Naturalne sterydy to marketingowe określenie suplementów, których nie należy utożsamiać ze sterydami anaboliczno-androgennymi (AAS), czyli testosteronem i jego syntetycznymi pochodnymi. Najlepiej udokumentowanym legalnym wsparciem masy i siły jest kreatyna, która w metaanalizie Delpino i wsp. z 2022 roku zwiększała beztłuszczową masę ciała średnio o 1,10 kg u osób trenujących siłowo [1], oraz białko, po którym przyrost beztłuszczowej masy ciała był średnio o 0,30 kg większy (Morton i wsp. 2018) [2]. Wyniki dla witaminy D i mięśni są niespójne [3] [4], a w analizie 50 popularnych boosterów testosteronu dane wskazujące na wzrost tego hormonu znaleziono dla 27 ze 109 zawartych w nich składników, często obok wyników sprzecznych [5].
Świat Supli sprzedaje suplementy diety, nie sterydy, i nie zachęca do ich stosowania. Jeśli masz żółte oczy lub skórę, ból w klatce piersiowej albo bardzo wysokie ciśnienie, przejdź od razu do objawów alarmowych.
Spis treści
1. Naturalne sterydy w skrócie: co działa na masę i siłę
Z legalnych suplementów najmocniejsze dowody na masę i siłę mają kreatyna i białko; dla witaminy D, boosterów roślinnych i ekdysteronu wyniki są niespójne lub słabe. Beztłuszczowa masa ciała to wszystko poza tkanką tłuszczową: mięśnie, woda, kości i narządy.
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Suplement | Co pokazują badania u ludzi | Oświadczenie zdrowotne UE | Dla kogo |
|---|---|---|---|
| Kreatyna | +1,10 kg beztłuszczowej masy ciała z treningiem siłowym; bez treningu nie wykazano istotnego efektu [1] | Tak: wydolność w krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeniach, przy 3 g kreatyny dziennie [6] | Dorośli trenujący siłowo |
| Białko (odżywka) | +0,30 kg beztłuszczowej masy ciała i +2,49 kg w maksymalnym ciężarze na jedno powtórzenie [2] | Tak: wzrost i utrzymanie masy mięśniowej [6] | Osoby, którym trudno pokryć białko z diety |
| Witamina D | Wyniki niespójne: w jednej metaanalizie mały wzrost siły [3], w nowszej brak korzyści dla mięśni, także przy niskim stężeniu witaminy D [4] | Tak: prawidłowe funkcjonowanie mięśni [6] | Osoby z niedoborem rozpoznanym przez lekarza; nie jako sposób na siłę |
| Boostery roślinne | Dane wskazujące na wzrost testosteronu dla 27 ze 109 składników popularnych boosterów, dla 15 z nich także wyniki sprzeczne [5] | Brak dla roślin; cynk: prawidłowy poziom testosteronu we krwi [6] | Brak podstaw do rutynowego polecania; podejrzenie niedoboru testosteronu wymaga oceny lekarskiej |
| Ekdysteron | Wyniki niespójne: w jednym badaniu większy przyrost masy mięśniowej [7], w innym bez różnic wobec placebo [8] | Brak | Niezakazany, ale monitorowany przez Światową Agencję Antydopingową (WADA) w 2026 roku [9] |
Tabela podsumowuje metaanalizy i badania opisane niżej. Produkty z dwóch najlepiej zbadanych grup znajdziesz w sklepie Świat Supli w kategoriach kreatyny i odżywki białkowe.
2. Czy istnieją naturalne sterydy?
Nie wykazano, by jakikolwiek suplement działał jak sterydy anaboliczno-androgenne (AAS). Związki o budowie steroidowej występują w przyrodzie, ale określenie naturalne sterydy w sklepach jest marketingowe. Pod hasłem naturalne sterydy sklepy sprzedają zwykle ekstrakty roślinne, takie jak buzdyganek ziemny (tribulus) i kozieradka, ekdysteroidy z roślin oraz kreatynę.
