Gliceryna i glicerol to ta sama substancja, propano-1,2,3-triol, a w żywności oznacza się ją symbolem E422. To słodka w smaku, bezbarwna ciecz, która wiąże wodę, dlatego utrzymuje wilgoć w jedzeniu, kosmetykach i otoczkach kapsułek [1] [2]. W małych ilościach, np. z jedzenia i otoczek kapsułek, nie budzi obaw: Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w 2017 roku uznał, że nie trzeba ustalać dla niej liczbowego limitu dziennego spożycia [3]. W 2026 roku EFSA ustalił jednak ostrą dawkę referencyjną, czyli ilość na jedno spożycie: 125 mg glicerolu na kg masy ciała, i ocenił, że jeden napój typu slush może ją przekroczyć we wszystkich grupach wiekowych [4]. Najbardziej narażone są małe dzieci [5] [6], a w sporcie glicerol w dużych dawkach zwiększa ilość wody zatrzymanej przed wysiłkiem, ale tylko w części badań poprawiał wyniki [7] [8].
Aktualizacja 14.10.2026: dodaliśmy ocenę bezpieczeństwa E422 według EFSA, ostrzeżenia o napojach slush z glicerolem dla dzieci i aktualne badania o glicerolu w sporcie oraz poprawiliśmy opis właściwości gliceryny.
Polecamy: napój izotoniczny i elektrolity na trening w upale
Spis treści
1. Co to jest gliceryna (glicerol)? Czy glicerol i gliceryna to to samo?
Tak, glicerol i gliceryna to ta sama substancja. Glicerol to nazwa chemiczna, gliceryna to nazwa zwyczajowa i handlowa, a nazwa systematyczna brzmi propano-1,2,3-triol. Wzór chemiczny to C3H8O3: cząsteczka ma trzy grupy hydroksylowe, więc chemicznie glicerol jest alkoholem trójwodorotlenowym [1]. W składzie kosmetyków, zapisanym według międzynarodowego nazewnictwa INCI, zobaczysz nazwę Glycerin [9], a na etykiecie żywności nazwę glicerol albo symbol E422 [2].
Unijne przepisy o etykietach zaliczają glicerol do polioli, czyli alkoholi z więcej niż dwiema grupami hydroksylowymi[10]. W organizmie glicerol nie jest obcą substancją: wątroba wykorzystuje go jako jeden z surowców do wytwarzania glukozy [11].
1.1. Właściwości gliceryny
Według bazy PubChem gliceryna to ciecz o słodkim smaku i gęstości 1,26 g/cm3, cięższa od wody. Krzepnie w okolicy 18 stopni C, a wrze w 290 stopniach C, rozkładając się. Jest higroskopijna, czyli przyciąga wilgoć z otoczenia, miesza się z wodą i etanolem, ale nie rozpuszcza się w olejach [1]. Ta ostatnia cecha prostuje częsty błąd: gliceryna nie jest rozpuszczalnikiem tłuszczów, tylko składnikiem fazy wodnej kremów i napojów.
1.2. Jak otrzymuje się glicerynę?
Glicerol do żywności pozyskuje się z olejów i tłuszczów, a potem oczyszcza. W 2022 roku EFSA zaproponowała, by definicja E422 obejmowała wyłącznie glicerol z olejów i tłuszczów roślinnych, oczyszczany m.in. przez destylację, i zaleciła obniżenie limitów arsenu, ołowiu, rtęci i kadmu oraz wprowadzenie limitu akroleiny [12]. Rozporządzenie Komisji z czerwca 2023 roku wprowadziło te zmiany do unijnej specyfikacji: E422 otrzymuje się wyłącznie z olejów i tłuszczów roślinnych, bezpośrednio albo z surowej gliceryny powstającej przy produkcji biodiesla, a potem oczyszcza m.in. przez destylację; obowiązują też niższe limity metali i limit akroleiny [13]. Jeśli unikasz składników pochodzenia zwierzęcego, pamiętaj, że w kosmetykach nazwa Glycerin nie mówi nic o pochodzeniu surowca [9] i o źródło trzeba zapytać producenta.
2. Gliceryna spożywcza E422: w jakim jedzeniu jest glicerol?
E422 należy w UE do grupy dodatków, które można stosować w ilości quantum satis, czyli nie większej, niż potrzeba do osiągnięcia celu technologicznego [2]. Glicerol pełni w żywności rolę substancji utrzymującej wilgoć, czyli chroni produkt przed wysychaniem w suchym powietrzu [2]. Znajdziesz go też w otoczkach kapsułek miękkich, np. w kapsułkach z olejem rybim; w naszej Świat Supli Omega 3 karta podaje glicerol jako substancję utrzymującą wilgoć w otoczce z żelatyny [14].
W napojach typu slush glicerol zastępuje część cukru i nie pozwala, by napój zamarzł na kamień [15]. Według producentów, na których powołuje się brytyjska agencja FSA, większość takich napojów zawiera do 50 g glicerolu na litr, a limitu glicerolu w napojach nie ma [5]. Glicerol jest też składnikiem części napojów dla sportowców; przykładem są shoty przedtreningowe, w których producenci dodają go jako składnik pompujący [16] [17]. W składach dwóch napojów w proszku z naszej kategorii izotoniki, które opisujemy dalej, glicerolu nie ma: ich podstawą są cukry i sód [18] [19].
2.1. Ile kalorii ma gliceryna i czy słodzi?
Gliceryna ma słodki smak [1], ale nie jest bezkaloryczna. Na unijnej etykiecie liczy się ją jako poliol: wchodzi do węglowodanów w tabeli wartości odżywczej, a do obliczania energii stosuje się 2,4 kcal na gram [10]. Osoby z cukrzycą powinny więc wliczać glicerol do węglowodanów z etykiety. Wątroba może zamieniać glicerol w glukozę [11], ale sam ten fakt nie mówi, jak glicerol z konkretnego produktu wpłynie na Twój cukier, więc przy cukrzycy kieruj się pomiarami glukometrem i zaleceniami diabetologa.
3. Glicerol w sporcie: hiperhydratacja, pompa i WADA
Sportowcy wytrzymałościowi stosują glicerol do hiperhydratacji, czyli nawodnienia ponad zwykły poziom przed długim wysiłkiem w upale. Metaanaliza Goulet i wsp. z 2007 roku objęła badania, w których uczestnicy przyjmowali średnio 1,1 g glicerolu na kg masy ciała z 23,9 ml płynu na kg. W porównaniu z samą wodą organizm zatrzymywał o 7,7 ml płynu na kg więcej (14 porównań), a wydolność wytrzymałościowa poprawiła się średnio o 2,62 procent, ale tylko w 4 porównaniach; autorzy uznali, że danych jest za mało na pewne wnioski [7]. Dla osoby ważącej 70 kg taki protokół to około 77 g glicerolu i ponad 1,6 litra płynu, czyli prawie 9 razy więcej niż ostra dawka referencyjna EFSA z 2026 roku (125 mg na kg masy ciała na jedno spożycie, 8,75 g przy 70 kg) [4].
