Lactobacillus plantarum: co to za bakteria, jakie szczepy zbadano i komu może pomóc?

Lactobacillus plantarum: co to za bakteria? To bakteria kwasu mlekowego z kiszonek i z przewodu pokarmowego człowieka, od 2020 roku nazywana w nauce Lactiplantibacillus plantarum, a jej działanie zależy od szczepu, nie od gatunku [1] [2]. Dla szczepu 299v (DSM 9843) opisano kilka badań klinicznych i metaanalizę dotyczącą IBS oraz badania wchłaniania żelaza. Metaanaliza Maslennikov i wsp. z 2026 roku uznała ten szczep za jeden z pięciu szczepów probiotycznych, które poprawiały objawy zespołu jelita drażliwego (IBS) [3]. W małych badaniach izotopowych u zdrowych kobiet obserwowano również zwiększenie wchłaniania żelaza [4]; wyniki badania preparatu złożonego z 299v u ciężarnych omawiamy w sekcji 3.2 [5]. Dla innych szczepów, w tym LP01 z jednego z produktów w sklepie, opisujemy mniej badań, a wyników jednego szczepu nie wolno przenosić na produkt z innym szczepem.

Poniżej omawiamy zbadane szczepy osobno, siłę dowodów, bezpieczeństwo i czytanie etykiety. Jeśli szukasz probiotyku w ogóle, zacznij od rankingu probiotyków według szczepu i dawki, a gotowe produkty znajdziesz w kategorii Probiotyki w sklepie Świat Supli. W unijnym wykazie nie ma dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dla szczepów probiotycznych w suplementach, dlatego opisujemy wyniki badań konkretnych szczepów, a nie działanie produktów [6]. Skład, ceny i dostępność pochodzą z kart sklepu z 8.11.2026.

Spis treści

1. Lactobacillus plantarum: co to jest i dlaczego liczy się szczep

Lactobacillus plantarum to gatunek bakterii, który w 2020 roku, po przeglądzie genomów, trafił do nowego rodzaju Lactiplantibacillus: cały rodzaj Lactobacillus podzielono wtedy na 25 rodzajów [1]. W nowszych pracach i na etykietach znajdziesz obie nazwy, ale to ten sam gatunek. Na etykiecie i w badaniach ważniejszy od gatunku jest szczep, czyli dopisek z liter i cyfr po nazwie, na przykład 299v albo LP01; dwa szczepy tego samego gatunku mogą działać zupełnie inaczej.

Dlatego metaanaliza obejmująca wiele szczepów mówi o nich przeciętnie, a nie o produkcie z półki: metaanaliza sześciu publikacji (Zhao i wsp., 2021), obejmująca 18 zestawów wyników dotyczących różnych cytokin, mierzyła po różnych szczepach L. plantarum stężenia cytokin (m.in. TNF-alfa niższe o 2,34 pg/ml), czyli wyniki laboratoryjne, a nie objawy [7]. Wynik badania dotyczy więc konkretnego szczepu w konkretnej dawce. Prebiotyki, czyli pożywkę dla bakterii, jak błonnik w kapsułce, opisujemy w artykule o różnicach między probiotykami a prebiotykami.

2. Gdzie występuje Lactobacillus plantarum: kiszonki i jelita

L. plantarum jest jedną z głównych bakterii fermentacji kapusty: w badaniu 686 izolatów z czterech przemysłowych fermentacji kiszonej kapusty L. plantarum dominował w późnej fazie fermentacji, a Leuconostoc mesenteroides we wczesnej, przy czym ogólny skład gatunkowy okazał się bardziej zróżnicowany, niż wcześniej sądzono [2]. Żyje też w jelitach ludzi: szczep DSM 9843 (znany jako 299v) badano w IBS po wcześniejszej pracy, która opisała lactobacilli związane z błoną śluzową jelit zdrowych osób, a po 4 tygodniach picia napoju z tym szczepem bakterie wykryto w biopsjach odbytnicy [8].

Z tego nie wynika, że kiszonki zastępują probiotyk w kapsułce. Eksperci ISAPP odróżniają żywność fermentowaną od probiotyku [9]. W kiszonce nie znasz szczepu ani liczby bakterii. Jak bezpiecznie przygotować kiszonki w domu, opisujemy w przewodniku po fermentacji.

3. Lactobacillus plantarum 299v i inne zbadane szczepy: co pokazują badania

Zestawiamy szczepy, dla których opisano badania na ludziach; dawki podajemy w CFU, czyli jednostkach tworzących kolonie (liczbie mikroorganizmów zdolnych do wzrostu).