Ekdysteroidy, na przykład ekdysteron, to związki roślinne o budowie steroidowej, a badania u ludzi dają niespójne wyniki. W badaniu Isenmanna i wsp. z 2019 roku 46 młodych mężczyzn trenowało siłowo przez 10 tygodni; w grupach z ekdysteronem przyrost masy mięśniowej i wyniku w wyciskaniu na ławce był istotnie większy, bez wzrostu wybranych wskaźników obciążenia wątroby i nerek [7]. W badaniu Wilborna i wsp. z 2006 roku u 45 mężczyzn trenujących siłowo przez 8 tygodni nie wykazano istotnych różnic wobec placebo w składzie ciała, sile ani testosteronie [8]. Brak zmian kilku wskaźników przez 10 tygodni nie potwierdza bezpieczeństwa długotrwałego stosowania. Ekdysteron nie jest na liście zabronionej, ale Światowa Agencja Antydopingowa (WADA) monitoruje go w 2026 roku jako środek anaboliczny [9], a autorzy badania z 2019 roku proponowali jego zakaz [7].
Poważnym ryzykiem przy produktach reklamowanych jako naturalny steryd są ukryte sterydy. W amerykańskim rejestrze polekowych uszkodzeń wątroby opisano 44 mężczyzn z uszkodzeniem wątroby po suplementach kulturystycznych: żółtaczkę miało 100%, a do szpitala trafiło 71% [10]. W części przebadanych produktów wykryto sterydy anaboliczne niewymienione na etykiecie [10], a w badaniach antydopingowych opisano suplement z buzdygankiem zanieczyszczony zakazanym sterydem [11]. Pełny skład na etykiecie nie wyklucza zafałszowania, bo w opisanych przypadkach sterydów na etykiecie nie było [10]; unikaj preparatów reklamowanych jako legalny steryd czy prohormon.
3. Kreatyna: najlepiej zbadany legalny suplement na siłę
Kreatyna to związek wytwarzany w organizmie i obecny w mięsie; suplementacja zwiększa jej zapas w mięśniach, co tłumaczy lepsze wyniki w krótkich, intensywnych wysiłkach [12]. Według stanowiska International Society of Sports Nutrition (ISSN) z 2017 roku stosowanie kreatyny jest bezpieczne i dobrze tolerowane przez zdrowe osoby [12]. Kreatyna nie jest sterydem ani hormonem.
W metaanalizie Delpino i wsp. z 2022 roku, obejmującej 35 badań randomizowanych i 1192 uczestników, kreatyna zwiększała beztłuszczową masę ciała średnio o 0,68 kg, a w połączeniu z treningiem siłowym o 1,10 kg [1]. Bez treningu nie wykazano istotnego efektu (0,03 kg), a u mężczyzn przyrost wynosił 1,46 kg [1]. Liczby te to średnie różnice między grupami przyjmującymi kreatynę i placebo w badaniach o różnym czasie trwania, a nie całkowity przyrost uczestników, i nie prognozują indywidualnego wyniku [1]. Kreatyna działa więc razem z treningiem, nie zamiast niego; jest opcjonalnym dodatkiem, a siłę i mięśnie można rozwijać również bez niej.
Kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych; korzystne działanie występuje przy spożyciu 3 g kreatyny dziennie, a oświadczenie dotyczy dorosłych wykonujących intensywne ćwiczenia [6].
4. Białko: podstawa przyrostu masy mięśniowej
Odżywka białkowa nie działa inaczej niż białko z jedzenia, ale ułatwia pokrycie zapotrzebowania. W metaanalizie Mortona i wsp. z 2018 roku, obejmującej 49 badań randomizowanych i 1863 uczestników trenujących siłowo co najmniej 6 tygodni, dodatek białka zwiększał maksymalny ciężar na jedno powtórzenie średnio o 2,49 kg, a beztłuszczową masę ciała o 0,30 kg więcej niż w grupach bez dodatku białka; to średnie różnice między grupami, nie przewidywany wynik jednej osoby [2]. W analizie podgrup u osób już trenujących siłowo przyrost wynosił 1,05 kg, a u początkujących 0,15 kg bez istotnej różnicy; efekt malał z wiekiem, a powyżej pewnego całkowitego spożycia białka z diety i odżywek dalszego przyrostu masy nie obserwowano [2].
Białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w jej utrzymaniu [6]. Odżywkę traktuj jako uzupełnienie posiłków, nie ich zamiennik.
4.1. Suplementy, które mają sens przy treningu na masę i siłę
Jeśli po lekturze wiesz już, że najlepiej zbadane są kreatyna i białko, poniżej są produkty z naszej oferty, które spełniają opisane kryteria. Oba działają razem z treningiem i dietą, nie zamiast nich.
BioTechUSA 100% Creatine Monohydrate, 500 g
Porcja dzienna według producenta: 3,4 g mikronizowanego monohydratu kreatyny, co producent deklaruje jako 3 g kreatyny; opakowanie wystarcza na 147 porcji.