Nowsze przeglądy nie zmieniły tego obrazu, ale obejmują nie tylko glicerol. Przegląd systematyczny Jardine i wsp. z 2023 roku objął różne środki i protokoły hiperhydratacji, m.in. z glicerolem i z sodem: 38 badań i 403 uczestników, w tym 361 mężczyzn. Z 22 badań oceniających wydolność poprawę czasu próby wykazały 2, pracy całkowitej 3, a wytrzymałości do odmowy 5, a objawy ze strony żołądka i jelit opisano w 26 badaniach; te liczby dotyczą wszystkich protokołów łącznie, a nie samego glicerolu [20]. Dane o samym glicerolu pochodzą z metaanalizy Goulet i wsp. opisanej wyżej i z badań w kolejnym akapicie. Metaanaliza McCubbin i Irwin z 2024 roku (10 publikacji, protokoły z glicerolem albo z sodem) wykazała niewielką do umiarkowanej poprawę czasu do odmowy (wielkość efektu g Hedgesa 0,31; 95-procentowy przedział ufności, który pokazuje niepewność oszacowania, od 0,13 do 0,50) i czasu w próbie na dystansie (g 0,25; od 0,002 do 0,51), bez wpływu na pracę całkowitą. Wynik dotyczy łącznie protokołów z glicerolem i z sodem, więc nie można go przypisać samemu glicerolowi; w badaniach brakowało kobiet i zawodników z elity [21].
Najnowsze badania z losową kolejnością warunków nie wykazały poprawy wyników. U 13 wytrenowanych biegaczy glicerol w dawce 1,2 g na kg z sodem i 25 ml płynu na kg zatrzymał w organizmie o 1189 ml więcej płynu, ale czas półmaratonu w cieple się nie zmienił [22]. U 10 osób rekreacyjnie aktywnych czas biegu na 5 km w 30 stopniach C wyniósł 22,95 minuty po glicerolu wobec 22,52 minuty po samej wodzie [23], a u 13 zdrowych mężczyzn napój z 7 procentami glicerolu i sodem nie wydłużył czasu jazdy do odmowy w 32 stopniach C [24]. Brak istotnej różnicy w małych badaniach nie dowodzi braku działania, ale nie pozwala obiecywać lepszego wyniku.
Opisane dawki to protokoły stosowane w badaniach, a nie instrukcja. Wszystkie znacznie przekraczają ostrą dawkę referencyjną EFSA, czyli 125 mg glicerolu na kg masy ciała na jedno spożycie [4], dlatego nie polecamy samodzielnej hiperhydratacji glicerolem. Dietetycy sportowi z Australii w stanowisku z 2020 roku, wydanym przed tą oceną EFSA, uznawali hiperhydratację z sodem albo glicerolem za strategię przydatną w niektórych sytuacjach przy wysiłku w upale [25]; to stanowisko nie rozstrzyga bezpieczeństwa takich dawek w świetle nowej oceny. W przeglądzie van Rosendal i wsp. u niewielkiej liczby uczestników opisano nudności, dolegliwości żołądkowe, zawroty i bóle głowy [8].
3.1. Glicerol na pompę mięśniową: co wiadomo?
Producenci shotów przedtreningowych opisują glicerol jako składnik pompujący. W naszym wyszukiwaniu w PubMed (14.10.2026, 79 rekordów) nie znaleźliśmy badania z losowym przydziałem, które mierzyłoby wpływ wypitego glicerolu na pompę mięśniową, obwód lub siłę przy treningu siłowym [26]. Ilości glicerolu w shotach bardzo się różnią: w kartach shotów w naszym sklepie jest np. 375 mg w porcji 30 ml [16] i 10 g w porcji 60 ml [17]. 10 g to dla osoby ważącej 70 kg około 0,14 g na kg, kilka razy mniej niż średnio 1,1 g na kg w badaniach hiperhydratacji [7], ale więcej niż ostra dawka referencyjna EFSA z 2026 roku. Ta dawka to 125 mg glicerolu na kg masy ciała na jedno spożycie, czyli 8,75 g przy 70 kg i 7,5 g przy 60 kg; 10 g odpowiada jej dopiero przy 80 kg [4]. EFSA wyznaczył ją ostrożnie, od ilości, powyżej której glicerol może działać jak lek; jej przekroczenie nie oznacza pewnego zatrucia, ale wychodzi poza ilość uznaną za bezpieczną przy jednym spożyciu [4]. W badaniach sportowych dorośli przyjmowali więcej, zawsze z dużą ilością płynu, a opisywano wtedy nudności i bóle głowy [7] [8].
3.2. Czy glicerol jest dopingiem? Status na liście WADA
Od 2010 roku glicerol był na liście substancji zakazanych Światowej Agencji Antydopingowej (WADA), bo zwiększając objętość osocza, mógł teoretycznie maskować doping krwi. Metaanaliza Koehler i wsp. z 2013 roku pokazała jednak, że po glicerolu objętość osocza rosła tylko o 3,3 procent bardziej niż po samym płynie (5 badań, 54 uczestników), a wpływ na hemoglobinę i hematokryt był niewielki albo żaden [27]. Od 2018 roku glicerol nie jest substancją zakazaną; usunięto go z kategorii S5, diuretyki i środki maskujące [28].
3.3. Napój izotoniczny, elektrolity czy glicerol: co wybrać na trening?
Na zwykłym treningu celem jest, by nie stracić z potem więcej niż 2 procent masy ciała; ile pić, sprawdzisz, ważąc się przed i po treningu, a napoje z elektrolitami i węglowodanami w niektórych sytuacjach dają więcej niż sama woda [29]. Dla roztworów węglowodanowo-elektrolitowych UE dopuszcza oświadczenie, że pomagają utrzymać wytrzymałość podczas długotrwałych ćwiczeń wytrzymałościowych i zwiększają wchłanianie wody podczas ćwiczeń, jeśli napój ma 80-350 kcal z węglowodanów i 460-1150 mg sodu na litr oraz spełnia warunki co do rodzaju cukrów i osmolalności [30].
