Mężczyzna po treningu przy obiedzie z kurczakiem, kaszą i ciecierzycą, obok shaker i szklanka wody
Dieta

Czy 2,5 g białka na kg szkodzi nerkom? Co mówią badania i kto musi uważać

U dorosłych bez rozpoznanej choroby nerek badania z randomizacją trwające do 2 lat nie wykazały pogorszenia ocenianych wskaźników czynności nerek, ale przy 2,5-3,3 g białka na kg masy ciała najdłuższe badanie z randomizacją trwało rok i objęło 14 mężczyzn trenujących siłowo, a dwuletnia obserwacja 5 kulturystów, bez grupy kontrolnej, nie wykazała zmian w badaniach krwi [1] [2] [3]. Inaczej jest przy przewlekłej chorobie nerek (PChN): wytyczne KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes) z 2024 roku sugerują dorosłym z PChN w kategoriach G3-G5 bez dializ około 0,8 g/kg dziennie, a osobom z PChN zagrożonym jej postępem odradzają ponad 1,3 g/kg; przy dializie, cukrzycy, jednej nerce albo nawracającej kamicy ilość białka ustala się z lekarzem [4] [5] [6] [7]. Zanim zostaniesz na takiej diecie na lata, zbadaj eGFR z krwi i albuminę w moczu (ACR), bo choroba nerek długo nie daje objawów [4] [8].

Podobne produkty porównasz w sklepie Świat Supli, w kategorii koncentrat białek serwatkowych WPC.

Aktualizacja 6.10.2026: nowy tekst: czy dużo białka szkodzi nerkom, badania u zdrowych, kto musi uważać, badania kontrolne, nowe źródła i zdjęcia.

Produkty omawiane w artykule

Świat Supli WPC Premium 80, opakowanie 700 g koncentratu białka serwatkowego w proszku
Marka Świat SupliNa zdjęciu: Świat Supli WPC Premium 80, 700 gDla zdrowych dorosłych, którzy trenują albo chcą zachować mięśnieSprawdź cenę
Promaker Vegan Protein, opakowanie 900 g roślinnej odżywki białkowej z białka grochu i ryżu
Marka PromakerNa zdjęciu: Promaker Vegan Protein, 900 gDla zdrowych dorosłych, którzy trenują albo chcą zachować mięśnie, a wolą białko roślinne lub nie jedzą nabiałuSprawdź cenę
Spis treści

1. Czy 2,5 g białka na kg szkodzi zdrowym nerkom?

Według dostępnych badań nie ma dowodów, że szkodzi, ale dowody dla tak dużej ilości są skromne. Metaanalizy obejmują głównie diety z 1,5-2 g białka na kg masy ciała i obserwację od kilku dni do 2 lat [1] [9]. Ilości 2,5-3,4 g/kg sprawdzono w dwóch małych badaniach osób trenujących siłowo z grupą albo okresem porównawczym, trwających 8 tygodni i rok [10] [2]. Dłużej, przez 2 lata, obserwowano tylko 5 mężczyzn bez grupy kontrolnej [3].

W badaniach nerek mierzy się przesączanie kłębuszkowe (GFR), czyli ilość osocza filtrowaną przez nerki w ciągu minuty, w ml/min/1,73 m². W zwykłych wynikach laboratorium podaje eGFR, czyli GFR oszacowany z kreatyniny we krwi, a w moczu oznacza się ACR, stosunek albuminy do kreatyniny [4]. Przewlekła choroba nerek (PChN) to nieprawidłowości budowy albo funkcji nerek utrzymujące się co najmniej 3 miesiące; eGFR poniżej 60 ml/min/1,73 m² odpowiada kategoriom G3-G5, a ACR 30 mg/g lub więcej oznacza albuminurię co najmniej umiarkowaną [4].

Dla osoby ważącej 80 kg 2,5 g/kg to 200 g białka dziennie, a 1,6 g/kg to 128 g. Zalecane spożycie białka dla dorosłych według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) wynosi 0,83 g/kg, czyli około 66 g przy 80 kg, a spożycie dwa razy większe, około 1,66 g/kg, EFSA uznała za bezpieczne u dorosłych; ocena dotyczy diety mieszanej, z której takie ilości regularnie przyjmują niektórzy zdrowi, aktywni fizycznie dorośli w Europie [11] [12]. EFSA nie ustaliła górnego tolerowanego poziomu spożycia białka, bo danych było za mało, więc 1,66 g/kg nie jest takim limitem [11]. Jeśli część tej sumy dobierasz proszkiem, porównaj składy i porcje w kategorii odżywki białkowe; w sekcji 9 liczymy, ile dokłada jedna porcja.

2. Co pokazują badania u zdrowych osób?

Probówka z krwią, pojemnik z moczem, miarka odżywki i szklanka wody na blacie w gabinecie lekarza

Badania z randomizacją u dorosłych bez PChN pokazują wyższy GFR po diecie bogatobiałkowej, ale bez szybszego spadku GFR w czasie i bez wzrostu kreatyniny we krwi [1] [13] [9].