Dla dorosłych, którzy trenują intensywnie, np. siłowo albo interwałowo. Kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych; korzystny efekt występuje przy spożyciu 3 g kreatyny dziennie, a oświadczenie dotyczy osób dorosłych wykonujących intensywne ćwiczenia fizyczne [6].
Skład: mikronizowany monohydrat kreatyny; według producenta produkt wytworzono w zakładzie, który przetwarza także m.in. mleko, jaja, zboża zawierające gluten, soję, orzechy, ryby i skorupiaki. Producent podaje, że produktu nie powinny spożywać osoby poniżej 18 lat, osoby chore oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią. Przed badaniami krwi powiedz lekarzowi, że przyjmujesz kreatynę; przy przyjmowanych lekach uzgodnij stosowanie z lekarzem.
Porcja 30 g proszku dostarcza według tabeli na stronie produktu 21,6 g białka i 112,5 kcal; zawartość białka może się nieco różnić między smakami, więc skład wybranego smaku sprawdź na jego etykiecie. Opakowanie wystarcza na około 66 porcji.
Dla osób trenujących siłowo, które nie dojadają białka i wolą duże opakowanie. Białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej; w tej odżywce białko daje około 77% energii, więcej niż wymaga warunek źródła białka [6].
Zawiera mleko i lecytynę sojową. Przy chorobach nerek uzgodnij stosowanie z lekarzem. Według informacji na stronie produktu nie stosować w ciąży; stosowanie w okresie karmienia piersią i u osób niepełnoletnich uzgodnij z lekarzem.
Suplement diety nie zastąpi zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia. Karty nie są zestawem do łączenia: wybierz produkt, który uzupełnia to, czego brakuje w Twojej diecie, i sprawdź porcję oraz przeciwwskazania na etykiecie.
5. Witamina D: niespójne wyniki dla mięśni
Wyniki badań witaminy D dla siły i masy mięśniowej są niespójne. W metaanalizie Beaudart i wsp. z 2014 roku, obejmującej 30 badań randomizowanych i 5615 osób o średnim wieku 61,1 roku, witamina D dawała mały wzrost siły mięśni (standaryzowana różnica średnich 0,17), a nie wykazano istotnego wpływu na masę mięśniową; efekt był wyraźniejszy u osób ze stężeniem 25(OH)D, czyli głównej krążącej postaci witaminy D, poniżej 30 nmol/l [3]. W nowszej metaanalizie Bislev i wsp. z 2021 roku, obejmującej 54 badania z placebo i 8747 osób, nie wykazano korzyści dla zdrowia mięśni, także w badaniach z niskim wyjściowym stężeniem witaminy D [4]. Obie prace nie dotyczyły sportowców.
Dla testosteronu wyniki też są sprzeczne: w małym badaniu Pilza i wsp. z 2011 roku u 54 mężczyzn z nadwagą i niedoborem witaminy D testosteron całkowity wzrósł w ciągu roku z 10,7 do 13,4 nmol/l [13], a w badaniu Lerchbaum i wsp. z 2019 roku u 100 mężczyzn z niskim testosteronem nie wykazano wpływu witaminy D na ten hormon [14]. Uzupełnianie rozpoznanego niedoboru to co innego niż sposób na siłę. Wytyczne Endocrine Society z 2024 roku nie zalecają rutynowego oznaczania 25(OH)D u osób bez wskazań [15]; o badaniu decyduje lekarz, na przykład przy objawach lub chorobach sprzyjających niedoborowi.
6. Roślinne boostery testosteronu: słabsze dowody
Boostery testosteronu to mieszanki roślin, aminokwasów i minerałów, które mają pobudzać własną produkcję hormonu. W analizie Clemesha i wsp. z 2020 roku 90% z 50 badanych produktów reklamowano jako podnoszące testosteron. W tych produktach znaleziono 109 składników: dla 27 z nich istniały dane wskazujące na wzrost testosteronu, ale dla 15 z tych 27 także wyniki sprzeczne lub neutralne, a dla 11 dane o spadku [5]. Analiza dotyczyła składników, nie skuteczności gotowych produktów. Trzynaście produktów przekraczało górny poziom spożycia według amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA) dla cynku, witaminy B3 lub magnezu [5].
W przeglądzie systematycznym Smith i wsp. z 2021 roku, obejmującym 32 badania randomizowane z 13 ziołami, tylko 9 wykazało istotny wzrost testosteronu, a niskie ryzyko błędu miało 6; najlepsze wyniki miały kozieradka i ashwagandha [16]. Dla buzdyganka ziemnego w badaniu 21 młodych mężczyzn nie wykazano istotnej różnicy w stężeniu testosteronu wobec placebo po 4 tygodniach [17].