Olimp Iso Plus po przygotowaniu według karty daje 240 kcal i 480 mg sodu na litr [18], a Isostar w proszku 296 kcal i 680 mg sodu na litr [19]. Karty nie podają osmolalności ani udziału poszczególnych cukrów, więc nie przypisujemy tym produktom opisanego wyżej oświadczenia [18] [19]. Activlab Elektrolity to tabletki musujące bez dużej ilości cukru: 3 tabletki dziennie dają 792 mg sodu i 300 mg potasu [31], a potas pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i układu nerwowego [30]. Sód z obu produktów doliczasz do sodu z jedzenia, przy zaleceniu WHO dla dorosłych poniżej 2000 mg dziennie; zalecenie dotyczy codziennej diety, nie strat z potem w czasie długiego wysiłku, dlatego elektrolity mają sens w dni mocnego pocenia, a nie codziennie [32]. Shotów z glicerolem w tym wpisie nie polecamy: w naszym wyszukiwaniu nie znaleźliśmy badań nad glicerolem i pompą mięśniową [26], a porcja 10 g przekracza u osób ważących mniej niż 80 kg ostrą dawkę referencyjną EFSA [4]. Porównanie innych napojów znajdziesz w rankingu elektrolitów dla osób aktywnych, a shotów i proszków przed treningiem w rankingu przedtreningówek. Część shotów przedtreningowych zawiera kofeinę, np. 100 mg w porcji 30 ml [16], więc jeśli łączysz je z kawą albo inną przedtreningówką, policz łączną dzienną dawkę kofeiny.
Przy ciąży, karmieniu piersią i u osób poniżej 18 lat zapytaj lekarza przed stosowaniem napojów sportowych.
Dla kogo: dla dorosłych, którzy trenują długo albo w cieple i chcą pić w trakcie wysiłku napój z węglowodanami i sodem zamiast samej wody [29].
W porcji według karty produktu (17,5 g proszku w 250 ml wody): 60 kcal, 15 g węglowodanów, w tym 12 g cukrów, 0,12 g sodu oraz 20 procent referencyjnej wartości spożycia kilkunastu witamin; w składzie m.in. cukier, maltodekstryny, glukoza, fruktoza, słodziki acesulfam K i sukraloza [18].
Dlaczego ten produkt: to napój z węglowodanami i sodem do picia w trakcie wysiłku; litr gotowego napoju daje według karty 240 kcal i 480 mg sodu [18].
Jak stosować według karty: porcję rozpuść w 250 ml wody i pij w trakcie wysiłku [18]. Napój zawiera cukier, więc przy cukrzycy wlicz go do planu posiłków. Ostrzeżenia z karty produktu: nie przekraczaj zalecanej porcji, przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci [18]. Według karty sklepu producent nie deklaruje alergenów; przy alergii sprawdź etykietę na opakowaniu [18].
Activlab Elektrolity, 20 tabletek musujących
Dla kogo: dla dorosłych, którzy dużo się pocą, np. przy treningu w upale, i chcą uzupełnić sód i potas napojem z małą ilością cukru.
W 3 tabletkach według karty produktu: 792 mg sodu, 300 mg potasu, 180 mg witaminy C i 1,2 g glukozy; w składzie m.in. sorbitole i sukraloza [31].
Dlaczego ten produkt: potas pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i układu nerwowego [30], a jedna tabletka w 200 ml wody to szybki sposób na napój z elektrolitami [31].
Jak stosować według karty: 1 tabletka w 200 ml wody, 3 tabletki dziennie [31]. Przy nadciśnieniu, chorobach nerek albo lekach, które podnoszą potas, np. inhibitorach konwertazy angiotensyny (ACE), sartanach i diuretykach oszczędzających potas, najpierw porozmawiaj z lekarzem [33]. 792 mg sodu z 3 tabletek doliczasz do sodu z jedzenia (WHO zaleca dorosłym mniej niż 2000 mg dziennie), więc stosuj je w dni mocnego pocenia [32]. Ostrzeżenia producenta: nie przekraczaj zalecanej porcji; może zawierać pochodne zbóż z glutenem, mleka i soi; zawiera substancję słodzącą [34].
Dla kogo: dla dorosłych, którzy trenują albo startują dłużej, np. w biegu lub na rowerze, i chcą pić w trakcie wysiłku napój z większą ilością węglowodanów i sodu.
W 500 ml napoju według karty produktu (40 g proszku): 148 kcal, 35 g węglowodanów, w tym 28 g cukrów, 0,34 g sodu, 160 mg wapnia i 62 mg magnezu; w składzie m.in. sacharoza, syrop glukozowy, maltodekstryna, cytrynian sodu i chlorek sodu [19].
Dlaczego ten produkt: litr gotowego napoju daje według karty 296 kcal i 680 mg sodu, czyli więcej węglowodanów i sodu niż Iso Plus [19] [18].
Jak stosować według karty: 40 g proszku, czyli 3 miarki, wymieszaj z 500 ml wody [19]. 28 g cukrów w 500 ml napoju uwzględnij przy cukrzycy w planie posiłków, a sód z napoju dolicz do sodu z jedzenia [32]. Karta sklepu nie podaje ostrzeżeń producenta ani listy alergenów, więc przed zakupem przeczytaj etykietę na opakowaniu [19].
Izotoniki i elektrolity w sklepie Świat Supli
Dwa napoje węglowodanowo-elektrolitowe w proszku i elektrolity w tabletkach na długi trening.
4. Czy glicerol jest szkodliwy? E422 w ocenie EFSA
W 2017 roku panel EFSA ponownie ocenił E422. Uznał, że glicerol ma niską toksyczność ostrą, nie budzi obaw co do uszkadzania materiału genetycznego ani działania rakotwórczego, a w badaniach na zwierzętach nie stwierdzono działań niepożądanych. Panel nie ustalił liczbowego dopuszczalnego dziennego spożycia i nie widział zagrożenia przy zgłoszonych zastosowaniach dodatku [3]. Ostrożnie oszacował też, że działanie lecznicze glicerolu pojawia się od 125 mg na kg masy ciała na godzinę, i zwrócił uwagę, że niemowlęta i małe dzieci mogą przyjąć taką ilość z mniej niż jedną puszką 330 ml napoju smakowego [3].
W maju 2026 roku panel EFSA na zlecenie Komisji Europejskiej ocenił jednorazowe spożycie glicerolu z napojów. Na podstawie tej samej ostrożnej dawki ustalił ostrą dawkę referencyjną (ARfD), czyli ilość na jedno spożycie: 125 mg glicerolu na kg masy ciała. Uznał, że jeden napój slush (przyjęto 250 ml u dzieci i 500 ml u pozostałych) może ją przekroczyć we wszystkich grupach wiekowych, podobnie jak wino bezalkoholowe z proponowaną maksymalną ilością glicerolu, i zalecił Komisji rozważenie liczbowych limitów glicerolu w napojach [4]. Brak liczbowego dopuszczalnego dziennego spożycia z 2017 roku dotyczy więc stałego spożycia z żywności, a ARfD jednej porcji naraz [3] [4].
