Do codziennego smażenia wybierz rafinowany olej rzepakowy albo oliwę z oliwek: te dwa tłuszcze do smażenia wskazuje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) [1]. Olej rzepakowy ma neutralny smak [2] i najmniej tłuszczów nasyconych spośród olejów z naszej tabeli [3], a oliwa lepiej niż oleje z nasion znosiła długie ogrzewanie w badaniu laboratoryjnym [4]. Masło klarowane (ghee) wybieraj okazjonalnie, gdy zależy Ci na maślanym smaku, bo ok. 62% jego masy to kwasy tłuszczowe nasycone [3], a oleje tłoczone na zimno bogate w kwasy wielonienasycone, np. lniany i rzepakowy tłoczony na zimno, zostaw do sałatek [5]; wyjątkiem jest oliwa extra virgin, która mimo braku rafinacji dobrze znosiła ogrzewanie w badaniu laboratoryjnym [4]. Punkt dymienia to tylko jeden parametr: więcej o oleju na patelni mówią skład kwasów tłuszczowych i odporność na utlenianie [4].
Aktualizacja 13.10.2026: nowy tekst: jaki olej wybrać do smażenia – rzepakowy, oliwa czy ghee, punkt dymienia a stabilność (badania), olej rafinowany czy nierafinowany, czy Kujawski nadaje się do smażenia, tłuszcze nasycone, bezpieczeństwo, nowe zdjęcia.
Polecamy: tłuszcze do smażenia ze sklepu Świat Supli



Spis treści
1. Jaki olej do smażenia wybrać? Odpowiedź według potrawy
Tłuszcz dobierz do temperatury, czasu smażenia i smaku potrawy. NCEŻ zaleca do smażenia oliwę z oliwek lub rafinowany olej rzepakowy, a oleje kokosowy i palmowy radzi ograniczać jako źródło nasyconych kwasów tłuszczowych [1].
- Kotlety, placki, naleśniki, smażenie na patelni na co dzień: rafinowany olej rzepakowy albo oliwa. Olej rzepakowy ma neutralny smak [2] i ok. 7,4 g kwasów nasyconych na 100 g [3].
- Jajka, ryby, warzywa smażone krótko: oliwa z oliwek, także extra virgin. W badaniu De Alzaa i wsp. oliwa extra virgin po 6 godzinach w 180 °C miała mniej związków polarnych, czyli produktów rozkładu tłuszczu, niż oleje rzepakowy, słonecznikowy, ryżowy i z pestek winogron [4].
- Smażenie w głębokim tłuszczu (frytki, pączki): świeży olej rafinowany, rzepakowy albo oliwa rafinowana, w temperaturze, w której olej nie dymi; po smażeniu nie używaj go ponownie [6].
- Potrawy, którym chcesz dodać maślanego smaku: masło klarowane, ale okazjonalnie i w małej ilości, z uwagi na tłuszcze nasycone [7].
- Sałatki, surówki, polewanie gotowych dań: oleje tłoczone na zimno, np. lniany albo rzepakowy tłoczony na zimno; smażenia na nich unikaj [5]. Wyjątkiem jest oliwa extra virgin, której można używać także do krótkiego smażenia [4].
Oleje w sprayu i masło klarowane, które opisujemy niżej, znajdziesz w kategorii oleje i zdrowe tłuszcze w sklepie Świat Supli. Jeśli smażysz codziennie na patelni i chcesz zużywać mniej tłuszczu, wybierz olej rzepakowy w sprayu (karta w sekcji 8); jeśli krótko smażysz warzywa i jajka i chcesz odmiany od oliwy, wybierz olej z awokado w sprayu (karta); olej z awokado jako rodzaj tłuszczu ma skład kwasów tłuszczowych zbliżony do oliwy [3]; jeśli chcesz maślanego smaku, wybierz masło klarowane (karta).
2. Punkt dymienia to nie wszystko: co mówią badania

Punkt dymienia to temperatura, w której olej zaczyna stale dymić. Dym jest znakiem rozkładu tłuszczu do glicerolu i wolnych kwasów tłuszczowych, a z glicerolu powstaje akroleina; punkt dymienia zależy przede wszystkim od zawartości wolnych kwasów tłuszczowych [4]. Potwierdza to badanie 48 oliw z Uniwersytetu w Barcelonie (Díez-Betriu i wsp., 2025): im więcej wolnych kwasów tłuszczowych, tym niższy punkt dymienia, a samo oznaczenie opiera się na subiektywnej ocenie wzrokowej, co ogranicza jego wartość przy wyborze oleju do smażenia [8].
