Niedobór witaminy D jesienią: jakie daje objawy i kiedy zrobić badanie 25(OH)D?

Niedobór witaminy D zwykle nie daje charakterystycznych objawów, a zmęczenie, częste infekcje czy gorszy nastrój mają wiele innych przyczyn. Ciężki, długotrwały niedobór może prowadzić do osteomalacji (rozmiękania kości) u dorosłych albo krzywicy u dzieci, którym mogą towarzyszyć bóle kości, osłabienie mięśni i złamania po niewielkim urazie [1][3]. Badanie stężenia 25-hydroksywitaminy D, czyli 25(OH)D, we krwi polskie wytyczne z 2023 roku zalecają osobom z grup ryzyka, np. z otyłością, chorobami kości, zaburzeniami wchłaniania albo przyjmującym niektóre leki, a bez badania zdrowi dorośli do 65. roku życia z prawidłową masą ciała biorą profilaktycznie 1000–2000 jednostek międzynarodowych (j.m.) dziennie od października do kwietnia, przez cały rok, jeśli nie spełniają warunków odpowiedniej ekspozycji słonecznej opisanych w wytycznych (liczą się pora dnia, odsłonięta skóra i miesiące ekspozycji), a seniorzy po 65. roku życia przez cały rok w dawce zależnej od wieku [1].

Aktualizacja 26.10.2026: objawy niedoboru, kiedy i jak zrobić badanie 25(OH)D, dawki według wieku, nowe źródła i zdjęcia.

Spis treści

• 1. Objawy niedoboru witaminy D: co na niego wskazuje, a co nie
• 2. Ciężki niedobór: osteomalacja u dorosłych i krzywica u dzieci
• 3. Kto jest w grupie ryzyka niedoboru witaminy D?
• 4. Kiedy zrobić badanie 25(OH)D, a kiedy nie jest potrzebne?
• 5. Jak wygląda badanie, ile kosztuje i jak się przygotować?
• 6. Jak czytać wynik 25(OH)D i co zrobić dalej?
• 7. Nadmiar witaminy D i leki: kiedy uważać
• 8. Jaką witaminę D wybrać? Produkty w sklepie Świat Supli
• 9. Najczęstsze pytania o niedobór witaminy D
  • 9.1. Po czym poznać, że brakuje witaminy D?
  • 9.2. Jaką chorobę wywołuje brak witaminy D?
  • 9.3. Co boli przy braku witaminy D?
  • 9.4. Ile trwa uzupełnianie niedoboru witaminy D?
  • 9.5. Czy na badanie witaminy D trzeba być na czczo?
  • 9.6. Co się dzieje, gdy ma się za dużo witaminy D?
• 10. Podsumowanie
• 11. Źródła

1. Objawy niedoboru witaminy D: co na niego wskazuje, a co nie

Na niedobór witaminy D mogą wskazywać bóle kości, osłabienie mięśni i złamania po niewielkim urazie: ciężki, długotrwały niedobór może prowadzić do osteomalacji albo krzywicy, którym takie objawy mogą towarzyszyć [3]. Polskie wytyczne opisują dolegliwości mięśniowo-szkieletowe przy niedoborze jako nieswoiste (niespecyficzne), czyli takie, które mogą mieć też inne przyczyny [1]. Częstsze w poradnikach objawy, jak zmęczenie czy infekcje, nie pozwalają odróżnić niedoboru witaminy D od innych problemów. Tabela zestawia to, co mówią źródła.

