MK-677 (ibutamoren): działanie, skutki uboczne i status prawny

MK-677, czyli ibutamoren, to syntetyczny związek, który pobudza przysadkę do wydzielania hormonu wzrostu. Był badany jako kandydat na lek, ale nie został zarejestrowany jako lek ani dopuszczony jako suplement diety. W sporcie jest zabroniony. W tym artykule zbieramy, co faktycznie pokazały badania kliniczne, jakie działania niepożądane w nich opisano i dlaczego amerykańska komisja doradcza FDA w 2024 r. zagłosowała 13 do 1 przeciwko dopuszczeniu go nawet do sporządzania w aptekach [6].

Nie podajemy zaleceń dawkowania, pory przyjmowania ani długości cykli; ilości stosowane w badaniach klinicznych podajemy wyłącznie w bibliografii jako opis interwencji badawczej. Substancja bez rejestracji nie ma zatwierdzonej dawki, a produkty sprzedawane jako MK-677 nie mają gwarancji jakości właściwej zatwierdzonym lekom. Jeśli już go przyjmujesz, sekcja o tym, dlaczego nie podajemy dawek, opisuje, o czym porozmawiać z lekarzem.

Spis treści

1. Czym jest MK-677 (ibutamoren) i po co powstał?

Ibutamoren to niepeptydowa cząsteczka opracowana w laboratoriach Merck w latach dziewięćdziesiątych jako doustny sekretagog hormonu wzrostu, czyli substancja pobudzająca własne wydzielanie tego hormonu [1] [2]. Pomysł był prosty: zamiast wstrzykiwać rekombinowany hormon wzrostu, podać tabletkę, która zwiększy jego naturalne pulsy. Badano go u osób otyłych, u zdrowych dorosłych w restrykcji kalorycznej, u osób starszych i u pacjentów po złamaniu biodra [1] [2] [3] [4].

Żaden z tych programów nie zakończył się rejestracją leku. Dziś ibutamoren jest rozwijany pod nazwą LUM-201; jednym z programów są kontrolowane badania kliniczne u dzieci z niedoborem hormonu wzrostu [7]. Poza takimi badaniami trafia do obrotu z nieregulowanego rynku, najczęściej reklamowany jako suplement na masę i regenerację, którym nie jest.

Legalne suplementy wspierające trening i dietę, np. z kategorii odżywek białkowych, znajdziesz w sklepie Świat Supli; kiedy mają sens, opisujemy w sekcji o badaniach i wsparciu zdrowia.

2. Jak działa: grelina, hormon wzrostu i IGF-1

MK-677 jest agonistą receptora greliny, inaczej receptora sekretagogów hormonu wzrostu (GHS-R). Grelina to hormon wydzielany głównie przez żołądek: pobudza apetyt i jednocześnie zwiększa wydzielanie hormonu wzrostu przez przysadkę [5]. Ibutamoren naśladuje oba działania. W badaniach po jego podaniu rosło stężenie hormonu wzrostu oraz IGF-1, czyli insulinopodobnego czynnika wzrostu wytwarzanego głównie w wątrobie w odpowiedzi na hormon wzrostu. U otyłych mężczyzn po ośmiu tygodniach IGF-1 wzrósł o około 40 procent [1], a u zdrowych ochotników w restrykcji kalorycznej średnie IGF-1 w ostatnich pięciu dniach interwencji wynosiło 264 ng/ml przy MK-677 wobec 188 ng/ml przy placebo [2]. Badania MK-677 dotyczą naturalnego IGF-1 wytwarzanego przez organizm; laboratoryjną, zmodyfikowaną odmianę tego czynnika, IGF-1 LR3, opisujemy osobno we wpisie o IGF-1 LR3.

Ten sam receptor odpowiada za wzrost apetytu, a hormon wzrostu obniża wrażliwość tkanek na insulinę. Dlatego w badaniach klinicznych korzyściom w składzie ciała towarzyszyły głód, zatrzymywanie wody i pogorszenie gospodarki glukozą [1] [3] [5]. Te efekty wynikają z mechanizmu działania, a nie z zanieczyszczeń czy złej jakości produktu.

3. Co pokazały badania kliniczne?

Poniższa tabela zbiera badania, które są najczęściej cytowane przy MK-677. Wyniki dotyczą konkretnych grup i czasu obserwacji; nie da się ich przenieść na zdrową osobę trenującą rekreacyjnie.