Szczegółowe porównanie dziesięciu olejów wykonało australijskie laboratorium Modern Olives (De Alzaa, Guillaume, Ravetti, 2018). Badacze kupili w sklepach 10 popularnych olejów i przeprowadzili dwie próby bez smażenia żywności: 250 ml każdego oleju podgrzewali na patelni stopniowo od 25 do 240 °C przez ok. 20 minut, a 3 l ogrzewali we frytownicy przez 6 godzin w 180 °C [4]. Wyniki:
- Punkt dymienia nie przewidywał trwałości oleju. Olej rzepakowy miał jeden z najwyższych punktów dymienia (255,7 °C), a oliwa extra virgin niższy (206,7 °C), mimo to po 6 godzinach w 180 °C oliwa miała 10,5% związków polarnych, a olej rzepakowy 17,32% [4].
- Najwięcej związków polarnych po 6 godzinach powstało w olejach bogatych w kwasy wielonienasycone: słonecznikowym (21,75%) i z pestek winogron (20,24%); najmniej w oliwie extra virgin (10,5%) i oleju kokosowym (9,68%) [4].
- Po podgrzaniu do 240 °C olej rzepakowy miał 27,5% związków polarnych, a przepisy wielu krajów za bezpieczny limit w oleju do smażenia uznają zwykle 24-27% [4]; tak wysokiej temperatury w domu nie potrzebujesz.
Autorzy uznali, że zachowanie oleju lepiej przewidują stabilność oksydacyjna i zawartość kwasów wielonienasyconych [4]. To jedno badanie pojedynczych próbek z Australii, wykonane w laboratorium oliwy, bez smażenia potraw, więc wyniki dla marek dostępnych w Polsce mogą być inne; według przeglądu z 2025 roku (Bazina i wsp.) rozkład oleju zależy też od rodzaju żywności i urządzenia, a badań w rzeczywistych warunkach smażenia brakuje [9].
Oliwa extra virgin chroni się m.in. dzięki związkom fenolowym, ale smażenie je zużywa. W badaniu Castillo-Luny i Priego-Capote (2026) po 10 kolejnych smażeniach w 180 °C zawartość fenoli w oliwie spadła o 91,5-93,6% przy skrzydełkach kurczaka i sardelach oraz o 66,3-78,9% przy produktach panierowanych i ziemniakach [10]. Po wielu smażeniach oliwa traci więc składniki, za które się ją ceni.
3. Rodzaje tłuszczów do smażenia: tabela składu i zastosowania
Tabela zestawia skład kwasów tłuszczowych z bazy FoodData Central Departamentu Rolnictwa Stanów Zjednoczonych (USDA), w g na 100 g [3] z punktem dymienia zmierzonym w badaniu De Alzaa i wsp. [4]. Punkt dymienia konkretnej butelki zależy od jakości i rafinacji, dlatego traktuj go orientacyjnie [8].
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Tłuszcz | Nasycone | Jednonienasycone | Wielonienasycone | Punkt dymienia (°C) | Do czego |
|---|---|---|---|---|---|
| Olej rzepakowy | 7,4 | 63,3 | 28,1 | 255,7 | smażenie na co dzień (wersja rafinowana), pieczenie |
| Oliwa z oliwek | 13,8 | 73,0 | 10,5 | 206,7 (extra virgin), 208,0 (oliwa) | smażenie krótkie i na co dzień, extra virgin także na zimno |
| Olej słonecznikowy wysokooleinowy | 9,9 | 83,7 | 3,8 | nie badano | smażenie |
| Olej z awokado | 11,6 | 70,6 | 13,5 | 196,7 | krótkie smażenie, na zimno |
| Olej arachidowy | 16,9 | 46,2 | 32,0 | 226,3 (odmiana wysokooleinowa) | smażenie, najlepiej odmiana wysokooleinowa |
| Olej ryżowy | 19,7 | 39,3 | 35,0 | 237,0 | krótkie smażenie |
| Olej słonecznikowy zwykły | 10,3 | 19,5 | 65,7 | 254,7 | lepiej na zimno albo do krótkiego podgrzania |
| Olej sojowy | 15,7 | 22,8 | 57,7 | nie badano | lepiej na zimno albo do krótkiego podgrzania |
| Olej kukurydziany | 12,9 | 27,6 | 54,7 | nie badano | lepiej na zimno albo do krótkiego podgrzania |
| Olej z pestek winogron | 9,6 | 16,1 | 69,9 | 268,0 | lepiej na zimno albo do krótkiego podgrzania |
| Olej lniany tłoczony na zimno | 9,0 | 18,4 | 67,8 | nie badano | tylko na zimno |
| Olej kokosowy | 82,5 | 6,3 | 1,7 | 191,0 | okazjonalnie, dużo tłuszczów nasyconych |
| Olej palmowy | 49,3 | 37,0 | 9,3 | nie badano | ograniczać, dużo tłuszczów nasyconych |
| Masło klarowane (ghee) | 61,9 | 28,7 | 3,7 | nie badano | okazjonalnie, dla maślanego smaku |
| Smalec | 39,2 | 45,1 | 11,2 | nie badano | okazjonalnie, dużo tłuszczów nasyconych |
| Masło (ok. 81 g tłuszczu w 100 g) | 50,5 | 23,4 | 3,0 | nie badano | do smarowania; do smażenia lepsze oleje rafinowane |
Olej słonecznikowy, z pestek winogron, sojowy i kukurydziany mają ponad połowę kwasów wielonienasyconych [3], a takie oleje w badaniu De Alzaa szybciej się rozkładały [4]. Jeśli lubisz olej słonecznikowy, do smażenia lepiej pasuje odmiana wysokooleinowa, która ma ok. 84 g kwasów jednonienasyconych i niespełna 4 g wielonienasyconych na 100 g [3]. Olej lniany ma ok. 53 g kwasu alfa-linolenowego na 100 g [3]; to olej tłoczony na zimno, więc dodawaj go do potraw na zimno [5].