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Objaw	Czy wskazuje na niedobór witaminy D?	Co pokazują źródła
Ból kości: plecy, żebra, miednica, nogi; obrzęknięte, bolesne nadgarstki	może występować przy ciężkim, długotrwałym niedoborze; wymaga diagnostyki innych przyczyn	objaw osteomalacji u dorosłych i krzywicy u dzieci [3]
Osłabienie mięśni: trudność przy wstawaniu z krzesła albo wchodzeniu po schodach	może występować przy ciężkim niedoborze; wymaga diagnostyki innych przyczyn	objaw osteomalacji; mogą mu towarzyszyć mrowienie, skurcze albo drżenie mięśni [3]
Złamania po niewielkim urazie, zwłaszcza biodra, dolnej części pleców i stóp	może występować; wymaga diagnostyki, także innych przyczyn	objaw osteomalacji [3]; złamania niskoenergetyczne i upadki wytyczne zaliczają do grup ryzyka niedoboru [1]
Zmęczenie	nieswoiste	w badaniu Nowak i wsp. z 2016 roku u 120 młodych osób ze zmęczeniem i 25(OH)D poniżej 20 ng/ml (nanogramów na mililitr) po jednorazowej dawce 100 000 j.m. witaminy D poprawę ocenianą po 4 tygodniach zgłosiło 72% wobec 50% po placebo; wynik nie dotyczy osób bez potwierdzonego niedoboru, a schemat badania nie jest zaleceniem do samodzielnego stosowania [7]
Częste infekcje	nieswoiste	w metaanalizie Jolliffe i wsp. z 2025 roku (40 badań, 61 589 osób) suplementacja nie zmniejszyła istotnie ryzyka ostrych infekcji dróg oddechowych: iloraz szans 0,94, 95-procentowy przedział ufności 0,88–1,00 [8]
Obniżony nastrój, wypadanie włosów, pocenie się	nie pozwalają rozpoznać niedoboru	nie ma ich wśród objawów osteomalacji opisanych przez NHS (brytyjską publiczną służbę zdrowia) [3]; depresję wytyczne wymieniają wśród grup ryzyka, czyli jako powód do badania, a nie objaw niedoboru [1]

Źródła: NHS [3], Płudowski i wsp. 2023 [1], Nowak i wsp. 2016 [7], Jolliffe i wsp. 2025 [8].

Jeśli od tygodni czujesz się zmęczony, przyczyn jest wiele, od snu i stresu po niedokrwistość i tarczycę; ich listę i badania, które zleca lekarz, opisujemy w tekście ciągle zmęczony, choć śpisz 8 godzin. Preparaty w kroplach i kapsułkach w różnych dawkach porównasz w kategorii witamina D w sklepie Świat Supli.

2. Ciężki niedobór: osteomalacja u dorosłych i krzywica u dzieci

Długotrwały niedobór witaminy D albo wapnia sprawia, że kości stają się słabe i miękkie: u dzieci nazywa się to krzywicą, a u dorosłych osteomalacją [3]. Witamina D pomaga w prawidłowym wchłanianiu i wykorzystywaniu wapnia i fosforu oraz w utrzymaniu zdrowych kości [9], dlatego przy jej braku cierpi przede wszystkim układ kostny. U dorosłych niedobór może prowadzić także do osłabienia kości w przebiegu osteoporozy [4].

• Dorośli (osteomalacja): ból pleców, barków, żeber, miednicy albo nóg, osłabienie mięśni, zmiana chodu i szybsze męczenie się przy chodzeniu, złamania po niewielkim urazie [3].
• Dzieci (krzywica): głównym objawem są wygięte na zewnątrz nogi (duża przerwa między kolanami przy złączonych stopach); dziecko może być niższe od rówieśników, a zęby mogą wyrzynać się później [3].

Kiedy iść do lekarza

Umów wizytę u lekarza rodzinnego, jeśli wystąpi którykolwiek z tych objawów. Lekarz sprawdzi stężenie witaminy D i wapnia, może zlecić badanie moczu, zdjęcie rentgenowskie albo badanie kości [3].

• Ból kości, który utrzymuje się albo nawraca bez urazu.
• Osłabienie mięśni, które utrudnia wstawanie z krzesła albo wchodzenie po schodach.
• Złamanie po niewielkim urazie.
• U dziecka: wygięte nogi albo wyraźnie późniejsze wyrzynanie zębów [3].
• W ciąży, przy chorobach nerek, wątroby albo jelit i u seniora z upadkami: przed suplementacją omów badanie i dawkę z lekarzem prowadzącym [1].

Objawy po dużych dawkach witaminy D, takie jak nudności, wymioty, splątanie albo silne osłabienie, mogą oznaczać zbyt wysoki poziom wapnia we krwi [4]: przerwij suplement i pilnie skontaktuj się z lekarzem; przy splątaniu albo zaburzeniach świadomości wezwij pomoc pod numerem 112.

3. Kto jest w grupie ryzyka niedoboru witaminy D?

W grupie ryzyka są osoby, u których skóra wytwarza mało witaminy D, które słabo ją wchłaniają albo szybciej ją zużywają: polskie wytyczne wymieniają m.in. otyłość, choroby kości, zespoły złego wchłaniania, choroby wątroby i nerek, starszy wiek oraz długotrwałe przyjmowanie niektórych leków [1]. Dla tych osób wytyczne mocno zalecają badanie 25(OH)D i suplementację pod kontrolą wyniku [1]. Tabela skraca listę z wytycznych do przykładów, które najczęściej dotyczą czytelników.