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Szczepy Lactobacillus plantarum (Lactiplantibacillus plantarum) z badaniami na ludziach: co sprawdzano i jaki jest charakter badań

Szczep	Co badano	Co pokazały badania	Charakter badań
299v (DSM 9843), IBS	Cztery wybrane badania z kontrolą (40, 60, 214 i 12 osób) oraz metaanaliza szczepowa z 2026 roku obejmująca sześć badań [10] [8] [11] [12] [3]	Mniejszy ból i wzdęcia w 2 badaniach (40 i 214 osób), mniej dni z gazami w 1 (60 osób), bez różnicy w 1 (12 osób); wszystkie po 4 tygodniach; w metaanalizie korzyść dla nasilenia bólu, bez istotnego zmniejszenia nasilenia wzdęcia i gazów	Krótkie badania (4 tygodnie w czterech wybranych badaniach, 4-8 tygodni w metaanalizie) na małych próbach, n = 12-214
299v, wchłanianie żelaza	Badania z izotopami (10 i 11 osób), badanie na 53 sportsmenkach, badanie na 326 ciężarnych [4] [13] [5]	Wchłanianie żelaza 28,6% wobec 18,5%; ferrytyna u sportsmenek bez istotnej różnicy; niedobór żelaza 59% wobec 78% u ciężarnych (preparat złożony)	Wyniki laboratoryjne (wchłanianie, ferrytyna) i jedno badanie z preparatem złożonym; szczep zastrzeżony przez producenta
WCFS1	Badania mechanizmów u zdrowych ochotników, pięć prac na ludziach do 2016 roku [14] [15]	Zmiana aktywności setek genów w śluzówce dwunastnicy, bez sygnałów zapalenia; brak wyników zdrowotnych	Badania mechanizmu, bez wyników zdrowotnych
HEAL9 z L. paracasei 8700:2	Badanie z placebo na 898 dorosłych podatnych na przeziębienia, 12 tygodni [16]	Nasilenie objawów bez zmian; wśród uczestników, którzy przebyli co najmniej jedno przeziębienie, mniej przeziębień na osobę (1,24 wobec 1,36); odsetek nawrotów bez istotności	Jedno omawiane badanie (n = 898), 12 tygodni, mieszanka dwóch szczepów
LP01 (LMG P-21021) z B. breve BR03	Badanie z placebo na 300 zdrowych osobach z twardym stolcem, 30 dni, po 2,5 mld CFU każdego szczepu dziennie [17]	Więcej wypróżnień w tygodniu i lepsza konsystencja stolca po mieszance	Jedno badanie (n = 300), 30 dni; wyniki dotyczą mieszanki dwóch szczepów, nie samego LP01

3.1. Szczep 299v i zespół jelita drażliwego

Opisujemy cztery wybrane badania szczepu 299v z grupą kontrolną u osób z IBS (metaanaliza poniżej obejmuje sześć badań). W badaniu Niedzielin i wsp. z 2001 roku, na 40 osobach, po 4 tygodniach wszystkie osoby przyjmujące 299v zgłosiły ustąpienie bólu brzucha, a w grupie placebo 11 z 20; ogólną poprawę zgłosiło 95% wobec 15% [10]. W badaniu Nobaek i wsp. (2000) na 60 osobach napój z 299v zmniejszył liczbę dni z nasilonymi gazami (z 6,5 do 3,1 wobec 7,4 do 5,6 przy placebo), ale ból zmalał w obu grupach, a wzdęcia nie różniły się między grupami [8]. Badanie Ducrotté i wsp. (2012) na 214 osobach spełniających kryteria Rzym III wypadło tak: po 4 tygodniach jednej kapsułki dziennie (10 mld CFU 299v) ból i wzdęcia były mniejsze niż przy placebo, a skuteczność jako bardzo dobrą lub dobrą oceniło 78,1% osób wobec 8,1% [11]. Czwarte badanie (Sen i wsp., 2002), na 12 osobach w układzie naprzemiennym, nie wykazało różnicy w nasileniu objawów [12].

