Codzienna multiwitamina ma dowody z badań z losowaniem na niewielką poprawę pamięci u osób po 60. roku życia: w trzech podbadaniach poznawczych dużego projektu COSMOS, współprowadzonego przez prof. JoAnn Manson z Harvardu, osoby przyjmujące multiwitaminę wypadały w części testów pamięci i funkcji poznawczych nieco lepiej niż osoby z grupy placebo [1] [2] [3]. Różnica była niewielka: w łącznej analizie autorzy przeliczyli ją na około 2 lata starzenia poznawczego [3]. Multiwitamina nie leczy otępienia i nie zastępuje snu, ruchu ani kontroli ciśnienia; badania nie pokazały też, że chroni przed chorobą Alzheimera.
Poniżej opisujemy, co dokładnie pokazały badania COSMOS, jak duży był efekt, kogo dotyczy, jak wybrać multiwitaminę i kiedy sens ma witamina B12 albo DHA.
Produkty omawiane w sekcji 5
Spis treści
1. Skąd temat: ekspertka z Harvardu oceniła suplementy
W październiku 2026 r. polskie portale opisały, jak prof. JoAnn Manson z Harvard Medical School ocenia suplementy na pamięć i koncentrację [4]. Jej opinia opiera się na projekcie COSMOS, który współprowadziła: w badaniu z udziałem ponad 21 tys. Amerykanów po 60. roku życia sprawdzano m.in. codzienną multiwitaminę i ekstrakt z kakao [3]. Pamięć i funkcje poznawcze oceniano w trzech podbadaniach tego projektu; poniżej opisujemy ich wyniki na podstawie samych publikacji.
2. Co pokazały badania COSMOS?
| Badanie | Uczestnicy i czas | Wynik |
|---|---|---|
| COSMOS-Mind (2023) | 2262 osoby, średnio 73 lata, 3 lata | lepszy złożony wskaźnik funkcji poznawczych niż przy placebo |
| COSMOS-Web (2023) | 3562 osoby starsze, testy przez internet, 3 lata | lepsze przypominanie słów; inne testy bez różnicy |
| COSMOS-Clinic (2024) | 573 osoby, badanie osobiste, 2 lata | lepsza pamięć epizodyczna; ogólne funkcje poznawcze bez istotnej różnicy; funkcje wykonawcze i uwaga bez zmian |
| Analiza łączna 3 podbadań (2024) | 5203 osoby w wieku 60+ bez powtórzeń | niewielka korzyść dla funkcji poznawczych i pamięci |
Wszystkie trzy podbadania prowadzono w ramach jednego projektu COSMOS i części uczestników się pokrywały, więc nie są to trzy niezależne powtórzenia. Do łącznej analizy włączono 5203 osoby bez powtórzeń (2158 z COSMOS-Mind, 2472 z COSMOS-Web i 573 z COSMOS-Clinic), dlatego liczby w tabeli nie sumują się do tej wartości [3].
W badaniu COSMOS-Mind 2262 osoby w wieku średnio 73 lat przez 3 lata przyjmowały multiwitaminę lub placebo; multiwitamina poprawiła złożony wskaźnik funkcji poznawczych, a ekstrakt z kakao nie miał efektu [1]. W COSMOS-Web 3562 osoby starsze wykonywały testy przez internet; po roku i średnio przez 3 lata grupa z multiwitaminą lepiej przypominała sobie słowa, ale inne testy nie różniły się od placebo [2].
W COSMOS-Clinic 573 osoby badano osobiście przez 2 lata: multiwitamina poprawiła pamięć epizodyczną (różnica 0,12 odchylenia standardowego), ale nie funkcje wykonawcze ani uwagę, a wynik dla ogólnych funkcji poznawczych (0,06 odchylenia standardowego) nie osiągnął istotności statystycznej. Łączna analiza trzech podbadań wykazała niewielką, statystycznie istotną korzyść dla ogólnych funkcji poznawczych i pamięci epizodycznej [3].
