Depresja sezonowa (choroba afektywna sezonowa, w skrócie SAD) to depresja, która wraca o tej samej porze roku, najczęściej późną jesienią i zimą, i ustępuje wiosną [1] [2]. Obniżony nastrój, utrata radości albo spadek energii przez co najmniej 2 tygodnie to powód do wizyty u lekarza. Rozpoznanie wymaga potwierdzenia przez lekarza epizodu depresji oraz sezonowego przebiegu: epizody pojawiają się o tej samej porze roku przez co najmniej 2 kolejne lata i są częstsze niż epizody w innych porach roku [1] [2] [3]. Leczenie z dowodami to terapia jasnym światłem, psychoterapia poznawczo-behawioralna i leki przeciwdepresyjne. Profilaktyczna suplementacja witaminy D służy uzupełnieniu jej podaży zimą, ale nie zastępuje leczenia depresji [1] [4] [5].
Aktualizacja 6.10.2026: nowy tekst: jak rozpoznać depresję sezonową, terapia światłem i psychoterapia, rola witaminy D, gdzie szukać pomocy, nowe źródła i zdjęcia.
Jeśli masz myśli samobójcze albo boisz się, że zrobisz sobie krzywdę, dzwoń pod 112. Całodobowe, bezpłatne wsparcie w kryzysie psychicznym daje Centrum Wsparcia pod numerem 800 70 2222 (sekcja 7) [6].
Niżej: jak odróżnić chandrę od depresji, jakie badania krwi zrobić, co pokazują badania terapii światłem i psychoterapii oraz co wiadomo o witaminie D, omega-3 i orotanie litu.
Spis treści
1. Jesienna chandra czy depresja sezonowa: jak je odróżnić
Wiele osób jesienią ma gorszy nastrój i mniej energii, a wiosną czuje się lepiej [1]. To jeszcze nie choroba. Depresja sezonowa jest odmianą depresji nawracającej: jej objawy są takie jak w depresji i utrzymują się przez większość dnia, niemal codziennie, przez co najmniej 2 tygodnie [1] [2]. Według brytyjskiej publicznej służby zdrowia (NHS) rozpoznanie jest prawdopodobne, gdy objawy depresji pojawiają się o tej samej porze roku od co najmniej 2 lat [3]. Amerykański Narodowy Instytut Zdrowia Psychicznego (NIMH) dodaje, że epizody depresji w tej porze roku muszą być częstsze niż epizody w pozostałych miesiącach [1].
W strefie klimatu umiarkowanego depresja sezonowa dotyczy szacunkowo około 4% ludzi, kobiet około 4 razy częściej niż mężczyzn [2]. Częściej występuje też u osób z depresją albo chorobą afektywną dwubiegunową [1]. Smutek związany ze świętami, pracą czy wizytami rodziny to inna sytuacja: depresja sezonowa wiąże się z długością dnia, a nie z kalendarzem [1].
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Sytuacja | Po czym ją poznać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Jesienna chandra | krótkie okresy gorszego nastroju po skróceniu dnia, bez pełnego obrazu depresji z sekcji 2 [1] | światło dzienne, ruch, stałe godziny snu, kontakt z bliskimi [3] |
| Depresja sezonowa | epizody depresji (objawy przez co najmniej 2 tygodnie) o tej samej porze roku przez co najmniej 2 kolejne lata, częstsze niż poza tą porą; rozpoznanie stawia lekarz [1] [2] [3] | wizyta u lekarza rodzinnego albo psychiatry (sekcja 3) |
| Inna przyczyna zmęczenia | zmęczenie, przybieranie na wadze albo marznięcie mogą wynikać z niedoczynności tarczycy, niedokrwistości z niedoboru żelaza albo niedoboru witaminy B12 [7] [8] [9] | badania krwi zlecone przez lekarza, zanim kupisz suplement |
| Kryzys psychiczny | myśli samobójcze albo poczucie, że możesz zrobić sobie krzywdę [10] | 112 albo 800 70 2222, bez czekania (sekcja 7) [6] |
Przyczyny przewlekłego zmęczenia niezwiązane z porą roku opisujemy szerzej we wpisie ciągle zmęczony, choć śpisz 8 godzin. Niezależnie od nastroju polskie wytyczne zalecają dorosłym witaminę D od października do kwietnia (sekcja 5) [11]; preparaty porównasz w kategorii witamina D.
2. Objawy depresji sezonowej

Depresja sezonowa ma objawy zwykłej depresji. Według NIMH należą do nich [1]:
- smutny, lękowy albo pusty nastrój przez większość dnia, niemal codziennie, przez co najmniej 2 tygodnie;
- utrata zainteresowania i przyjemności z rzeczy, które wcześniej cieszyły;
- poczucie beznadziei, winy albo bezwartościowości;
- drażliwość i niepokój;
- mniej energii, spowolnienie, zmęczenie;
- kłopoty z koncentracją, pamięcią i podejmowaniem decyzji;
- zmiany snu, apetytu albo masy ciała;
- myśli o śmierci albo samobójstwie.
W odmianie jesienno-zimowej częściej pojawiają się trzy dodatkowe objawy: nadmierna senność i dłuższy sen, zwiększony apetyt z ochotą na produkty bogate w węglowodany i przybieranie na wadze oraz wycofanie z kontaktów, opisywane jako zimowa hibernacja [1] [2]. Rzadsza odmiana wiosenno-letnia przebiega odwrotnie: z bezsennością, słabszym apetytem i spadkiem masy ciała [1]. Objawy trwają zwykle około 4-5 miesięcy w roku i nie u każdego wracają co rok [1].
Przyczyny nie są do końca poznane; badacze łączą depresję sezonową z krótszym dniem i zmianami serotoniny i melatoniny, które regulują rytm snu [1] [3]. Nie istnieje test z krwi, który ją potwierdza [2].