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Dieta bogatobiałkowa a praca nerek w badaniach: populacja, ilość białka, czas i wynik
Badanie Kto Ile białka Jak długo Co mierzono i wynik
Devries i wsp. 2018, metaanaliza 28 badań [1] 1358 dorosłych bez choroby nerek co najmniej 1,5 g/kg, 20% energii albo 100 g dziennie wobec mniejszej ilości ponad 4 dni, do 2 lat GFR po diecie nieco wyższy; zmiana GFR w czasie bez różnicy między grupami
Teixeira Silva i wsp. 2026, metaanaliza 22 badań [9] dorośli bez PChN, w tym z otyłością i cukrzycą typu 2 zwykle 25-35% energii albo co najmniej 2,0 g/kg od 7 dni do 2 lat eGFR wyższy; kreatynina bez istotnej zmiany (19 badań, 1044 osoby)
Schwingshackl i Hoffmann 2014, metaanaliza 30 badań [13] 2160 osób bez PChN dieta bogatobiałkowa wobec zwykłej albo niskobiałkowej różny GFR wyższy o 7,18 ml/min/1,73 m²; więcej mocznika we krwi i wapnia w moczu
Antonio i wsp. 2016 [2] 14 zdrowych mężczyzn trenujących siłowo, średnio 26 lat średnio 2,51 g/kg wobec 3,32 g/kg, po około 6 miesięcy 1 rok kreatynina, mocznik i eGFR we krwi bez różnic; moczu nie badano
Antonio i wsp. 2015 [10] 48 kobiet i mężczyzn trenujących siłowo; badania krwi u 23 osób 3,4 g/kg wobec 2,3 g/kg 8 tygodni kreatynina, eGFR i mocznik w normie, bez zmian
Antonio i Ellerbroek 2018, seria przypadków [3] 5 zdrowych mężczyzn trenujących siłowo, średnio 30 lat; bez grupy kontrolnej zalecone ponad 2,2 g/kg, z zapisów w aplikacji; uczestnicy dostali odżywkę białkową 2 lata (rok wcześniejszego badania i kolejny rok) badania krwi co 6 miesięcy; autorzy nie stwierdzili zmian w pracy nerek
Friedman i wsp. 2012 [14] 307 dorosłych z otyłością, bez poważnych chorób dieta niskowęglowodanowa bogatobiałkowa wobec niskotłuszczowej 2 lata bez szkodliwego wpływu na GFR i albuminurię; więcej wapnia w moczu i większa objętość moczu
Tirosh i wsp. 2013, badanie DIRECT [15] 318 osób z otyłością (średnio 51 lat, 86% mężczyzn), część z cukrzycą typu 2; włączano osoby z eGFR co najmniej 30, więc także z eGFR poniżej 60 22% energii z białka w diecie niskowęglowodanowej 2 lata eGFR wzrósł podobnie w trzech dietach (o 4,0-5,3%); u uczestników z wyjściowym eGFR poniżej 60 łącznie o 7,1%
Møller i wsp. 2018 [16] 310 osób w wieku 55 lat i więcej ze stanem przedcukrzycowym wyższe wobec niższego spożycia w programie odchudzania 1 rok brak związku z eGFR, klirensem kreatyniny i ACR
Tabela opisuje populacje i dawki z publikacji. Większość badań objęła osoby bez choroby nerek, ale w badaniu DIRECT część uczestników miała eGFR poniżej 60. Wyników nie przenosimy na osoby z rozpoznaną chorobą nerek.

2.1. Co mówią metaanalizy?

Metaanaliza Devries i wsp. (2018) objęła 28 badań z randomizacją i 1358 dorosłych bez choroby nerek [1]. Po diecie bogatobiałkowej GFR był nieco wyższy (standaryzowana różnica średnich 0,19; 95-procentowy przedział ufności 0,07-0,31), ale zmiana GFR od początku do końca badania nie różniła się od grupy porównawczej (0,11; od -0,05 do 0,27) [1]. Autorzy wskazują niejasne ryzyko błędu doboru uczestników w części badań [1].

Najnowsza metaanaliza, Teixeira Silva i wsp. z 2026 roku, objęła 22 badania z randomizacją u dorosłych bez PChN [9]. Dieta bogatobiałkowa podniosła eGFR, a kreatynina we krwi nie zmieniła się istotnie w 19 badaniach z 1044 uczestnikami [9]. Autorzy podkreślają, że badania były krótkie i opierały się głównie na eGFR z kreatyniny, więc długoterminowe skutki dla nerek pozostają niepewne [9]. Wcześniejsza metaanaliza 30 badań (2160 osób) pokazała też więcej mocznika we krwi i wapnia w moczu; jej autorzy radzą ostrożność przy odchudzaniu osób z otyłością na diecie opartej na białku zwierzęcym [13].

2.2. Co wiadomo o 2,5-3,4 g/kg u trenujących?

W rocznym badaniu krzyżowym 14 mężczyzn trenujących siłowo (średnio 26 lat, 8,9 roku treningu) przez około 6 miesięcy jadło jak zwykle, średnio 2,51 g/kg, a przez około 6 miesięcy więcej, średnio 3,32 g/kg [2]. Kreatynina, mocznik i eGFR we krwi nie różniły się między okresami, ale nie badano albuminy w moczu, a ilość białka pochodziła z dzienniczków żywieniowych [2]. Pięciu mężczyzn po rocznym badaniu z dietą wysokobiałkową obserwowano przez kolejny rok, łącznie 2 lata: mieli jeść ponad 2,2 g/kg dziennie, dostali odżywkę białkową, a co 6 miesięcy robili badania krwi; autorzy nie stwierdzili zmian w pracy nerek [3]. To seria przypadków: 5 osób, bez grupy kontrolnej i z ilością białka z samodzielnych zapisów, więc jest słabszym dowodem niż roczne badanie z randomizacją i nie rozstrzyga o bezpieczeństwie [3]. W 8-tygodniowym badaniu 48 osób trenujących siłowo grupa jedząca 3,4 g/kg nie miała zmian w kreatyninie, eGFR ani moczniku w porównaniu z grupą jedzącą 2,3 g/kg; krew zbadano u 23 uczestników [10]. To za mało, by mówić o bezpieczeństwie takich ilości przez lata albo u innych osób.

2.3. Co z dłuższymi dietami na odchudzanie?

W 2-letnim badaniu 307 dorosłych z otyłością dieta niskowęglowodanowa bogatobiałkowa nie pogorszyła GFR ani albuminurii w porównaniu z dietą niskotłuszczową [14]. W badaniu DIRECT (318 osób, 86% mężczyzn, część z cukrzycą typu 2) przyjmowano osoby z eGFR co najmniej 30, więc część uczestników miała eGFR poniżej 60, czyli w zakresie kategorii G3; wynik dotyczy całej tej grupy, nie wyłącznie osób ze zdrowymi nerkami [15]. eGFR poprawił się tam podobnie we wszystkich trzech grupach: na diecie niskowęglowodanowej, na śródziemnomorskiej oraz na niskotłuszczowej; poprawa wiązała się ze spadkiem insuliny na czczo i ciśnienia skurczowego, a nie ze zmianą ilości białka [15]. U 310 osób w wieku 55 lat i więcej ze stanem przedcukrzycowym wyższe spożycie białka po roku nie wiązało się z gorszym eGFR ani ACR [16].

3. Czy białko obciąża nerki? Co to jest hiperfiltracja?

Tak, w tym sensie, że po diecie bogatej w białko nerki filtrują więcej: w metaanalizie 30 badań GFR był wyższy średnio o 7,18 ml/min/1,73 m² [13]. To zjawisko nazywa się hiperfiltracją. U zdrowych osób w badaniach do 2 lat nie przełożyło się na szybszy spadek GFR [1]. Hipotezę, że długotrwała hiperfiltracja uszkadza kłębuszki nerkowe, opisali Brenner i wsp. w 1982 roku, głównie na podstawie modeli z utratą części miąższu nerek [17].