4. Smażenie: olej rafinowany czy nierafinowany? Co z olejem z pierwszego tłoczenia
Według Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych olej z pierwszego tłoczenia otrzymuje się mechanicznie, z zastosowaniem ciepła, olej tłoczony na zimno bez ogrzewania, a olej rafinowany w wieloetapowym procesie oczyszczania. Do potraw poddawanych obróbce termicznej inspekcja zaleca olej rafinowany, a smażenia na olejach tłoczonych na zimno radzi unikać [5]. Dotyczy to przede wszystkim olejów z dużą ilością kwasów wielonienasyconych, takich jak lniany [3]; oliwa extra virgin, choć nierafinowana, w badaniu De Alzaa dobrze znosiła ogrzewanie [4].
Rafinacja usuwa z surowego oleju m.in. fosfolipidy, wolne kwasy tłuszczowe i lotne związki zapachowe [2]. Mniej wolnych kwasów tłuszczowych oznacza wyższy punkt dymienia [8], a neutralny smak przydaje się w kuchni. Określenie z pierwszego tłoczenia nie oznacza, że olej jest nierafinowany: na przykład olej Kujawski ma w składzie 100% rafinowany olej rzepakowy z pierwszego tłoczenia, filtrowany na zimno [11]. Zawsze sprawdzaj na etykiecie słowo rafinowany albo tłoczony na zimno.
Rafinacja ma też drugą stronę. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w 2016 roku opisał zanieczyszczenia, które powstają podczas rafinacji olejów w temperaturze ok. 200 °C: estry glicydylowe kwasów tłuszczowych oraz 3-monochloropropanodiol (3-MCPD) i 2-MCPD. Najwięcej znaleziono ich w oleju i tłuszczu palmowym, a glicydol EFSA uznała za genotoksyczny i rakotwórczy [12]. W 2018 roku EFSA oceniła, że tolerowana dzienna dawka 3-MCPD (2 µg na kilogram masy ciała) nie jest przekraczana u dorosłych [13]. To powód, by ograniczać produkty z tłuszczem palmowym, a nie by rezygnować z rafinowanego oleju rzepakowego.
5. Olej kokosowy, ghee, smalec i masło: co z tłuszczami nasyconymi?
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca, by tłuszcz w diecie osób od 2 lat był głównie nienasycony, a kwasy tłuszczowe nasycone dostarczały najwyżej 10% energii. Jako ich źródła WHO wymienia m.in. masło, ghee, smalec, olej palmowy i kokosowy, a zastępować je radzi kwasami wielonienasyconymi i jednonienasyconymi z roślin [7]. EFSA zaleca, by spożycie kwasów nasyconych było jak najniższe w diecie o właściwej wartości odżywczej [14].
Za tym zaleceniem stoją badania kliniczne. W przeglądzie Cochrane (Hooper i wsp., 2020) objęto 15 badań z randomizacją, czyli losowym przydziałem do diety, z udziałem 56 675 osób. Ograniczenie tłuszczów nasyconych przez co najmniej 2 lata zmniejszyło łączne ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych o 17% (RR, czyli ryzyko względne, 0,83; 95-procentowy przedział ufności, CI, 0,70-0,98, który pokazuje niepewność oszacowania; 12 badań, 53 758 osób), choć nie wykazano wyraźnego wpływu na liczbę zgonów z każdej przyczyny (RR 0,96; 95% CI 0,90-1,03) [15]. Jak tłuszcze wpływają na cholesterol LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości) i HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości), wyjaśniamy we wpisie o dobrym i złym cholesterolu.