3. Rozpoznanie u lekarza i badania krwi
Z objawami możesz pójść do lekarza rodzinnego albo bez skierowania do psychiatry w poradni zdrowia psychicznego; dorośli mogą też zgłosić się bez skierowania i rejestracji do punktu zgłoszeniowo-koordynacyjnego centrum zdrowia psychicznego, jeśli takie działa w ich okolicy [6]. Gdzie najbliżej uzyskasz pomoc, powie całodobowa Telefoniczna Informacja Pacjenta pod numerem 800 190 590 [6].
Lekarz pyta o nastrój, sen, apetyt i przebieg objawów w kolejnych latach, często z kwestionariuszem [2] [3]. Do rozpoznania potrzebne jest potwierdzenie epizodu depresji oraz sezonowego przebiegu: epizody o tej samej porze roku przez co najmniej 2 kolejne lata, częstsze niż epizody w innych porach roku. Nie u każdego chorego objawy wracają co roku [1] [3]. Ponieważ zmęczenie i obniżony nastrój bywają objawem chorób somatycznych, może zlecić badania krwi:
- hormon tyreotropowy (TSH): niedoczynność tarczycy daje zmęczenie, marznięcie, przybieranie na wadze i obniżony nastrój [7];
- morfologię i ferrytynę: niedokrwistość z niedoboru żelaza daje zmęczenie i brak energii [8];
- witaminę B12: jej niedobór może dawać zmęczenie, a także zaburzenia psychiczne od łagodnej depresji po splątanie [9];
- witaminę D, czyli 25(OH)D, gdy lekarz uzna to za potrzebne, na przykład przy podejrzeniu niedoboru [11].
Prawidłowe wyniki nie wykluczają depresji, a nieprawidłowe nie wykluczają jej współistnienia. Jak czytać wynik żelaza i ferrytyny, opisujemy we wpisie żelazo w organizmie, a wynik witaminy B12 w strefie granicznej we wpisie witamina B12: norma i holotranskobalamina.
4. Leczenie: światło, psychoterapia i leki
Według NIMH i NHS depresję sezonową leczy się terapią światłem, psychoterapią (przede wszystkim poznawczo-behawioralną) i lekami przeciwdepresyjnymi; wielu chorych potrzebuje leczenia każdej zimy [1] [3]. Metodę dobiera lekarz razem z chorym.
Terapia jasnym światłem
Polega na codziennym siedzeniu przed lampą o natężeniu 10 000 luksów (lx) przez około 30-45 minut, zwykle zaraz po przebudzeniu, od jesieni do wiosny [1]. W metaanalizie Pjrek i wsp. z 2020 roku (19 badań z losowym przydziałem u dorosłych z depresją sezonową) jasne światło poprawiało wyniki skal depresji bardziej niż światło przyćmione albo placebo: standaryzowana różnica średnich wyniosła −0,37 (95-procentowy przedział ufności od −0,63 do −0,12; 18 badań, 610 osób), a ryzyko względne odpowiedzi na leczenie wyniosło 1,42 (od 1,08 do 1,85; 16 badań, 559 osób) [4]. Autorzy podkreślają, że badania były małe i obciążone umiarkowanym lub wysokim ryzykiem błędu [4].
Ocena tych dowodów nie jest jednolita. Niemiecki Instytut Jakości i Efektywności w Opiece Zdrowotnej (IQWiG) znalazł w 2021 roku wskazówki krótkoterminowej korzyści z lamp stojących, ale nie z lamp noszonych na głowie, a brytyjski Narodowy Instytut Zdrowia i Doskonałości Opieki (NICE) informuje, że skuteczność terapii światłem jest niepewna [12] [13]. W brytyjskim NHS terapia światłem zwykle nie jest dostępna w ramach publicznej opieki, bo brakuje dowodów, czy jest skuteczna, choć według NHS wielu osobom łagodzi objawy [3].
Lampa powinna dawać 10 000 lx, filtrować promieniowanie UV i mieć oznaczenie CE. Odległość od lampy, jej ustawienie i sposób używania dobierz według instrukcji producenta konkretnego urządzenia, tak aby uzyskać deklarowane natężenie światła. Przed rozpoczęciem porozmawiaj z lekarzem [3]. Przy chorobach oczu potrzebna jest konsultacja okulistyczna, a przy lekach zwiększających wrażliwość na światło terapia może wymagać nadzoru lekarza albo innej metody [1] [2]. Osoby z chorobą afektywną dwubiegunową ustalają każdą formę leczenia z psychiatrą prowadzącym.
Psychoterapia poznawczo-behawioralna
W badaniu Rohan i wsp. 177 dorosłych z nawracającą depresją sezonową dostało losowo 6 tygodni terapii poznawczo-behawioralnej dostosowanej do depresji sezonowej albo 6 tygodni terapii światłem. W pierwszej zimie po leczeniu wyniki obu grup nie różniły się. W drugiej zimie nawrót miało 27,3% osób po psychoterapii i 45,6% po terapii światłem [5]. Porównywano jednak skutki początkowego przydziału do leczenia, a nie dwie metody stosowane równie konsekwentnie w kolejnych zimach: mimo zachęty badaczy i możliwości wypożyczenia lampy terapię światłem kontynuowało tylko około jednej trzeciej osób z tej grupy (34,9% w pierwszej i 30,6% w drugiej zimie) [5]. Wynik nie dowodzi więc przewagi psychoterapii nad terapią światłem regularnie powtarzaną każdej zimy.