Nefrolodzy nie uważają sprawy za zamkniętą. Przegląd w czasopiśmie Amerykańskiego Towarzystwa Nefrologicznego wskazuje, że dużo białka podnosi ciśnienie w kłębuszkach, a u osób z wysokim ryzykiem PChN diety bogatobiałkowe na odchudzanie lub przy cukrzycy trzeba stosować ostrożnie; autorzy postulują długie badania na dużych grupach [18]. Dlatego wynik u zdrowych nie przenosi się na osoby, których nerki już pracują słabiej.

4. Kto powinien uważać z dużą ilością białka?

Najbardziej osoby z przewlekłą chorobą nerek, a także osoby z cukrzycą, jedną nerką i nawracającą kamicą. Liczby w tabeli pochodzą z wytycznych KDIGO, Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego (ADA) i Europejskiego Towarzystwa Urologicznego (EAU).

Ile białka według wytycznych w różnych sytuacjach
Sytuacja Ilość białka Źródło i uwagi
Zdrowy dorosły zalecane 0,83 g/kg; dwukrotność, około 1,66 g/kg z diety mieszanej, uznana za bezpieczną; górnego tolerowanego poziomu nie ustalono EFSA 2012 [11] [12]; dla 2,5 g/kg i więcej badania są krótkie i małe [2]
PChN G3-G5 bez dializ 0,8 g/kg; unikać ponad 1,3 g/kg przy ryzyku postępu KDIGO 2024 [4]
Cukrzyca z PChN G3 i wyżej 0,8 g/kg; unikać ponad 1,3 g/kg albo ponad 20% energii z białka ADA 2026 [5]
Dializa rozważyć 1,0-1,2 g/kg ADA 2026 [5]; więcej niż przed dializą, bo grozi niedożywienie
Nawracająca kamica nerkowa białko zwierzęce 0,8-1,0 g/kg EAU 2026 [7]
Jedna nerka, na przykład u dawcy brak ustalonej ilości przegląd 2023: brak dowodów [6]
Starsza osoba z PChN i słabością albo utratą mięśni rozważyć więcej białka i energii KDIGO 2024 [4]; indywidualnie z lekarzem
Liczby dotyczą dorosłych. U dzieci z PChN KDIGO odradza ograniczanie białka [4].

4.1. Przewlekła choroba nerek

Dorosłym z PChN w kategoriach G3-G5 KDIGO 2024 sugeruje 0,8 g białka na kg dziennie, a osobom z ryzykiem postępu choroby odradza ponad 1,3 g/kg [4]. Dla osoby ważącej 80 kg to 64 g i 104 g dziennie. Diety bardzo niskobiałkowe stosuje się tylko u wybranych chorych i pod ścisłym nadzorem, więc ilości białka przy PChN nie zmieniaj sam [4]. W 11-letniej obserwacji 1624 kobiet w wieku 42-68 lat więcej białka nie wiązało się ze spadkiem eGFR przy prawidłowej pracy nerek (eGFR co najmniej 80), ale przy lekko obniżonym eGFR (55-80) każde dodatkowe 10 g białka dziennie wiązało się ze spadkiem eGFR o 1,69 ml/min/1,73 m² (95-procentowy przedział ufności od 0,45 do 2,93), zwłaszcza przy białku zwierzęcym spoza nabiału [19]. To badanie obserwacyjne, więc nie dowodzi przyczyny [19].

4.2. Cukrzyca

ADA zaleca badanie eGFR i ACR co najmniej raz w roku wszystkim osobom z cukrzycą typu 2 i osobom z cukrzycą typu 1 trwającą co najmniej 5 lat [5]. Przy cukrzycy i PChN w kategorii G3 lub wyższej ADA zaleca 0,8 g/kg, a spożycie ponad 1,3 g/kg albo ponad 20% energii z białka wiąże z większą albuminurią i szybszą utratą funkcji nerek [5]. W badaniu DIRECT, w którym byli uczestnicy z cukrzycą typu 2 i bez niej, a część miała eGFR poniżej 60, eGFR po 2 latach odchudzania wzrósł u osób z cukrzycą o 6,7%, a u osób z eGFR poniżej 60 o 7,1% [15]. Autorzy wiążą tę poprawę ze spadkiem insuliny i ciśnienia po utracie masy ciała, a nie ze zmianą ilości białka, dlatego wynik nie podważa limitów ADA dla osób z cukrzycą i rozpoznaną chorobą nerek [15] [5].

4.3. Jedna nerka

Nie wiadomo, ile białka jest bezpieczne przy jednej nerce. Przegląd dotyczący żywych dawców nerki stwierdza, że brak dowodów, które pozwalałyby zalecić konkretną ilość i rodzaj białka [6]. Autorzy opisują hiperfiltrację w pozostałej nerce jako adaptację, która w długim okresie może prowadzić do uszkodzenia, a spożycie poniżej 0,8 g/kg wymieniają jako jedną z interwencji wymagających badań [6]. Przy jednej nerce dietę wysokobiałkową omów z nefrologiem.

4.4. Kamienie nerkowe

Dieta bogatobiałkowa zwiększa wydalanie wapnia z moczem: w metaanalizie średnio o 25,43 mg na dobę [13], a w 2-letnim badaniu Friedmana na diecie niskowęglowodanowej bogatobiałkowej o około 36% po 3 i 12 miesiącach w porównaniu z dietą niskotłuszczową, bez nowych objawowych kamieni [14]. Przegląd badań u zdrowych ocenia dowody o związku białka z kamicą jako ograniczone i niespójne [20]. Osobom z kamicą, która wraca, wytyczne EAU zalecają ograniczenie białka zwierzęcego do 0,8-1,0 g/kg, 4-5 g soli i prawidłowe spożycie wapnia, 1-1,2 g dziennie [7].

5. Jakie badania nerek zrobić i jak się do nich przygotować?

Podstawą są dwa badania: eGFR z kreatyniny we krwi i ACR w porcji moczu; KDIGO zaleca oba u osób z ryzykiem PChN, w tym z nadciśnieniem, cukrzycą i chorobami serca [4]. Osoba zdrowa przed dłuższą dietą z 2 g/kg i więcej też może poprosić lekarza o te badania, bo PChN we wczesnym stadium zwykle nie daje objawów [8].