Jedynym dopuszczonym w UE oświadczeniem zdrowotnym o testosteronie jest to dla cynku: cynk pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu testosteronu we krwi [6]. Ekstrakty roślinne takich oświadczeń nie mają. Produkty z tej grupy znajdziesz w kategorii boostery testosteronu.
7. Naturalne sterydy a stosowanie sterydów
Jeśli już stosujesz sterydy, suplement nie zmniejszy ich ryzyka, a podstawą są badania krwi i lekarz. Podczas cyklu organizm ogranicza własne wytwarzanie testosteronu, a w badaniu HAARLEM rok od rozpoczęcia cyklu 11% mężczyzn wciąż miało niski testosteron, a 34% całkowitą liczbę plemników poniżej 40 mln [18]. Sterydy hamują wytwarzanie plemników, a ich powrót trwał w tym badaniu około roku, więc przy planach rodzicielskich trzeba to omówić z lekarzem i zbadać nasienie [18]. Co dzieje się z hormonami po odstawieniu i jak wygląda leczenie, opisujemy we wpisie o odbloku po cyklu (PCT).
Jakie badania zrobić, opisujemy we wpisie o badaniach krwi. O ryzyku samych substancji piszemy w tekstach o najczęściej stosowanych sterydach i o sterydach anabolicznych i SARM-ach.
8. Objawy alarmowe: kiedy do lekarza
- zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, uporczywy świąd: pilnie do lekarza [10],
- ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca, omdlenie: dzwoń pod 112,
- nagłe zaburzenia mowy lub widzenia, drętwienie albo osłabienie kończyn: dzwoń pod 112 bez względu na wynik ciśnienia,
- ciśnienie skurczowe powyżej 180 mmHg lub rozkurczowe powyżej 120 mmHg (wystarczy jedna z tych wartości) z bólem w klatce piersiowej, dusznością albo bólem głowy: dzwoń pod 112 [19],
- ciśnienie skurczowe powyżej 180 mmHg lub rozkurczowe powyżej 120 mmHg bez takich objawów: zmierz ponownie po kilku minutach spokoju, a jeśli wynik się utrzymuje, skontaktuj się z lekarzem jeszcze tego dnia [19],
- nagły ból ścięgna z trzaskiem i utratą siły: ortopeda tego samego dnia; u stosujących sterydy zerwania ścięgien zgłaszano częściej (22% wobec 6%) [20],
- wzwód trwający ponad 3–4 godziny, także bez bólu: natychmiast na szpitalny oddział ratunkowy [21],
- obniżony nastrój lub myśli samobójcze: pilnie do lekarza, telefon wsparcia 116 123, a w nagłej sytuacji 112.
9. Jak wybrać suplementy na masę i siłę
- Chcesz więcej siły i masy przy treningu siłowym: możesz rozważyć kreatynę, która ma mocne dowody z metaanaliz [1]; to opcjonalny dodatek, a siłę i mięśnie można rozwijać również bez niej.
- Nie dojadasz białka: dodaj odżywkę białkową do diety [2].
- Lekarz rozpoznał niedobór witaminy D: uzupełnij go według jego zaleceń, ale nie oczekuj pewnego wzrostu siły, bo wyniki badań są niespójne [3] [4].
- Rozważasz booster testosteronu: jeżeli podejrzewasz niedobór testosteronu, omów objawy z lekarzem, który zdecyduje o badaniach i oceni przyczyny ewentualnego obniżenia stężenia [22]; dopuszczone oświadczenie o testosteronie ma tylko cynk [6].
- Łączysz kilka preparatów: sprawdź, czy nie dublujesz składników. Górny tolerowany poziom spożycia cynku dla dorosłych to 25 mg dziennie łącznie z dietą i nie jest to zalecana ilość [23]; jakich suplementów nie łączyć, opisujemy we wpisie o łączeniu suplementów.
Nie podajemy schematów ani dawek, które wychodzą poza porcję z etykiety; porcję i przeciwwskazania sprawdzaj na karcie produktu.
Przy kreatynie sprawdzaj, ile samej kreatyny, a nie monohydratu, daje porcja dzienna, bo od tego zależy warunek 3 g z oświadczenia o wydolności [6]; przy odżywce białkowej porównuj ilość białka i cenę za porcję. Odżywki z koncentratu białka serwatkowego porównasz w kategorii koncentrat białek serwatkowych WPC w sklepie Świat Supli. Dowody i ograniczenia suplementacji podczas stosowania sterydów, w tym brak potwierdzonej ochrony przed powikłaniami, omawiamy w poradniku o suplementach na cyklu sterydowym.