Leki przeciwdepresyjne
W przeglądzie Cochrane z 2021 roku fluoksetyna i terapia światłem dawały podobny odsetek odpowiedzi na leczenie (ryzyko względne 0,98; 95-procentowy przedział ufności od 0,77 do 1,24; 2 badania, 136 osób; pewność dowodów niska) [14]. W zapobieganiu nawrotom u osób z depresją sezonową w wywiadzie bupropion o przedłużonym uwalnianiu zmniejszał ryzyko nawrotu (ryzyko względne 0,56; od 0,44 do 0,72; 3 badania, 1100 osób), ale powodował więcej bólów głowy, bezsenności i nudności, a według autorów trzy na cztery osoby nie odnoszą korzyści z leczenia zapobiegawczego [15]. Leki przeciwdepresyjne działają zwykle po 4-8 tygodniach i dobiera je lekarz [1].
Ruch, przebywanie na dworze za dnia i stałe godziny snu NHS zaleca jako samopomoc [3]; o śnie jesienią piszemy też we wpisie magnez na sen i stres jesienią. Przegląd badań z 2024 roku znalazł jednak tylko 6 małych badań zmian stylu życia u osób z depresją sezonową, z bardzo niską pewnością dowodów, dlatego nie zastępują one leczenia [16].
5. Witamina D i inne niedobory: co mówią badania
Witamina D
Zimą w Polsce skóra praktycznie nie wytwarza witaminy D, dlatego polskie wytyczne z 2023 roku zalecają zdrowym dorosłym w wieku 19-65 lat z prawidłową masą ciała 1000-2000 jednostek międzynarodowych (j.m., 25-50 µg) dziennie od października do kwietnia, a osobom, które latem rzadko przebywają na słońcu, przez cały rok [11]. Górny tolerowany poziom spożycia dla dorosłych według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) to 100 µg (4000 j.m.) dziennie ze wszystkich źródeł łącznie [17]. Szczegóły dawek i pory przyjmowania opisujemy we wpisie kiedy brać witaminę D.
Uzupełnianie witaminy D nie jest jednak leczeniem depresji sezonowej. Wyniki badań:
- badanie VITAL-DEP dotyczyło zapobiegania depresji, a nie leczenia depresji sezonowej: 18 353 dorosłych w wieku co najmniej 50 lat, w większości bez depresji w przeszłości, przyjmowało 2000 j.m. witaminy D3 albo placebo przez około 5,3 roku; ryzyko depresji było podobne w obu grupach (współczynnik ryzyka 0,97; od 0,87 do 1,09), a wyniki skali nastroju nie różniły się [18];
- w metaanalizie Mikola i wsp. z 2023 roku (41 badań, różne populacje, także osoby chore) objawy depresji zmniejszały się po witaminie D w porównaniu z placebo (g Hedgesa −0,317; od −0,405 do −0,230), ale przy bardzo dużej różnorodności badań i bardzo niskiej pewności dowodów [19];
- w małym badaniu z Danii 34 pracowników ochrony zdrowia z objawami sezonowymi przez 3 miesiące przyjmowało 70 µg witaminy D dziennie albo placebo; objawy zmniejszyły się w obu grupach, bez różnicy między witaminą D a placebo [20];
- u kobiet od 70. roku życia 800 j.m. witaminy D z wapniem nie poprawiło samopoczucia psychicznego po 6 miesiącach [21];
- jedno badanie z 1999 roku u 15 osób z depresją sezonową porównywało dużą dawkę witaminy D (100 000 j.m.) z fototerapią szerokopasmową; po miesiącu poprawa wystąpiła w grupie witaminy D, a w grupie fototerapii nie; badanie było jednak zbyt małe, by opierać na nim zalecenia [22].
IQWiG nie znalazł w 2021 roku badań, które pozwalałyby ocenić witaminę D jako leczenie depresji sezonowej, a NIMH określa wyniki jako niejednoznaczne [1] [12]. Witaminę D warto więc przyjmować jesienią i zimą profilaktycznie według wytycznych, bo pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego i w utrzymaniu zdrowych kości [23], a nie po to, by zastąpić leczenie nastroju. Profilaktyka to co innego niż leczenie potwierdzonego niedoboru: wtedy dawkę i kontrolę stężenia 25(OH)D ustala lekarz [11].
Omega-3
W przeglądzie Cochrane z 2021 roku (33 badania, 1848 dorosłych z dużą depresją) omega-3 zmniejszały objawy depresji bardziej niż placebo o standaryzowaną różnicę średnich −0,40 (od −0,64 do −0,16). Autorzy oceniają ten efekt jako mało prawdopodobnie istotny klinicznie i oparty na dowodach bardzo niskiej pewności; odsetek remisji i odpowiedzi na leczenie nie różnił się od placebo [24]. Międzynarodowy panel ekspertów uznał omega-3 za możliwy dodatek do leczenia dużej depresji prowadzonego przez lekarza, a nie za samodzielne leczenie [25]. Badań z losowym przydziałem omega-3 w depresji sezonowej nie znaleźliśmy (PubMed, zapytanie: seasonal affective disorder lub winter depression oraz omega-3, fish oil lub eicosapentaenoic, filtr: randomized controlled trial, 5.10.2026: 0 wyników). O tym, kiedy suplementacja omega-3 ma sens w ogóle, piszemy we wpisie kwasy omega-3: czym są i kiedy suplementacja ma sens.
Żelazo, witamina B12 i tarczyca
Te niedobory i choroby mogą dawać zmęczenie i obniżony nastrój, ale wykrywa je badanie krwi, a nie samopoczucie (sekcja 3) [7] [8] [9]. Żelaza nie bierz na wszelki wypadek bez wyniku: dawkę ustala lekarz, a jak przebiega uzupełnianie zapasów, wyjaśniamy we wpisie jak podnieść ferrytynę. Jeśli interesuje Cię kreatyna, którą badano jako dodatek do leczenia depresji, dowody zebraliśmy we wpisie czy kreatyna pomaga na depresję.
