Karczoch i ostropest mają uznane tradycyjne zastosowanie przy niestrawności, a nie w leczeniu chorób wątroby. Europejska Agencja Leków (EMA) uznaje liść karczocha i owoc ostropestu za tradycyjne leki roślinne przy niestrawności z uczuciem pełności i wzdęciami, a ostropest także do wspomagania czynności wątroby, ale dopiero gdy lekarz wykluczy poważną chorobę [1] [2]. Dla określonego wyciągu z liści karczocha wykazano poprawę objawów niestrawności względem placebo [3]. Nie ma wystarczających, wiarygodnych dowodów, aby zalecać te preparaty do leczenia chorób wątroby: przegląd Cochrane z 2007 r. nie wykazał, by ostropest zmniejszał śmiertelność, a europejskie wytyczne z 2024 r. nie zalecają ziół przy stłuszczeniu wątroby [4] [5].
Preparaty z tej grupy przejrzysz w kategorii regeneracja wątroby w sklepie Świat Supli.
W tym artykule porównujemy obie rośliny: na co pomagają według monografii EMA, co wykazały badania, czy można je łączyć, kto nie powinien ich stosować i co zawierają preparaty dostępne w sklepie. Monografie EMA dotyczą zarejestrowanych leków roślinnych o określonym składzie i dawce, a nie suplementów diety, dlatego przy suplemencie trzeba sprawdzić, co i w jakiej ilości jest w kapsułce. Jeśli chcesz obie rośliny w jednym preparacie, wybierz taki, który podaje w miligramach ilość sylimaryny i wyciągu z karczocha (sekcja 5). Ile sylimaryny przyjmować i jak długo stosować ostropest, odpowiadamy w pytaniu 8.5.
Spis treści
Polecamy: ostropest z karczochem i ekstrakty z jednej rośliny
1. Karczoch czy ostropest: porównanie
Dla określonego wyciągu z liści karczocha wykazano poprawę objawów dyspepsji czynnościowej względem placebo [3]. Badanie nie rozstrzyga, czy karczoch jest skuteczniejszy od ostropestu, i nie potwierdza działania każdego suplementu. Jeśli masz podwyższone próby wątrobowe albo chorobę wątroby, żadna z roślin nie zastąpi diagnostyki, a karczoch jest wtedy przeciwwskazany [1]. Preparaty z obu roślin znajdziesz w kategorii regeneracja wątroby, ale mimo nazwy kategorii nie ma wystarczających, wiarygodnych dowodów, aby zalecać je do leczenia chorób wątroby [5].
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Cecha | Liść karczocha | Owoc ostropestu plamistego |
|---|---|---|
| Wskazanie EMA (tradycyjny lek roślinny) | niestrawność z uczuciem pełności, wzdęciami i gazami [1] | zaburzenia trawienia, uczucie pełności, niestrawność; wspomaganie czynności wątroby po wykluczeniu poważnej choroby [2] |
| Wiek (dotyczy leków roślinnych z monografii) | od 12 lat; u nastolatków po konsultacji z lekarzem [1] | tylko dorośli, nie poniżej 18 lat [2] |
| Badania z placebo | niestrawność czynnościowa: 247 chorych, 6 tygodni, poprawa objawów [3] | choroby wątroby: brak wpływu na śmiertelność [4] |
| Choroby wątroby i dróg żółciowych | przeciwwskazany [1] | tylko po wykluczeniu poważnej choroby przez lekarza [2] |
| Ciąża i karmienie | niezalecany [1] | niezalecany [2] |
2. Liść karczocha: na co pomaga według EMA
Komitet ds. roślinnych produktów leczniczych EMA (HMPC) w monografii z 2018 r. dopuszcza liść karczocha jako tradycyjny lek roślinny do objawowego łagodzenia niestrawności z uczuciem pełności, wzdęciami i gazami [1]. Wskazanie opiera się na co najmniej 30 latach stosowania, a nie na mocnych badaniach: według HMPC badania u osób z niestrawnością sugerowały poprawę objawów, ale były małe i krótkie [6].