Metaanaliza Maslennikov i wsp. z 2026 roku, która oceniała wyłącznie probiotyki o jednym szczepie w badaniach z placebo (32 artykuły, 10 szczepów), uznała 299v za jeden z pięciu szczepów skutecznych w poprawie głównych objawów IBS; dla 299v uwzględniła sześć badań i wykazała korzyść dla nasilenia bólu brzucha, ale nie wykazała istotnego zmniejszenia nasilenia wzdęcia i gazów, mimo że w części pojedynczych badań wzdęcia się poprawiły [3]; szczepy Escherichia coli Nissle 1917, Lactobacillus gasseri BNR17 i Lactobacillus casei Shirota takiej skuteczności nie wykazały [3]. Wynik dotyczy wyłącznie IBS i opiera się na krótkich badaniach (4-8 tygodni) i małych próbach, a starszy przegląd Ford i wsp. z 2014 roku (43 badania) przyznawał, że nie wiadomo, które gatunki i szczepy działają najlepiej [18]. Zespół jelita drażliwego wymaga diagnozy lekarskiej; szczegóły dotyczące wyboru probiotyku przy poszczególnych podtypach znajdziesz w poradniku jaki probiotyk na IBS.

3.2. Szczep 299v i wchłanianie żelaza

W badaniach Hoppe i wsp. (2015) z izotopami żelaza u zdrowych kobiet napój owocowy z 5 mg żelaza i szczepem 299v dawał wchłanianie 28,6% wobec 18,5% bez bakterii (1 mld CFU, 10 osób, P<0,028); przy 10 mld CFU wynik 29,1% wobec 20,1% nie osiągnął istotności (11 osób, P=0,080) [4]. W badaniu Axling i wsp. (2020) na 53 sportsmenkach z niskimi zapasami żelaza (ukończyło 39) dodatek 299v do 20 mg żelaza dawał wyższy wzrost ferrytyny po 4 tygodniach (13,6 wobec 8,2 µg/l), ale różnica nie była istotna statystycznie (P=0,056) [13]. W badaniu Axling i wsp. (2021) u 326 zdrowych ciężarnych preparat z 299v, 4,2 mg żelaza, 12 mg witaminy C i 30 µg kwasu foliowego, przyjmowany dwa razy dziennie od włączenia do badania między 10. a 12. tygodniem ciąży do porodu albo rozpoczęcia zaleconego leczenia żelazem, w porównaniu z placebo zmniejszył odsetek niedoboru żelaza w 35. tygodniu (59% wobec 78%) i niedokrwistości z niedoboru żelaza (7,4% wobec 21%) [5]. Badanie nie pozwala oddzielić działania 299v od wpływu żelaza i pozostałych składników. Szczep jest zastrzeżony przez firmę Probi, a przegląd Webb i wsp. z 2026 roku, napisany przez autorów z afiliacją Probi AB (firmy związanej z tym szczepem), opisuje go jako wzmacniacz wchłaniania, nie zamiennik żelaza; to przegląd narracyjny powiązany z producentem, a nie niezależna synteza dowodów [19].

Wynik laboratoryjny nie zastępuje leczenia niedoboru żelaza prowadzonego przez lekarza. O porze przyjmowania preparatów żelaza piszemy w tekście kiedy brać żelazo, a o ferrytynie, która nie rośnie mimo suplementacji, w artykule co sprawdzić przed zmianą preparatu. Ciężarne omawiają każdy probiotyk z lekarzem prowadzącym.

3.3. Szczep WCFS1: dużo wiedzy o mechanizmach, mało o skutkach zdrowotnych

WCFS1 to jeden z najlepiej poznanych szczepów L. plantarum, bo jego genom odczytano ponad 12 lat przed publikacją przeglądu z 2016 roku, jednak w tamtym przeglądzie opisano tylko pięć badań na ludziach z tym szczepem [15]. W jednym z nich zdrowym ochotnikom podawano szczep bezpośrednio do dwunastnicy; po 1 i 6 godzinach zmieniła się aktywność odpowiednio 669 i 424 genów w śluzówce, bez sygnałów zapalenia [14]. To badanie mechanizmu, nie skuteczności: nie mierzono objawów, a żaden z opisanych niżej produktów nie podaje tego szczepu.

3.4. Szczep HEAL9 z L. paracasei 8700:2: przeziębienia

W badaniu Ahrén i wsp. (2021) na 898 dorosłych, którzy często łapali przeziębienia, mieszanka dwóch szczepów (HEAL9 i L. paracasei 8700:2, razem 1 mld CFU dziennie przez 12 tygodni) nie zmniejszyła nasilenia objawów, ale przeziębień było średnio 1,24 wobec 1,36 przy placebo (P=0,044) wśród osób, które zachorowały co najmniej raz; zmniejszenie odsetka nawracających przeziębień (20,8% wobec 29,8%) nie osiągnęło istotności (P=0,055) [16]. W artykule omawiamy jedno badanie mieszanki HEAL9 i L. paracasei 8700:2, z wynikiem granicznym; to mieszanka dwóch szczepów, a nie cały dorobek badawczy szczepu HEAL9.