6. Orotan litu i SAMe: czego nie brać na własną rękę
Orotan litu. Lit jest lekiem stosowanym w chorobie afektywnej dwubiegunowej; wydaje się go na receptę, a w trakcie leczenia regularnie bada się jego stężenie we krwi, bo zbyt wysokie może uszkadzać nerki i inne narządy [26]. Litu nie ma w wykazie składników mineralnych z załącznika I dyrektywy 2002/46/WE, które wolno stosować w produkcji suplementów diety [27]. Opisano przypadek 18-letniej kobiety, która trafiła na izbę przyjęć z nudnościami, wymiotami i drżeniem po połknięciu tabletek z orotanem litu kupionych przez internet jako suplement [28]. Badań z losowym przydziałem litu w depresji sezonowej nie znaleźliśmy (PubMed, zapytanie: seasonal affective disorder lub winter depression oraz lithium, filtr: randomized controlled trial, 5.10.2026: 0 wyników).
SAMe (S-adenozylometionina). W przeglądzie Cochrane z 2016 roku SAMe stosowana samodzielnie nie różniła się wyraźnie od placebo (standaryzowana różnica średnich −0,54; od −1,54 do 0,46; 2 badania, 142 osoby; dowody bardzo niskiej jakości) [29]. Badania dotyczyły dużej depresji, nie depresji sezonowej. Według amerykańskiego Narodowego Centrum Medycyny Komplementarnej i Integracyjnej (NCCIH) SAMe może wchodzić w interakcje z lekami i suplementami zwiększającymi aktywność serotoniny, takimi jak leki przeciwdepresyjne, L-tryptofan i ziele dziurawca, a także osłabiać działanie lewodopy stosowanej w chorobie Parkinsona [30]. Może też nasilać objawy manii, dlatego osoby z chorobą afektywną dwubiegunową nie powinny przyjmować jej na objawy depresji bez nadzoru lekarza [30]. Nie łącz SAMe samodzielnie z lekami przeciwdepresyjnymi; w ciąży, w okresie karmienia piersią i u dzieci jej stosowanie trzeba omówić z lekarzem [30].
Jeśli przyjmujesz leki przeciwdepresyjne albo inne leki psychiatryczne, każdy suplement omów z lekarzem prowadzącym, bo witamina D i inne preparaty mogą wchodzić w interakcje z lekami [1]. Ogólne zasady łączenia suplementów opisujemy we wpisie jakich suplementów nie łączyć.
7. Kiedy do lekarza, a kiedy dzwonić pod 112
Dzwoń pod 112 albo jedź na szpitalny oddział ratunkowy, jeśli występuje którakolwiek z tych sytuacji [6] [10]:
- ktoś zrobił sobie poważną krzywdę, na przykład połknął dużą ilość leków;
- czujesz, że za chwilę możesz zrobić sobie krzywdę;
- bliska osoba zrobiła sobie krzywdę albo mówi, że zaraz to zrobi.
Jeśli sam nie możesz zadzwonić, poproś o to kogoś obok. Do czasu pomocy idź w bezpieczne miejsce, bądź wśród ludzi i nie sięgaj po alkohol ani inne substancje [10].
Gdy ktoś połknął dużą ilość leków, dzwoń pod 112 albo jedź na szpitalny oddział ratunkowy (nie prowadź samochodu sam) [31]. Do przyjazdu pomocy [31] [32]:
- sprawdź, czy reaguje (potrząśnij delikatnie za ramiona i zapytaj głośno), udrożnij drogi oddechowe, odchylając głowę i unosząc brodę, i przez maksymalnie 10 sekund oceń, czy oddycha prawidłowo;
- jeśli nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, zacznij resuscytację (uciskanie klatki piersiowej) według poleceń dyspozytora 112, a jeśli ktoś jest obok, poproś go o przyniesienie automatycznego defibrylatora (AED);
- jeśli jest nieprzytomna, ale oddycha, ułóż ją w pozycji bocznej i cały czas sprawdzaj oddech; jeśli jest przytomna, rozmawiaj z nią;
- zabierz opakowania po lekach, aby pokazać je ratownikom;
- nie wywołuj wymiotów, bo osoba może się zachłysnąć, i nie podawaj nic do jedzenia ani picia.
Zadzwoń jeszcze dziś pod bezpłatny numer 800 70 2222 (Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym, czynne całą dobę; strona centrumwsparcia.pl) albo pod 116 123 (telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych), jeśli masz myśli samobójcze, nawet bez planu [6]. Dzieci i młodzież mogą dzwonić pod bezpłatny numer 116 111 [6]. O myślach samobójczych powiedz też komuś, komu ufasz [10].
Umów wizytę u lekarza rodzinnego albo psychiatry, jeśli [2] [3]:
- obniżony nastrój, utrata radości albo brak energii trwają dłużej niż 2 tygodnie;
- objawy utrudniają pracę, naukę albo opiekę nad domem;
- objawy wracają kolejną jesień lub zimę;
- leczenie depresji sezonowej, które już stosujesz, nie pomaga.
Kobiety w ciąży i po porodzie, nastolatki oraz osoby z chorobą afektywną dwubiegunową terapię światłem i suplementy uzgadniają z lekarzem prowadzącym, a objawy depresji zgłaszają mu od razu.
8. Suplementy na jesień i zimę: co ma sens
Żaden suplement nie leczy depresji sezonowej, a wyników badań z sekcji 5 nie przenosimy na konkretne produkty. Opisane niżej preparaty dobraliśmy do dwóch zaleceń żywieniowych, które nie zależą od nastroju: witaminy D od października do kwietnia według polskich wytycznych [11] oraz kwasów omega-3 EPA i DHA dla osób, które jedzą tłuste ryby rzadziej niż raz w tygodniu. EFSA ustaliła dla dorosłych wystarczające spożycie 250 mg EPA i DHA dziennie, co odpowiada jednemu-dwóm posiłkom z tłustej ryby tygodniowo [33], a łączne dawki z suplementów do około 5 g dziennie uznała za bezpieczne dla dorosłych [34].