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Źródła danych w tabeli: abstrakty publikacji [1] [2] [3] [4] i rejestr badań klinicznych [7]. Wniosek, który łączy te badania: ibutamoren podnosi hormon wzrostu i IGF-1 i w części grup zwiększa masę beztłuszczową, ale w badaniu u otyłych mężczyzn (8 tygodni) i u osób w wieku 60–81 lat (12 miesięcy) nie wykazano istotnego zmniejszenia tkanki tłuszczowej, a w części badań obserwowano pogorszenie gospodarki glukozą [1] [3]; krótkie badania nie rozstrzygają bezpieczeństwa długoterminowego. Przegląd z 2018 r. podsumowuje, że sekretagogi hormonu wzrostu są na ogół dobrze tolerowane w krótkich badaniach, z zastrzeżeniem wzrostu glukozy z powodu spadku wrażliwości na insulinę, a danych o bezpieczeństwie długoterminowym, w tym o zachorowaniach na nowotwory, brakuje [5].

4. Skutki uboczne MK-677 opisane w badaniach

Poniższe działania niepożądane pochodzą z badań klinicznych, w których uczestnicy byli pod opieką lekarzy. Częstość i nasilenie różniły się między grupami, więc nie można ich traktować jako pewnych u każdej osoby.

• Wzrost apetytu. U osób starszych był najczęstszym działaniem niepożądanym; ustępował po kilku miesiącach [3]. Wynika z pobudzenia receptora greliny, czyli hormonu głodu [5].
• Zatrzymywanie wody i obrzęki. U osób starszych obserwowano przejściowe, łagodne obrzęki podudzi i bóle mięśni [3]. Członkowie komisji FDA wymieniali zatrzymywanie płynów wśród głównych obaw [6].
• Pogorszenie gospodarki glukozą. U otyłych mężczyzn glukoza i insulina na czczo nie zmieniły się, ale test tolerancji glukozy wypadł gorzej już po dwóch tygodniach [1]. U osób starszych glukoza na czczo była po roku wyższa średnio o 0,3 mmol/l, a wrażliwość na insulinę spadła [3]. Komisja FDA mówiła w tym kontekście o hiperglikemii [6].
• Kortyzol. W badaniu ośmiotygodniowym nie wzrósł [1], w badaniu rocznym u osób starszych wzrósł o około 47 nmol/l [3]. To przykład, dlaczego wyników jednej grupy nie należy uogólniać.
• Serce. Badanie u pacjentów po złamaniu biodra przerwano z powodu sygnału zastoinowej niewydolności serca [4]. Ten sygnał był jednym z argumentów komisji FDA w 2024 r. [6]. Dotyczył osób starszych i schorowanych, ale pokazuje, że ryzyko nie ogranicza się do glukozy i obrzęków.
• Przyrost masy ciała. U osób starszych masa ciała wzrosła po roku o 2,7 kg, a masa beztłuszczowa o 1,1 kg [3]. Masa beztłuszczowa obejmuje także wodę, więc ten wynik nie oznacza samego przyrostu mięśni. Całkowita masa tłuszczowa nie różniła się istotnie od placebo, tkanka tłuszczowa kończyn wzrosła bardziej niż w grupie placebo, a siła i sprawność w testach funkcjonalnych nie poprawiły się istotnie; badanie nie miało mocy do oceny tych efektów [3].

Czego nie wiadomo: jak długo utrzymują się zmiany glikemii po odstawieniu u osób młodych, jak substancja działa przy dawkach i czasie stosowania z forów internetowych oraz jaki jest jej wpływ na ryzyko nowotworów przy wieloletnim podnoszeniu IGF-1 [5]. Badania trwające dwa lata prowadzono tylko u osób starszych [3].

5. Dlaczego nie podajemy dawek ani protokołów

MK-677 nie ma zatwierdzonej dawki, wskazań ani nadzoru nad jakością produktów w sprzedaży. W badaniach klinicznych ibutamoren podawano pod kontrolą lekarzy i z regularnymi badaniami krwi, a mimo to część uczestników rozwinęła zaburzenia glikemii, obrzęki lub objawy sercowe [1] [3] [4]. Instrukcja stosowania spisana na podstawie takich badań nie czyni stosowania bezpiecznym; usuwa tylko kontrolę, którą uczestnicy badań mieli.