10. Najczęstsze pytania o naturalne sterydy
10.1. Czym można zastąpić sterydy?
Żaden legalny suplement nie daje efektu sterydów. Najlepiej udokumentowane wsparcie masy i siły przy treningu siłowym to kreatyna (średnio +1,10 kg beztłuszczowej masy ciała) [1] i białko (średnio +0,30 kg) [2].
10.2. Jakie są roślinne sterydy?
Tak nazywa się potocznie ekdysteroidy (ekdysteron, turkesteron) i ekstrakty z buzdyganka czy kozieradki. Dla ekdysteronu wyniki są niespójne: jedno badanie pokazało większy przyrost masy [7], inne brak różnic wobec placebo [8]; dla buzdyganka nie wykazano istotnego wpływu na testosteron [17].
10.3. Jakie są naturalne boostery testosteronu?
Najczęściej kozieradka, ashwagandha, buzdyganek, kwas D-asparaginowy, maca i cynk. W przeglądzie 32 badań istotny wzrost testosteronu pokazało 9, głównie z kozieradką i ashwagandhą [16], a oświadczenie zdrowotne ma tylko cynk [6].
10.4. Co brać na szybki przyrost mięśni?
Nie ma suplementu na szybki przyrost bez treningu: kreatyna bez ćwiczeń nie zwiększała istotnie beztłuszczowej masy ciała [1]. Kreatyna i uzupełnianie białka mogą zwiększać efekty treningu siłowego; korzyści wykazano w metaanalizach [1] [2].
10.5. Czy kreatyna to steryd?
Nie. Kreatyna to związek wytwarzany w organizmie i obecny w mięsie, a suplementacja jest uznawana za bezpieczną u zdrowych osób [12]. Ma dopuszczone w UE oświadczenie zdrowotne dotyczące wydolności w krótkich, intensywnych ćwiczeniach [6].
10.6. Czy naturalne sterydy są legalne w sporcie?
Kreatyna i białko to zwykłe składniki diety sportowca, ale suplementy reklamowane jako anaboliczne bywają zanieczyszczone sterydami [10] [11]. Ekdysteron nie jest zakazany, lecz w 2026 roku WADA monitoruje go jako środek anaboliczny [9]; ze względu na niepewne dowody i bezpieczeństwo sportowcom objętym kontrolą odradzamy takie preparaty.
11. Podsumowanie
- Naturalne sterydy to określenie marketingowe: nie wykazano, by legalne suplementy działały jak sterydy anaboliczne.
- Mocne dowody ma kreatyna: +1,10 kg beztłuszczowej masy ciała z treningiem siłowym [1].
- Białko dodaje średnio 0,30 kg beztłuszczowej masy ciała i 2,49 kg w maksymalnym ciężarze na jedno powtórzenie [2].
- Wyniki dla witaminy D i mięśni są niespójne [3] [4]; niedobór rozpoznaje i leczy lekarz.
- Boostery roślinne mają słabe dowody: dane o wzroście testosteronu dla 27 ze 109 składników, często obok wyników sprzecznych [5] [16]; oświadczenie o testosteronie ma tylko cynk [6].
- Produkty reklamowane jako legalny steryd mogą zawierać ukryte sterydy, niewymienione na etykiecie [10].
12. Źródła
- Delpino F.M., Figueiredo L.M., Forbes S.C., Candow D.G., Santos H.O. Influence of age, sex, and type of exercise on the efficacy of creatine supplementation on lean body mass: A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Nutrition 2022;103-104:111791 (metaanaliza 35 badań randomizowanych o różnym czasie trwania; wyniki to średnie różnice wobec placebo, 1192 uczestników; beztłuszczowa masa ciała +0,68 kg ogółem, +1,10 kg z treningiem siłowym, +0,03 kg bez treningu (nieistotnie), mężczyźni +1,46 kg; beztłuszczowa masa obejmuje wodę, badania niejednorodne). europepmc.org/article/MED/35986981. Dostęp: 30.09.2026.