Zanim kupisz suplement, w ciąży, podczas karmienia piersią, u nastolatka, przy chorobie przewlekłej i przy lekach przyjmowanych na stałe (zwłaszcza przeciwzakrzepowych i psychiatrycznych) skonsultuj się z lekarzem albo farmaceutą. Opisujemy skład, porcje i ceny z kart produktów odczytanych 5.10.2026.
Promaker Omega 3 Ultra 500 EPA 250 DHA, 90 kapsułek
Nasza marka. Według karty produktu porcja dzienna to 2 kapsułki, które zawierają 2000 mg oleju rybiego z sardeli peruwiańskiej, w tym 1000 mg EPA i 500 mg DHA. To ilość, przy której DHA przyczynia się do utrzymania prawidłowego funkcjonowania mózgu (korzystne działanie występuje przy spożywaniu 250 mg DHA dziennie), a EPA i DHA przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca (przy 250 mg EPA i DHA dziennie) [23]. Opakowanie wystarcza na 45 dni; cena 69,99 zł, czyli około 1,56 zł za porcję (odczyt 5.10.2026).
Dla kogo: dla dorosłych, którzy rzadko jedzą tłuste ryby i chcą przyjmować EPA i DHA w dwóch kapsułkach dziennie. Nie jest to leczenie depresji; jeśli leczysz się na depresję, dodatek omega-3 omów z lekarzem prowadzącym [25].
Skład: olej rybi z sardeli peruwiańskiej; otoczka kapsułki: żelatyna wołowa, glicerol, woda oczyszczona; przeciwutleniacz: mieszanina tokoferoli. Zawiera ryby (olej rybi jest surowcem produktu); według karty może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, skorupiaki i mięczaki. Produkt nie jest odpowiedni dla wegan ani wegetarian.
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla dzieci, kobiet w ciąży ani kobiet karmiących piersią. Nie stosuj go w ciąży ani w okresie karmienia piersią i nie podawaj dzieciom. Osoby przyjmujące leki, szczególnie przeciwzakrzepowe, przed rozpoczęciem stosowania powinny skonsultować się z lekarzem.
Świat Supli Omega 3 180/120, 120 kapsułek
Nasza marka, tańsza porcja. Według tabeli składu na karcie produktu kapsułka zawiera 1000 mg oleju rybiego, w tym 180 mg EPA i 120 mg DHA, oraz 3,75 mg witaminy E. Porcja to 1 kapsułka dziennie, czyli 300 mg EPA i DHA: tyle, przy ilu EPA i DHA przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca (korzystne działanie występuje przy spożywaniu 250 mg EPA i DHA dziennie) [23]. Opakowanie wystarcza na 120 dni; cena 27,99 zł, czyli około 0,23 zł za porcję (odczyt 5.10.2026).
Dla kogo: dla dorosłych, którzy jedzą tłuste ryby rzadziej niż raz w tygodniu i chcą uzupełnić EPA i DHA do poziomu wystarczającego spożycia według EFSA [33]. Nie jest to leczenie depresji.
Skład: olej rybi z anchovetas peruwiańskich (EPA, DHA); otoczka kapsułki: żelatyna; glicerol; woda; witamina E (octan DL-alfa-tokoferylu). Zawiera ryby (olej rybi jest surowcem produktu, karta tego nie wymienia wśród alergenów); według karty może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, płatki owsiane, jaja i skorupiaki. Produkt nie jest wegański.
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Nie stosuj go w ciąży; w okresie karmienia piersią zapytaj lekarza.
Przy lekach przeciwzakrzepowych zapytaj lekarza przed rozpoczęciem stosowania (taka uwaga jest na karcie produktu Promaker z tym samym surowcem).
Swanson Vitamin D3 2000 IU, 250 kapsułek
Według karty produktu kapsułka zawiera 50 µg (2000 j.m.) witaminy D3 (cholekalcyferolu); producent zaleca 1 kapsułkę dziennie z posiłkiem, najlepiej zawierającym tłuszcz. To górna wartość zaleceń dla zdrowych dorosłych w wieku 19-65 lat z prawidłową masą ciała [11]. Opakowanie wystarcza na 250 dni, czyli na cały okres od października do kwietnia; cena 25,98 zł w promocji, około 0,10 zł za porcję (odczyt 5.10.2026). Witaminy D z marki własnej w dawce 2000 j.m. w jednej kapsułce sklep obecnie nie ma, dlatego opisujemy produkt innej marki.
Dla kogo: dla dorosłych, którzy chcą przyjmować witaminę D jesienią i zimą według polskich wytycznych i nie biorą innych preparatów z witaminą D. Witamina D nie leczy depresji sezonowej (sekcja 5).
Skład: karta sklepu podaje tylko witaminę D3 (cholekalcyferol) i nie wymienia składników pomocniczych; producent nie deklaruje alergenów na karcie, więc skład otoczki i alergeny sprawdź na etykiecie przed zakupem.
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Nie stosuj go w ciąży; w okresie karmienia piersią zapytaj lekarza.
9. Najczęstsze pytania
9.1. Czym jest choroba afektywna sezonowa (SAD)?
To depresja nawracająca, której epizody pojawiają się zwykle późną jesienią i zimą i ustępują wiosną; rzadziej występuje odmiana wiosenno-letnia [1] [2].
9.2. Jakie są objawy depresji zimą?
Objawy depresji przez co najmniej 2 tygodnie, a do tego nadmierna senność, większy apetyt na węglowodany i wycofanie z kontaktów (sekcja 2) [1] [2]. Takie objawy są powodem do wizyty u lekarza; o depresji sezonowej świadczy dopiero ich powtarzanie się o tej samej porze roku przez co najmniej 2 kolejne lata [1].