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Grupa ryzyka	Przykłady z polskich wytycznych 2023
Choroby kości i mięśni	osteoporoza, osteopenia, bóle kości i mięśni, złamania niskoenergetyczne, nawracające upadki [1]
Choroby metaboliczne i hormonalne	otyłość i nadwaga, cukrzyca typu 1 i 2, zespół metaboliczny, choroby tarczycy i przytarczyc [1]
Zespoły złego wchłaniania	celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, mukowiscydoza, niewydolność trzustki, stan po operacji bariatrycznej [1]
Choroby wątroby i nerek	niewydolność wątroby, przewlekła choroba nerek (zwłaszcza stadia III–V), zespół nerczycowy [1]
Mała synteza w skórze	starszy wiek (zwłaszcza po 70. roku życia), praca i wypoczynek głównie w pomieszczeniach, pobyt w domu opieki, ubiór zakrywający ciało, kremy z filtrem, ciemna karnacja, zima [1]
Dieta	dieta wegańska i wegetariańska, alergia na białka mleka krowiego, dieta uboga w tłuszcz, małe spożycie wapnia i magnezu [1]
Długotrwałe leki	leki przeciwpadaczkowe (np. walproinian, fenytoina), glikokortykosteroidy, leki przeciwretrowirusowe, ogólnoustrojowe leki przeciwgrzybicze, ryfampicyna, cholestyramina, orlistat [1]
Okresy większego zapotrzebowania i inne choroby	dzieciństwo, dojrzewanie, ciąża, karmienie piersią; m.in. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń, łuszczyca, atopowe zapalenie skóry, astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc, depresja, choroby serca, nowotwory [1]

Źródło: Płudowski i wsp. 2023 [1], tabela grup ryzyka (wybór przykładów).

Małe spożycie magnezu to jeden z czynników ryzyka z tej listy [1]; ile magnezu daje dieta i kiedy suplement ma sens, opisujemy w tekście magnez na sen i stres jesienią. Osobną grupę stanowią osoby nadwrażliwe na witaminę D: z podwyższonym wapniem we krwi albo w moczu, kamicą nerkową, sarkoidozą i innymi chorobami ziarniniakowymi oraz z przewlekłą chorobą nerek. U nich suplementację prowadzi się ostrożnie, pod kontrolą wapnia, parathormonu i 25(OH)D [1].

4. Kiedy zrobić badanie 25(OH)D, a kiedy nie jest potrzebne?

Badanie 25(OH)D zrób, jeśli należysz do grupy ryzyka z sekcji 3 albo masz objawy z sekcji 2; zdrowy dorosły bez czynników ryzyka nie musi go robić przed rozpoczęciem profilaktycznej suplementacji [1]. Polskie wytyczne nie zalecają przesiewowego badania całej populacji, a w grupach ryzyka mocno je zalecają [1]. Podobnie wypowiadają się wytyczne zagraniczne: amerykańskie Towarzystwo Endokrynologiczne (Endocrine Society) w 2024 roku zasugerowało, by nie wykonywać rutynowo badania 25(OH)D w populacjach bez wskazań, także u osób z otyłością czy ciemną karnacją, bo nie znalazło badań klinicznych, które by to uzasadniały [5]. Amerykańska grupa ekspertów ds. profilaktyki (USPSTF) uznała w 2021 roku, że dowody nie wystarczają do oceny korzyści i szkód przesiewu u dorosłych bez objawów [6].

• Zrób badanie: przy chorobach i lekach z tabeli w sekcji 3, przy bólach kości, osłabieniu mięśni albo złamaniu po niewielkim urazie, a także przed leczeniem dużymi dawkami zaleconymi przez lekarza [1].
• Powtórz badanie: u dorosłych po 1–3 miesiącach leczenia niedoboru, u dzieci 1–10 lat najpóźniej po 6–8 tygodniach, a u niemowląt najpóźniej po 4–6 tygodniach, według zaleceń lekarza [1].
• Badanie nie jest konieczne: u zdrowej osoby dorosłej z prawidłową masą ciała, która bierze dawkę z wytycznych; ile jednostek i od którego miesiąca, piszemy w tekście kiedy brać witaminę D.

Polskie wytyczne idą dalej niż amerykańskie: w grupach ryzyka zalecają suplementację pod kontrolą stężenia 25(OH)D [1], a Endocrine Society nie zaleca badania nawet w części tych grup [5]. W Polsce stosuj się do wytycznych krajowych i decyzji lekarza.

