SARM-y (selektywne modulatory receptora androgenowego) na redukcję i na masę reklamuje się jako sposób na spalanie tłuszczu i przyrost suchej masy bez skutków ubocznych sterydów. Badania kliniczne pokazują skromniejszy obraz: u osób starszych, chorych i zdrowych ochotników SARM-y zwiększały beztłuszczową masę ciała, wpływ na masę tłuszczową był niewielki albo nieistotny, a już po kilku tygodniach spadały własny testosteron i cholesterol HDL (frakcja lipoprotein o dużej gęstości). Ten artykuł zestawia, co wiadomo o ostarynie, ligandrolu, RAD140 oraz o sprzedawanych obok nich kardarynie i ibutamorenie, dlaczego pytanie o najlepszy SARM nie ma odpowiedzi w badaniach i co ma udokumentowane działanie, jeśli celem jest redukcja tkanki tłuszczowej albo budowa mięśni.
Nie podajemy dawek, cykli, połączeń ani źródeł zakupu. Czym są SARM-y, opisujemy w artykule SARM-y: co to jest, a ich działania niepożądane w tekście skutki uboczne SARM-ów.
Spis treści
1. Czy SARM-y działają na redukcję
Redukcja oznacza spadek tkanki tłuszczowej przy zachowaniu mięśni. Przegląd systematyczny z 2025 r. objął 9 badań randomizowanych (970 uczestników, średni wiek 57 lat, średnia obserwacja 80 dni); masę tłuszczową raportowało 5 z nich, a beztłuszczową 7. Zbiorcze średnie opisowe wynosiły przed i po interwencji 21,99 i 21,85 kg dla masy tłuszczowej oraz 49,46 i 50,86 kg dla beztłuszczowej [1]. To wartości opisowe z badań różnych substancji w różnych populacjach, a nie oszacowanie efektu względem placebo, więc o skuteczności na redukcji mówią więcej porównania z grupą placebo w pojedynczych badaniach.
W pojedynczych badaniach wyniki były podobne. W randomizowanym badaniu enobosarmu (ostaryny) u 120 zdrowych mężczyzn po 60. roku życia i kobiet po menopauzie w najwyższej z badanych dawek masa tłuszczowa spadła o około 0,6 kg względem placebo, przy wzroście masy beztłuszczowej o 1,3 kg i bez zmiany masy ciała [2]. W badaniu ligandrolu u 76 zdrowych mężczyzn, przydzielonych do ligandrolu lub placebo na 21 dni, masa tłuszczowa nie zmieniła się istotnie [3]. Nie ma badań SARM-ów u młodych osób trenujących na redukcji ani badań porównujących SARM-y z samym deficytem kalorycznym i treningiem.
Opis przypadku 25-latka, który przez pięć tygodni przyjmował ligandrol razem z ibutamorenem (MK-677), pokazuje odwrotny kierunek: masa tłuszczowa wzrosła o 15,4% i po odstawieniu nie wróciła do wartości wyjściowych w okresie obserwacji [4]. To jeden przypadek z dwiema substancjami, więc nie wiadomo, która odpowiadała za ten efekt; ibutamoren nie jest SARM-em, a w produktach sprzedawanych jako SARM-y wykrywano go obok innych substancji [5].
Legalne suplementy wspierające trening i dietę, np. z kategorii odżywek białkowych, znajdziesz w sklepie Świat Supli; kiedy mają sens, opisujemy w sekcji o badaniach i wsparciu zdrowia.
2. Czy SARM-y działają na masę
SARM-y zwiększały beztłuszczową masę ciała w badaniach klinicznych, ale w skali, która nie odpowiada obietnicom z reklam: w badaniu enobosarmu średnio o 1,3 kg więcej niż w grupie placebo po 12 tygodniach u zdrowych mężczyzn po 60. roku życia i kobiet po menopauzie [2], w badaniu ligandrolu wzrost zależny od dawki po trzech tygodniach [3]. Beztłuszczowa masa ciała w pomiarze densytometrycznym obejmuje nie tylko mięśnie, ale też wodę i narządy, więc jej wzrost nie jest tożsamy z przyrostem mięśni.