5.1. Jeśli już przyjmujesz MK-677

Najbezpieczniejszy krok to rozmowa z lekarzem pierwszego kontaktu lub endokrynologiem. Powiedz wprost, co, jak długo i w jakiej ilości brałeś. Lekarz dobiera ocenę gospodarki glukozowej i pozostałe badania do objawów, wywiadu i przyjmowanych substancji; w badaniach klinicznych ibutamorenu obserwowano pogorszenie tolerancji glukozy lub wrażliwości na insulinę, a u osób starszych wzrosła także glukoza na czczo [1] [3]. Nagła lub ciężka duszność, ucisk lub ból w klatce piersiowej, sine albo bardzo blade usta, nagłe splątanie to powód, by od razu zadzwonić pod numer 112, nie czekać na wizytę [12]. Bez odkładania wizyty zgłoś lekarzowi: powtarzające się wyniki glukozy na czczo powyżej normy, narastające obrzęki podudzi, duszność przy zwykłym wysiłku lub w pozycji leżącej, drętwienie dłoni, silną senność w ciągu dnia.

6. Status prawny: USA, Unia Europejska i sport

USA. Ibutamoren nie jest zatwierdzonym lekiem. W październiku 2024 r. komisja doradcza FDA do spraw leków recepturowych rozpatrywała wniosek o dopuszczenie go do sporządzania w aptekach dla wskazań takich jak niedobór hormonu wzrostu, osteoporoza, złamanie biodra, sarkopenia, otyłość i choroba Alzheimera. FDA proponowała odmowę, a komisja zagłosowała 13 do 1 przeciwko; członkowie wskazywali brak dowodów skuteczności i bezpieczeństwa oraz obawy o zatrzymywanie płynów, zastoinową niewydolność serca i hiperglikemię [6].

Unia Europejska i Polska. Trzy sprawy trzeba rozdzielić. Lek: ibutamoren nie ma pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, w polskim Rejestrze Produktów Leczniczych nie figuruje żaden preparat z tą substancją [10], więc nie kupisz go w aptece ani na receptę. Suplement diety: w Polsce ibutamoren (MK-677) jest wymieniony z nazwy w wykazie substancji zakazanych w produkcji środków spożywczych, który stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 13 marca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 420, załącznik pkt 7) [13]. Nie może więc być składnikiem suplementu diety ani innego środka spożywczego produkowanego w Polsce. Osobną sprawą są unijne przepisy o nowej żywności: żywność, której nie spożywano w znaczącym stopniu przed 15 maja 1997 r., w tym substancje o nowej lub celowo zmodyfikowanej strukturze molekularnej, wymaga zezwolenia i wpisu do unijnego wykazu nowej żywności, zanim trafi na rynek [11]. Ibutamoren jest związkiem syntetycznym opracowanym w latach 90. jako kandydat na lek [1] [2]; nie ma zezwolenia w unijnym wykazie nowej żywności, a w pomocniczym, niewiążącym katalogu statusu nowej żywności Komisji Europejskiej nie ma dla niego rekordu (sprawdzono 24.09.2026) [11]. Sport: zakaz WADA obowiązuje niezależnie od tego, jak produkt jest opisany [8]. Produktom oferowanym poza legalnym obrotem lekami nie można przypisać gwarancji jakości właściwej zatwierdzonym lekom; deklaracja sprzedawcy nie wystarcza, by potwierdzić tożsamość, czystość i zawartość substancji.

Sport. Sekretagogi hormonu wzrostu są na liście zabronionej WADA w klasie S2, zakazanej w czasie zawodów i poza nimi. Lista zabroniona na 2026 r. opublikowana przez Polską Agencję Antydopingową wymienia ibutamoren (MK-677) z nazwy jako przykład tej grupy, obok m.in. ipamoreliny i kapromoreliny [8]. Dla zawodnika podlegającego kontrolom wykrycie oznacza naruszenie przepisów antydopingowych; długość dyskwalifikacji zależy od okoliczności i przepisów Kodeksu WADA.