3. Jak duży jest ten efekt i kogo dotyczy?
W łącznej analizie różnica wynosiła 0,07 odchylenia standardowego dla ogólnych funkcji poznawczych i 0,06 dla pamięci epizodycznej, czyli była mała; autorzy przeliczyli efekt dla ogólnych funkcji poznawczych na około 2 lata starzenia poznawczego [3]. Osobno autorzy COSMOS-Web oszacowali, że efekt w teście natychmiastowego przypominania słów odpowiadał około 3,1 roku związanej z wiekiem zmiany pamięci. To orientacyjne przeliczenie oparte na zależności między wiekiem a wynikiem testu u uczestników badania, a nie wykazane odmłodzenie pamięci ani opóźnienie otępienia [2]. W COSMOS-Mind korzyść była najwyraźniejsza u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi w wywiadzie, co pokazała analiza podgrup [1].
Badania objęły osoby po 60. roku życia, w większości białe, z USA, i stosowały jedną konkretną multiwitaminę (Centrum Silver) [2] [3]. Wyniki nie dotyczą młodszych dorosłych ani osób z rozpoznanym otępieniem i nie pokazują, czy multiwitamina zapobiega chorobie Alzheimera.
4. Jak wybrać multiwitaminę po 60. roku życia?
Szukaj preparatu z umiarkowanymi dawkami witamin i składników mineralnych, przyjmowanego raz dziennie, i nie łącz kilku preparatów z tymi samymi składnikami, zwłaszcza z witaminami A, D i B6. Zestawienie produktów znajdziesz w naszym rankingu multiwitamin. Jeśli masz kłopoty z koncentracją w ciągu dnia, przeczytaj też artykuł o mgle mózgowej.
Cynk pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji poznawczych, a witamina B12 w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego [5]. Jeśli lekarz stwierdził niedobór B12, sama multiwitamina może nie wystarczyć; dawkę ustal z nim. DHA pomaga w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania mózgu; korzystne działanie występuje przy spożyciu 250 mg DHA dziennie [5]. Preparat z DHA rozważ zwłaszcza wtedy, gdy rzadko jesz tłuste ryby morskie.
5. Co z tego dla Ciebie?
Jeśli masz ponad 60 lat i chcesz zrobić coś dla pamięci, zacznij od ruchu, snu i kontroli ciśnienia; codzienna multiwitamina to dodatek z dobrze zbadanym, ale niewielkim efektem [3]. Jeśli zauważasz szybkie pogorszenie pamięci, idź do lekarza, zamiast szukać suplementu. Jeśli przyjmujesz leki na stałe, pokaż skład multiwitaminy lekarzowi lub farmaceucie.
Świat Supli Multivitamina Complex, 90 kapsułek
Dla kogo: dla osoby po 60. roku życia, która chce codziennej multiwitaminy, czyli rodzaju suplementu badanego w COSMOS; to inny produkt niż w badaniu, więc wyników nie przenosimy wprost [3]. Cynk pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji poznawczych [5].
Według karty produktu porcja to 2 kapsułki dziennie, m.in. 15 mg cynku, 25 µg witaminy B12, 6 mg witaminy B6, 12 µg witaminy D3, 800 µg witaminy A i 300 mg witaminy C; opakowanie 90 kapsułek wystarcza na 45 dni. Otoczka z żelatyny wołowej [6].
Alergeny: według karty może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, zboża zawierające gluten, jaja, skorupiaki i ryby [6]. Nie łącz z innymi preparatami z witaminami A i D bez zsumowania dawek. Według ostrzeżenia w karcie produktu nie stosuj w ciąży. Przy lekach przyjmowanych na stałe pokaż skład lekarzowi lub farmaceucie. Nie przekraczaj zalecanej porcji i przechowuj produkt w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
Promaker B-Complex, 90 kapsułek
Dla kogo: dla osoby, która nie chce pełnej multiwitaminy, a chce uzupełnić witaminy z grupy B; jeśli przyjmujesz już multiwitaminę, nie łącz ich bez potrzeby. Witamina B12 pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych [5].