- Morton R.W., Murphy K.T., McKellar S.R. i wsp. A systematic review, meta-analysis and meta-regression of the effect of protein supplementation on resistance training-induced gains in muscle mass and strength in healthy adults. British Journal of Sports Medicine 2018;52(6):376–384 (metaanaliza 49 badań randomizowanych, 1863 uczestników, trening siłowy co najmniej 6 tygodni; różnice wobec grup bez dodatku białka: 1RM +2,49 kg, beztłuszczowa masa ciała +0,30 kg; w analizie podgrup osoby wytrenowane +1,05 kg (95% CI 0,61–1,50), niewytrenowane +0,15 kg (nieistotnie); w metaregresji efekt malał z wiekiem; brak dalszego przyrostu powyżej całkowitego spożycia białka 1,62 g/kg masy ciała na dobę (wartość badawcza, nie zalecenie)). europepmc.org/article/MED/28698222. Dostęp: 30.09.2026.
- Beaudart C., Buckinx F., Rabenda V. i wsp. The effects of vitamin D on skeletal muscle strength, muscle mass, and muscle power: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism 2014;99(11):4336–4345 (30 badań randomizowanych, 5615 osób, średni wiek 61,1 roku; siła SMD 0,17, masa mięśniowa SMD 0,058 (nieistotnie); większy efekt przy 25(OH)D poniżej 30 nmol/l i od 65. roku życia; głównie osoby starsze, różne dawki i formy). europepmc.org/article/MED/25033068. Dostęp: 30.09.2026.
- Bislev L.S., Grove-Laugesen D., Rejnmark L. Vitamin D and Muscle Health: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Placebo-Controlled Trials. Journal of Bone and Mineral Research 2021;36(9):1651–1660 (54 badania z placebo, 8747 osób, bez sportowców; nie wykazano korzyści dla siły, sprawności ani masy mięśniowej, także w podgrupach z niskim stężeniem witaminy D; nieco dłuższy czas testu wstawania i marszu oraz niższa siła zginaczy kolana przy witaminie D; różne dawki i schematy). europepmc.org/article/MED/34405916. Dostęp: 30.09.2026.
- Clemesha C.G., Thaker H., Samplaski M.K. 'Testosterone Boosting’ Supplements Composition and Claims Are not Supported by the Academic Literature. World Journal of Men’s Health 2020;38(1):115–122 (analiza 50 boosterów z wyszukiwarki Google: 90% produktów reklamowano jako podnoszące testosteron; w produktach znaleziono 109 składników; według wyników i dyskusji pełnego tekstu dla 27 ze 109 składników (24,8%) istniały dane wskazujące na wzrost testosteronu, z czego dla 15 z 27 także wyniki sprzeczne lub neutralne; dla 11 składników (10,1%) dane o spadku, dla 61,5% brak danych; 13 produktów przekraczało górny poziom spożycia FDA dla cynku, witaminy B3 lub magnezu; analiza składników, nie ocena skuteczności gotowych produktów). europepmc.org/article/MED/31385468. Dostęp: 30.09.2026.
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z 16.05.2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, pozycje: kreatyna (zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych; wyłącznie przy spożyciu 3 g kreatyny dziennie, dla dorosłych wykonujących ćwiczenia o dużej intensywności), białko (wzrost i utrzymanie masy mięśniowej; co najmniej źródło białka), witamina D (prawidłowe funkcjonowanie mięśni; co najmniej źródło witaminy D), cynk (utrzymanie prawidłowego poziomu testosteronu we krwi; co najmniej źródło cynku, 1,5 mg w porcji), magnez (zmniejszenie uczucia zmęczenia i znużenia; co najmniej źródło magnezu), witamina B6 (regulacja aktywności hormonalnej; co najmniej źródło witaminy B6), witaminy B6 i B12 (zmniejszenie uczucia zmęczenia i znużenia; co najmniej źródło witaminy). W wykazie brak oświadczeń dla buzdyganka, kozieradki, ashwagandhy, maca, tongkat ali, kwasu D-asparaginowego i ekdysteronu; oświadczenia dla substancji roślinnych czekają na ocenę. eur-lex.europa.eu/eli/reg/2012/432/oj/pol. Dostęp: 30.09.2026.
- Isenmann E., Ambrosio G., Joseph J.F. i wsp. Ecdysteroids as non-conventional anabolic agent: performance enhancement by ecdysterone supplementation in humans. Archives of Toxicology 2019;93(7):1807–1816 (46 młodych mężczyzn, 10 tygodni treningu siłowego, różne ilości ekdysteronu w suplementach (interwencja badawcza, nie zalecenie); istotnie większy przyrost masy mięśniowej i wyniku w wyciskaniu na ławce, bez wzrostu markerów toksyczności wątroby i nerek; autorzy proponują wpisanie ekdysteronu na listę zabronioną w klasie S1.2; jedno małe badanie). europepmc.org/article/MED/31123801. Dostęp: 30.09.2026.