  • Kreatynina i eGFR: dieta bogatobiałkowa i suplementy kreatyny zmieniają stężenie kreatyniny niezależnie od pracy nerek, więc eGFR z samej kreatyniny bywa wtedy mniej dokładny [4]. Jeśli bierzesz kreatynę, na przykład według zasad z tekstu kreatyna dla kobiet, powiedz o tym lekarzowi przed badaniem.
  • Cystatyna C: gdy eGFR z kreatyniny może być niedokładny, a wynik wpływa na decyzje, KDIGO zaleca oszacowanie GFR z kreatyniny i cystatyny C łącznie [4].
  • Posiłek przed badaniem: mięso albo ryba zjedzone kilka godzin przed pobraniem podnoszą kreatyninę; według KDIGO najlepiej odczekać co najmniej 12 godzin od takiego posiłku [4]. Inne zasady przygotowania omawiamy w tekście, czy można myć zęby przed badaniem krwi.
  • ACR: najlepiej z pierwszej porannej porcji moczu ze środkowego strumienia [4]. Tego badania nie wykonano w badaniach u trenujących z dawkami 2,5-3,4 g/kg [2] [10].
  • Jeden wynik to za mało: nieprawidłowy eGFR albo ACR wykryty przypadkiem trzeba powtórzyć, a PChN rozpoznaje się, gdy nieprawidłowości trwają co najmniej 3 miesiące [4].

6. Ile pić przy diecie wysokobiałkowej?

Żadne ze źródeł opisanych w tym tekście nie podaje osobnej ilości wody dla zdrowych osób na diecie wysokobiałkowej, więc punktem odniesienia są ogólne wartości EFSA: odpowiednie dzienne spożycie wody ze wszystkich źródeł, także z napojów i jedzenia, to 2,0 l dla kobiet i 2,5 l dla mężczyzn i dotyczy tylko umiarkowanej temperatury oraz umiarkowanej aktywności, więc przy intensywnym treningu i w upale ilość płynów trzeba dopasować do warunków [21].

W badaniu Friedmana dobowa objętość moczu na diecie niskowęglowodanowej bogatobiałkowej była wyższa o 438 ml po 12 miesiącach i o 268 ml po 24 miesiącach niż na diecie niskotłuszczowej [14]. Diety różniły się jednak także ilością węglowodanów i tłuszczu, więc projekt badania nie pozwala przypisać tej różnicy samemu białku [14]. Osobom z kamicą EAU zaleca 2,5-3,0 l płynów dziennie, najlepiej wody, tak aby oddawać 2,0-2,5 l moczu [7]. Odwodnienie jest jedną z możliwych przyczyn ostrego uszkodzenia nerek, podobnie jak długotrwałe stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) i leków moczopędnych [22]. Jeśli po treningu sięgasz po leki przeciwbólowe, zapytaj farmaceutę albo lekarza, jak często możesz je brać.

7. Kiedy iść do lekarza?

Przewlekła choroba nerek długo nie daje objawów, dlatego najważniejsze są badania [8]. Planowo do lekarza rodzinnego idź, gdy:

  • eGFR wyszedł poniżej 60 ml/min/1,73 m² [4];
  • ACR wyszedł 30 mg/g lub więcej [4];
  • masz cukrzycę typu 2 albo cukrzycę typu 1 od co najmniej 5 lat i nie masz wyników eGFR i ACR z ostatniego roku [5];
  • masz nadciśnienie albo chorobę serca i nie badałeś eGFR ani ACR; lekarz ustali, jak często je powtarzać [4];
  • masz rozpoznaną PChN, jedną nerkę albo nawracającą kamicę i chcesz zwiększyć ilość białka [4] [6] [7];
  • objawy, które mogą wynikać z choroby nerek, utrzymują się albo cię niepokoją [8].

7.1. Kiedy pilnie?

Pilnie skontaktuj się z lekarzem (poradnia, a po godzinach nocna i świąteczna opieka zdrowotna), gdy pojawi się którykolwiek z tych objawów [22] [23]; przy nagłym splątaniu i pozostałych objawach z sekcji 7.2 nie czekaj na poradnię, tylko dzwoń pod 112:

  • oddajesz dużo mniej moczu niż zwykle;
  • masz obrzęk stóp albo nóg;
  • czujesz bardzo silne pragnienie;
  • masz nudności albo wymiotujesz;
  • jesteś bardzo zmęczony albo senny;
  • masz zawroty głowy;
  • brakuje ci tchu, zwłaszcza na leżąco;
  • masz silny ból w boku brzucha albo w dole pleców, który może wskazywać na kamień nerkowy;
  • ból w boku łączy się z gorączką albo dreszczami.

7.2. Kiedy dzwonić pod 112?

Zadzwoń pod 112, gdy wystąpi którykolwiek z tych objawów [24]:

  • bardzo trudno ci oddychać: łapiesz powietrze, dławisz się albo nie możesz mówić;
  • czujesz ucisk albo ciężar w klatce piersiowej;
  • ból promieniuje do ramion, pleców, szyi albo żuchwy;
  • usta albo skóra stają się bardzo blade, sine albo szare;
  • pojawia się nagłe splątanie.

Nie jedź sam samochodem na szpitalny oddział ratunkowy; wezwij karetkę albo poproś, by ktoś cię zawiózł, i zabierz ze sobą przyjmowane leki [24].

7.3. Dzieci, ciąża i seniorzy

Dzieci: nie stosuj u dziecka diety wysokobiałkowej ani odżywek na własną rękę; przy PChN u dziecka KDIGO odradza ograniczanie białka, bo grozi to zaburzeniami wzrostu, a dietę ustala lekarz [4]. Ciąża i karmienie piersią: ilość białka i ewentualną odżywkę ustal z lekarzem prowadzącym; obie opisane niżej odżywki mają na karcie ostrzeżenie dla kobiet w ciąży. Seniorzy: ostre uszkodzenie nerek jest częstsze po 65. roku życia [22], a u starszych osób z PChN i słabością mięśni KDIGO sugeruje rozważenie większej ilości białka i energii [4]; to decyzja lekarza, nie domowa korekta diety.