W opisanym przypadku połączenia ligandrolu z ibutamorenem masa beztłuszczowa wzrosła o 3,1%, ale jednocześnie wzrosła masa tłuszczowa, spadła gęstość kości o 2,1%, HDL o 36,4%, a testosteron całkowity o 62,3%; testosteron i gęstość kości wróciły do wartości wyjściowych po odstawieniu, ale masa tłuszczowa, powierzchnia kości, cholesterol całkowity i LDL (frakcja lipoprotein o małej gęstości) w okresie obserwacji nie wróciły [4]. Przyrost masy przyszedł więc razem ze zmianami, których nie widać w lustrze.
2.1. Suplementy, które mają sens przy redukcji i budowaniu masy
Jeśli celem jest redukcja z utrzymaniem mięśni albo budowa masy, badania wskazują na trening, białko w diecie i kreatynę, a nie na SARM-y; szczegóły opisujemy w sekcji o badaniach i wsparciu zdrowia. Kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych; korzystne działanie występuje przy spożyciu 3 g kreatyny dziennie, a oświadczenie dotyczy dorosłych trenujących intensywnie [6]. Poniżej dwa produkty z naszej oferty, które pasują do tych celów.
Świat Supli WPC Premium 80, 700 g
Porcja 30 g proszku dostarcza 23,1 g białka i 117 kcal (wartości z tabeli na stronie produktu dla smaku truskawkowego; w innych smakach zawartość białka może różnić się o około 2%); opakowanie wystarcza na około 23 porcje.
Dla osób na redukcji albo budujących masę, którym trudno pokryć zapotrzebowanie na białko samymi posiłkami. Białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej; to oświadczenie dotyczy żywności, która jest co najmniej źródłem białka, a w tej odżywce białko daje około 79% energii [6].
Zawiera mleko i soję (lecytyna sojowa w składzie); według producenta może zawierać śladowe ilości jaja (lizozym). Producent podaje, że produktu nie powinny stosować kobiety w ciąży i karmiące piersią. Stosowanie u osób niepełnoletnich, przy chorobach nerek i przyjmowanych lekach uzgodnij z lekarzem.
BioTechUSA 100% Creatine Monohydrate, 500 g
Porcja dzienna według producenta: 3,4 g mikronizowanego monohydratu kreatyny, co producent deklaruje jako 3 g kreatyny; opakowanie wystarcza na 147 porcji.
Dla dorosłych, którzy trenują intensywnie, np. siłowo albo interwałowo. Kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych; korzystny efekt występuje przy spożyciu 3 g kreatyny dziennie, a oświadczenie dotyczy osób dorosłych wykonujących intensywne ćwiczenia fizyczne [6].
Skład: mikronizowany monohydrat kreatyny; według producenta produkt wytworzono w zakładzie, który przetwarza także m.in. mleko, jaja, zboża zawierające gluten, soję, orzechy, ryby i skorupiaki. Producent podaje, że produktu nie powinny spożywać osoby poniżej 18 lat, osoby chore oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią. Przed badaniami krwi powiedz lekarzowi, że przyjmujesz kreatynę; przy przyjmowanych lekach uzgodnij stosowanie z lekarzem.
Suplement diety nie zastąpi zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia. Ceny i porcje według stron produktów w dniu odczytu 30.09.2026.
3. Jakie SARM-y są najlepsze: dlaczego badania nie dają odpowiedzi
Pytania o najlepszy SARM na redukcję, na masę albo o to, czy lepszy jest RAD140 czy ostaryna, zakładają, że istnieją badania porównujące te substancje u osób trenujących. Takich badań nie ma. Każdy SARM badano osobno, w innej populacji i w innym celu: enobosarm u zdrowych mężczyzn po 60. roku życia i kobiet po menopauzie [2], ligandrol w krótkim badaniu bezpieczeństwa u zdrowych mężczyzn [3], RAD140 u kobiet z przerzutowym rakiem piersi [7]. Relacje użytkowników nie zastępują badań porównawczych, a dodatkowym ograniczeniem jest niepewny skład produktów sprzedawanych jako SARM-y: w analizie 44 produktów tylko 52% zawierało jakikolwiek SARM [5], a w analizie 13 produktów z Włoch w 23% próbek zamiast deklarowanego SARM-u był inny [8].