4.1. Gliceryna w napojach slush a dzieci
Brytyjscy i irlandzcy lekarze opisali 21 dzieci w wieku od 2 lat do 6 lat i 9 miesięcy (mediana 3 lata i 6 miesięcy), które w latach 2009-2024 nagle zachorowały po napoju typu slush. Prawie wszystkie objawy pojawiły się w ciągu 60 minut; 94 procent dzieci miało zaburzenia świadomości, a 95 procent niski cukier we krwi [15]. Według EFSA już jeden taki napój może przekroczyć ostrą dawkę referencyjną glicerolu [4]. Brytyjska agencja FSA zaleca, by dzieci poniżej 7 lat nie piły napojów slush z glicerolem, a dzieci poniżej 10 lat wypijały najwyżej jeden napój 350 ml dziennie; radzi też pytać sprzedawcę o glicerol i nie kupować napoju, gdy nie ma pewności [6]. To zalecenia z Wielkiej Brytanii; obejmują także gotowe napoje w saszetkach i zestawy do przygotowania slusha w domu [6].
4.2. Duże dawki glicerolu u dorosłych
U dorosłych dolegliwości opisywano przede wszystkim w badaniach z dużymi dawkami przed wysiłkiem: nudności, dolegliwości żołądkowe, zawroty i bóle głowy, u niewielkiej części uczestników [8]. Ilości z żywności i otoczek kapsułek są dużo mniejsze, a przy takich zastosowaniach EFSA nie widziała zagrożenia [3]. Inaczej jest z dużą ilością wypitą naraz, np. z napoju slush albo shotu z kilkoma gramami glicerolu: dla jednego spożycia EFSA ustalił ostrą dawkę referencyjną 125 mg na kg masy ciała [4].
4.3. Opary gliceryny i e-papierosy
Inaczej jest przy podgrzewaniu. W aerozolu e-papierosów wykrywa się związki karbonylowe, m.in. formaldehyd, aldehyd octowy i akroleinę, które powstają, gdy płyn z glicerolem i glikolami styka się z rozgrzaną grzałką; ich ilość zależy od płynu i napięcia baterii [35]. Bezpieczeństwo glicerolu w jedzeniu nie mówi więc nic o bezpieczeństwie wdychania jego oparów.
5. Gliceryna w kosmetykach: właściwości dla skóry i włosów
W kosmetykach gliceryna działa jako składnik nawilżający i utrzymujący wilgoć, kondycjonuje włosy i chroni skórę; panel Cosmetic Ingredient Review uznał ją za bezpieczną w stosowanych stężeniach [9]. Przegląd Fluhr i wsp. opisuje, że glicerol nałożony na skórę poprawia nawilżenie warstwy rogowej i funkcję bariery skórnej, co pomaga przy suchej skórze zimą i przy atopowym zapaleniu skóry [36].
W przeglądzie Cochrane z 2017 roku krem z glicerolem porównano z samym podłożem: poprawę skóry zauważyło więcej osób w grupie glicerolu (1 badanie, 134 osoby, ryzyko względne 1,22), a nasilenie wyprysku w skali SCORAD spadło o 2,2 punktu (1 badanie, 249 osób), czyli mniej niż różnica uznawana za odczuwalną dla pacjenta. Autorzy nie znaleźli wiarygodnych dowodów, że któryś emolient jest lepszy od innych [37]. Krem z gliceryną może więc pomóc przy suchej skórze, ale nie zastępuje leczenia zaleconego przez dermatologa.
6. Gliceryna w aptece i inne zastosowania
W aptece glicerol znajdziesz m.in. w czopkach glicerolowych, stosowanych doraźnie przy zaparciach. Przed codziennym używaniem czopków lub innych środków przeczyszczających porozmawiaj z lekarzem, bo częste ich stosowanie może nasilać zaparcia [38]. Dawkowanie, także u dzieci, zależy od preparatu, więc kieruj się ulotką konkretnego leku. Poza żywnością, kosmetykami i lekami glicerol jest podstawowym składnikiem płynów do e-papierosów [35].
7. Kiedy do lekarza, a kiedy dzwonić na 112
- 112 od razu: dziecko albo dorosły nie reaguje. Dzwoń na 112, a oddech oceniaj według poleceń dyspozytora. Gdy osoba nie oddycha albo oddycha nieprawidłowo, np. tylko pojedynczo łapie powietrze, zacznij resuscytację i użyj automatycznego defibrylatora (AED), gdy jest dostępny; tylko przy prawidłowym oddechu ułóż ją w pozycji bocznej i obserwuj [39] [40]. Osobie, która nie reaguje albo nie może bezpiecznie połykać, nie podawaj nic do picia ani jedzenia [41].
- 112: dziecko po napoju slush jest senne, splątane albo traci przytomność [6].
- Natychmiast skontaktuj się z pomocą medyczną: ból głowy, nudności lub wymioty wkrótce po napoju slush u dziecka, które jest przytomne i może połykać. Od razu podaj mu napój albo jedzenie z cukrem i natychmiast skontaktuj się z lekarzem, a poza godzinami pracy przychodni z nocną i świąteczną opieką zdrowotną. Jeśli dziecko robi się senne, splątane albo traci przytomność, dzwoń na 112 [6].
- Ośrodek toksykologiczny: dziecko wypiło czystą glicerynę albo płyn do e-papierosów. Zabierz opakowanie do telefonu, nie wywołuj wymiotów, a przy objawach dzwoń na 112 [42] [41].
8. Najczęstsze pytania o glicerynę i E422
8.1. Czy gliceryna i glicerol to to samo?
Tak. To jedna substancja o wzorze C3H8O3; glicerol to nazwa chemiczna, gliceryna zwyczajowa, a w żywności oznacza się ją jako E422 [1] [2].
8.2. Czy E422 jest wegański?
Sam dodatek tak, pod względem pochodzenia: według specyfikacji UE z 2023 roku E422 otrzymuje się wyłącznie z olejów i tłuszczów roślinnych [13]. Nie oznacza to, że cały produkt jest wegański: w kapsułkach miękkich obok glicerolu w otoczce często jest żelatyna [14]. Ta definicja dotyczy dodatku do żywności, a nie kosmetyków, w których nazwa Glycerin nie mówi nic o pochodzeniu surowca [9].
8.3. Czy można pić glicerynę?
Glicerol jest dodatkiem do żywności, więc spożywasz go w gotowych produktach [2]. Picie czystej gliceryny jako napoju nie ma uzasadnienia. Dla jednego spożycia EFSA ustalił ostrą dawkę referencyjną 125 mg glicerolu na kg masy ciała, a dawki z badań sportowych nad hiperhydratacją znacznie ją przekraczają, więc nie polecamy ich samodzielnie [4] [7]; a dzieciom nie podawaj czystej gliceryny ani dużych ilości napojów z glicerolem [6].