- Wilborn C.D., Taylor L.W., Campbell B.I. i wsp. Effects of methoxyisoflavone, ecdysterone, and sulfo-polysaccharide supplementation on training adaptations in resistance-trained males. Journal of the International Society of Sports Nutrition 2006;3:19–27 (badanie randomizowane z placebo: 45 mężczyzn trenujących siłowo, 8 tygodni; według opisu protokołu w pełnym tekście 100 mg dziennie preparatu z Polypodium vulgare i korzenia suma standaryzowanego na 30 mg 20-hydroksyekdyzonu, a abstrakt podaje 200 mg ekdysteronu, co jest wewnętrzną rozbieżnością publikacji (interwencja badawcza, nie zalecenie); nie wykazano istotnych różnic w beztłuszczowej masie ciała, tkance tłuszczowej, sile ani testosteronie; mała próba). europepmc.org/article/MED/18500969. Dostęp: 30.09.2026.
- World Anti-Doping Agency. The 2026 Monitoring Program (substancje niewpisane na listę zabronioną, monitorowane w celu wykrycia wzorców nadużywania; środki anaboliczne w zawodach i poza zawodami: ekdysteron). wada-ama.org, 2026 Monitoring Program. Dostęp: 30.09.2026.
- Stolz A., Navarro V., Hayashi P.H. i wsp. Severe and protracted cholestasis in 44 young men taking bodybuilding supplements: assessment of genetic, clinical and chemical risk factors. Alimentary Pharmacology and Therapeutics 2019;49(9):1195–1204 (rejestr DILIN, USA: 44 mężczyzn ze średnią wieku 33 lata po suplementach kulturystycznych; żółtaczka u 100%, hospitalizacja 71%, bez zgonów; w części produktów sterydy anaboliczne niewymienione na etykiecie; seria przypadków). europepmc.org/article/MED/30934130. Dostęp: 30.09.2026.
- Pokrywka A., Obmiński Z., Malczewska-Lenczowska J., Fijałek Z., Turek-Lepa E., Grucza R. Insights into Supplements with Tribulus Terrestris used by Athletes. Journal of Human Kinetics 2014;41:99–105 (przegląd: sam ekstrakt z buzdyganka nie poprawiał statusu androgenowego ani wydolności sportowców; opisany incydent z suplementem zanieczyszczonym zakazanym sterydem; toksykologia badana tylko na zwierzętach). europepmc.org/article/MED/25114736. Dostęp: 30.09.2026.
- Kreider R.B., Kalman D.S., Antonio J. i wsp. International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. Journal of the International Society of Sports Nutrition 2017;14:18 (stanowisko towarzystwa naukowego, przegląd: kreatyna zwiększa zapas kreatyny w mięśniach i wyniki w intensywnych wysiłkach; stosowanie krótko- i długoterminowe bezpieczne u zdrowych osób; przegląd narracyjny). europepmc.org/article/MED/28615996. Dostęp: 30.09.2026.
- Pilz S., Frisch S., Koertke H. i wsp. Effect of vitamin D supplementation on testosterone levels in men. Hormone and Metabolic Research 2011;43(3):223–225 (analiza badania randomizowanego: 54 mężczyzn z nadwagą i niedoborem 25(OH)D, rok, 83 µg witaminy D dziennie (interwencja badawcza, nie zalecenie) albo placebo; testosteron całkowity z 10,7 do 13,4 nmol/l w grupie z witaminą D, bez zmian w placebo; mała próba, analiza wtórna). europepmc.org/article/MED/21154195. Dostęp: 30.09.2026.
- Lerchbaum E., Trummer C., Theiler-Schwetz V. i wsp. Effects of vitamin D supplementation on androgens in men with low testosterone levels: a randomized controlled trial. European Journal of Nutrition 2019;58(8):3135–3146 (badanie randomizowane z placebo: 100 zdrowych mężczyzn z testosteronem poniżej 10,4 nmol/l i 25(OH)D poniżej 75 nmol/l, 12 tygodni, 20 000 IU witaminy D3 tygodniowo (interwencja badawcza, nie zalecenie); nie wykazano wpływu na testosteron całkowity ani inne androgeny; 94 osoby ukończyły badanie). europepmc.org/article/MED/30460609. Dostęp: 30.09.2026.