4. Ostaryna, ligandrol, RAD140, kardaryna i ibutamoren: co wiadomo
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Substancja | Dane u ludzi | Wpływ na skład ciała | Opisane szkody |
|---|---|---|---|
| Ostaryna (enobosarm, MK-2866) | Badanie randomizowane u zdrowych mężczyzn po 60. roku życia i kobiet po menopauzie; opisy przypadków | Wzrost masy beztłuszczowej o 1,3 kg i spadek tłuszczowej o około 0,6 kg względem placebo po 12 tygodniach w najwyższej dawce u zdrowych mężczyzn po 60. roku życia i kobiet po menopauzie [2] | Polekowe uszkodzenia wątroby w opisach przypadków [9] [10]; ciężka rabdomioliza i uszkodzenie wątroby po połączeniu z kardaryną [11] |
| Ligandrol (LGD-4033) | Badanie randomizowane u zdrowych mężczyzn przez 21 dni; opis przypadku | Wzrost masy beztłuszczowej zależny od dawki, bez istotnej zmiany masy tłuszczowej [3] | Spadek testosteronu, SHBG (globuliny wiążącej hormony płciowe) i HDL [3]; w połączeniu z ibutamorenem także wzrost enzymów wątrobowych i LDL, spadek gęstości kości [4] |
| RAD140 (testolon) | Badanie fazy I u 22 kobiet z przerzutowym rakiem piersi; opisy przypadków | Nie badano w celach sylwetkowych; w badaniu onkologicznym spadek apetytu i masy ciała jako zdarzenie niepożądane u 27,3% pacjentek [7] | Wzrost AST i ALT (aminotransferaz, czyli enzymów wątrobowych oznaczanych we krwi) oraz bilirubiny u części pacjentek [7]; ciężkie uszkodzenie wątroby w opisie przypadku [9] |
| Kardaryna (GW501516) | Nie jest SARM-em, tylko agonistą receptora PPAR-delta; opis przypadku | W badaniach na zwierzętach pobudzała spalanie kwasów tłuszczowych; rozwój jako leku przerwano po wykryciu poważnej toksyczności w badaniach przedklinicznych [12] [13] | Masywna rabdomioliza i uszkodzenie wątroby u 43-latka po połączeniu z ostaryną [11] |
| Ibutamoren (MK-677) | Nie jest SARM-em, tylko związkiem pobudzającym wydzielanie hormonu wzrostu | W opisie przypadku z ligandrolem wzrost masy tłuszczowej o 15,4% [4] | Opisujemy osobno w artykule MK-677 (ibutamoren) |
Źródła danych w tabeli: abstrakty i pełne teksty publikacji [2] [3] [4] [7] [9] [10] [11] [12]. Wyniki badań u osób starszych, pacjentek onkologicznych i w krótkich badaniach u zdrowych ochotników nie przenoszą się wprost na młode osoby trenujące i nie są potwierdzeniem bezpieczeństwa stosowania rekreacyjnego.
5. Kardaryna na spalanie tłuszczu: dlaczego to nie jest SARM
Kardaryna, czyli GW501516, jest agonistą receptora PPAR-delta. W badaniach na zwierzętach pobudzała spalanie kwasów tłuszczowych w mięśniach i była rozważana jako lek na otyłość i cukrzycę typu 2; Światowa Agencja Antydopingowa dodała ją do listy zabronionej w 2009 r. [12]. W 2013 r. WADA wydała rzadkie ostrzeżenie: firma farmaceutyczna wycofała związek z badań i zakończyła jego rozwój po wykryciu poważnej toksyczności w badaniach przedklinicznych, a dopuszczenia do stosowania klinicznego nie ma i nie będzie [13]. Wyniki przedkliniczne pochodzą z badań na zwierzętach; wielkości ryzyka u ludzi nie ustalono. Na liście na 2026 r. figuruje w klasie S4.4 wśród modulatorów metabolicznych [14]. Opisano przypadek 43-letniego trenera, który przyjmował kardarynę razem z ostaryną (analiza włosów wskazała na powtarzane przyjmowanie przez ostatnie dwa miesiące) i trafił do szpitala z bólem w nadbrzuszu, bólami mięśni i silnym bólem głowy; stwierdzono masywną rabdomiolizę i ciężkie uszkodzenie komórek wątroby, a do pełnego zdrowia wrócił po sześciu tygodniach. Dzień przed przyjęciem do szpitala przejechał 120 km na rowerze, więc ten pojedynczy przypadek z dwiema substancjami i intensywnym wysiłkiem nie pozwala rozdzielić ich udziału w powikłaniach [11]. W analizie produktów sprzedawanych jako SARM-y kardaryna była jedną z niezadeklarowanych lub dodatkowych substancji [5].