8.4. Czy glicerol podnosi cukier?
Nie da się z góry przewidzieć, jak glicerol z konkretnego produktu wpłynie na Twój poziom cukru. Glicerol jest źródłem energii i surowcem, z którego wątroba może wytwarzać glukozę [11], a na etykiecie wchodzi do węglowodanów [10], ale sam ten fakt nie mówi, jaka będzie reakcja glikemiczna po danym produkcie. Przy cukrzycy uwzględnij cały skład produktu i kieruj się pomiarami glukometrem oraz zaleceniami diabetologa. U małych dzieci po dużej ilości glicerolu ze slusha opisywano odwrotnie: niski cukier we krwi [15].
8.5. Czy glicerol w kapsułkach suplementów szkodzi?
W otoczkach kapsułek glicerol utrzymuje wilgoć i występuje w małych ilościach [14]. EFSA nie widziała zagrożenia przy zastosowaniach E422 w żywności [3].
8.6. Czy glicerol jest zakazany w sporcie?
Nie. Był na liście WADA w latach 2010-2017, a od 2018 roku nie jest substancją zakazaną [27] [28].
9. Podsumowanie
- Gliceryna, glicerol i E422 to ta sama substancja, która wiąże wodę i utrzymuje wilgoć w żywności, kosmetykach i otoczkach kapsułek [1] [2].
- W małych ilościach z żywności E422 nie budzi obaw EFSA, ale na jedno spożycie EFSA ustalił w 2026 roku ostrą dawkę referencyjną 125 mg na kg masy ciała; jeden napój slush może ją przekroczyć, a porcja 10 g z shotu przekracza ją u osób ważących mniej niż 80 kg [3] [4]. Najbardziej narażone są małe dzieci [5] [6].
- W sporcie duże dawki glicerolu zwiększają ilość wody zatrzymanej przed wysiłkiem, ale tylko w części badań poprawiały wyniki [7] [8]. Ile i co pić, ustalisz, ważąc się przed i po treningu; przy długim wysiłku i mocnym poceniu napój z węglowodanami i elektrolitami może dać więcej niż sama woda [29] [30].
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
10. Źródła
- National Library of Medicine, PubChem, Glycerol, CID 753 (nazwa systematyczna propano-1,2,3-triol, wzór C3H8O3, masa cząsteczkowa 92,09; gęstość 1,26 g/cm3 w 20 stopniach C; topnienie ok. 18 stopni C, wrzenie 290 stopni C z rozkładem; higroskopijny; miesza się z wodą i etanolem, nierozpuszczalny w olejach; smak słodki; odczyt 14.10.2026): pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności, z późniejszymi zmianami (glicerol E 422 w grupie I dodatków dopuszczonych w ilości quantum satis, czyli nie większej niż potrzebna do osiągnięcia celu technologicznego; substancje utrzymujące wilgoć to według załącznika I substancje, które chronią żywność przed wysychaniem, przeciwdziałając wpływowi atmosfery o niskiej wilgotności; odczyt 14.10.2026): eur-lex.europa.eu
- EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS), Mortensen A. i wsp., 2017, Re-evaluation of glycerol (E 422) as a food additive, EFSA Journal 15(3):4720 (panel podtrzymał ocenę JECFA z 1976 r. o dopuszczalnym dziennym spożyciu bez wartości liczbowej; niska toksyczność ostra; brak obaw co do genotoksyczności i rakotwórczości; w badaniach na zwierzętach nie stwierdzono działania niepożądanego; najniższą dawkę doustną o działaniu leczniczym ostrożnie oszacowano na 125 mg na kg masy ciała na godzinę i zaznaczono, że niemowlęta i małe dzieci mogą ją osiągnąć, wypijając mniej niż puszkę 330 ml napoju smakowego; wniosek: brak obaw przy zgłoszonych zastosowaniach dodatku; zalecenie zmiany specyfikacji; odczyt streszczenia 14.10.2026): doi.org, PubMed 32625431
- EFSA Panel on Food Additives and Flavourings (FAF), Castle L. i wsp., 2026, Safety of acute exposure to the food additive glycerol (E 422) from beverages, EFSA Journal 24(5):e10057, opublikowano 5.05.2026 (ocena na zlecenie Komisji Europejskiej, dla jednego spożycia, glicerolu z napojów typu slush i wina bezalkoholowego; ostra dawka referencyjna (ARfD) 125 mg glicerolu na kg masy ciała na jedno spożycie, wyznaczona od ostrożnie przyjętej dawki, powyżej której mogą wystąpić niezamierzone działania farmakologiczne (badanie Wald i McLaurin 1982); przy założeniu 250 ml napoju slush u dzieci i 500 ml u pozostałych grup ARfD przekroczona we wszystkich grupach ludności; to samo dla wina bezalkoholowego przy proponowanej maksymalnej zawartości 50 000 mg/l; zalecenie, by Komisja rozważyła liczbowe maksymalne poziomy E 422 w napojach; odczyt streszczenia 14.10.2026): doi.org, PubMed 42095189
- Food Standards Agency (Wielka Brytania), Glycerol in Slush Ice Drinks, dokument zarządu FSA z 12.06.2025 (szybka ocena ryzyka: glicerol stanowi potencjalne zagrożenie, zwłaszcza dla dzieci poniżej 7 lat o masie ciała mniejszej niż przeciętna; mechanizm toksyczności nieznany; według producentów większość napojów slush z glicerolem ma do 50 000 mg glicerolu na litr; brak limitu glicerolu w napojach; darmowe dolewki niezalecane dla dzieci poniżej 10 lat; odczyt 14.10.2026): gov.uk
- Food Standards Agency (Wielka Brytania), Glycerol, poradnik dla konsumentów, opublikowany 16.07.2025 (dzieci poniżej 7 lat nie powinny pić napojów typu slush z glicerolem, dzieci poniżej 10 lat najwyżej jeden napój 350 ml dziennie; możliwe objawy: ból głowy, nudności, niski cukier we krwi, wstrząs, utrata przytomności; zapytaj sprzedawcę o glicerol, w razie wątpliwości nie kupuj; przy bólu głowy, nudnościach lub wymiotach wkrótce po wypiciu od razu podać dziecku napój lub jedzenie z cukrem i zadzwonić po poradę medyczną; gdy dziecko jest senne lub splątane, wezwać pilną pomoc pod numerem alarmowym; dotyczy też saszetek z gotowym napojem i zestawów domowych; odczyt 14.10.2026): gov.uk
- Goulet E.D., Aubertin-Leheudre M., Plante G.E., Dionne I.J., 2007, A meta-analysis of the effects of glycerol-induced hyperhydration on fluid retention and endurance performance, International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism 17(4):391-410 (w badaniach podawano średnio 1,1 g glicerolu na kg masy ciała z 23,9 ml płynu na kg; w porównaniu z samą wodą glicerol zatrzymywał w organizmie o 7,7 ml płynu na kg więcej, 14 porównań; poprawa wydolności wytrzymałościowej o 2,62 procent tylko w 4 porównaniach; autorzy: danych za mało na pewne wnioski; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 17962713