9.3. Jak długo trwa depresja sezonowa?
Objawy utrzymują się zwykle około 4-5 miesięcy w roku, od późnej jesieni do wiosny [1]. Leczenie pomaga opanować objawy, a wiele osób potrzebuje go co roku [3].
9.4. Czy witamina D pomaga na depresję sezonową?
Nie ma wystarczających, spójnych dowodów, aby zalecać witaminę D jako leczenie depresji sezonowej. Nieliczne, małe badania u osób z objawami sezonowymi dały sprzeczne wyniki, a NIMH określa je jako niejednoznaczne [1] [20] [22]. Badanie VITAL-DEP dotyczyło zapobiegania depresji u dorosłych w wieku co najmniej 50 lat, a nie leczenia depresji sezonowej; 2000 j.m. dziennie przez około 5 lat nie zmniejszyło w nim ryzyka depresji [18]. Profilaktycznie witaminę D przyjmuj jesienią i zimą w dawce z wytycznych, bo zimą trudno ją uzyskać ze słońca; przy potwierdzonym niedoborze dawkę ustala lekarz [11].
9.5. Czy lampa na depresję działa i jaką wybrać?
W metaanalizie badań jasne światło łagodziło objawy depresji sezonowej bardziej niż placebo, ale badania były małe, a NICE uznaje skuteczność za niepewną [4] [13]. Lampa powinna dawać 10 000 lx, filtrować promieniowanie UV i mieć oznaczenie CE; stosuje się ją rano przez około 30-45 minut, po rozmowie z lekarzem. Odległość i ustawienie lampy dobierz według instrukcji producenta konkretnego urządzenia, tak aby uzyskać deklarowane natężenie światła [1] [3].
9.6. Czego nie robić przy depresji sezonowej?
Nie pij dużo alkoholu, nie używaj telefonu tuż przed snem i nie zamykaj się w domu za dnia [3]. Nie przerywaj leczenia przeciwdepresyjnego bez lekarza: leki działają zwykle dopiero po 4-8 tygodniach [1]. Nie kupuj preparatów z litem jako suplementu [26] [28] i nie łącz SAMe z lekami przeciwdepresyjnymi na własną rękę [30].
10. Podsumowanie
- Depresja sezonowa to depresja nawracająca o tej samej porze roku. Objawy trwające co najmniej 2 tygodnie są powodem do wizyty, a rozpoznanie wymaga potwierdzenia epizodu depresji i sezonowego przebiegu przez co najmniej 2 kolejne lata, z przewagą epizodów w tej porze roku [1] [2] [3].
- Leczenie z dowodami to terapia jasnym światłem, psychoterapia poznawczo-behawioralna i leki przeciwdepresyjne [4] [5] [14].
- Profilaktyczna suplementacja witaminy D od października do kwietnia służy uzupełnieniu jej podaży; przy potwierdzonym niedoborze dawkę i kontrolę ustala lekarz. Nie zastępuje leczenia depresji [11] [18].
- Zmęczenie i obniżony nastrój mogą wynikać z niedoczynności tarczycy, niedoboru żelaza albo witaminy B12: najpierw badania krwi [7] [8] [9].
- Orotan litu nie jest dopuszczonym suplementem, a lit to lek na receptę [26] [27]. SAMe może wchodzić w interakcje z lekami przeciwdepresyjnymi i nasilać objawy manii [30].
- Przy myślach samobójczych dzwoń pod 112 albo 800 70 2222 [6].
- Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.
11. Źródła
- National Institute of Mental Health (NIMH), Seasonal Affective Disorder, publikacja dla pacjentów (objawy depresji co najmniej 2 tygodnie; w odmianie zimowej nadmierna senność, objadanie się z ochotą na węglowodany, wycofanie; objawy około 4-5 miesięcy w roku; rozpoznanie: epizody depresji w tej samej porze roku przez co najmniej 2 kolejne lata, częstsze niż epizody w innych porach roku; częściej u kobiet i u osób z depresją lub chorobą afektywną dwubiegunową; leczenie: terapia światłem 10 000 lx przez około 30-45 minut rano, psychoterapia poznawczo-behawioralna, leki przeciwdepresyjne działające po 4-8 tygodniach; witamina D: wyniki badań niejednoznaczne, możliwe interakcje z lekami; dostęp 5.10.2026): nimh.nih.gov
- Medycyna Praktyczna dla pacjentów, Depresja sezonowa, mp.pl (sezonowo-nawrotowy przebieg; około 4% w strefie umiarkowanej, kobiety około 4 razy częściej; brak testu laboratoryjnego; kryteria: co najmniej 2 tygodnie objawów; fototerapia rano, konsultacja okulistyczna przy chorobach oczu; dostęp 5.10.2026): mp.pl
- NHS, Seasonal affective disorder (SAD) (objawy; rozpoznanie przy objawach depresji o tej samej porze roku od co najmniej 2 lat; leczenie: leki przeciwdepresyjne, terapia poznawczo-behawioralna, terapia światłem, zwykle niedostępna w NHS z powodu niewystarczających dowodów skuteczności; lampa 10 000 lx, bez UV, z oznaczeniem UKCA lub CE, używana według instrukcji producenta; samopomoc: światło dzienne, ruch, stałe godziny snu, mniej alkoholu, bez ekranów przed snem; strona sprawdzona 17.12.2025, dostęp 5.10.2026): nhs.uk
- Pjrek E., Friedrich M.E., Cambioli L. i wsp., 2020, The Efficacy of Light Therapy in the Treatment of Seasonal Affective Disorder: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials, Psychotherapy and Psychosomatics (19 badań; standaryzowana różnica średnich −0,37, 95-procentowy przedział ufności od −0,63 do −0,12, 18 badań, 610 osób; ryzyko względne odpowiedzi 1,42, od 1,08 do 1,85, 16 badań, 559 osób; umiarkowane do wysokiego ryzyko błędu): doi.org