6. A sterydy na redukcję?
Wyszukiwania o SARM-ach na redukcję często sąsiadują z pytaniami o sterydy na redukcję. Sterydy anaboliczno-androgenne niosą ryzyko opisane w naszych artykułach o oksandrolonie (Anavar) i drostanolonie (Masteron); zamiana SARM-u na steryd nie jest sposobem na zmniejszenie ryzyka.
7. Ryzyko: co jest udokumentowane
Najczęściej opisywanym ciężkim powikłaniem po SARM-ach jest polekowe uszkodzenie wątroby: przegląd z 2024 r. zebrał 20 doniesień opublikowanych od 2020 r., w większości z cholestazą lub uszkodzeniem komórek wątrobowych i żółtaczką [10]. W przeglądzie systematycznym z 2023 r. średnia odsetków uczestników badań klinicznych z podwyższonym ALT wyniosła 7,1%, a w opisach przypadków było 15 polekowych uszkodzeń wątroby, zerwanie ścięgna Achillesa i rabdomioliza [9]. Autorzy przeglądu z 2025 r. ostrzegają, że sportowcy przyjmują dawki wyższe niż badane klinicznie, co może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby, zaburzeń gospodarki cukrowej, zdarzeń sercowo-naczyniowych i uszkodzeń ścięgien; wielkości tego ryzyka nie określono [15].
Kiedy szukać pilnej pomocy. Silny ból i osłabienie mięśni z ciemnym, brunatnym moczem mogą oznaczać rabdomiolizę. Takie objawy wymagają natychmiastowej oceny medycznej: zgłoś się pilnie na szpitalny oddział ratunkowy (SOR). Ból lub ucisk w klatce piersiowej, nagła ciężka duszność albo omdlenie to powód, by od razu dzwonić pod 112. Zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz, odbarwione stolce, świąd skóry albo nietypowe zmęczenie wymagają wizyty u lekarza bez odkładania; żółtaczka po SARM-ach może narastać także po odstawieniu [9] [10]. Pełne omówienie działań niepożądanych znajdziesz w artykule skutki uboczne SARM-ów.
8. Dlaczego nie podajemy dawkowania ani cykli
Pytania o dawkowanie SARM-ów, cykl na masę czy połączenia z peptydami pojawiają się często, ale żaden SARM nie jest zatwierdzonym lekiem, więc nie ma zatwierdzonego dawkowania do celów sylwetkowych [10]. Skład produktów z internetu często nie odpowiada etykiecie: w analizie z Włoch zawartość wahała się od 30 do 90% deklarowanej, a w ponad 60% próbek było więcej niż jedna substancja czynna [8]. Liczba na opakowaniu nie mówi więc, co i ile przyjmuje kupujący. Nie opisujemy też łączenia SARM-ów ze sobą, z peptydami ani ze sterydami.
9. Legalność, cena i gdzie kupić
SARM-y są w klasie S1.2 listy substancji zabronionych w sporcie na 2026 r., kardaryna w klasie S4.4, a ibutamoren w klasie S2 [14]. Ustawa o zwalczaniu dopingu w sporcie przewiduje karę do 3 lat pozbawienia wolności za udostępnianie innym substancji z grup S1, S2 lub S4 bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, obrót nimi bez zezwolenia oraz niezgodne z prawem przywożenie lub sprowadzanie ich do Polski [16]. Świat Supli nie sprzedaje SARM-ów ani tych substancji i nie wskazuje źródeł zakupu. Cena i dostępność bez recepty nie świadczą o legalności ani o jakości produktu.