Według karty produktu 1 kapsułka dziennie dostarcza 100% referencyjnej wartości spożycia każdej z 8 witamin B, w tym 2,5 µg witaminy B12; opakowanie wystarcza na 90 dni. Niedoboru B12 stwierdzonego przez lekarza ta dawka może nie wyrównać [6].
Alergeny: karta nie deklaruje alergenów; otoczka z żelatyny wołowej [6]. Według ostrzeżenia w karcie produktu nie stosuj w ciąży. Przy lekach przyjmowanych na stałe pokaż skład lekarzowi lub farmaceucie. Nie przekraczaj zalecanej porcji i przechowuj produkt w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
Promaker Omega 3 ULTRA 500 EPA 250 DHA, 90 kapsułek
Dla kogo: dla osoby, która rzadko je tłuste ryby morskie. DHA pomaga w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania mózgu; korzystne działanie występuje przy spożyciu 250 mg DHA dziennie [5].
Według karty produktu porcja to 2 kapsułki dziennie z posiłkiem: 1000 mg EPA i 500 mg DHA; opakowanie 90 kapsułek wystarcza na 45 dni [6].
Alergeny: produkt zawiera ryby; może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, skorupiaki i mięczaki [6]. Przy lekach przeciwzakrzepowych zapytaj lekarza. Według ostrzeżenia w karcie produktu nie stosuj w ciąży. Przy lekach przyjmowanych na stałe pokaż skład lekarzowi lub farmaceucie. Nie przekraczaj zalecanej porcji i przechowuj produkt w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
Produkty opisane w tym artykule
Multiwitamina Świat Supli, witaminy B i olej rybi z DHA marki Promaker; dla kogo są i jakie mają ostrzeżenia, opisujemy w sekcji 5. Dostępność: odczyt ze sklepu 20.10.2026.
6. Pytania i odpowiedzi
6.1. Czy jakiś suplement na pamięć ma dowody z badań z losowaniem?
U osób po 60. roku życia takie dowody ma codzienna multiwitamina: w podbadaniach COSMOS dawała niewielką przewagę nad placebo w wybranych testach pamięci i funkcji poznawczych [3].
6.2. Jak duża była poprawa?
Mała: w łącznej analizie 0,07 odchylenia standardowego dla ogólnych funkcji poznawczych, co autorzy przeliczyli na około 2 lata starzenia poznawczego [3]. W COSMOS-Web efekt w teście przypominania słów oszacowano orientacyjnie na około 3,1 roku związanej z wiekiem zmiany pamięci [2].
6.3. Czy multiwitamina poprawi pamięć młodszej osoby?
Tego nie zbadano w COSMOS; badania objęły osoby po 60. roku życia [3].
6.4. Czy multiwitamina chroni przed chorobą Alzheimera?
Badania COSMOS mierzyły wyniki testów pamięci, a nie zachorowania na chorobę Alzheimera, więc tego nie wykazały [1] [3].
6.5. Czy ekstrakt z kakao poprawia pamięć?
W COSMOS-Mind ekstrakt z kakao nie miał wpływu na funkcje poznawcze [1].
7. Podsumowanie
- W trzech podbadaniach projektu COSMOS codzienna multiwitamina dawała osobom po 60. roku życia niewielką przewagę nad placebo w części testów pamięci i funkcji poznawczych [1] [2] [3].
- Efekt był mały i dotyczył jednej multiwitaminy oraz starszych Amerykanów [3].
- Cynk pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji poznawczych, witamina B12 w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, a DHA w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania mózgu (korzystne działanie przy spożyciu 250 mg DHA dziennie) [5].
- Przy szybkim pogorszeniu pamięci najpierw lekarz, nie suplement.