7. Czym MK-677 nie jest

• Nie jest SARM-em. SARM-y działają na receptor androgenowy, ibutamoren na receptor greliny [5]. Sprzedawcy łączą je w jedną kategorię, bo trafiają na ten sam rynek, nie dlatego, że działają podobnie.
• Nie jest hormonem wzrostu w tabletce. Nie dostarcza hormonu, tylko pobudza jego wydzielanie w pulsach zależnych od własnej przysadki [5]. Skuteczności i bezpieczeństwa ibutamorenu u zdrowych osób stosujących go w celach sylwetkowych nie ustalono.
• Nie jest suplementem diety. Suplement uzupełnia dietę o składniki odżywcze. Ibutamoren jest cząsteczką lekopodobną, która zmienia pracę osi hormonalnej; komisja FDA oceniała go jako lek do sporządzania w aptece, nie jako żywność [6].
• Nie wykazano, że zmniejsza tkankę tłuszczową. W przytoczonych badaniach nie wykazano istotnego zmniejszenia masy tłuszczowej: ani u 24 otyłych mężczyzn po 8 tygodniach [1], ani u 65 osób w wieku 60–81 lat po 12 miesiącach, u których całkowita masa tłuszczowa nie różniła się istotnie od placebo, a tkanka tłuszczowa kończyn wzrosła bardziej niż w grupie placebo [3].

8. Badania i wsparcie zdrowia przy MK-677

Jeśli przyjmujesz MK-677 albo niedawno go odstawiłeś, podstawą dbania o zdrowie są badania i lekarz, któremu mówisz, co przyjmujesz. W badaniach klinicznych ibutamoren pogarszał u części osób gospodarkę glukozą [1] [3], dlatego wyniki glukozy i objawy, takie jak obrzęki czy duszność, omów z lekarzem. Badania pozwalają wcześnie wykryć zmiany, ale im nie zapobiegają. Suplementy mogą wspierać trening w granicach dopuszczonych oświadczeń UE, ale brakuje kontrolowanych badań u ludzi, które pokazywałyby, że zmniejszają skutki uboczne MK-677. Dowody i ograniczenia suplementacji w tym kontekście omawiamy w poradniku o suplementacji podczas cyklu sterydowego.

Osoby sięgające po MK-677 zwykle chcą szybciej budować mięśnie lub lepiej się regenerować. Podstawą pozostają trening oporowy z progresją, wystarczająca ilość białka w posiłkach i sen; żadna substancja nie zastępuje tych trzech elementów. Jeżeli po ich uporządkowaniu chcesz sięgnąć po suplement, monohydrat kreatyny należy do najlepiej przebadanych suplementów wspierających wysiłki o wysokiej intensywności [9].

Stanowisko Międzynarodowego Towarzystwa Żywienia Sportowego (ISSN) z 2017 r. (Kreider i wsp.) podsumowuje badania, w których suplementacja kreatyną zwiększała jej zapasy w mięśniach, co może tłumaczyć lepsze wyniki w wysiłkach o wysokiej intensywności [9]; to wniosek z przeglądu badań, a nie obietnica dotycząca konkretnego produktu. W Unii Europejskiej dopuszczone oświadczenie zdrowotne mówi, że kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych; dotyczy ono dorosłych wykonujących ćwiczenia o dużej intensywności, a korzystne działanie występuje przy spożyciu 3 g kreatyny dziennie [14]. Kreatyna nie jest sekretagogiem hormonu wzrostu; jej zastosowanie treningowe wiąże się przede wszystkim z układem fosfokreatyny [9].

8.1. Suplementy, które mają sens przy treningu siłowym: produkty z oferty Świata Supli

Jeśli po uporządkowaniu treningu, jedzenia i snu chcesz sięgnąć po suplement, poniżej są trzy produkty z naszej oferty spełniające warunki opisanych oświadczeń. Żaden z nich nie działa jak MK-677, nie podnosi hormonu wzrostu i nie zmniejsza skutków ubocznych ibutamorenu.

BioTechUSA 100% Creatine Monohydrate, 500 g

Porcja dzienna według producenta: 3,4 g mikronizowanego monohydratu kreatyny, co producent deklaruje jako 3 g kreatyny; opakowanie wystarcza na 147 porcji.

Dla dorosłych, którzy trenują intensywnie, np. siłowo albo interwałowo. Kreatyna zwiększa wydolność fizyczną w przypadku następujących po sobie krótkich, bardzo intensywnych ćwiczeń fizycznych; korzystny efekt występuje przy spożyciu 3 g kreatyny dziennie, a oświadczenie dotyczy osób dorosłych wykonujących intensywne ćwiczenia fizyczne [14].

Skład: mikronizowany monohydrat kreatyny; według producenta produkt wytworzono w zakładzie, który przetwarza także m.in. mleko, jaja, zboża zawierające gluten, soję, orzechy, ryby i skorupiaki. Producent podaje, że produktu nie powinny spożywać osoby poniżej 18 lat, osoby chore oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią. Przed badaniami krwi powiedz lekarzowi, że przyjmujesz kreatynę; przy przyjmowanych lekach uzgodnij stosowanie z lekarzem.

