności), Ashwagandha i kosttilskud og drikkevarer (według oceny Duńskiego Uniwersytetu Technicznego niekorzystny wpływ na hormony płciowe i rozrodczość kobiet i mężczyzn, możliwy wpływ na przemianę materii, układ odpornościowy i ośrodkowy układ nerwowy; sprzedaż produktów z ashwagandhą w Danii nielegalna; odczyt 15.10.2026): foedevarestyrelsen.dk
- European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products, 2024, European Union herbal monograph on Panax ginseng C.A.Mey., radix, Revision 1, EMA/HMPC/27744/2023, przyjęta 29.05.2024 (wyłącznie tradycyjne zastosowanie, oparte na długotrwałym stosowaniu: objawy osłabienia, takie jak zmęczenie i słabość; dotyczy produktów leczniczych z korzenia żeń-szenia białego i czerwonego, m.in. sproszkowanego korzenia 600-2000 mg dziennie i suchego wyciągu etanolowego zawierającego 4% ginsenozydów 40-200 mg dziennie; stosowanie do 3 miesięcy, lekarz, gdy objawy trwają dłużej niż 2 tygodnie; nie zaleca się u osób poniżej 18 lat; w ciąży i podczas karmienia piersią nie zaleca się z braku danych; działania niepożądane o nieznanej częstości: dolegliwości żołądkowe, nudności, wymioty, biegunka, zaparcie, reakcje nadwrażliwości z pokrzywką i świądem, bezsenność; interakcji nie zgłoszono; odczyt PDF 14.10.2026): ema.europa.eu
- Li X., Yang M., Zhang Y.L., Hou Y.N., Smith C.M., Korenstein D., Mao J.J., 2023, Ginseng and Ginseng Herbal Formulas for Symptomatic Management of Fatigue: A Systematic Review and Meta-Analysis, Journal of Integrative and Complementary Medicine 29(8):468-482 (19 badań z randomizacją; łącznie bez istotnego zmniejszenia nasilenia zmęczenia wobec grup kontrolnych, standaryzowana różnica średnich -0,36, 95% przedział ufności od -0,82 do 0,11; przy zmęczeniu ogólnym, niezwiązanym z konkretną chorobą: -0,48, od -0,71 do -0,25; mieszanki ziołowe z żeń-szeniem i zmęczenie przewlekłe: niewielkie korzyści; działań niepożądanych nie więcej niż w grupach kontrolnych; efekty małe; streszczenie nie podaje dawek; odczyt streszczenia PubMed 14.10.2026): doi.org
- Karta produktu Świat Supli Żeń-szeń ekstrakt z korzenia 200 mg, 60 kapsułek, swiatsupli.pl/p14988 (1 kapsułka dziennie rano do posiłku: 200 mg ekstraktu z korzenia żeń-szenia właściwego Panax ginseng standaryzowanego na 20 procent ginsenozydów, czyli 40 mg ginsenozydów; celuloza mikrokrystaliczna, otoczka z hydroksypropylometylocelulozy; może zawierać mleko, soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki; nie dla dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz osób uczulonych na składniki; odczyt 15.10.2026)
- Karta produktu Świat Supli Ashwagandha (w sklepie zapis Ashwaghanda), 60 kapsułek, swiatsupli.pl/p13439 (1 kapsułka dziennie: 500 mg ekstraktu z korzenia ashwagandhy standaryzowanego na 2 procent witanolidów, czyli 10 mg; składniki: ekstrakt, celuloza mikrokrystaliczna, otoczka z żelatyny wołowej, woda oczyszczona; może zawierać mleko, w tym laktozę, soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, płatki owsiane, jaja i skorupiaki; pole uwag: nie stosować u kobiet w ciąży, przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci; odczyt 15.10.2026)
- BfR (Federalny Instytut Oceny Ryzyka, Niemcy), 2024, Ashwagandha: food supplements with potential health risks, Communication 39/2024 z 10.09.2024 (dzieci, kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby z ostrą lub przewlekłą chorobą wątroby nie powinny stosować; działania: nudności, wymioty, biegunka, senność, ból i zawroty głowy, wysypka; opisy uszkodzeń wątroby, w tym ostrej niewydolności; możliwe interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi, przeciwnadciśnieniowymi i immunosupresyjnymi; bezpiecznej ilości nie da się ustalić): bfr.bund.de
- National Center for Complementary and Integrative Health (NIH, USA), Asian Ginseng: Usefulness and Safety (czerwony i biały żeń-szeń to żeń-szeń azjatycki przygotowany na dwa sposoby; najważniejsze związki to ginsenozydy; większość badań klinicznych była mała, poniżej 200 uczestników, i krótsza niż 3 miesiące; przegląd 19 badań z 2023 roku z 2413 uczestnikami: możliwy niewielki korzystny wpływ na zmęczenie ogólne; większość badań nie wykazuje poprawy wyników sportowych; krótkotrwałe stosowanie doustne do 6 miesięcy w zalecanych ilościach wydaje się bezpieczne dla większości osób; najczęstsze działanie niepożądane to bezsenność, rzadziej ciężka wysypka, uszkodzenie wątroby i ciężkie reakcje alergiczne; może nasilać choroby autoimmunologiczne, zaburzać krzepnięcie krwi i obniżać stężenie glukozy, przy cukrzycy konsultacja z lekarzem; może wchodzić w interakcje z lekami; w ciąży może nie być bezpieczny, jeden ze związków powodował wady wrodzone u zwierząt; mało wiadomo o karmieniu piersią; odczyt 15.10.2026): nccih.nih.gov