8. Czego badania jeszcze nie pokazały?

Najdłuższe badania z randomizacją w opisanych metaanalizach trwały 2 lata, a dwa badania z 2,5 g/kg i więcej objęły 14 i 48 osób przez rok i 8 tygodni [1] [2] [10]. U osób trenujących najdłużej, przez 2 lata, obserwowano 5 mężczyzn, ale bez grupy kontrolnej, więc ta seria przypadków nie zastępuje dłuższego badania z randomizacją [3]. Z tego wynikają cztery ograniczenia:

  • większość badań u zdrowych trwała krócej niż 6 miesięcy, a PChN rozwija się latami [20];
  • przy 2,5-3,4 g/kg dane pochodzą głównie od młodych osób trenujących siłowo; o osobach starszych i chorych przewlekle mówią niewiele [2] [10];
  • większość badań oceniała nerki przez eGFR z kreatyniny, który sam zależy od diety [9] [4];
  • w badaniach kohortowych więcej białka wiązało się z mniejszym ryzykiem PChN (6 kohort, 148 051 osób; ryzyko względne 0,82, 95-procentowy przedział ufności 0,71-0,94), ale porównywano najwyższe i najniższe spożycie z ankiet [25]. Nowsza metaanaliza 10 kohort (218 741 osób) nie znalazła związku dla białka ogółem (0,95; 0,75-1,19), a niższe ryzyko dla białka roślinnego (0,81; 0,67-0,98) i zwierzęcego (0,87; 0,77-0,97) [26]. Takie badania nie dowodzą przyczyny, a najwyższe spożycie w populacji to nie 2,5 g/kg u sportowca.

9. Odżywka białkowa przy zdrowych nerkach: kiedy pomaga i jak ją wliczyć?

Jeśli nie osiągasz zaplanowanej ilości białka z posiłków, na przykład 128 g dziennie przy 80 kg i 1,6 g/kg, odżywka może ułatwić uzupełnienie brakującej porcji: porcja 30 g daje około 23 g białka przy około 115 kcal oraz niecałych 2 g tłuszczu i 2 g węglowodanów, bez gotowania. Białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej, a odżywki z kart poniżej dostarczają go tyle, że spełniają warunek tych oświadczeń [27]. Badania i wytyczne podają ilość białka z całego dnia, dlatego porcję z shakera wliczasz do tej sumy tak samo jak białko z obiadu [1] [4].

Porcja 30 g koncentratu z pierwszej karty poniżej daje 23,1 g białka, czyli około 18% dziennych 128 g u osoby ważącej 80 kg przy 1,6 g/kg; trzy porcje dziennie, jak dopuszcza producent, to 69,3 g. Przy około 0,8 g/kg sugerowanym dorosłym z PChN w kategoriach G3-G5 (64 g przy 80 kg) trzy porcje dostarczyłyby więcej niż przykładowe 64 g białka na cały dzień, jeszcze przed doliczeniem posiłków; indywidualną ilość ustala lekarz lub dietetyk prowadzący [4]. Odżywka trafia też do wypieków, jak w wysokobiałkowym cieście dyniowym, a o porcji wieczornej piszemy w tekście białko na noc; każdą taką porcję też dolicz do sumy.

Który produkt wybrać? Jeśli jesz nabiał, sięgnij po Świat Supli WPC Premium 80: 23,1 g białka serwatkowego, 1,98 g tłuszczu i 1,71 g węglowodanów w porcji 30 g, do koktajlu albo owsianki. Jeśli wolisz białko roślinne albo nie jesz nabiału, wybierz Promaker Vegan Protein: 22,5 g białka z grochu i ryżu w porcji, w wersji Natural bez substancji słodzących, więc pasuje też do wypieków. Obie to nasze marki własne, a skład i wartości odżywcze podajemy z kart produktów odczytanych 6.10.2026; cenę i dostępne smaki sprawdzisz na kartach poniżej. Przed odżywką porozmawiaj z lekarzem, jeśli jesteś w ciąży albo karmisz piersią, jeśli odżywka ma być dla nastolatka, jeśli chorujesz przewlekle (zwłaszcza na nerki, cukrzycę albo nadciśnienie) lub przyjmujesz leki na stałe.

Świat Supli WPC Premium 80, opakowanie 700 g koncentratu białka serwatkowego w proszku

Świat Supli WPC Premium 80, 700 g

Dla kogo: dla zdrowych dorosłych, którzy trenują albo chcą zachować mięśnie, jedzą nabiał i nie dobierają z jedzenia zaplanowanej ilości białka. Jedna porcja domyka około 18% dziennych 128 g przy 80 kg, bez gotowania.

Według karty produktu porcja 30 g (3 miarki) dostarcza 23,1 g białka, 1,98 g tłuszczu, 1,71 g węglowodanów i 117 kcal; producent podaje 2-3 porcje dziennie w 200 ml wody albo mleka. Składniki: koncentrat białka serwatkowego, a w wersjach smakowych także aromat, kakao (smak czekoladowy), lecytyna sojowa, barwnik, substancje zagęszczające i substancje słodzące (sukraloza, acesulfam K). Białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej [27]. Opakowanie 700 g wystarcza na około 23 porcje.

Alergeny: zawiera mleko (białka serwatkowe, ilości laktozy producent nie podaje, więc przy nietolerancji sprawdź deklarację wybranego wariantu) i soję (lecytyna sojowa w wersjach smakowych); według producenta może zawierać śladowe ilości soi i jaja (lizozym).

Przy przewlekłej chorobie nerek, cukrzycy z chorobą nerek albo jednej nerce nie dokładaj odżywki, dopóki lekarz nie ustali dziennej ilości białka [4] [5] [6].

Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: producent wskazuje, że produkt nie powinien być stosowany przez kobiety w ciąży i matki karmiące. Nie stosuj go w ciąży ani w okresie karmienia piersią.

Sprawdź skład i cenę

Promaker Vegan Protein, opakowanie 900 g roślinnej odżywki białkowej z białka grochu i ryżu

Promaker Vegan Protein, 900 g

Dla kogo: dla zdrowych dorosłych, którzy trenują albo chcą zachować mięśnie, a wolą białko roślinne lub nie jedzą nabiału. Połączenie grochu i ryżu daje 22,5 g białka w porcji, a wersja Natural nie ma substancji słodzących.