5. Jak wygląda badanie, ile kosztuje i jak się przygotować?

Badanie polega na pobraniu krwi z żyły i oznaczeniu całkowitego stężenia 25-hydroksywitaminy D, czyli 25(OH)D, obejmującego metabolity obu postaci witaminy D: 25(OH)D2 i 25(OH)D3 [1]. To właśnie 25(OH)D najlepiej odzwierciedla zasoby witaminy D w organizmie [4]; stężenie aktywnej postaci 1,25(OH)2D nie jest właściwym wskaźnikiem zaopatrzenia organizmu w witaminę D [10]. Wynik laboratorium podaje w ng/ml albo nmol/l, czyli nanomolach na litr (1 ng/ml = 2,5 nmol/l) [1].

Laboratoria podają różne zasady przygotowania, co porównaliśmy 3.10.2026 na stronach dwóch sieci:

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Zasada	ALAB [10]	Synevo [11]
Na czczo	nie trzeba, można zjeść lekki posiłek	tak, pobranie najlepiej między 7:00 a 10:00
Suplementy witaminy D przed badaniem	bez odstawiania	zwykle wstrzymanie na 24 godziny, decyzja należy do lekarza
Cena (odczyt 3.10.2026)	od 87 do 103 zł zależnie od miasta, plus opłata za pobranie	od 80 do 114 zł zależnie od punktu pobrań
Czas oczekiwania na wynik	1 dzień roboczy	1 dzień

Źródła: strony badań ALAB [10] i Synevo [11], odczyt 3.10.2026. Ceny i promocje zmieniają się.

Praktyczna rada: stosuj zasady laboratorium, w którym robisz badanie, i zapisz, jaką dawkę witaminy D bierzesz oraz od kiedy, bo lekarz ocenia wynik razem z dotychczasową suplementacją [1]. Jeśli badanie zleca lekarz, zapytaj o skierowanie.

6. Jak czytać wynik 25(OH)D i co zrobić dalej?

Według polskich wytycznych stężenie 25(OH)D do 20 ng/ml oznacza niedobór, powyżej 20 i poniżej 30 ng/ml stan suboptymalny, 30–50 ng/ml stan optymalny, a powyżej 100 ng/ml zwiększone ryzyko zatrucia [1]. Przykład: wynik 45 nmol/l to 18 ng/ml (45 podzielone przez 2,5), czyli niedobór.

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Źródło: Płudowski i wsp. 2023 [1], rozdział 7; przeliczenie 1 ng/ml = 2,5 nmol/l. Wynik omów z lekarzem, zwłaszcza poniżej 20 i powyżej 50 ng/ml.

Leczenia niedoboru nie zaczynaj sam od megadawek: polskie wytyczne nie zalecają jednorazowej dawki 100 000 j.m. i większej, a dawkę leczniczą dobiera się do wyniku, wieku i masy ciała [1]. Dawki dzienne i tygodniowe są według wytycznych równoważne (1000 j.m. dziennie odpowiada 7000 j.m. tygodniowo) [1]. Witamina D3, czyli cholekalcyferol, jest w wytycznych pierwszym wyborem w profilaktyce i leczeniu [1]. Dawki profilaktyczne dla wszystkich grup wieku, porę przyjmowania i przeliczenie kropli na jednostki zebraliśmy w tekście o tym, kiedy brać witaminę D, do którego link jest w sekcji 4.

7. Nadmiar witaminy D i leki: kiedy uważać

Nadmiar witaminy D prawie zawsze wynika ze zbyt dużych dawek suplementów [4], a słońce nie powoduje przedawkowania [13]; jego skutkiem jest zbyt wysoki poziom wapnia we krwi, który może uszkodzić nerki i serce [13]. Wysokie stężenie wapnia może dawać nudności, wymioty, zaparcia, brak apetytu, osłabienie, utratę masy ciała, splątanie i kamienie nerkowe [4]. Wynik 25(OH)D powyżej 100 ng/ml oznacza według wytycznych zwiększone ryzyko zatrucia: trzeba przerwać suplementację, a lekarz ocenia gospodarkę wapniowo-fosforanową i stężenie parathormonu [1].