10. Badania i wsparcie zdrowia: redukcja i masa
Jeśli przyjmujesz SARM-y albo niedawno je odstawiłeś, podstawą dbania o zdrowie są badania i lekarz, któremu mówisz, co przyjmujesz; objawy, przy których nie należy czekać na wizytę, zebraliśmy we wpisie o skutkach ubocznych SARM-ów. Badania pozwalają wcześnie wykryć zmiany, ale im nie zapobiegają. Suplementy mogą wspierać trening i dietę w granicach dopuszczonych oświadczeń UE, ale brakuje kontrolowanych badań u ludzi, które pokazywałyby, że chronią przed skutkami SARM-ów; o suplementach, które mają sens u osób stosujących środki wspomagające, piszemy w tekście o suplementacji podczas cyklu sterydowego.
Redukcja. Spadek tkanki tłuszczowej wymaga ujemnego bilansu energii. Utrzymaniu mięśni w tym czasie służą trening oporowy z utrzymaniem obciążeń, wystarczająca ilość białka w diecie i sen. Tempo redukcji i ilość białka warto dobrać z dietetykiem, zwłaszcza przy chorobach przewlekłych.
Masa. Podstawą budowy mięśni są trening oporowy z progresją obciążeń, odpowiednia podaż białka i regeneracja; niewielka nadwyżka energii może ułatwiać przyrost masy. Z suplementów najlepiej udokumentowanym wsparciem wysiłków o wysokiej intensywności jest monohydrat kreatyny: stanowisko Międzynarodowego Towarzystwa Żywienia Sportowego z 2017 r. podsumowuje, że zwiększa on zapasy kreatyny w mięśniach, poprawia wydolność w krótkich intensywnych wysiłkach i adaptację do treningu, a w badanych grupach był bezpieczny także przy dłuższym stosowaniu [17]. W Unii Europejskiej dozwolone oświadczenie zdrowotne mówi, że kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkotrwałych wysiłków o dużej intensywności; dotyczy ono żywności dla dorosłych wykonujących takie wysiłki i wymaga dziennego spożycia 3 g kreatyny [6]. Kreatyna nie działa na receptor androgenowy i nie hamuje własnych hormonów. Wybór produktu ułatwia ranking kreatyn, a dostępne formy znajdziesz w kategorii kreatyny w sklepie Świat Supli.
Białko. Metaanaliza 49 badań randomizowanych z udziałem 1 863 zdrowych dorosłych wykazała, że dodatek białka do treningu oporowego trwającego co najmniej 6 tygodni zwiększał przyrost siły (średnio o 2,49 kg w jednym maksymalnym powtórzeniu) i beztłuszczowej masy ciała (średnio o 0,30 kg). Według modelu z tej pracy zwiększanie całkowitej podaży białka powyżej około 1,6 g na kilogram masy ciała dziennie nie dawało dodatkowej korzyści dla przyrostu masy beztłuszczowej; to oszacowanie statystyczne, a nie sztywny próg ani granica efektów treningu [18]. Efekty są więc umiarkowane i zależą od treningu, a odżywka białkowa jest wygodnym uzupełnieniem diety, gdy trudno pokryć zapotrzebowanie z posiłków, a nie zamiennikiem jedzenia. W Unii Europejskiej dozwolone oświadczenie zdrowotne mówi, że białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i do utrzymania masy mięśniowej; może z niego korzystać żywność będąca co najmniej źródłem białka [6]. Koncentraty białek serwatkowych (WPC) znajdziesz w kategorii koncentratów, w dziale odżywek białkowych sklepu Świat Supli, a porównanie odżywek na odchudzanie w rankingu białek na odchudzanie.
10.1. Jak wybrać białko i kreatynę: podsumowanie
Na redukcji i na masie liczy się przede wszystkim ilość białka w porcji i cena za porcję, a nie cena opakowania; przy kreatynie sprawdzaj, ile samej kreatyny, a nie monohydratu, daje porcja dzienna, bo od tego zależy warunek 3 g z oświadczenia o wydolności [6]. Cały wybór znajdziesz w kategoriach odżywki białkowe i kreatyny, a suplementy dla osób, które już stosują środki wspomagające, opisujemy we wpisie suplementy na cyklu sterydowym.