Według karty produktu porcja 30 g (około 1 miarka) w 200-300 ml wody albo napoju roślinnego dostarcza 22,5 g białka, 114 kcal, 1,5 g tłuszczu, 1,8 g węglowodanów i 0,15 g soli. Składniki: izolat białka grochu (60%), koncentrat białka ryżu (28%), inulina z cykorii, aromat naturalny, lecytyna słonecznikowa, sól morska i guma ksantanowa; smaki inne niż Natural zawierają sukralozę i glikozydy stewiolowe, a czekoladowy także kakao. Białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej [27]. Opakowanie 900 g to 30 porcji.

Alergeny: producent nie deklaruje alergenów w składzie; według producenta może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, gluten i orzechy.

Przy przewlekłej chorobie nerek, cukrzycy z chorobą nerek albo jednej nerce nie dokładaj odżywki, dopóki lekarz nie ustali dziennej ilości białka [4] [5] [6].

Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Nie stosuj go w ciąży; w okresie karmienia piersią zapytaj lekarza.

Sprawdź skład i cenę

Produkty z artykułu w sklepie Świat Supli

Aktualną cenę i dostępność sprawdzisz na karcie produktu.

10. Najczęstsze pytania

10.1. Czy dieta białkowa uszkadza nerki?

U zdrowych dorosłych badania trwające do 2 lat nie pokazały szybszego spadku GFR ani wzrostu kreatyniny [1] [9]. Nie dotyczy to osób z PChN: dorosłym w kategoriach G3-G5 bez dializ KDIGO sugeruje około 0,8 g/kg dziennie, a przy ryzyku postępu choroby odradza ponad 1,3 g/kg; przy dializie potrzeba więcej białka, więc ilość ustala lekarz [4] [5].

10.2. Czy przy chorych nerkach można jeść białko?

Tak, białko jest potrzebne także przy PChN, ale w ustalonej ilości: KDIGO sugeruje dorosłym 0,8 g/kg w kategoriach G3-G5 i odradza ponad 1,3 g/kg przy ryzyku postępu choroby, a przy dializie ADA podaje 1,0-1,2 g/kg [4] [5]. KDIGO radzi też dietę z większym udziałem produktów roślinnych niż zwierzęcych [4].

10.3. Kto nie powinien stosować diety wysokobiałkowej?

Bez decyzji lekarza nie stosuj jej przy PChN, przy cukrzycy z chorobą nerek, przy jednej nerce i przy nawracającej kamicy [4] [5] [6] [7]. U dzieci z PChN KDIGO odradza ograniczanie białka, więc dietę dziecka zawsze ustala lekarz [4].

10.4. Czy 3 g białka na kg szkodzi nerkom?

U 14 młodych mężczyzn trenujących siłowo średnio 3,32 g/kg przez około pół roku nie zmieniło kreatyniny, mocznika ani eGFR we krwi [2]. Moczu nie badano, więc to nie dowodzi bezpieczeństwa takiej ilości przez lata ani u innych osób [2].

10.5. Czy odżywka białkowa szkodzi nerkom?

W części badań u trenujących dodatkowe białko pochodziło głównie z odżywki serwatkowej: w rocznym badaniu 14 zdrowych mężczyzn kreatynina, mocznik i eGFR we krwi nie różniły się między okresem zwykłym a bogatobiałkowym [2], a w dwuletniej obserwacji 5 mężczyzn, którzy dostawali odżywkę, autorzy nie stwierdzili zmian w pracy nerek [3]. To dane o młodych zdrowych mężczyznach i wynikach krwi, więc nie ustalają bezpieczeństwa każdego preparatu ani stosowania przez wiele lat [2] [3]. Odżywkę wliczasz do dziennej sumy białka, a przy PChN do ilości ustalonej przez lekarza [4].

10.6. Czy białko jest moczopędne?

Nie wiadomo, czy samo białko działa moczopędnie. W badaniu Friedmana większą objętość moczu, o 438 ml na dobę po roku i o 268 ml po 2 latach, obserwowano na diecie niskowęglowodanowej bogatobiałkowej w porównaniu z niskotłuszczową, ale diety różniły się też węglowodanami i tłuszczem, więc różnicy nie da się przypisać samemu białku [14]. Wiadomo natomiast, że w metaanalizie badań u osób bez PChN dieta bogatobiałkowa podnosiła stężenie mocznika we krwi [13], a więcej białka wiązało się z wyższym stosunkiem mocznika do kreatyniny w moczu [16].

10.7. Czy białko roślinne jest lepsze dla nerek?

W badaniach kohortowych więcej białka roślinnego wiązało się z mniejszym ryzykiem PChN, ale podobny związek dotyczył białka zwierzęcego, a takie badania nie dowodzą przyczyny [25] [26]. Osobom z PChN KDIGO radzi dietę z przewagą produktów roślinnych [4].

11. Podsumowanie

  • U zdrowych dorosłych dieta bogatobiałkowa podnosi GFR, ale w badaniach do 2 lat nie przyspieszała jego spadku [1] [9].
  • Dla 2,5-3,4 g/kg dane pochodzą z małych badań z randomizacją u osób trenujących, trwających do roku, oraz z dwuletniej obserwacji 5 mężczyzn bez grupy kontrolnej; oceniano w nich wyniki krwi [2] [10] [3].
  • Dorosłym z PChN w kategoriach G3-G5 bez dializ KDIGO sugeruje 0,8 g/kg, a przy ryzyku postępu choroby odradza ponad 1,3 g/kg; przy dializie potrzeba więcej [4] [5].
  • Przy cukrzycy typu 2 i przy cukrzycy typu 1 trwającej co najmniej 5 lat badaj eGFR i ACR co najmniej raz w roku; przy kamicy i jednej nerce ilość białka ustal z lekarzem [5] [7] [6].
  • Na badanie kreatyniny idź co najmniej 12 godzin po posiłku z mięsem albo rybą, a o kreatynie powiedz lekarzowi [4].
  • Odżywkę licz jako część dziennej sumy białka, nie dodatek ponad nią.
  • Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