- Rohan K.J., Meyerhoff J., Ho S.Y. i wsp., 2016, Outcomes One and Two Winters Following Cognitive-Behavioral Therapy or Light Therapy for Seasonal Affective Disorder, American Journal of Psychiatry (177 dorosłych, 6 tygodni terapii poznawczo-behawioralnej albo światła; w pierwszej zimie bez różnic; w drugiej zimie nawrót 27,3% wobec 45,6%; terapię światłem kontynuowało 34,9% grupy światła w pierwszej i 30,6% w drugiej zimie; analiza według początkowego przydziału; pełny tekst PMC4939843): doi.org
- Ministerstwo Zdrowia, Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną, gov.pl (Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym: całodobowo i bezpłatnie pod numerem 800 70 2222, centrumwsparcia.pl; telefon wsparcia emocjonalnego 116 123; telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111; 112; centra zdrowia psychicznego bez skierowania; Telefoniczna Informacja Pacjenta 800 190 590; dostęp 5.10.2026): gov.pl
- NHS, Underactive thyroid (hypothyroidism): symptoms (zmęczenie, marznięcie, przybieranie na wadze, obniżony nastrój lub depresja; dostęp 5.10.2026): nhs.uk
- NHS, Iron deficiency anaemia (zmęczenie i brak energii; dostęp 5.10.2026): nhs.uk
- NHS, Vitamin B12 or folate deficiency anaemia: symptoms (osłabienie i zmęczenie; zaburzenia psychiczne od łagodnej depresji lub lęku po splątanie i otępienie; dostęp 5.10.2026): nhs.uk
- NHS, Help for suicidal thoughts (gdy ktoś poważnie zrobił sobie krzywdę albo czuje, że zaraz to zrobi: numer alarmowy, w Wielkiej Brytanii 999, w Polsce 112, albo szpitalny oddział ratunkowy; poprosić kogoś o wezwanie pomocy; bezpieczne miejsce, inni ludzie, bez alkoholu i narkotyków; powiedzieć zaufanej osobie; strona sprawdzona 26.04.2024, dostęp 5.10.2026): nhs.uk
- Płudowski P., Kos-Kudła B., Walczak M. i wsp., 2023, Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland, Nutrients (dorośli 19-65 lat z prawidłową masą ciała: 1000-2000 j.m. dziennie od października do kwietnia, przez cały rok przy niewystarczającej ekspozycji na słońce latem; ocena stężenia 25(OH)D): doi.org
- Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG), 2021, Seasonal affective disorder: Do non-drug interventions such as light and vitamin therapy lead to better results? IQWiG Reports, Commission No. HT18-04 (21 badań, 1441 dorosłych; wskazówki krótkoterminowej korzyści lamp stojących, brak dla lamp noszonych na głowie; po 5-8 tygodniach odpowiedź lub remisja około 50% przy świetle, fluoksetynie i terapii poznawczo-behawioralnej; brak badań witaminy D w leczeniu depresji sezonowej): pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE), 2022, Depression in adults: treatment and management, NG222, Recommendations (informować osoby z depresją zimową o sezonowym wzorcu, które chcą spróbować terapii światłem, że jej skuteczność jest niepewna; dostęp 5.10.2026): nice.org.uk
- Nussbaumer-Streit B., Thaler K., Chapman A. i wsp., 2021, Second-generation antidepressants for treatment of seasonal affective disorder, Cochrane Database of Systematic Reviews (fluoksetyna wobec terapii światłem: ryzyko względne odpowiedzi 0,98, od 0,77 do 1,24, 2 badania, 136 osób, pewność niska): doi.org
- Gartlehner G., Nussbaumer-Streit B., Gaynes B.N. i wsp., 2019, Second-generation antidepressants for preventing seasonal affective disorder in adults, Cochrane Database of Systematic Reviews (bupropion XL: ryzyko względne nawrotu 0,56, od 0,44 do 0,72, 3 badania, 1100 osób; więcej bólów głowy, bezsenności i nudności; trzy na cztery osoby nie odniosą korzyści): doi.org
- Rothenberg M., Nussbaumer-Streit B., Pjrek E., Winkler D., 2024, Lifestyle modification as intervention for seasonal affective disorder: A systematic review, Journal of Psychiatric Research (6 badań: dieta, ruch, przebywanie na dworze, sen, muzykoterapia; poprawa w grupach badanych i kontrolnych; wysokie ryzyko błędu, bardzo niska pewność dowodów): doi.org
- EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), 2023, Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D, including the derivation of a conversion factor for calcidiol monohydrate, EFSA Journal 21(8):8145 (górny tolerowany poziom spożycia dla dorosłych 100 µg dziennie): doi.org
- Okereke O.I., Reynolds C.F. 3rd, Mischoulon D. i wsp., 2020, Effect of Long-term Vitamin D3 Supplementation vs Placebo on Risk of Depression or Clinically Relevant Depressive Symptoms and on Change in Mood Scores: A Randomized Clinical Trial, JAMA (VITAL-DEP: 18 353 osób w wieku co najmniej 50 lat, 16 657 bez depresji w przeszłości; 2000 j.m. D3 dziennie, mediana 5,3 roku; współczynnik ryzyka 0,97, od 0,87 do 1,09; bez różnicy w skali nastroju): doi.org
- Mikola T., Marx W., Lane M.M. i wsp., 2023, The effect of vitamin D supplementation on depressive symptoms in adults: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials, Critical Reviews in Food Science and Nutrition (41 badań, 53 235 osób; g Hedgesa −0,317, od −0,405 do −0,230; I² 88%; pewność dowodów bardzo niska): doi.org