Monografia podaje dawki dla konkretnych postaci. Suchy wyciąg wodny z suszonych liści (DER 2–7,5:1, czyli z 2–7,5 kg liści powstaje 1 kg wyciągu) przyjmuje się w ilości 400–1320 mg dziennie, a napar z 3–6 g liści dziennie. Te leki roślinne z liści karczocha nie są zalecane dzieciom poniżej 12 lat; u nastolatków przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem i sprawdź ograniczenia wieku podane na konkretnym produkcie. Gdy objawy trwają ponad 2 tygodnie, trzeba skontaktować się z lekarzem [1].
Badanie z grupą placebo opisali Holtmann i wsp. w 2003 r.: 247 osób z dyspepsją czynnościową przez 6 tygodni przyjmowało wyciąg z liści karczocha (2 kapsułki po 320 mg 3 razy dziennie) albo placebo. W grupie karczocha poprawa objawów była większa (8,3 wobec 6,7 punktu w skali objawów) i bardziej poprawiła się jakość życia [3]. To jedno badanie jednego preparatu, porównanego z placebo, a nie z ostropestem, więc wyniku nie przenosimy na każdy produkt z karczochem.
3. Ostropest plamisty: co pokazały badania
Monografia EMA z 2018 r. uznaje owoc ostropestu za tradycyjny lek roślinny przy zaburzeniach trawienia, uczuciu pełności i niestrawności oraz do wspomagania czynności wątroby, ale wyłącznie po wykluczeniu poważnych chorób przez lekarza i tylko u dorosłych [2]. Głównym składnikiem wyciągu z ostropestu jest sylimaryna, czyli mieszanina związków występujących w tej roślinie [7]; ilość sylimaryny nie jest równoznaczna z masą całego wyciągu. HMPC oceniło też badania u chorych z zaburzeniami wątroby: wskazywały na możliwy korzystny wpływ, jednak słaby plan badań, mała liczba chorych i różne dawki nie pozwoliły na mocne wnioski [8].
Przegląd Cochrane Rambaldiego, Jacobsa i Gluuda z 2007 r. objął 18 badań i 1088 chorych z alkoholową lub wirusową (typu B lub C) chorobą wątroby. Ostropest nie zmienił istotnie śmiertelności, liczby powikłań ani obrazu wątroby w biopsji; spadek zgonów z przyczyn wątrobowych pojawił się tylko po włączeniu badań niskiej jakości [4]. Działania niepożądane nie były częstsze niż przy placebo [4].
W stłuszczeniowym zapaleniu wątroby Wah Kheong i wsp. w 2017 r. podawali 99 dorosłym 700 mg sylimaryny 3 razy dziennie albo placebo przez 48 tygodni. Główny cel, czyli wyraźna poprawa obrazu wątroby w biopsji, osiągnęło 32,7% osób w grupie sylimaryny i 26,0% w grupie placebo, a różnica była nieistotna; mniejsze włóknienie częściej obserwowano przy sylimarynie, co autorzy uznali za wynik do potwierdzenia w większym badaniu [9]. Amerykańskie Narodowe Centrum Medycyny Komplementarnej (NCCIH) podsumowuje, że wyniki ostropestu w chorobach wątroby są sprzeczne albo zbyt ograniczone, a dwa badania finansowane przez NCCIH nie wykazały korzyści [7].
4. Czy karczoch i ostropest regenerują wątrobę
Nie ma wystarczających, wiarygodnych dowodów, aby zalecać te preparaty do leczenia chorób wątroby. Wytyczne EASL, EASD i EASO z 2024 r. dotyczące stłuszczenia wątroby związanego z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD) stwierdzają, że suplementów diety ani preparatów ziołowych nie można zalecać, bo brakuje dowodów, że zmniejszają uszkodzenie wątroby, i danych o ich bezpieczeństwie [5]. U dorosłych z MASLD i nadwagą lub otyłością te same wytyczne zalecają trwałą redukcję masy ciała o 7–10% w celu poprawy zapalenia wątroby; indywidualny cel należy dostosować do stanu zdrowia [5].
Przegląd Cochrane Wanga i wsp. z 2025 r. objął 17 badań i 2069 dorosłych z MASLD, w większości z Azji, z obserwacją od 4 do 48 tygodni. Sylimaryna w porównaniu z placebo lub brakiem leczenia może obniżać ALT i GGT, ale pewność tych wyników jest bardzo niska, a żadne badanie nie podało zgonów ani jakości życia [10]. Spadek enzymów to zmiana wyniku badania krwi, a nie dowód, że choroba wątroby przebiega łagodniej; autorzy uznali korzyści i szkody sylimaryny w MASLD za wciąż niejasne [10].