- Demay M.B., Pittas A.G., Bikle D.D. i wsp. Vitamin D for the Prevention of Disease: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism 2024;109(8):1907–1947 (wytyczne: panel sugeruje nie wykonywać rutynowo oznaczeń 25(OH)D w rozważanych populacjach bez wskazań; odradza suplementację powyżej norm spożycia w celu zapobiegania chorobom u zdrowych dorosłych poniżej 75 lat; dotyczy profilaktyki, nie diagnostyki i leczenia niedoboru). europepmc.org/article/MED/38828931. Dostęp: 30.09.2026.
- Smith S.J., Lopresti A.L., Teo S.Y.M., Fairchild T.J. Examining the Effects of Herbs on Testosterone Concentrations in Men: A Systematic Review. Advances in Nutrition 2021;12(3):744–765 (przegląd systematyczny 32 badań randomizowanych z 13 ziołami, mężczyźni od 18 lat; istotny wzrost testosteronu w 9 z 32 badań, niskie ryzyko błędu w 6; najlepsze wyniki kozieradka i ashwagandha; małe próby, różne ekstrakty, 16 badań u mężczyzn poniżej 40 lat). europepmc.org/article/MED/33150931. Dostęp: 30.09.2026.
- Neychev V.K., Mitev V.I. The aphrodisiac herb Tribulus terrestris does not influence the androgen production in young men. Journal of Ethnopharmacology 2005;101(1-3):319–323 (badanie randomizowane: 21 mężczyzn w wieku 20–36 lat, 3 grupy po 7 osób, 4 tygodnie, 10 lub 20 mg ekstraktu na kg masy ciała na dobę (interwencja badawcza, nie zalecenie); brak istotnej różnicy testosteronu, androstendionu i LH wobec placebo; bardzo mała próba). europepmc.org/article/MED/15994038. Dostęp: 30.09.2026.
- Smit D.L., Buijs M.M., de Hon O., den Heijer M., de Ronde W. Disruption and recovery of testicular function during and after androgen abuse: the HAARLEM study. Human Reproduction 2021;36(4):880–890 (badanie prospektywne: 100 mężczyzn trenujących amatorsko, różne samodzielnie dobierane sterydy; testosteron po 3 miesiącach od końca cyklu bez istotnej różnicy wobec wartości wyjściowych, rok od rozpoczęcia niski testosteron u 11% i całkowita liczba plemników poniżej 40 mln u 34%; powrót produkcji plemników szacowany na około rok; krótka obserwacja po cyklu). europepmc.org/article/MED/33550376. Dostęp: 29.09.2026.
- American Heart Association. Hypertensive crisis: when you should call 911 for high blood pressure (informacja dla pacjentów: ciśnienie powyżej 180/120 mmHg, postępowanie bez objawów i z objawami uszkodzenia narządów). heart.org, hypertensive crisis. Dostęp: 29.09.2026.
- Kanayama G., DeLuca J., Meehan W.P. i wsp. Ruptured Tendons in Anabolic-Androgenic Steroid Users: A Cross-Sectional Cohort Study. American Journal of Sports Medicine 2015;43(11):2638–2644 (badanie przekrojowe: 142 doświadczonych kulturystów w wieku 35–55 lat, 88 z co najmniej 2 latami stosowania sterydów i 54 niestosujących; zerwanie ścięgna 22% wobec 6%; dane z wywiadu). europepmc.org/article/MED/26362436. Dostęp: 30.09.2026.
- NHS. Priapism (painful erections) (informacja dla pacjentów: erekcja trwająca ponad 3–4 godziny wymaga natychmiastowej pomocy na oddziale ratunkowym). nhs.uk, priapism. Dostęp: 30.09.2026.
- Bhasin S., Brito J.P., Cunningham G.R. i wsp. Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism 2018;103(5):1715–1744 (wytyczne: rozpoznanie niedoboru tylko przy objawach i jednoznacznie, powtarzalnie niskim testosteronie; pierwsze badanie to testosteron całkowity rano na czczo, potwierdzony powtórnym oznaczeniem; testosteron wolny przy wyniku blisko dolnej granicy normy lub stanach zmieniających SHBG; dalsza diagnostyka przyczyny). europepmc.org/article/MED/29562364. Dostęp: 30.09.2026.
- European Food Safety Authority. Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the Scientific Committee on Food (SCF) and the EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), wersja 8 z 2023 r. (górny tolerowany poziom spożycia cynku dla dorosłych: 25 mg dziennie ze wszystkich źródeł). efsa.europa.eu, UL summary tables. Dostęp: 29.09.2026.
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.