12. Źródła

  1. Devries M.C., Sithamparapillai A., Brimble K.S., Banfield L., Morton R.W., Phillips S.M., 2018, Changes in Kidney Function Do Not Differ between Healthy Adults Consuming Higher- Compared with Lower- or Normal-Protein Diets: A Systematic Review and Meta-Analysis, The Journal of Nutrition (28 badań z randomizacją, 1358 dorosłych bez choroby nerek; co najmniej 1,5 g/kg, 20% energii albo 100 g białka dziennie wobec mniejszej ilości, od ponad 4 dni do 2 lat; GFR po diecie nieco wyższy, zmiana GFR w czasie bez różnicy): doi.org
  2. Antonio J., Ellerbroek A., Silver T., Vargas L., Tamayo A., Buehn R., Peacock C.A., 2016, A High Protein Diet Has No Harmful Effects: A One-Year Crossover Study in Resistance-Trained Males, Journal of Nutrition and Metabolism (badanie krzyżowe z randomizacją, 14 mężczyzn trenujących siłowo; średnio 2,51 wobec 3,32 g/kg dziennie po około 6 miesięcy, łącznie rok; dodatkowe białko głównie z odżywki serwatkowej; kreatynina, mocznik i eGFR we krwi bez różnic): doi.org
  3. Antonio J., Ellerbroek A., 2018, Case reports on well-trained bodybuilders: two years on a high protein diet, Journal of Exercise Physiology Online 21(1):14-24 (seria przypadków bez grupy kontrolnej, 5 mężczyzn trenujących siłowo; zalecone ponad 2,2 g/kg dziennie przez kolejny rok po rocznym badaniu, łącznie 2 lata, z odżywką białkową; panel metaboliczny krwi co 6 miesięcy bez zmian w pracy nerek; publikacja poza PubMed, opis w repozytorium uczelni): scholars.nova.edu
  4. Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group, 2024, KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease, Kidney International 105(4S) (wytyczne dla osób z PChN i z ryzykiem PChN: zalecenie 3.3.1.1 – dorośli z PChN G3-G5 0,8 g/kg dziennie; punkt praktyczny 3.3.1.1 – unikać ponad 1,3 g/kg przy ryzyku postępu; badanie eGFR i ACR u osób z grupy ryzyka; u dzieci z PChN bez ograniczania białka): doi.org
  5. American Diabetes Association Professional Practice Committee, 2026, 11. Chronic Kidney Disease and Risk Management: Standards of Care in Diabetes 2026, Diabetes Care (standardy dla osób z cukrzycą: eGFR i ACR co najmniej raz w roku przy cukrzycy typu 2 i typu 1 trwającej co najmniej 5 lat; przy PChN G3 i wyżej 0,8 g/kg, unikać ponad 1,3 g/kg albo ponad 20% energii z białka; przy dializie 1,0-1,2 g/kg): doi.org
  6. Tantisattamo E., Kalantar-Zadeh K., 2023, Paradigm shift in lifestyle modification for solitary kidney after donor nephrectomy, Current Opinion in Nephrology and Hypertension (przegląd o żywych dawcach nerki; brak dowodów pozwalających zalecić ilość i rodzaj białka; spożycie poniżej 0,8 g/kg wymienione jako interwencja wymagająca badań): doi.org
  7. European Association of Urology, 2026, EAU Guidelines on Urolithiasis, rozdział Metabolic evaluation and recurrence prevention, tabela 4.5 (osoby z nawracającą kamicą: białko zwierzęce 0,8-1,0 g/kg, płyny 2,5-3,0 l, diureza 2,0-2,5 l, sól 4-5 g, wapń 1-1,2 g dziennie): uroweb.org
  8. NHS, Chronic kidney disease: Symptoms (objawy PChN; wczesne stadia zwykle bez objawów; kiedy do lekarza): nhs.uk
  9. Teixeira Silva P.R., Santos P., de Miranda Silva Nogueira P.A. i wsp., 2026, Effects of High-Protein Diets on Renal Function and Body Composition in Adults Without Chronic Kidney Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomised Trials, Diabetes, Obesity and Metabolism (22 badania z randomizacją u dorosłych bez PChN, wyszukiwanie do maja 2026; zwykle 25-35% energii z białka albo co najmniej 2,0 g/kg, od 7 dni do 2 lat; eGFR wyższy, kreatynina bez istotnej zmiany w 19 badaniach z 1044 osobami): doi.org
  10. Antonio J., Ellerbroek A., Silver T., Orris S., Scheiner M., Gonzalez A., Peacock C.A., 2015, A high protein diet (3.4 g/kg/d) combined with a heavy resistance training program improves body composition in healthy trained men and women: a follow-up investigation, Journal of the International Society of Sports Nutrition (73 osoby trenujące siłowo przydzielone losowo, 48 ukończyło; 3,4 wobec 2,3 g/kg dziennie przez 8 tygodni; kreatynina, eGFR i mocznik we krwi bez zmian, krew zbadana u 23 osób): doi.org
  11. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), 2012, Scientific Opinion on Dietary Reference Values for protein, EFSA Journal 10(2):2557 (zdrowi dorośli: zalecane spożycie 0,83 g/kg; do dwukrotności z diety mieszanej, jak u części zdrowych aktywnych fizycznie dorosłych, uznane za bezpieczne; danych za mało, by ustalić górny tolerowany poziom spożycia): doi.org
  12. Komisja Europejska, Health Promotion and Disease Prevention Knowledge Gateway, Dietary recommendations for protein intake for adults and older adults (zestawienie zaleceń dla dorosłych i starszych, w tym EFSA 2012: 0,83 g/kg; dwukrotność uznana za bezpieczną): knowledge-for-policy.ec.europa.eu
  13. Schwingshackl L., Hoffmann G., 2014, Comparison of high vs. normal/low protein diets on renal function in subjects without chronic kidney disease: a systematic review and meta-analysis, PLoS ONE (30 badań, 2160 osób bez przewlekłej choroby nerek; diety bogatobiałkowe wobec zwykłych albo niskobiałkowych, różne ilości białka i czas trwania; GFR wyższy o 7,18 ml/min/1,73 m², więcej mocznika we krwi i wapnia w moczu): doi.org
  14. Friedman A.N., Ogden L.G., Foster G.D. i wsp., 2012, Comparative effects of low-carbohydrate high-protein versus low-fat diets on the kidney, Clinical Journal of the American Society of Nephrology (badanie z randomizacją, 307 dorosłych z otyłością; dieta niskowęglowodanowa bogatobiałkowa wobec niskotłuszczowej, czyli porównanie całych diet, 24 miesiące; bez szkodliwego wpływu na GFR i albuminurię, więcej wapnia w moczu i większa objętość moczu na diecie bogatobiałkowej): doi.org