Jeśli sięgasz po karczoch lub ostropest, bo wyszły ci podwyższone ALT, AST albo GGTP, najpierw ustal z lekarzem przyczynę. Podwyższone enzymy mają wiele przyczyn, od stłuszczenia i alkoholu po leki, i każda wymaga innego postępowania. Zioło przyjmowane przed badaniem warto zgłosić lekarzowi, a nie traktować jako leczenie.
5. Czy można łączyć karczoch z ostropestem
Monografie EMA nie opisują interakcji ani jednej, ani drugiej rośliny z lekami [1] [2], a podsumowania EMA nie obejmują połączeń z innymi roślinami [8]. Nie znaleźliśmy badań, w których mieszanka karczocha z ostropestem działałaby lepiej niż każda roślina osobno. Dodatkowej korzyści z połączenia obu roślin więc nie ustalono. Przy kamicy żółciowej, chorobie wątroby lub dróg żółciowych karczoch jest przeciwwskazany, a więc i każdy preparat, który go zawiera [1].
Jeśli wolisz obie rośliny w jednej kapsułce, wybierz preparat, który podaje w miligramach ilość sylimaryny i wyciągu z liści karczocha. W naszej mieszance Świat Supli Ostropest Karczoch Mniszek 2 kapsułki zawierają według karty 320 mg sylimaryny, 400 mg wyciągu z liści karczocha z 20 mg cynaryny i 300 mg wyciągu z korzenia mniszka lekarskiego. To wygoda jednej porcji, a nie silniejsze działanie: skuteczności tej mieszanki nie badano. Jeśli karczoch odpada u ciebie z powodu choroby wątroby lub dróg żółciowych, nie zastępuj go samodzielnie ostropestem: po ostropest można sięgnąć dopiero wtedy, gdy lekarz wykluczy poważną chorobę [2]. Gdy chcesz samej sylimaryny bez innych ziół, wybierz ekstrakt z ostropestu, np. Świat Supli Ostropest plamisty ekstrakt 400 mg z 320 mg sylimaryny w 1 kapsułce; oba produkty opisujemy w sekcji 7.
Obie rośliny należą do rodziny astrowatych, a uczulenie na rośliny astrowate jest przeciwwskazaniem w obu monografiach [1] [2]. Jeśli bierzesz leki na stałe, zapytaj lekarza lub farmaceutę przed dodaniem ziół; ogólne zasady opisujemy w artykule jakich suplementów nie łączyć.
6. Kto nie powinien ich stosować
- Osoby uczulone na rośliny astrowate: to przeciwwskazanie w obu monografiach [1] [2]; NCCIH wymienia alergię u osób uczulonych na ambrozję, chryzantemy, nagietki i stokrotki [7].
- Osoby z kamicą żółciową, niedrożnością lub zapaleniem dróg żółciowych i chorobą wątroby: karczoch jest u nich przeciwwskazany [1].
- Kobiety w ciąży i karmiące: bezpieczeństwa nie ustalono, więc EMA nie zaleca żadnej z roślin [1] [2].
- Dzieci i nastolatki: próg 12 lat dotyczy leków roślinnych z liści karczocha objętych monografią EMA; u nastolatków przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem i sprawdź ograniczenia wieku konkretnego produktu [1]. Ostropestu nie stosuj u osób poniżej 18 lat [2].
- Osoby z cukrzycą typu 2 leczone lekami: w małych badaniach ostropest wpływał na poziom cukru we krwi, a NCCIH radzi rozmowę z lekarzem przed łączeniem ziół z lekami [7].
Możliwe działania niepożądane to po karczochu lekka biegunka ze skurczami brzucha, nudności i zgaga, a po ostropeście suchość w ustach, nudności, biegunka, ból głowy i reakcje alergiczne [1] [2]. Dawki i czas stosowania innych ziół omawiamy we wpisie czy można przedawkować zioła, a niepokojące objawy po suplementach i sposób ich zgłaszania w artykule czy suplementy mogą mieć skutki uboczne.