8. Źródła
- Baker L.D., Manson J.E., Rapp S.R. i wsp., Effects of cocoa extract and a multivitamin on cognitive function: A randomized clinical trial (COSMOS-Mind), Alzheimer’s & Dementia 2023;19(4):1308-1319 (2262 osoby, średnio 73 lata, 3 lata; multiwitamina poprawiła złożony wskaźnik funkcji poznawczych wobec placebo, z = 0,07, 95% CI 0,02-0,12; ekstrakt kakao bez efektu; odczyt 20.10.2026): doi.org
- Yeung L.K., Alschuler D.M., Wall M. i wsp., Multivitamin Supplementation Improves Memory in Older Adults: A Randomized Clinical Trial (COSMOS-Web), American Journal of Clinical Nutrition 2023;118(1):273-282 (3562 osoby starsze, multiwitamina Centrum Silver lub placebo; lepsze natychmiastowe przypominanie słów po roku i średnio przez 3 lata; efekt odpowiadał około 3,1 roku związanej z wiekiem zmiany pamięci, przeliczenie na podstawie przekrojowej zależności wieku i wyniku testu; bez efektu na wyniki drugorzędowe; odczyt 20.10.2026): doi.org
- Vyas C.M., Manson J.E., Sesso H.D. i wsp., Effect of multivitamin-mineral supplementation versus placebo on cognitive function: results from the clinic subcohort of the COSMOS randomized clinical trial and meta-analysis of 3 cognitive studies within COSMOS, American Journal of Clinical Nutrition 2024;119(3):692-701 (573 osoby badane osobiście przez 2 lata: ogólne funkcje poznawcze 0,06 SD, 95% CI od -0,003 do 0,13, bez istotności statystycznej; pamięć epizodyczna 0,12 SD, 95% CI 0,002-0,23; bez efektu na funkcje wykonawcze i uwagę; metaanaliza 3 podbadań COSMOS z niepowtarzającymi się uczestnikami: 5203 osoby w wieku 60+ (COSMOS-Clinic 573, COSMOS-Mind 2158, COSMOS-Web 2472): ogólne funkcje poznawcze 0,07 SD, 95% CI 0,03-0,11, odpowiednik około 2 lat starzenia poznawczego; pamięć epizodyczna 0,06 SD, 95% CI 0,03-0,10; odczyt 20.10.2026): doi.org
- Grabowska A., Ekspertka z Harvardu oceniła suplementy. Niektóre to strata pieniędzy, abcZdrowie, 19.10.2026 (ocena suplementów na pamięć i koncentrację przez prof. JoAnn Manson z Harvard Medical School, współkierującą projektem COSMOS; odczyt 20.10.2026): portal.abczdrowie.pl
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z 16 maja 2012 r. (wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, tekst skonsolidowany): Cynk pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji poznawczych; Witamina B12 pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego; Witamina B12 pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych; DHA pomaga w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania mózgu (informacja, że korzystne działanie występuje w przypadku spożywania 250 mg DHA dziennie); warunki: dla cynku i witaminy B12 żywność co najmniej będąca źródłem danego składnika, dla DHA żywność zawierająca co najmniej 40 mg DHA na 100 g i na 100 kcal, z informacją, że korzystne działanie występuje przy spożyciu 250 mg DHA dziennie (odczyt 20.10.2026): eur-lex.europa.eu
- Karty produktów w sklepie Świat Supli (skład, porcja, sposób użycia, alergeny, ostrzeżenia; odczyt 20.10.2026): Świat Supli Multivitamina Complex, 90 kapsułek (2 kapsułki dziennie: cynk 15 mg, witamina B12 25 µg, B6 6 mg, D3 12 µg, A 800 µg, C 300 mg; cena 24,99 zł), Promaker B-Complex, 90 kapsułek (1 kapsułka dziennie, 100% RWS witamin B, B12 2,5 µg; cena 32,99 zł), Promaker Omega 3 ULTRA, 90 kapsułek (2 kapsułki dziennie: EPA 1000 mg, DHA 500 mg; zawiera ryby; cena 69,99 zł); nie stosować u kobiet w ciąży: swiatsupli.pl/p13412, swiatsupli.pl/p8528, swiatsupli.pl/p14424
Grafika główna tego artykułu została przygotowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.