Sprawdź skład i cenę

Świat Supli WPC Premium 80, 700 g

Porcja: 30 g proszku, czyli 23,1 g białka i 117 kcal (wartości z tabeli na stronie produktu dla smaku truskawkowego; w innych smakach zawartość białka może różnić się o około 2%).

Dla kogo: Dla osób, którym trudno pokryć zapotrzebowanie na białko samymi posiłkami. Białko przyczynia się do wzrostu masy mięśniowej i pomaga w utrzymaniu masy mięśniowej; oświadczenia dotyczą żywności będącej co najmniej źródłem białka [14].

Alergeny i ostrzeżenia: Zawiera mleko i soję (lecytyna sojowa w składzie); według producenta może zawierać śladowe ilości jaja (lizozym). Producent podaje, że produktu nie powinny stosować kobiety w ciąży i karmiące piersią. Stosowanie u osób niepełnoletnich, przy chorobach nerek i przyjmowanych lekach uzgodnij z lekarzem.

Sprawdź skład i cenę

Świat Supli Melatonina 1 mg, 90 kapsułek

Porcja: 1 kapsułka krótko przed snem, czyli 1 mg melatoniny.

Dla kogo: Dla dorosłych, którym zaśnięcie zajmuje długo. Melatonina pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie; korzystne działanie występuje przy spożyciu 1 mg krótko przed snem [14]. Nie leczy bezsenności; długotrwałe problemy ze snem omów z lekarzem.

Alergeny i ostrzeżenia: Kapsułka z żelatyny wołowej; według producenta śladowo może zawierać mleko, soję, orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki. Nie łącz z lekami nasennymi ani uspokajającymi bez konsultacji z lekarzem. Według informacji na stronie produktu nie stosować w ciąży; stosowanie w okresie karmienia piersią i u osób niepełnoletnich uzgodnij z lekarzem.

Sprawdź skład i cenę

Skład i porcja według stron produktów w sklepie Świat Supli; przed zakupem sprawdź aktualną etykietę. Suplement diety nie zastąpi zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia.

Jeśli problemem jest białko w diecie, najpierw policz je z posiłków; poradnik ile białka na masę i redukcję pokazuje, jak to zrobić, a gdy zostaje luka, porównaj koncentraty białka serwatkowego WPC w sklepie. O tym, jak zacząć z kreatyną bez ładowania, piszemy w tekście ładowanie kreatyny czy stała porcja.

9. Jak wybrać suplement do treningu: podsumowanie

Wybieraj produkty legalne w Polsce, z pełnym składem i dopuszczonym oświadczeniem, którego warunek spełnia porcja z etykiety: przy kreatynie 3 g kreatyny dziennie u dorosłych wykonujących intensywne ćwiczenia, przy melatoninie 1 mg przed snem [14]. Omijaj produkty obiecujące wzrost hormonu wzrostu albo zawierające ibutamoren, który w Polsce jest zakazany w produkcji żywności [13]. Produkty porównasz w kategorii kreatyny, a o tym, co ma sens przy stosowaniu środków wspomagających, piszemy we wpisie Suplementy na cyklu sterydowym.

11. Podsumowanie

• MK-677 podnosi hormon wzrostu i IGF-1; u osób starszych zwiększał masę beztłuszczową o około kilogram w skali roku, bez istotnego zmniejszenia masy tłuszczowej i bez istotnej statystycznie poprawy siły w badaniu, które nie miało mocy do jej oceny [1] [3].
• W badaniach opisano wzmożony głód, obrzęki, pogorszenie gospodarki glukozą, a w jednym badaniu sygnał niewydolności serca; danych o bezpieczeństwie długoterminowym brakuje [3] [4] [5].
• Nie jest lekiem, w Polsce jest zakazany w produkcji żywności, w tym suplementów diety, a w sporcie jest zabroniony [6] [8] [10] [13].
• Przytoczone badania MK-677 dotyczyły osób otyłych, starszych i po złamaniu biodra; nie ustalają skuteczności ani bezpieczeństwa jego stosowania przez zdrowe osoby w celach sylwetkowych [1] [3] [4].
• Monohydrat kreatyny zwiększa wydolność w krótkich, bardzo intensywnych wysiłkach przy spożyciu 3 g kreatyny dziennie u dorosłych trenujących intensywnie [9] [14].
• Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej; objawy alarmowe opisane wyżej wymagają pilnej pomocy.

Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.