Zobacz odżywki białkowe w sklepie
11. Najczęstsze pytania o SARM-y na redukcję i na masę
11.1. Czy SARM-y spalają tłuszcz?
Badania nie pokazują wyraźnego efektu. W przeglądzie badań randomizowanych zbiorcza średnia masa tłuszczowa z 5 badań przed i po interwencji prawie się nie różniła, choć nie jest to porównanie z placebo [1], w badaniu ligandrolu nie zmieniła się istotnie [3], a w badaniu enobosarmu spadła o około 0,6 kg względem placebo w jednej grupie [2].
11.2. Czy SARM-y działają na masę?
W badaniach klinicznych zwiększały beztłuszczową masę ciała, w badaniu enobosarmu średnio o 1,3 kg więcej niż placebo po 12 tygodniach u zdrowych mężczyzn po 60. roku życia i kobiet po menopauzie [2]. Jednocześnie obniżały HDL i własny testosteron [3]. Badań u młodych osób trenujących nie ma.
11.3. Jaki SARM jest najlepszy na redukcję albo na masę?
Nie ma badań porównujących SARM-y między sobą u osób trenujących, więc nie da się wskazać najlepszego [2] [3] [7]. Relacje użytkowników nie zastępują takich badań, a skład produktów często nie odpowiada etykiecie [5] [8].
11.4. RAD140 czy ostaryna: co jest lepsze?
Nikt tego nie badał. Ostarynę badano w tym kontekście u zdrowych mężczyzn po 60. roku życia i kobiet po menopauzie [2], RAD140 u kobiet z przerzutowym rakiem piersi [7]. Po obu substancjach opisano ciężkie uszkodzenia wątroby [9] [10].
11.5. Czy kardaryna to SARM?
Nie. Kardaryna (GW501516) to agonista receptora PPAR-delta, zabroniony w sporcie od 2009 r. [12] [14]. Opisano masywną rabdomiolizę i uszkodzenie wątroby po jej połączeniu z ostaryną [11].
11.6. Jak dawkować SARM-y na masę albo redukcję?
Nie ma zatwierdzonego dawkowania, bo żaden SARM nie jest zatwierdzonym lekiem [10], a zawartość produktów często różni się od etykiety [8]. Dlatego nie podajemy dawek ani cykli.
11.7. Czy SARM-y są legalne i gdzie je kupić?
Udostępnianie ich innym bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, obrót nimi bez wymaganego zezwolenia i niezgodne z prawem sprowadzanie do Polski są zagrożone karą do 3 lat pozbawienia wolności [14] [16]. Nie wskazujemy źródeł zakupu.
12. Podsumowanie
- W badaniach klinicznych SARM-y zwiększały beztłuszczową masę ciała, a wpływ na masę tłuszczową był niewielki albo nieistotny [1] [2] [3].
- Nie ma badań porównujących SARM-y u osób trenujących, więc pytanie o najlepszy SARM na redukcję albo na masę nie ma odpowiedzi w danych [2] [3] [7].
- Kardaryna i ibutamoren nie są SARM-ami, a po połączeniu kardaryny z ostaryną opisano masywną rabdomiolizę [11] [12].
- Najczęściej opisywanym ciężkim powikłaniem po SARM-ach jest uszkodzenie wątroby; w krótkich badaniach spadały też testosteron i HDL [3] [9] [10].
- Redukcja tkanki tłuszczowej zależy od bilansu energii, a mięśnie buduje i chroni trening oporowy z odpowiednią podażą białka; monohydrat kreatyny wspiera krótkie, intensywne wysiłki i adaptację do treningu, a nie odchudzanie; odżywka białkowa pomaga pokryć zapotrzebowanie na białko, gdy trudno zrobić to z posiłków [17] [6] [18].
- Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.
13. Źródła
- Wen J., Syed B., Leapart J. i wsp. Selective Androgen Receptor Modulators (SARMs) Effects on Physical Performance: A Systematic Review of Randomized Control Trials. Clinical Endocrinology 2025;102(1):3–27. (przegląd systematyczny 9 badań randomizowanych, 970 osób w średnim wieku 57 lat, obserwacja od 14 do 180 dni, średnio 80 dni; masę tłuszczową raportowało 5 badań, beztłuszczową 7; głównie osoby starsze i chore, sześć różnych substancji) europepmc.org/article/MED/39285652. Dostęp: 25.09.2026.