- van Rosendal S.P., Osborne M.A., Fassett R.G., Coombes J.S., 2009, Physiological and performance effects of glycerol hyperhydration and rehydration, Nutrition Reviews 67(12):690-705 (przegląd: napoje z glicerolem zwiększają nawodnienie, ale korzyści dla wyników są niespójne, część badań nie wykazała poprawy; u bardzo małej liczby uczestników nudności, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zawroty i bóle głowy; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 19941615
- Becker L.C., Bergfeld W.F., Belsito D.V. i wsp. (Cosmetic Ingredient Review), 2019, Safety Assessment of Glycerin as Used in Cosmetics, International Journal of Toxicology 38(3 suppl):6S-22S (glicerol, w nazewnictwie kosmetycznym Glycerin, pełni m.in. funkcję substancji nawilżającej, utrzymującej wilgoć, kondycjonującej włosy i chroniącej skórę; panel uznał go za bezpieczny składnik kosmetyków w opisanych zastosowaniach i stężeniach; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 31840548
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (poliole to alkohole zawierające więcej niż dwie grupy hydroksylowe; węglowodany w tabeli wartości odżywczej obejmują poliole; współczynnik energii dla polioli 10 kJ, czyli 2,4 kcal na gram, załącznik XIV; odczyt 14.10.2026): eur-lex.europa.eu
- Melkonian E.A., Asuka E., Schury M.P., 2023, Physiology, Gluconeogenesis, StatPearls (glukoneogeneza to wytwarzanie glukozy m.in. z glicerolu, mleczanu i aminokwasów, głównie w wątrobie; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 31082163
- EFSA Panel on Food Additives and Flavourings (FAF), Younes M. i wsp., 2022, Follow-up of the re-evaluation of glycerol (E 422) as a food additive, EFSA Journal 20(6):7353 (zalecenie obniżenia limitów arsenu, ołowiu, rtęci i kadmu oraz wprowadzenia limitu akroleiny w specyfikacji E 422; wolny 3-MCPD przy limicie 0,1 mg/kg bez obaw dla zdrowia; propozycja, by definicja E 422 obejmowała tylko glicerol z olejów i tłuszczów roślinnych, oczyszczany m.in. przez destylację; odczyt streszczenia 14.10.2026): doi.org, PubMed 35770238
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/1329 z dnia 29 czerwca 2023 r. zmieniające załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 oraz załącznik do rozporządzenia (UE) nr 231/2012 w odniesieniu do glicerolu (E 422), estrów poliglicerolu i kwasów tłuszczowych (E 475) oraz polirycynooleinianu poliglicerolu (E 476), Dz.U. UE L 166 z 30.06.2023, s. 66-75 (nowa definicja E 422: glicerol otrzymywany wyłącznie z olejów i tłuszczów roślinnych, bezpośrednio albo z surowego glicerolu będącego produktem ubocznym produkcji biodiesla, oczyszczany m.in. przez destylację; nowe specyfikacje E 422 z limitami m.in. arsenu, ołowiu, rtęci, kadmu i akroleiny; stosowanie od 20.07.2023; glicerol niespełniający nowych limitów, wprowadzony do obrotu przed 20.07.2023, można było stosować do 20.01.2024; odczyt 14.10.2026): eur-lex.europa.eu
- Świat Supli Omega 3 180/120, 120 kapsułek, karta produktu w sklepie Świat Supli (składniki: olej rybi z sardeli peruwiańskiej z EPA i DHA; otoczka kapsułki: żelatyna; substancja utrzymująca wilgoć: glicerol; woda, witamina E; odczyt 14.10.2026): swiatsupli.pl/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap/p13405
- Brothwell S.L., Fitzsimons P.E., Gerrard A. i wsp., 2025, Glycerol intoxication syndrome in young children, following the consumption of slush ice drinks, Archives of Disease in Childhood 110(8):592-596 (retrospektywny przegląd 21 dzieci z Wielkiej Brytanii i Irlandii z lat 2009-2024, mediana wieku 3 lata i 6 miesięcy, zakres 2 lata – 6 lat i 9 miesięcy; 93 procent zachorowało w ciągu 60 minut od wypicia napoju; zaburzenia świadomości u 94 procent, hipoglikemia u 95 procent, kwasica mleczanowa u 94 procent, hipokaliemia u 75 procent; u żadnego z 14 dzieci dalej badanych nie znaleziono wrodzonej choroby metabolicznej; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 40068898
- FA Ice Pump Shot, 120 ml, karta produktu w sklepie Świat Supli (porcja 30 ml, 20 minut przed aktywnością; w porcji m.in. glicerol 375 mg, kofeina bezwodna 100 mg, jabłczan cytruliny 1500 mg, beta-alanina 800 mg, tauryna 500 mg, AAKG 500 mg; producent opisuje glicerol jako składnik pompujący; odczyt 14.10.2026): swiatsupli.pl/suplement-przedtreningowy-wieloskladnikowy-fa-ico-pump-shot-120ml/p5408
- FA Levrone On Stage Pump Shot, 60 ml, karta produktu w sklepie Świat Supli (porcja = 1 butelka 60 ml, 1 porcja dziennie, najlepiej 30 minut przed treningiem; w porcji: glicerol 10 000 mg, alfa-ketoglutaran L-argininy 2000 mg, w tym L-arginina 1340 mg, betaina HCl 526 mg, w tym betaina 400 mg, sól himalajska 200 mg; składniki: woda, sok jabłkowy z koncentratu 20 procent, glicerol, alfa-ketoglutaran L-argininy, betaina HCl, sól himalajska, kwas cytrynowy, aromaty, acesulfam K, sukraloza, neotam, sorbinian potasu, benzoesan sodu, maltodekstryna; kofeiny w składzie nie podano; składniki i gramatura mogą się nieznacznie różnić zależnie od smaku; nie należy przekraczać zalecanego dziennego spożycia; nie stosować u kobiet w ciąży, o ile opis produktu nie zaleca inaczej; przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci; odczyt 14.10.2026): swiatsupli.pl/shot-przedtreningowy-pompujacy-fa-levrone-on-stage-pump-shot-60ml/p12357
- Olimp Iso Plus, 1505 g, karta produktu w sklepie Świat Supli (porcja 17,5 g, czyli 1,5 miarki, w 250 ml wody, spożywać w trakcie wysiłku; w porcji: 60 kcal, węglowodany 15 g, w tym cukry 12 g, sól 0,29 g, sód 0,12 g, potas 85,7 mg, magnez 12,6 mg, wapń 25 mg oraz witaminy A, D, E, C, B1, B2, niacyna, B6, kwas foliowy, B12, biotyna i kwas pantotenowy po 20 procent referencyjnej wartości spożycia; składniki m.in. cukier, maltodekstryny, glukoza, fruktoza, chlorek sodu, L-glutamina, L-winian L-karnityny, acesulfam K, sukraloza, barwniki zależnie od smaku; karta nie podaje osmolalności; nie należy przekraczać zalecanego dziennego spożycia; przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci; smaki cola, cytryna, pomarańcza, tropikalny; odczyt 14.10.2026): swiatsupli.pl/weglowodany-izotonik-olimp-iso-plus-1505g/p1042