3.5. Szczep LP01: wyniki tylko z mieszanki

Szczep LP01 (LMG P-21021) badano głównie w mieszankach z innymi bakteriami. W badaniu z randomizacją na 300 zdrowych osobach z zaburzeniami wypróżnień i twardym stolcem, mieszanka LP01 z Bifidobacterium breve BR03 (po 2,5 mld CFU każdego szczepu dziennie) przez 30 dni zwiększyła liczbę wypróżnień w tygodniu i poprawiła konsystencję stolca w porównaniu z placebo [17]. Badania LP01 dotyczą mieszanki z innym szczepem, więc ich wyników nie odnosimy do produktu z samym LP01.

4. Na co pomaga Lactobacillus plantarum i komu może pomóc

Według dostępnych badań szczep 299v może zmniejszać nasilenie bólu brzucha u dorosłych z rozpoznanym IBS po 4-8 tygodniach stosowania; część pojedynczych badań wykazała też poprawę wzdęć, ale wynik zbiorczy dotyczący nasilenia wzdęcia nie był istotny [3]. Szczep 299v może również zwiększać wchłanianie żelaza z posiłku lub preparatu żelaza. Dla odporności istnieje metaanaliza obejmująca różne szczepy tego gatunku [7], ale jej wyniki dotyczą wskaźników laboratoryjnych, a nie żadnego konkretnego produktu, więc nie traktujemy ich tu jako dowodu na efekt. O gazach i wzdęciach w szerszym ujęciu, z podziałem na przyczyny, piszemy w poradniku probiotyk na gazy.

5. Czy Lactobacillus plantarum jest bezpieczny: kto powinien zapytać lekarza

Probiotyki uznaje się za bezpieczne dla większości ludzi, ale przegląd Doron i Snydman z 2015 roku wymienia teoretyczne ryzyka opisane w przypadkach i modelach: zakażenia ogólnoustrojowe, nadmierne pobudzenie odporności u osób podatnych i dolegliwości żołądkowo-jelitowe [20]. Bakteriemię wywołaną przez lactobacilli opisywano przede wszystkim u osób z poważnymi chorobami i innymi czynnikami ryzyka: w opisie 89 przypadków bakteriemii czynnikami predysponującymi były immunosupresja, długa hospitalizacja i zabiegi chirurgiczne, a 82% chorych miało ciężkie choroby współistniejące [21]. Wcześniejszy przegląd 45 przypadków wskazał pobyt na oddziale intensywnej terapii (22 osoby), leczenie immunosupresyjne (11) i żywienie pozajelitowe (11) [22]. Te serie przypadków nie dotyczą wyłącznie L. plantarum ani zakażeń wywołanych suplementacją, więc nie pozwalają oszacować, jak często zdarza się to wśród osób przyjmujących probiotyki.

Przy obniżonej odporności, ciężkiej chorobie, pobycie na intensywnej terapii, żywieniu pozajelitowym przez centralny cewnik, po przeszczepie albo przy leczeniu immunosupresyjnym nie zaczynaj probiotyku bez zgody lekarza. U dzieci szczepy przy antybiotyku porównujemy osobno w tekście probiotyk dla dzieci przy antybiotyku.

Antybiotyki działają także na bakterie probiotyczne, więc przy łączeniu preparatu z antybiotykiem odstęp ustala lekarz lub farmaceuta. Karta Aliness LP01 osobno odsyła przy lekach do lekarza lub farmaceuty [23]. Wpływ antybiotyków na mikrobiom i odbudowę flory opisuje osobny artykuł, a pozostałe łączenia (leki, kawa, alkohol) zbieramy w tekście z czym nie łączyć probiotyków.

6. Jak czytać etykietę probiotyku z L. plantarum

• Pełne oznaczenie szczepu. Szukaj rodzaju, gatunku i szczepu, na przykład Lactiplantibacillus plantarum 299v albo LP01 z numerem depozytu (LMG P-21021). Sama nazwa gatunku to za mało, bo badania dotyczą szczepów [18].
• Liczba komórek na koniec terminu ważności. Producent powinien podać, ile bakterii zostaje do końca daty, a nie tylko w dniu produkcji; karta Aliness LP01 opisuje zapas około 20%, który ma utrzymać deklarowane 10 mld do końca terminu, a karta Swanson nie podaje takiej informacji [23] [24].
• Dodatki i alergeny. Karta Aliness Inner Biome podaje pepton sojowy i kazeinowy z mleka, a karta Aliness LP01 brak alergenów z załącznika II rozporządzenia 1169/2011; karta Swanson listy alergenów nie podaje [25] [23] [24].
• Przechowywanie i forma. Aliness LP01 może stać w temperaturze pokojowej, a przy Inner Biome karta zaznacza, że chłodzenie wydłuża trwałość; o tym, jak forma kapsułek, proszku lub kropli wpływa na wybór, piszemy w tekście probiotyk w kapsułkach, proszku czy w płynie [23] [25].