Objawy alarmowe: przy żółtaczce (żółte białka oczu lub skóra), ciemnym moczu albo odbarwionym stolcu odstaw preparat i natychmiast skontaktuj się z lekarzem [2]. Przy duszności, obrzęku twarzy lub gardła po zażyciu zioła dzwoń pod 112, bo wśród reakcji alergicznych na ostropest EMA wymienia także wstrząs anafilaktyczny i astmę [2].
7. Preparaty z karczochem i ostropestem: co jest w składzie
Suplementy diety z karczochem i ostropestem nie są lekami roślinnymi z monografii EMA, a NCCIH zwraca uwagę, że w badanych produktach zawartość sylimaryny bywała inna niż na etykiecie [7]. Dlatego niżej podajemy tylko to, co jest na kartach produktów, i porównujemy to z monografią tam, gdzie się da. Żaden z tych preparatów nie leczy chorób wątroby. Dwa pierwsze to produkty naszej marki, które podają ilość sylimaryny w miligramach; kolejność jest wyborem redakcyjnym.
Świat Supli Ostropest Karczoch Mniszek, 60 kapsułek
Dla kogo: dla dorosłych, którzy wolą ostropest i karczoch w jednym preparacie; nie dla osób z kamicą żółciową, chorobą wątroby lub dróg żółciowych, bo karczoch jest u nich przeciwwskazany [1].
Według karty produktu 2 kapsułki zawierają 400 mg ekstraktu z owoców ostropestu plamistego standaryzowanego na 80 procent sylimaryny (320 mg sylimaryny), 400 mg ekstraktu z liści karczocha standaryzowanego na 5 procent cynaryny (20 mg) i 300 mg ekstraktu 10:1 z korzenia mniszka lekarskiego; zalecenie to 2 kapsułki dziennie w trakcie posiłku, popite dużą ilością wody, opakowanie na 30 dni, około 1,50 zł dziennie przy cenie 44,99 zł (odczyt 27.10.2026), otoczka roślinna z hydroksypropylometylocelulozy.
Skuteczności tej mieszanki nie badano, a ilość sylimaryny z etykiety nie pozwala ocenić, czy preparat odpowiada lekom roślinnym z ostropestu.
Ostrzeżenia: nie dla dzieci, młodzieży, kobiet w ciąży i karmiących piersią ani osób uczulonych na rośliny astrowate; przy kamicy żółciowej, niedrożności dróg żółciowych oraz chorobach wątroby i dróg żółciowych nie stosuj preparatu z karczochem [1]; z lekami, m.in. przeciwzakrzepowymi i moczopędnymi oraz lekami na cukrzycę, tylko po konsultacji z lekarzem. Według karty sklepu może zawierać mleko, soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki; przy alergii sprawdź etykietę.
Świat Supli Ostropest plamisty ekstrakt 400 mg, 60 kapsułek
Dla kogo: dla dorosłych, którzy chcą samej sylimaryny bez innych ziół i u których lekarz wykluczył poważną chorobę [2].
Według karty produktu 1 kapsułka zawiera 400 mg ekstraktu z nasion ostropestu plamistego standaryzowanego na 80 procent sylimaryny, czyli 320 mg sylimaryny; zalecenie to 1 kapsułka dziennie przed posiłkiem, popita dużą ilością wody, opakowanie na 60 dni, około 0,50 zł dziennie przy cenie 29,99 zł (odczyt 27.10.2026), otoczka roślinna z hydroksypropylometylocelulozy.
Ostrzeżenia z karty: nie dla dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią ani osób uczulonych na rośliny astrowate. Według karty sklepu może zawierać mleko, soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki; przy alergii sprawdź etykietę.
Yango Karczoch Ekstrakt 10:1, 60 kapsułek
Według karty produktu (odczyt 27.10.2026) kapsułka zawiera 430 mg wyciągu z karczocha 10:1, a porcja 2 kapsułek 860 mg; zalecenie to 1 kapsułka 2 razy dziennie po posiłku, więc opakowanie wystarcza na 30 dni, około 1,30 zł dziennie przy cenie 38,99 zł.
Sam stosunek 10:1 nie pozwala porównać tego produktu z preparatami z monografii EMA; potrzebne są informacje o części rośliny, surowcu świeżym lub suszonym i rozpuszczalniku ekstrakcyjnym, których karta nie podaje [1]. U nastolatków przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem, a przy niestrawności trwającej ponad 2 tygodnie idź do lekarza [1].