- Isostar Koncentrat, 1500 g, karta produktu w sklepie Świat Supli (40 g proszku, czyli 3 miarki, na 500 ml wody; w 500 ml napoju: 148 kcal, węglowodany 35 g, w tym cukry 28 g, sól 0,8 g, sód 0,34 g, wapń 160 mg, magnez 62 mg, witamina B1 0,23 mg; składniki: sacharoza, syrop glukozowy, kwas cytrynowy, cytrynian sodu, maltodekstryna, sól potasowa kwasu ortofosforowego, aromaty, węglan magnezu, chlorek sodu, chlorek potasu, kwas L-askorbinowy, witamina B1, karotenoidy; karta nie podaje osmolalności; smaki cytryna, pomarańcza; odczyt 14.10.2026): swiatsupli.pl/weglowodany-izotonik-isostar-koncentrat-1500g/p8428
- Jardine W.T., Aisbett B., Kelly M.K., Burke L.M. i wsp., 2023, The Effect of Pre-Exercise Hyperhydration on Exercise Performance, Physiological Outcomes and Gastrointestinal Symptoms: A Systematic Review, Sports Medicine 53(11):2111-2134 (38 badań, 403 uczestników, w tym 361 mężczyzn; wydolność oceniało 22 badania; poprawę czasu próby wykazały 2 badania, pracy całkowitej 3, wytrzymałości do odmowy 5; objawy żołądkowo-jelitowe opisano w 26 badaniach; kobiety słabo reprezentowane; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 37490269
- McCubbin A.J., Irwin C., 2024, The effect of pre-exercise oral hyperhydration on endurance exercise performance, heart rate, and thermoregulation: a meta-analytical review, Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism 49(5):569-583 (10 publikacji, 19 oszacowań; hiperhydratacja glicerolem albo sodem analizowana łącznie, bez wpływu rodzaju środka w metaregresji; niewielka do umiarkowanej poprawa czasu do odmowy, g Hedgesa 0,31, 95-procentowy przedział ufności 0,13-0,50, i próby na czas, g 0,25, przedział 0,002-0,51, bez wpływu na pracę całkowitą; brak elitarnych zawodników i kobiet oraz mało biegania; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 38198662
- Jardine W.T., Condo D., Aisbett B. i wsp., 2025, The Addition of Glycerol and Sodium Chloride to a Hyperhydration Protocol Does Not Improve Half-Marathon Time-Trial Performance in Trained Runners in Warm Conditions, International Journal of Sports Physiology and Performance 20(6):770-778 (13 wytrenowanych biegaczy, badanie krzyżowe z losową kolejnością; 25 ml płynu na kg z glicerolem 1,2 g na kg i chlorkiem sodu 7,5 g na litr w 4 porcjach przez 60 minut wobec tej samej ilości płynu; zatrzymanie płynu większe o 1189 ml, objętość osocza większa o 9,0 procent; czas półmaratonu w ok. 24 stopniach C WBGT bez istotnej różnicy; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 40139199
- Jolicoeur Desroches A., Naulleau C., Deshayes T.A. i wsp., 2023, Effect of Glycerol-Induced Hyperhydration on a 5-kilometer Running Time-Trial Performance in the Heat in Recreationally Active Individuals, Nutrients 15(3):599 (10 osób rekreacyjnie aktywnych, kolejność losowa; 1,4 g glicerolu na kg beztłuszczowej masy ciała z 30 ml zimnej wody na kg beztłuszczowej masy; czas biegu na 5 km w 30 stopniach C: 22,95 wobec 22,52 minuty bez istotnej różnicy; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 36771308
- Otsuka J., Okamoto Y., Enoki Y., Maejima D., Amano T., 2025, Hyperhydration with Glycerol, Sodium, and Isomaltulose or Sucrose on Fluid Balance, Thermoregulation, and Exercise Capacity in the Heat, Medicine and Science in Sports and Exercise 57(11):2550-2563 (13 zdrowych mężczyzn, podwójnie zaślepione badanie krzyżowe w 32 stopniach C; 1 litr napoju z 7 procentami glicerolu i 0,5 procent sodu, z cukrem albo bez, wobec wody; mniej moczu po napojach z glicerolem i sodem; czas do odmowy bez różnic; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 40472198
- McCubbin A.J., Allanson B.A., Caldwell Odgers J.N. i wsp., 2020, Sports Dietitians Australia Position Statement: Nutrition for Exercise in Hot Environments, International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism 30(1):83-98 (sportowcy powinni zaczynać wysiłek nawodnieni; hiperhydratacja przed wysiłkiem może być przydatna w niektórych sytuacjach i można ją uzyskać protokołami z sodem albo glicerolem; picie w trakcie dopasowane do bilansu płynów i tolerancji przewodu pokarmowego; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 31891914
- Wyszukiwanie redakcji Świat Supli w bazie PubMed 14.10.2026, zapytanie glycerol AND (resistance exercise OR resistance training OR muscle thickness OR strength) AND (supplement* OR ingestion) (79 rekordów; wśród nich nie było badania z losowym przydziałem, które mierzyłoby wpływ wypitego glicerolu na pompę mięśniową, obwód lub siłę przy treningu siłowym; rekordy dotyczyły głównie sportów wytrzymałościowych, przeglądów suplementów i niezwiązanych badań materiałowych): pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Koehler K., Thevis M., Schaenzer W., 2013, Meta-analysis: Effects of glycerol administration on plasma volume, haemoglobin, and haematocrit, Drug Testing and Analysis 5(11-12):896-899 (glicerol był zakazany przez WADA od 2010 r. jako środek mogący maskować doping krwi; w 5 badaniach z 54 uczestnikami objętość osocza wzrosła o 3,3 procent więcej niż po samym płynie, 95-procentowy przedział ufności 1,1-5,5; zmiany hemoglobiny i hematokrytu niewielkie lub żadne; autorzy: bardzo ograniczony potencjał wpływu na parametry dopingowe; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 24353192
- U.S. Anti-Doping Agency, 2018 Prohibited List: Summary of Major Changes, 2.10.2017 (od 2018 r. glicerol nie jest zakazany, usunięty z kategorii S5 diuretyki i środki maskujące listy WADA; odczyt 14.10.2026): usada.org
- American College of Sports Medicine, Sawka M.N., Burke L.M., Eichner E.R. i wsp., 2007, Exercise and fluid replacement, Medicine and Science in Sports and Exercise 39(2):377-390 (cel picia podczas wysiłku: nie dopuścić do odwodnienia większego niż 2 procent masy ciała; potrzeby płynów są indywidualne, można je oszacować ważeniem przed i po treningu; napoje z elektrolitami i węglowodanami mogą w określonych warunkach dawać korzyści w porównaniu z samą wodą; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 17277604