• Górny limit: Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ustalił w 2023 roku tolerowany górny poziom spożycia 100 µg, czyli mikrogramów (4000 j.m.), dziennie dla dorosłych, także w ciąży i podczas karmienia, oraz młodzieży 11–17 lat, a 50 µg (2000 j.m.) dla dzieci 1–10 lat [2]. Limit dotyczy sumy z jedzenia i wszystkich suplementów, a nie zalecanej dawki.
• Sumowanie preparatów: multiwitamina, osobna D3, tran i preparaty omega-3 z witaminą D liczą się razem; ile witaminy D ma tran, opisujemy w tekście tran z dorsza: właściwości i skład.
• Leki obniżające stężenie: przy długotrwałym stosowaniu leków przeciwpadaczkowych, glikokortykosteroidów i innych leków z tabeli w sekcji 3 dawkę i kontrolę wyniku ustala lekarz [1]. Nie odstawiaj leku ani nie zmieniaj dawki witaminy D na własną rękę; odstęp między lekiem a suplementem zależy od konkretnego leku i podaje go ulotka albo farmaceuta. Pary suplementów i leków, które trzeba rozdzielać, zebraliśmy w tekście jakich suplementów nie łączyć.
• Tylko pod kontrolą lekarza: podwyższony wapń we krwi albo w moczu, kamica nerkowa, przewlekła choroba nerek, sarkoidoza i inne choroby ziarniniakowe [1].

8. Jaką witaminę D wybrać? Produkty w sklepie Świat Supli

Wybierz witaminę D3 w dawce, która pasuje do Twojego wieku, masy ciała i wyniku badania: zdrowym dorosłym do 75. roku życia z prawidłową masą ciała wytyczne zalecają 1000–2000 j.m. dziennie, osobom po 75. roku życia wytyczne zalecają 2000–4000 j.m., a przy otyłości dawkę dobiera lekarz na podstawie wieku, wyniku badania i dotychczasowego spożycia, więc nie zwiększaj jej samodzielnie; profilaktyka bez nadzoru lekarza mieści się w górnym limicie 4000 j.m. dziennie ze wszystkich źródeł [1] [2]. Witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni oraz układu odpornościowego [9]; to oświadczenia dla składnika, a wyniki badań opisanych wyżej nie przenoszą się automatycznie na konkretny produkt.

Uczciwie o markach własnych: Świat Supli i Promaker, które produkuje Nauree Labs, firma prowadząca sklep, mają dziś witaminę D3 tylko w kapsułkach po 4000 j.m. Jedna taka kapsułka wyczerpuje górny limit EFSA dla dorosłych jeszcze przed uwzględnieniem diety i innych preparatów [2], więc nie polecamy jej do samodzielnej profilaktyki. Dlatego pokazujemy produkty innych marek z mniejszą dawką: 1000 j.m. i 2000 j.m. dla dorosłych oraz krople dla dzieci [12].

Przed użyciem któregokolwiek produktu skonsultuj się z lekarzem albo farmaceutą, jeśli jesteś w ciąży, karmisz piersią, suplement ma brać nastolatek, chorujesz przewlekle (zwłaszcza na nerki, wątrobę albo sarkoidozę) lub przyjmujesz leki. Ścieżka zakupu: Sklep Świat Supli → Witamina D → produkt poniżej.

Swanson D3 1000 IU (25 µg), 60 kaps.

Dla kogo: zdrowi dorośli do 75. roku życia z prawidłową masą ciała, którzy chcą dawki profilaktycznej; 1000 j.m. to dolna granica zaleceń dla tej grupy [1]. Według karty kapsułka zawiera 25 µg (1000 j.m.) witaminy D3, a porcja to 1 kapsułka dziennie. Pełny skład z karty: witamina D (cholekalcyferol), mąka ryżowa, otoczka kapsułki (żelatyna), substancje przeciwzbrylające (sole magnezowe kwasów tłuszczowych, dwutlenek krzemu), stabilizator (skrobia modyfikowana), emulgator (estry sacharozy i kwasów tłuszczowych), przeciwutleniacze (L-askorbinian sodu, DL-alfa-tokoferol), substancja wiążąca (średniołańcuchowe trójglicerydy). Otoczka z żelatyny.

Producent nie deklaruje alergenów w składzie. Nie przekraczaj porcji z karty; w ciąży i podczas karmienia piersią dawkę ustala lekarz. Cena na karcie 24.10.2026: 8,99 zł (0,15 zł za kapsułkę).

Sprawdź Swanson D3 1000 IU w sklepie

Aliness Witamina D3 z alg VEGAN 2000 j.m., 120 kaps.