7. Który probiotyk z L. plantarum wybrać w sklepie Świat Supli

Żaden z trzech porównanych produktów nie deklaruje szczepu 299v, którego dotyczą badania omówione w rozdziale 3, więc ich wyniki nie dotyczą żadnego z poniższych produktów. Dwa produkty zawierają LP01, lecz różnią się dawką i obecnością innych szczepów; trzeci podaje tylko nazwę gatunku, dlatego opisujemy je według składu z karty.

• Jeden nazwany szczep L. plantarum: Aliness ProbioBalance Lactobacillus plantarum LP01, 10 mld, 30 kapsułek. Karta podaje 10 mld komórek LP01 (LMG P-21021) w kapsułce, błonnik akacjowy Fibregum 100 mg i ekstrakt z babki lancetowatej 20 mg, porcję 1 do 2 kapsułek dziennie, brak alergenów z załącznika II i przechowywanie w temperaturze pokojowej; opakowanie kosztuje 39,90 zł, czyli około 1,33 zł za kapsułkę [23]. Wyniki mieszanki LP01 z BR03 (po 2,5 mld CFU każdego szczepu dziennie) nie dotyczą tego produktu, który daje 10-20 mld CFU samego LP01 dziennie.
• LP01 w mieszance czterech szczepów: Aliness ProbioBalance Inner Biome System Balance, 10 mld, 30 kapsułek. Według karty kapsułka zawiera po 2,5 mld komórek Bifidobacterium longum W11, L. plantarum LP01, Bifidobacterium breve BR03 i Lactobacillus acidophilus LA02, a porcja dzienna to 2 kapsułki; 39,90 zł za 30 kapsułek daje 15 dni, czyli około 2,66 zł dziennie. Zawiera soję i mleko (peptony). Połączenie LP01 z BR03 przypomina badaną mieszankę (po 2,5 mld CFU każdego szczepu dziennie), ale produkt daje po 5 mld CFU każdego z czterech szczepów przy dwóch kapsułkach dziennie, więc dawki i dodatkowe szczepy są inne i badania nie przenosimy [25] [17].
• Gatunek bez podanego szczepu: Swanson Probiotics Lactobacillus Plantarum, 30 kapsułek. Karta podaje 10 mld CFU L. plantarum w kapsułce i porcję 1 kapsułki 1 do 2 razy dziennie, ale nie podaje szczepu, więc nie sprawdzisz badań konkretnego szczepu; 21,99 zł za 30 kapsułek to około 0,73 zł za kapsułkę. Ma najniższą cenę za kapsułkę spośród tych trzech produktów, ale brak oznaczenia szczepu uniemożliwia dobór na podstawie opisanych badań [24].

9. Podsumowanie

• Lactobacillus plantarum (obecnie Lactiplantibacillus plantarum) to gatunek z kiszonek i jelit, a działanie zależy od szczepu [1] [2].
• Dla szczepu 299v opisano kilka badań klinicznych i metaanalizę dotyczącą IBS oraz badania wchłaniania żelaza: poprawa objawów IBS w kilku krótkich badaniach i metaanalizie szczepowej (korzyść dla nasilenia bólu, bez istotnego zbiorczego wpływu na nasilenie wzdęcia) oraz wyższe wchłanianie żelaza (szczep zastrzeżony przez firmę Probi) [3] [4] [19].
• WCFS1 to szczep badań mechanizmów, w artykule omawiamy jedno badanie mieszanki HEAL9 i L. paracasei 8700:2 (wynik graniczny), a LP01 ma wyniki tylko z mieszanki z BR03 [14] [16] [17].
• Osoby z obniżoną odpornością i ciężko chore pytają lekarza przed probiotykiem [21] [22]; przy antybiotyku o odstęp pyta się lekarza lub farmaceuty.
• Na etykiecie szukaj pełnego szczepu, liczby komórek na koniec terminu i alergenów; żaden z trzech porównanych produktów nie deklaruje szczepu 299v [23] [25] [24].

Grafika główna tego artykułu została przygotowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.