- Whig R., Leo R.J., 2022, Mania Associated With Rhodiola Rosea: An Adaptogen With Antidepressant Effects, Primary Care Companion for CNS Disorders 24(2):21cr02980 (opis przypadku 58-letniego mężczyzny bez wcześniejszego leczenia psychiatrycznego, który przyjmował różeniec w ilości trzy razy większej od zalecanej i trafił na oddział ratunkowy z epizodem maniakalnym; bezpieczeństwa dużych dawek i stosowania u osób podatnych na chorobę dwubiegunową nie ustalono): doi.org, PubMed
- NHS, Considerations: antidepressants (nie przerywaj leku przeciwdepresyjnego nagle ani bez rozmowy z lekarzem; lekarz ustala plan stopniowego zmniejszania dawki; dziurawiec wymieniony wśród środków, o których trzeba powiedzieć lekarzowi; odczyt 15.10.2026): nhs.uk
- Thu O.K., Spigset O., Nilsen O.G., Hellum B., 2016, Effect of commercial Rhodiola rosea on CYP enzyme activity in humans, European Journal of Clinical Pharmacology 72(3):295-300 (13 zdrowych ochotników, 14 dni preparatu handlowego; spadek wskaźnika metabolizmu losartanu o 21 procent, czyli osłabienie aktywności enzymu CYP2C9; bez istotnego wpływu na CYP1A2, 2C19, 2D6 i 3A4; możliwe znaczenie przy lekach metabolizowanych przez CYP2C9 o wąskim przedziale terapeutycznym): doi.org, PubMed
- NHS, Symptoms – Bipolar disorder (objawy wzmożonego nastroju, czyli manii albo hipomanii: bardzo dobry nastrój i podekscytowanie albo silna drażliwość, dużo energii i mała potrzeba snu, gonitwa myśli, szybka mowa, nadmierna pewność siebie, impulsywność, np. wydawanie dużych sum, omamy i urojenia; odczyt 15.10.2026): nhs.uk
- Ministerstwo Zdrowia, Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną, gov.pl (osoba dorosła może zgłosić się do punktu zgłoszeniowo-koordynacyjnego centrum zdrowia psychicznego bez skierowania i bez rejestracji; poza obszarem centrum porady psychiatry w poradni zdrowia psychicznego, informacja o placówkach pod numerem Telefonicznej Informacji Pacjenta 800 190 590; Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym: całodobowo i bezpłatnie 800 70 2222; telefon wsparcia emocjonalnego 116 123; telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111; odczyt 15.10.2026): gov.pl
- NHS, Anaphylaxis (numer alarmowy od razu przy nagłym obrzęku warg, ust, gardła lub języka, bardzo szybkim albo utrudnionym oddechu, ucisku w gardle i trudności w połykaniu, sinych, szarych lub bladych wargach i skórze, nagłym splątaniu, senności lub zawrotach głowy, omdleniu bez możliwości wybudzenia; może towarzyszyć wypukła, swędząca wysypka; postępowanie: użyj automatycznego wstrzykiwacza adrenaliny, jeśli go masz, wezwij pogotowie, połóż się, można unieść nogi, przy duszności unieś barki albo powoli usiądź, w ciąży połóż się na lewym boku, po 5 minutach bez poprawy drugi wstrzykiwacz, nie wstawaj ani nie chodź, nawet przy poprawie; odczyt 15.10.2026): nhs.uk
- Resuscitation Council UK, 2025, Adult basic life support guidelines (przy braku reakcji wezwij pomoc pod numerem alarmowym; brak reakcji z brakiem prawidłowego oddechu oznacza zatrzymanie krążenia; powolny, utrudniony oddech oraz pojedyncze westchnienia lub łapanie powietrza trzeba rozpoznać jako objaw zatrzymania krążenia; resuscytacja według poleceń dyspozytora, AED może użyć każdy; odczyt 15.10.2026): resus.org.uk
- Resuscitation Council UK, 2025, First aid guidelines (osobę z obniżonym poziomem reakcji, która oddycha prawidłowo i nie wymaga resuscytacji, układa się w pozycji bocznej i obserwuje jej oddech; przy oddechu agonalnym albo urazie nie układa się jej w tej pozycji, ogranicza się zbędne ruchy, a bezpieczeństwo, drożność dróg oddechowych i resuscytacja mają pierwszeństwo; odczyt 15.10.2026): resus.org.uk
- St John Ambulance, How to put someone in the recovery position (pozycja boczna dla osoby, która nie reaguje, ale oddycha prawidłowo; przy podejrzeniu urazu kręgosłupa osobna pozycja, gdy osoba nie utrzymuje drożnych dróg oddechowych; przy braku reakcji i braku prawidłowego oddechu numer 999 lub 112 i resuscytacja od razu; odczyt 15.10.2026): sja.org.uk
- Wyszukiwanie w bazie PubMed 15.10.2026, zapytanie: Rhodiola[tiab] AND (alcohol[tiab] OR ethanol[tiab]) AND humans[mh]; 14 wyników, wśród nich badania na komórkach i zwierzętach oraz przeglądy, bez badania klinicznego łączenia różeńca z alkoholem; brak trafień w tym zapytaniu nie dowodzi, że takich badań nie ma: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.