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności (roztwory węglowodanowo-elektrolitowe pomagają utrzymać wytrzymałość podczas długotrwałych ćwiczeń wytrzymałościowych i zwiększają wchłanianie wody podczas ćwiczeń fizycznych; warunki: 80-350 kcal z węglowodanów na litr, co najmniej 75% energii z węglowodanów o wysokim indeksie glikemicznym, takich jak glukoza, polimery glukozy i sacharoza, sód 20-50 mmol/l, czyli 460-1150 mg/l, osmolalność 200-330 mOsm/kg wody; potas: prawidłowe funkcjonowanie mięśni i układu nerwowego, utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi; magnez: utrzymanie równowagi elektrolitowej; warunek dla potasu i magnezu: żywność co najmniej źródłem składnika): eur-lex.europa.eu
- Świat Supli, karta produktu Activlab Elektrolity, 20 tabletek musujących (1 tabletka w 200 ml wody, 3 tabletki dziennie; w 3 tabletkach sód 792 mg, potas 300 mg, glukoza 1200 mg, witamina C 180 mg; w składzie m.in. kwas cytrynowy, diwęglan sodu, sorbitole, glukoza, diwęglan potasu, sukraloza; smaki limonka i pomarańcza; nie przekraczać zalecanej porcji; przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci; odczyt karty w sklepie swiatsupli.pl 14.10.2026)
- World Health Organization, Sodium reduction, fact sheet (dorosłym WHO zaleca mniej niż 2000 mg sodu dziennie, czyli mniej niż 5 g soli; 1 g soli odpowiada 400 mg sodu; cała spożywana sól powinna być jodowana; ograniczenie: zalecenie dotyczy codziennej diety, nie uzupełniania strat sodu podczas długiego wysiłku; odczyt 14.10.2026): who.int
- NIH Office of Dietary Supplements, Potassium: Fact Sheet for Health Professionals (u zdrowych osób z prawidłową pracą nerek nadmiar potasu z diety jest wydalany; przy przewlekłej chorobie nerek oraz lekach takich jak inhibitory ACE, sartany i diuretyki oszczędzające potas hiperkaliemia może wystąpić nawet przy zwykłym spożyciu; objawy ciężkiej hiperkaliemii: osłabienie mięśni, kołatanie serca, zaburzenia rytmu; ograniczenie: opracowanie amerykańskie): ods.od.nih.gov
- UNIPRO (Kłaj), Activlab Elektrolity, 20 tabletek musujących, strona produktu na activlab.pl (w 3 tabletkach: glukoza 1200 mg, sód 792 mg, potas 300 mg, witamina C 180 mg; 1 tabletka w 200 ml wody, 3 tabletki dziennie; nie należy przekraczać zalecanej porcji; zawiera substancję słodzącą; może zawierać pochodne zbóż zawierających gluten, soi, mleka; przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci; smaki limonka i pomarańcza; odczyt 14.10.2026): activlab.pl
- Bekki K., Uchiyama S., Ohta K. i wsp., 2014, Carbonyl compounds generated from electronic cigarettes, International Journal of Environmental Research and Public Health 11(11):11192-11200 (przegląd: w aerozolu e-papierosów wykrywa się związki karbonylowe, m.in. formaldehyd, aldehyd octowy, akroleinę i glioksal, powstające przy utlenianiu płynu z glicerolem i glikolami na rozgrzanej grzałce; ilość zależy od płynu i napięcia baterii; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 25353061
- Fluhr J.W., Darlenski R., Surber C., 2008, Glycerol and the skin: holistic approach to its origin and functions, British Journal of Dermatology 159(1):23-34 (przegląd: glicerol stosowany miejscowo poprawia nawilżenie warstwy rogowej, funkcję bariery skórnej i właściwości mechaniczne skóry; poprawa przy suchości skóry i atopowym zapaleniu skóry, także przy suchości nasilanej przez zimno i suche powietrze; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 18510666
- van Zuuren E.J., Fedorowicz Z., Christensen R., Lavrijsen A., Arents B.W.M., 2017, Emollients and moisturisers for eczema, Cochrane Database of Systematic Reviews CD012119 (77 badań, 6603 uczestników; w porównaniu kremu z glicerolem z podłożem lub placebo poprawę skóry zauważyło więcej osób w grupie glicerolu, 1 badanie, 134 osoby, ryzyko względne 1,22, 95-procentowy przedział ufności 1,01-1,48, umiarkowana jakość dowodów; nasilenie wyprysku w skali SCORAD niższe o 2,20 punktu, 1 badanie, 249 osób, ale poniżej minimalnej istotnej klinicznie różnicy; liczba działań niepożądanych bez istotnej różnicy; autorzy nie znaleźli wiarygodnych dowodów, że jeden emolient jest lepszy od innego; odczyt streszczenia 14.10.2026): PubMed 28166390
- MedlinePlus (National Library of Medicine), Daily bowel care program (czopki glicerynowe jako jedna z metod programu regularnego wypróżniania; przed codziennym stosowaniem środków przeczyszczających zapytać lekarza, bo częste lewatywy lub środki przeczyszczające mogą nasilać zaparcia; odczyt 14.10.2026): medlineplus.gov
- Resuscitation Council UK, 2025, Adult basic life support guidelines (przy braku reakcji jak najszybciej wezwij numer alarmowy, najlepiej przez świadka, a potem oceń oddech; brak reakcji z nieprawidłowym oddechem oznacza zatrzymanie krążenia, RKO od razu; AED może użyć każdy; odczyt 14.10.2026): resus.org.uk
- St John Ambulance, How to do the recovery position (osobę, która nie reaguje, ale oddycha prawidłowo, układa się w pozycji bocznej i wzywa pomoc pod numerem 999 albo 112, obserwując jej stan; gdy nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, wzywa się pomoc i od razu zaczyna resuscytację; odczyt 14.10.2026): sja.org.uk
- NHS, Poisoning (numer alarmowy przy podejrzeniu połknięcia szkodliwej substancji, utracie przytomności, ciężkiej duszności; nie wywoływać wymiotów, nie podawać jedzenia ani picia; zabrać opakowanie substancji; odczyt 14.10.2026): nhs.uk
- Medycyna Praktyczna, Tabela. Lista ośrodków toksykologicznych (adresy i telefony ośrodków toksykologicznych w Gdańsku, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie, Warszawie i Wrocławiu, według stron internetowych ośrodków; odczyt 14.10.2026): mp.pl
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.