- Dalton J.T., Barnette K.G., Bohl C.E. i wsp. The selective androgen receptor modulator GTx-024 (enobosarm) improves lean body mass and physical function in healthy elderly men and postmenopausal women: results of a double-blind, placebo-controlled phase II trial. Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle 2011;2(3):153–161. (badanie randomizowane fazy II z placebo, 120 zdrowych starszych mężczyzn i kobiet po menopauzie, 12 tygodni; wzrost beztłuszczowej masy ciała, krótka obserwacja, bez osób trenujących) europepmc.org/article/MED/22031847. Dostęp: 25.09.2026.
- Basaria S., Collins L., Dillon E.L. i wsp. The safety, pharmacokinetics, and effects of LGD-4033, a novel nonsteroidal oral, selective androgen receptor modulator, in healthy young men. Journals of Gerontology Series A 2013;68(1):87–95. (badanie randomizowane z placebo, 76 zdrowych mężczyzn w wieku 21 do 50 lat, 21 dni; wzrost beztłuszczowej masy ciała i spadek testosteronu, SHBG i HDL, krótka obserwacja) europepmc.org/article/MED/22459616. Dostęp: 25.09.2026.
- Cardaci T.D., Machek S.B., Wilburn D.T. i wsp. LGD-4033 and MK-677 use impacts body composition, circulating biomarkers, and skeletal muscle androgenic hormone and receptor content: A case report. Experimental Physiology 2022;107(12):1467–1476. (opis jednego przypadku 25-letniego mężczyzny przyjmującego dwie substancje przez pięć tygodni; nie pozwala ustalić częstości ani przypisać efektu jednej substancji) europepmc.org/article/MED/36303408. Dostęp: 25.09.2026.
- Van Wagoner R.M., Eichner A., Bhasin S., Deuster P.A., Eichner D. Chemical Composition and Labeling of Substances Marketed as Selective Androgen Receptor Modulators and Sold via the Internet. JAMA 2017;318(20):2004–2010. (analiza chemiczna 44 produktów sprzedawanych w internecie jako SARM-y; próba z jednego okresu zakupów w USA) europepmc.org/article/MED/29183075. Dostęp: 25.09.2026.
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci, Dz.U. UE L 136 z 25.05.2012, s. 1 (załącznik: brzmienie i warunki stosowania oświadczeń dla białka, kreatyny, choliny, cynku, selenu, EPA i DHA, witamin B6 i B12). eur-lex.europa.eu, rozporządzenie 432/2012. Dostęp: 30.09.2026.
- LoRusso P., Hamilton E., Ma C. i wsp. A First-in-Human Phase 1 Study of a Novel Selective Androgen Receptor Modulator (SARM), RAD140, in ER+/HER2- Metastatic Breast Cancer. Clinical Breast Cancer 2022;22(1):67–77. (badanie fazy I bez grupy kontrolnej, 22 kobiety po menopauzie z przerzutowym rakiem piersi; ocena bezpieczeństwa w populacji onkologicznej) europepmc.org/article/MED/34565686. Dostęp: 25.09.2026.
- Gaudiano M.C., Aureli F., Manna L. i wsp. Illegal products containing selective androgen receptor modulators purchased online from Italy: health risks for consumers. Sexual Medicine 2024;12(2):qfae018. (analiza chemiczna 13 produktów kupionych w internecie we Włoszech; mała próba z jednego kraju) europepmc.org/article/MED/38560649. Dostęp: 25.09.2026.
- Vignali J.D., Pak K.C., Beverley H.R. i wsp. Systematic Review of Safety of Selective Androgen Receptor Modulators in Healthy Adults: Implications for Recreational Users. Journal of Xenobiotics 2023;13(2):218–236. (przegląd systematyczny bezpieczeństwa u zdrowych dorosłych: 17 prób klinicznych, jedno badanie ankietowe i 15 publikacji z opisami przypadków lub serii; opisy przypadków nie pozwalają ustalić częstości) europepmc.org/article/MED/37218811. Dostęp: 25.09.2026.