- Frandsen T.B., Pareek M., Hansen J.P., Nielsen C.T., 2014, Vitamin D supplementation for treatment of seasonal affective symptoms in healthcare professionals: a double-blind randomised placebo-controlled trial, BMC Research Notes (34 osoby, 70 µg dziennie przez 3 miesiące; bez różnicy wobec placebo, poprawa w czasie w obu grupach; badanie o zbyt małej liczebności): doi.org
- Dumville J.C., Miles J.N., Porthouse J. i wsp., 2006, Can vitamin D supplementation prevent winter-time blues? A randomised trial among older women, Journal of Nutrition, Health and Aging (kobiety od 70. roku życia, wapń i 800 j.m. witaminy D; po 6 miesiącach bez różnicy w składowej psychicznej SF-12): pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Gloth F.M. 3rd, Alam W., Hollis B., 1999, Vitamin D vs broad spectrum phototherapy in the treatment of seasonal affective disorder, Journal of Nutrition, Health and Aging (15 osób; 100 000 j.m. witaminy D albo fototerapia; po miesiącu poprawa w grupie witaminy D, bez istotnej zmiany w grupie fototerapii): pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, Dziennik Urzędowy UE L 136 (witamina D: układ odpornościowy, kości; DHA: funkcjonowanie mózgu przy 250 mg dziennie; EPA i DHA: funkcjonowanie serca przy 250 mg dziennie): eur-lex.europa.eu
- Appleton K.M., Voyias P.D., Sallis H.M. i wsp., 2021, Omega-3 fatty acids for depression in adults, Cochrane Database of Systematic Reviews (33 badania, 1848 osób z dużą depresją; standaryzowana różnica średnich −0,40, od −0,64 do −0,16, pewność bardzo niska, efekt mało prawdopodobnie istotny klinicznie; bez różnicy w remisji i odpowiedzi): doi.org
- Guu T.W., Mischoulon D., Sarris J. i wsp., 2020, A multi-national, multi-disciplinary Delphi consensus study on using omega-3 polyunsaturated fatty acids (n-3 PUFAs) for the treatment of major depressive disorder, Journal of Affective Disorders (najwyższa zgoda dla omega-3 jako możliwego leczenia dodatkowego dużej depresji u dorosłych, najniższa dla leczenia samodzielnego): doi.org
- NHS, About lithium oraz Side effects of lithium (lek na chorobę afektywną dwubiegunową i manię, dostępny na receptę; regularne badania stężenia we krwi; bardzo wysokie stężenie może uszkadzać nerki i inne narządy; dostęp 5.10.2026): nhs.uk
- Dyrektywa 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do suplementów żywnościowych (art. 4: w produkcji suplementów wolno stosować tylko witaminy i składniki mineralne z załącznika I; lit nie jest w nim wymieniony): eur-lex.europa.eu
- Pauzé D.K., Brooks D.E., 2007, Lithium toxicity from an Internet dietary supplement, Journal of Medical Toxicology (opis przypadku: 18-letnia kobieta po połknięciu 18 tabletek z orotanem litu kupionych przez internet; nudności, wymioty, drżenie, stężenie litu 0,31-0,40 mEq/l): doi.org
- Galizia I., Oldani L., Macritchie K. i wsp., 2016, S-adenosyl methionine (SAMe) for depression in adults, Cochrane Database of Systematic Reviews (8 badań, 934 osoby z dużą depresją; SAMe samodzielnie wobec placebo: standaryzowana różnica średnich −0,54, od −1,54 do 0,46, 2 badania, 142 osoby, jakość bardzo niska): doi.org
- National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH), S-Adenosyl-L-Methionine (SAMe): In Depth (możliwe interakcje z lekami i suplementami zwiększającymi poziom serotoniny, np. leki przeciwdepresyjne, L-tryptofan, ziele dziurawca; osłabienie działania lewodopy; przy chorobie afektywnej dwubiegunowej tylko pod nadzorem lekarza, bo może nasilać objawy manii; konsultacja w ciąży, przy karmieniu piersią i u dzieci; aktualizacja styczeń 2017, dostęp 5.10.2026): nccih.nih.gov
- NHS, Poisoning (999 lub szpitalny oddział ratunkowy przy podejrzeniu połknięcia szkodliwej substancji, także leków; resuscytacja, gdy osoba nie reaguje i nie oddycha; pozycja boczna u nieprzytomnej oddychającej; stałe sprawdzanie oddechu; odszukać opakowania; nie wywoływać wymiotów; nic do jedzenia ani picia; strona sprawdzona 12.06.2025, dostęp 5.10.2026): nhs.uk
- St John Ambulance na stronie NHS, How to do CPR (ocena reakcji, udrożnienie dróg oddechowych, ocena prawidłowego oddechu do 10 sekund; przy braku prawidłowego oddechu telefon 999 lub 112, uciskanie klatki piersiowej, pomocnik przynosi defibrylator; dostęp 5.10.2026): nhs.uk
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition, and Allergies (NDA), 2010, Scientific Opinion on Dietary Reference Values for fats, including saturated fatty acids, polyunsaturated fatty acids, monounsaturated fatty acids, trans fatty acids, and cholesterol, EFSA Journal 8(3):1461 (wystarczające spożycie 250 mg EPA i DHA dziennie dla dorosłych, zgodne z jednym-dwoma posiłkami z tłustej ryby tygodniowo): doi.org
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), 2012, Scientific Opinion on the Tolerable Upper Intake Level of eicosapentaenoic acid (EPA), docosahexaenoic acid (DHA) and docosapentaenoic acid (DPA), EFSA Journal 10(7):2815 (łączne spożycie EPA i DHA z suplementów do około 5 g dziennie nie budzi zastrzeżeń co do bezpieczeństwa u dorosłych): doi.org
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.