  15. Tirosh A., Golan R., Harman-Boehm I. i wsp., 2013, Renal function following three distinct weight loss dietary strategies during 2 years of a randomized controlled trial, Diabetes Care (badanie DIRECT z randomizacją, 318 osób z otyłością, eGFR co najmniej 30, także poniżej 60, część z cukrzycą typu 2; dieta niskowęglowodanowa z 22% energii z białka wobec śródziemnomorskiej i niskotłuszczowej, 2 lata; eGFR wzrósł podobnie we wszystkich dietach, o 4,0-5,3%): doi.org
  16. Møller G., Rikardt Andersen J., Ritz C. i wsp., 2018, Higher Protein Intake Is Not Associated with Decreased Kidney Function in Pre-Diabetic Older Adults Following a One-Year Intervention: A PREVIEW Sub-Study, Nutrients (podbadanie PREVIEW, 310 osób w wieku 55 lat i więcej ze stanem przedcukrzycowym; spożycie białka z dzienniczków i mocznika w moczu, porównanie wyższego i niższego spożycia po roku interwencji; brak związku z eGFR, klirensem kreatyniny i ACR): doi.org
  17. Brenner B.M., Meyer T.W., Hostetter T.H., 1982, Dietary protein intake and the progressive nature of kidney disease: the role of hemodynamically mediated glomerular injury in the pathogenesis of progressive glomerular sclerosis in aging, renal ablation, and intrinsic renal disease, The New England Journal of Medicine (praca przeglądowa z hipotezą uszkodzenia kłębuszków przez hiperfiltrację przy starzeniu, utracie części nerek i chorobach nerek; nie badano zdrowych osób na diecie bogatobiałkowej): doi.org
  18. Ko G.J., Rhee C.M., Kalantar-Zadeh K., Joshi S., 2020, The Effects of High-Protein Diets on Kidney Health and Longevity, Journal of the American Society of Nephrology (przegląd; dużo białka może podnosić ciśnienie w kłębuszkach; diety bogatobiałkowe u osób z wysokim ryzykiem choroby nerek stosować ostrożnie; autorzy postulują długie badania na dużych grupach; bez własnej dawki i czasu): doi.org
  19. Knight E.L., Stampfer M.J., Hankinson S.E., Spiegelman D., Curhan G.C., 2003, The impact of protein intake on renal function decline in women with normal renal function or mild renal insufficiency, Annals of Internal Medicine (kohorta Nurses’ Health Study, 1624 kobiety w wieku 42-68 lat; spożycie białka z kwestionariusza częstości spożycia; 11 lat; przy eGFR co najmniej 80 brak związku ze zmianą eGFR, przy eGFR 55-80 spadek eGFR o 1,69 ml/min/1,73 m² na każde dodatkowe 10 g białka dziennie): doi.org
  20. Van Elswyk M.E., Weatherford C.A., McNeill S.H., 2018, A Systematic Review of Renal Health in Healthy Individuals Associated with Protein Intake above the US Recommended Daily Allowance in Randomized Controlled Trials and Observational Studies, Advances in Nutrition (przegląd systematyczny badań z randomizacją i obserwacyjnych u dorosłych bez jawnej choroby nerek; białko powyżej 0,8 g/kg albo co najmniej 20% energii wobec zalecanej ilości; większość badań krócej niż 6 miesięcy; wyższy GFR w 8 z 13 badań z randomizacją, mały wpływ na wskaźniki krwi, dowody o kamicy ograniczone i niespójne): doi.org
  21. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), 2010, Scientific Opinion on Dietary Reference Values for water, EFSA Journal 8(3):1459 (odpowiednie spożycie wody ze wszystkich źródeł u dorosłych: 2,0 l kobiety, 2,5 l mężczyźni; tylko przy umiarkowanej temperaturze i aktywności): doi.org
  22. NHS, Acute kidney injury (objawy i przyczyny ostrego uszkodzenia nerek, w tym odwodnienie, NLPZ i leki moczopędne; częściej po 65. roku życia): nhs.uk
  23. NHS, Kidney stones (objawy kamicy; pilny kontakt przy silnym bólu, gorączce albo dreszczach): nhs.uk
  24. NHS, Shortness of breath (kiedy dzwonić po pomoc przy duszności i bólu w klatce piersiowej): nhs.uk
  25. Cheng Y., Zheng G., Song Z., Zhang G., Rao X., Zeng T., 2024, Association between dietary protein intake and risk of chronic kidney disease: a systematic review and meta-analysis, Frontiers in Nutrition (metaanaliza 6 badań kohortowych, 148 051 osób; najwyższe wobec najniższego spożycia białka z ankiet; mniejsze ryzyko PChN dla białka ogółem, RR 0,82, roślinnego 0,77 i zwierzęcego 0,86): doi.org
  26. Talebi S., Majd S.S., Zeraattalab-Motlagh S., Rahimlou M., Mohammadi H., 2025, Dietary intake of total, animal, and plant proteins and risk of chronic kidney disease: systematic review and dose-response meta-analysis of prospective cohort studies, BMC Nutrition (metaanaliza 10 badań kohortowych, 218 741 osób, wyszukiwanie do maja 2023; najwyższe wobec najniższego spożycia; białko ogółem bez związku z ryzykiem PChN, RR 0,95, białko roślinne RR 0,81 i zwierzęce RR 0,87): doi.org
  27. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (wpisy dotyczące białka: przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej; warunek: co najmniej źródło białka): eur-lex.europa.eu

Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.

Promaker Isolate Odżywka Białkowa

O autorze

Artykuły

Trener personalny z wykształcenia dietetyk, który od wielu lat pomaga budować zdrowe, silne i sprawne ciało. Specjalizuje się w kształtowaniu sylwetki oraz świadomej suplementacji, będącej jedną z jego największych pasji. Wierzy, że długie i pełne energii życie zaczyna się na talerzu, dlatego stawia na edukację, zdrowe nawyki i indywidualne podejście do każdego. Pokazuje, że trwałe efekty nie są dziełem przypadku, lecz połączeniem odpowiedniego treningu, odżywiania i konsekwencji.

Trener personalny i dietetyk

Podobne artykuły
Dieta

Ile orzechów włoskich dziennie? Porcja 30 g, kalorie i omega-3

DietaOdchudzanie

Jaki powinien być deficyt kaloryczny na redukcji?

Dieta

Czy jeść regularnie, czy na żądanie? Wpływ na metabolizm