Karta produktu nie podaje informacji o alergenach, więc przy alergii sprawdź etykietę na opakowaniu.
Pharmovit Ostropest Plamisty 330 mg, 90 kapsułek
Według karty produktu kapsułka zawiera 330 mg wyciągu 4:1 z nasion ostropestu plamistego; porcja to 1 kapsułka dziennie popita wodą, opakowanie na 90 dni, około 0,36 zł dziennie przy cenie 32,49 zł (odczyt 27.10.2026), otoczka żelatynowa.
Karta nie podaje zawartości sylimaryny, surowca ani rozpuszczalnika, więc sam stosunek 4:1 nie pozwala porównać produktu z preparatami z monografii EMA [2].
Nie stosuj u osób poniżej 18 lat [2].
Karta produktu nie podaje deklaracji alergenów potwierdzonej przez producenta, a producent ostrzega przed stosowaniem przy uczuleniu na składniki; przy alergii sprawdź etykietę na opakowaniu.
Produkty z artykułu w sklepie Świat Supli
Aktualną cenę i dostępność sprawdzisz na karcie produktu.
Cena: 22,50 zł (9.11.2026)Do sklepu
8. Najczęstsze pytania
8.1. Co lepsze na wątrobę: karczoch czy ostropest?
Nie ma wystarczających, wiarygodnych dowodów, aby zalecać którąkolwiek z tych roślin do leczenia chorób wątroby [4] [5]; ostropest może obniżać ALT i GGT, ale przy bardzo niskiej pewności wyników [10]. Karczoch jest przy chorobie wątroby przeciwwskazany, a ostropest EMA dopuszcza do wspomagania czynności wątroby dopiero po wykluczeniu poważnej choroby przez lekarza [1] [2].
8.2. Na co pomaga karczoch?
Według EMA na niestrawność z uczuciem pełności, wzdęciami i gazami [1]; w badaniu z placebo wyciąg z liści karczocha zmniejszał objawy dyspepsji czynnościowej [3].
8.3. Kiedy nie brać karczocha?
Przy uczuleniu na rośliny astrowate, niedrożności lub zapaleniu dróg żółciowych, kamicy żółciowej i chorobie wątroby, a także w ciąży, podczas karmienia i u dzieci poniżej 12 lat; u nastolatków najpierw konsultacja z lekarzem [1].
8.4. Czy można stosować karczoch po usunięciu woreczka żółciowego?
Monografia EMA nie wymienia tej sytuacji wprost, ale przeciwwskazaniem są wszystkie choroby dróg żółciowych wymagające nadzoru lekarza [1]. Po operacji zapytaj o karczoch chirurga lub lekarza prowadzącego.
8.5. Jak długo można brać karczoch i ostropest i ile sylimaryny dziennie?
EMA nie podaje górnej granicy czasu, ale przy obu roślinach zaleca kontakt z lekarzem, jeśli objawy trwają ponad 2 tygodnie [1] [2]. Okres 2–4 tygodni, z możliwością przedłużenia do 6 miesięcy po konsultacji z lekarzem, dotyczy tylko leku roślinnego Sylimarol 70 mg według jego charakterystyki i nie przenosi się na suplementy ani inne wyciągi [11]. Dawki sylimaryny dla suplementów nie ustalono: dla tego leku charakterystyka podaje 200–400 mg sylimaryny na dobę [11], a w badaniu u chorych ze stłuszczeniowym zapaleniem wątroby podawano 700 mg 3 razy dziennie pod kontrolą lekarzy [9]. Suplement przyjmuj w porcji z etykiety i licz sylimarynę ze wszystkich preparatów z ostropestem, które bierzesz.
8.6. Czy po karczochu się chudnie?
Odchudzanie nie jest wskazaniem karczocha w monografii EMA, która dotyczy tylko niestrawności [1]. Na masę ciała działa deficyt energii i ruch, o czym piszemy w poradniku jak schudnąć samemu w domu.
8.7. Z czym nie łączyć ostropestu?
Monografia EMA i charakterystyka leku Sylimarol nie podają interakcji z lekami [2] [11], ale danych jest mało. Przy lekach na cukrzycę zapytaj lekarza, bo w małych badaniach ostropest wpływał na poziom cukru we krwi [7]; karta naszej mieszanki zaleca konsultację z lekarzem także przy lekach przeciwzakrzepowych i moczopędnych. Nie łącz kilku preparatów z ostropestem bez porady lekarza lub farmaceuty, a mieszanki z karczochem nie stosuj przy kamicy żółciowej oraz chorobach wątroby i dróg żółciowych [1].