- Leciejewska N., Jędrejko K., Gómez-Renaud V.M., Manríquez-Núñez J., Muszyńska B., Pokrywka A. Selective androgen receptor modulator use and related adverse events including drug-induced liver injury: Analysis of suspected cases. European Journal of Clinical Pharmacology 2024;80(2):185–202. (analiza opublikowanych opisów podejrzeń działań niepożądanych po SARM-ach, w tym polekowego uszkodzenia wątroby; opisy przypadków nie pozwalają ustalić częstości) europepmc.org/article/MED/38059982. Dostęp: 25.09.2026.
- Kintz P., Gheddar L., Paradis C. i wsp. Peroxisome Proliferator-Activated Receptor Delta Agonist (PPAR-δ) and Selective Androgen Receptor Modulator (SARM) Abuse: Clinical, Analytical and Biological Data in a Case Involving a Poisonous Combination of GW1516 (Cardarine) and MK2866 (Ostarine). Toxics 2021;9(10):251. (opis jednego przypadku po połączeniu dwóch substancji i intensywnym wysiłku; nie pozwala rozdzielić ich udziału) europepmc.org/article/MED/34678947. Dostęp: 25.09.2026.
- Pokrywka A., Cholbinski P., Kaliszewski P. i wsp. Metabolic modulators of the exercise response: doping control analysis of an agonist of the peroxisome proliferator-activated receptor δ (GW501516) and 5-aminoimidazole-4-carboxamide ribonucleotide (AICAR). Journal of Physiology and Pharmacology 2014;65(4):469–476. (praca o wykrywaniu GW501516 i AICAR w kontroli antydopingowej; dane o działaniu pochodzą głównie z badań na zwierzętach) europepmc.org/article/MED/25179079. Dostęp: 25.09.2026.
- World Anti-Doping Agency. ALERT: GW501516. Komunikat do organizacji antydopingowych, Montreal, 21.03.2013. fia.com, alert WADA GW501516 (PDF). Dostęp: 25.09.2026.
- Polska Agencja Antydopingowa. Lista substancji i metod zabronionych 2026: klasa S1.2 (SARM-y, m.in. andaryna, LGD-4033, enobosarm, RAD140, S-23, YK-11), S2.2.4 (ibutamoren, MK-677), S4.4 (agoniści PPAR-delta, GW501516). antydoping.pl, 2026_Lista-zabroniona.pdf. Dostęp: 25.09.2026.
- Vasireddi N., Hahamyan H.A., Gould H.P. i wsp. Athlete Selective Androgen Receptor Modulators Abuse: A Systematic Review. American Journal of Sports Medicine 2025;53(4):999–1009. (przegląd systematyczny publikacji o stosowaniu SARM-ów przez sportowców; łączy badania przedkliniczne, kliniczne i opisy przypadków, wielkości ryzyka nie określa) europepmc.org/article/MED/39755947. Dostęp: 25.09.2026.
- Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, Dz.U. 2017 poz. 1051, art. 49 ust. 1 do 3 (przepisy karne). isap.sejm.gov.pl, WDU20170001051. Dostęp: 25.09.2026.
- Kreider R.B., Kalman D.S., Antonio J. i wsp. International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. Journal of the International Society of Sports Nutrition 2017;14:18. (stanowisko eksperckie na podstawie przeglądu badań u osób ćwiczących, sportowców i pacjentów) europepmc.org/article/MED/28615996. Dostęp: 25.09.2026.
- Morton R.W., Murphy K.T., McKellar S.R. i wsp. A systematic review, meta-analysis and meta-regression of the effect of protein supplementation on resistance training-induced gains in muscle mass and strength in healthy adults. British Journal of Sports Medicine 2018;52(6):376–384. (metaanaliza 49 badań randomizowanych, 1 863 zdrowych dorosłych, trening oporowy przez co najmniej 6 tygodni; efekty umiarkowane, a próg z modelu to oszacowanie statystyczne) europepmc.org/article/MED/28698222. Dostęp: 25.09.2026.
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.