Dla kogo: dorosły, któremu odpowiada dawka 2000 j.m. dziennie, np. senior po 75. roku życia na początku zakresu 2000–4000 j.m. z wytycznych; przy otyłości dawkę dobiera lekarz [1]. Witamina D3 pochodzi z alg, a nie z lanoliny, więc preparat jest odpowiedni dla wegan. Według karty kapsułka zawiera 50 µg (2000 j.m.) witaminy D3; pełny skład: oliwa z oliwek, skrobia z tapioki, substancja utrzymująca wilgoć (glicerol), witamina D (cholekalcyferol) z alg. Porcja: 1 kapsułka dziennie, opakowanie na 120 dni.

Producent nie deklaruje alergenów w składzie. 2000 j.m. to połowa górnego limitu EFSA dla dorosłych, więc dolicz witaminę D z innych preparatów [2]. W ciąży, podczas karmienia piersią i przy chorobach przewlekłych dawkę ustala lekarz. Cena na karcie 24.10.2026: 44,90 zł (0,37 zł za kapsułkę).

Sprawdź Aliness D3 2000 j.m. w sklepie

Dr. Jacob’s Witamina Słońca D3 Baby, krople 20 ml

Dla kogo: niemowlęta i dzieci, u których pediatra zalecił witaminę D3 w kroplach. Według karty 1 kropla zawiera 10 µg, czyli 400 j.m. witaminy D3; pełny skład: olej MCT (średniołańcuchowe trójglicerydy z oleju kokosowego), przeciwutleniacz tokoferol (naturalna witamina E), cholekalcyferol. Producent podaje porcje: 1 kropla dla niemowląt i dzieci do 7 lat, 2 krople dla dzieci 8–18 lat; podawać do ust, pod język albo na łyżeczce. Polskie wytyczne zalecają 400 j.m. niemowlętom do 6. miesiąca, 400–600 j.m. w 6–12 miesiącu, 600 j.m. dzieciom 1–3 lat, 600–1000 j.m. dzieciom 4–10 lat i 1000–2000 j.m. młodzieży 11–18 lat [1]. Porcja z karty jest więc niższa od zaleceń u dzieci 1–3 lat (400 zamiast 600 j.m.), u dzieci 4–7 lat (400 wobec 600–1000 j.m.) i u młodzieży 11–18 lat (800 wobec 1000–2000 j.m.); u niemowląt i dzieci 8–10 lat mieści się w zaleceniach. Dawkę dla dziecka ustala pediatra. Według karty produktu nie należy go przyjmować razem z innymi produktami zawierającymi witaminę D.

Producent nie deklaruje alergenów w składzie. Cena na karcie 24.10.2026: 23,99 zł.

Sprawdź krople Dr. Jacob’s D3 Baby w sklepie

Dla kogo co: 1000 j.m. dla zdrowej osoby dorosłej do 75. roku życia z prawidłową masą ciała, bez badania, 2000 j.m. dla seniora po 75. roku życia na początku zakresu z wytycznych (weganom odpowiada wersja D3 z alg), przy otyłości dawka dobrana przez lekarza, krople 400 j.m. dla dziecka według zaleceń pediatry, 4000 j.m. tylko dla dorosłego, któremu lekarz indywidualnie dobrał taką dawkę (u seniorów po 75. roku życia wytyczne podają zakres 2000–4000 j.m.). Niedobór stwierdzony w badaniu leczy się dawką ustaloną przez lekarza, a nie samodzielnie dobranym suplementem.

10. Podsumowanie

• Niedobór witaminy D zwykle nie daje charakterystycznych objawów; ciężki, długotrwały może prowadzić do osteomalacji albo krzywicy, którym mogą towarzyszyć bóle kości, osłabienie mięśni i złamania [3].
• Zmęczenie, infekcje i nastrój nie pozwalają rozpoznać niedoboru; rozstrzyga badanie 25(OH)D [1][7][8].
• Badanie wytyczne zalecają w grupach ryzyka, np. przy otyłości, chorobach kości, zaburzeniach wchłaniania, chorobach wątroby i nerek oraz przy niektórych lekach, a nie wszystkim [1].
• Wynik do 20 ng/ml to niedobór do leczenia z lekarzem, 30–50 ng/ml to stężenie optymalne, powyżej 100 ng/ml ryzyko zatrucia [1].
• Suma witaminy D ze wszystkich źródeł nie powinna przekraczać górnego limitu EFSA: 100 µg (4000 j.m.) dziennie u dorosłych i młodzieży 11–17 lat, 50 µg (2000 j.m.) u dzieci 1–10 lat; dawkę dla niemowlęcia ustala pediatra [2].