9. Podsumowanie
- Liść karczocha i owoc ostropestu to według EMA tradycyjne leki roślinne przy niestrawności, a nie leki na wątrobę [1] [2].
- Przy niestrawności karczoch ma badanie z placebo; przy chorobie wątroby jest przeciwwskazany [3] [1].
- Ostropest nie zmniejszył śmiertelności w chorobach wątroby, a wytyczne nie zalecają ziół przy stłuszczeniu [4] [5].
- Uczulenie na astrowate, ciąża i karmienie wykluczają stosowanie; ostropestu nie stosuj poniżej 18 lat, a karczoch u nastolatków tylko po konsultacji z lekarzem [1] [2].
- Ostropest z karczochem w jednej kapsułce to wygoda, a nie silniejsze działanie; wybieraj preparat, który podaje sylimarynę i wyciąg z karczocha w miligramach.
- Żółtaczka, ciemny mocz lub odbarwiony stolec to powód do natychmiastowej wizyty u lekarza [2].
- Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.
10. Źródła
- European Medicines Agency, HMPC, 2018, European Union herbal monograph on Cynara cardunculus L. (syn. Cynara scolymus L.), folium, EMA/HMPC/194014/2017 (tradycyjny lek roślinny do objawowego łagodzenia niestrawności z uczuciem pełności, wzdęciami i gazami; od 12 lat; suchy wyciąg wodny z suszonych liści DER 2–7,5:1 w dawce 400–1320 mg dziennie, napar 3–6 g liści dziennie; lekarz, gdy objawy trwają ponad 2 tygodnie; przeciwwskazania: uczulenie na rośliny astrowate, niedrożność dróg żółciowych, zapalenie dróg żółciowych, choroby wątroby, kamica żółciowa; niezalecany w ciąży i podczas karmienia; działania niepożądane: lekka biegunka ze skurczami brzucha, nudności, zgaga, alergia; interakcji nie zgłoszono): ema.europa.eu
- European Medicines Agency, HMPC, 2018, European Union herbal monograph on Silybum marianum (L.) Gaertn., fructus, EMA/HMPC/294187/2013 (tradycyjny lek roślinny do objawowego łagodzenia zaburzeń trawienia, uczucia pełności i niestrawności oraz wspomagania czynności wątroby po wykluczeniu poważnych chorób przez lekarza; tylko dorośli, niezalecany poniżej 18 lat; lekarz, gdy objawy trwają ponad 2 tygodnie, a natychmiast przy żółtaczce lub zmianie barwy moczu albo stolca; przeciwwskazanie: uczulenie na rośliny astrowate; niezalecany w ciąży i podczas karmienia; działania niepożądane: suchość w ustach, nudności, biegunka, ból głowy, reakcje alergiczne; interakcji nie zgłoszono): ema.europa.eu
- Holtmann G. i wsp., 2003, Efficacy of artichoke leaf extract in the treatment of patients with functional dyspepsia: a six-week placebo-controlled, double-blind, multicentre trial, Alimentary Pharmacology & Therapeutics (247 chorych z dyspepsją czynnościową; 2 kapsułki po 320 mg wyciągu 3 razy dziennie lub placebo przez 6 tygodni; większa poprawa objawów, 8,3 wobec 6,7 punktu, i jakości życia; jeden preparat handlowy, krótki czas): doi.org
- Rambaldi A., Jacobs B.P., Gluud C., 2007, Milk thistle for alcoholic and/or hepatitis B or C virus liver diseases, Cochrane Database of Systematic Reviews (18 badań, 1088 chorych z alkoholową lub wirusową chorobą wątroby; ostropest bez istotnego wpływu na śmiertelność, powikłania i obraz wątroby w biopsji; spadek śmiertelności z przyczyn wątrobowych tylko w badaniach niskiej jakości; niska jakość badań; działania niepożądane nie częstsze niż przy placebo): doi.org
- EASL, EASD, EASO, 2024, EASL-EASD-EASO Clinical Practice Guidelines on the management of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD): Executive Summary, Diabetologia (dorośli ze stłuszczeniem wątroby; suplementów diety i preparatów ziołowych nie można zalecać, bo brak dowodów skuteczności w zmniejszaniu uszkodzenia wątroby i ich bezpieczeństwa; u dorosłych z MASLD i nadwagą lub otyłością zaleca się trwałą redukcję masy ciała o 7–10% w celu poprawy zapalenia wątroby, indywidualny cel dostosowany do stanu zdrowia; ograniczenie: część zaleceń na niskim poziomie dowodów): doi.org
- European Medicines Agency, 2019, Cynarae folium: herbal medicinal product, podsumowanie oceny HMPC (badania u osób z niestrawnością wskazywały na możliwą poprawę objawów, ale były małe i krótkie, więc nie pozwoliły na mocne wnioski; wskazanie oparte na tradycyjnym stosowaniu; w 2024 r. przegląd monografii z wezwaniem do przesyłania danych): ema.europa.eu
- National Center for Complementary and Integrative Health, 2025, Milk Thistle: Usefulness and Safety, National Institutes of Health (za mało dobrych badań na pewne wnioski; wyniki w chorobach wątroby sprzeczne lub zbyt ograniczone; dwa badania sylimaryny finansowane przez NCCIH, w zapaleniu wątroby typu C i stłuszczeniowym zapaleniu wątroby, bez korzyści; możliwy wpływ na cukier we krwi w cukrzycy typu 2 w małych badaniach; dolegliwości trawienne, alergie u osób uczulonych na rośliny pokrewne; produkty o innej zawartości sylimaryny niż na etykiecie lub zanieczyszczone; przy lekach rozmowa z lekarzem; aktualizacja luty 2025): nccih.nih.gov
- European Medicines Agency, 2019, Silybi mariani fructus: herbal medicinal product, podsumowanie oceny HMPC (badania u chorych z zaburzeniami wątroby wskazywały na możliwy korzystny wpływ, ale słaby plan badań, mała liczba chorych i różne dawki oraz czas leczenia nie pozwoliły na mocne wnioski; wskazanie oparte na tradycyjnym stosowaniu): ema.europa.eu
- Wah Kheong C., Nik Mustapha N.R., Mahadeva S., 2017, A Randomized Trial of Silymarin for the Treatment of Nonalcoholic Steatohepatitis, Clinical Gastroenterology and Hepatology (99 dorosłych ze stłuszczeniowym zapaleniem wątroby potwierdzonym biopsją, Malezja; 700 mg sylimaryny 3 razy dziennie lub placebo przez 48 tygodni; główny cel osiągnęło 32,7% wobec 26,0%, różnica nieistotna; mniejsze włóknienie u 22,4% wobec 6,0%, do potwierdzenia w większym badaniu; jeden ośrodek): doi.org
- Wang C. i wsp., 2025, Silymarin for adults with metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease, Cochrane Database of Systematic Reviews (17 badań z randomizacją, 2069 dorosłych z MASLD, 12 badań w Azji, obserwacja 4–48 tygodni; sylimaryna wobec placebo lub braku leczenia może obniżać ALT i GGT przy bardzo niskiej pewności dowodów; żadne badanie nie podało zgonów ani jakości życia; korzyści i szkody nadal niejasne; ograniczenia: małe badania, duża niejednorodność): doi.org
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Sylimarol 70 mg, tabletki drażowane, Herbapol Poznań, pozwolenie R/0583, wersja z Rejestru Produktów Leczniczych (data ostatniego przedłużenia pozwolenia 20.12.2013; data zatwierdzenia tekstu niepodana w pliku; odczyt 27.10.2026) (1 tabletka: 100 mg suchego wyciągu z owoców ostropestu, co odpowiada nie mniej niż 77 mg sylimaryny; dorośli 1 tabletka 3 razy na dobę po posiłku przez 2–4 tygodnie, kurację można przedłużyć do 6 miesięcy, czas stosowania do konsultacji z lekarzem; dawka dobowa sylimaryny 200–400 mg; przed stosowaniem konsultacja z lekarzem w celu wykluczenia poważnych chorób; nie zaleca się poniżej 18 lat ani w ciąży i podczas karmienia piersią; przeciwwskazanie: nadwrażliwość na rośliny astrowate; dotychczas nie stwierdzono interakcji z lekami): rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.