- Olej kokosowy ma ok. 82 g kwasów nasyconych na 100 g [3]. W badaniu De Alzaa tworzył mało związków polarnych (9,68% po 6 godzinach w 180 °C), ale miał niski punkt dymienia, 191,0 °C [4]. W metaanalizie 16 badań klinicznych (Neelakantan i wsp., 2020) olej kokosowy w porównaniu z olejami roślinnymi innymi niż tropikalne podnosił cholesterol LDL o 10,47 mg/dl (95% CI 3,01-17,94) [16]. Odporność na rozkład podczas ogrzewania nie czyni go więc zdrowszym wyborem na co dzień; NCEŻ radzi go unikać [1].
- Masło klarowane (ghee) to tłuszcz mleczny prawie bez wody i białek mleka: ok. 99,5 g tłuszczu, 0,24 g wody i 0,28 g białka na 100 g, podczas gdy zwykłe masło ma ok. 81 g tłuszczu i ok. 16 g wody [3]. Mało kwasów wielonienasyconych (niespełna 4 g na 100 g) sprzyja odporności na utlenianie [4], ale ok. 62 g nasyconych [3] przemawia za umiarem [7].
- Smalec i zwykłe masło mają ok. 39 i 50 g kwasów nasyconych na 100 g [3], więc także należą do tłuszczów, które WHO radzi ograniczać [7].
Twardych margaryn i tłuszczów częściowo uwodornionych nie używaj do smażenia. WHO podaje, że samo smażenie w wysokiej temperaturze zwiększa ilość tłuszczów trans w oleju umiarkowanie, do 2-3% [17]. Jak rozpoznać tłuszcze trans na etykiecie, opisujemy w tekście tłuszcze trans: w czym są i jak je rozpoznać.
6. Czy olej rzepakowy jest zdrowy? Fakty zamiast mitów
Olej rzepakowy ma ok. 63 g kwasów jednonienasyconych, 28 g wielonienasyconych, w tym ok. 9 g kwasu alfa-linolenowego z rodziny omega-3, i ok. 7 g nasyconych na 100 g [3]. Czym kwas alfa-linolenowy różni się od kwasów omega-3 z ryb i alg, porównujemy we wpisie o wegańskich źródłach omega-3.
W metaanalizach badań żywieniowych, w których uczestnicy przez dłuższy czas spożywali olej rzepakowy zamiast innych tłuszczów, cholesterol LDL był zwykle niższy niż przy tłuszczach nasyconych i przy części innych olejów (Amiri i wsp., 2020 [18]; Pourrajab i wsp., 2023 [19]). Ilości oleju i czas trwania badań były różne, a wyniki dotyczą wskaźników we krwi przy regularnym spożyciu, a nie zawałów, udarów, pojedynczej porcji ani konkretnego sprayu. To wnioski o składzie oleju w diecie, osobne od jego odporności na ogrzewanie.
Obawy wokół oleju rzepakowego dotyczą najczęściej rafinacji, a według EFSA najwięcej zanieczyszczeń rafinacyjnych ma tłuszcz palmowy [12]. Gorsze wyniki oleju rzepakowego w badaniu De Alzaa dotyczyły ogrzewania przez 6 godzin albo do 240 °C [4], dlatego smaż krótko i na świeżym oleju [6].
7. Jak smażyć zdrowiej i zużyć mniej tłuszczu
- Smaż krótko i nie używaj ponownie oleju po smażeniu. NCEŻ radzi smażyć krótko, by nie powstawały szkodliwe nadtlenki, i nie używać ponownie już użytego oleju [6].
- Nie dopuszczaj do dymienia. Dym oznacza rozkład tłuszczu i powstawanie akroleiny [4]; jeśli olej dymi albo zmienił zapach, wylej go po ostygnięciu, umyj patelnię i zacznij od świeżej porcji.
- Smaż na dobrze rozgrzanym tłuszczu i odsączaj usmażone kotlety czy placki na ręczniku papierowym, żeby na talerz trafiło mniej oleju.
- Odmierzaj tłuszcz. Każdy gram tłuszczu dostarcza 9 kcal [20]. Łyżka oleju to ok. 10 g, czyli ok. 90 kcal [21], a porcja oleju w sprayu jest wielokrotnie mniejsza: dla oliwy Oli Oli producent podaje 0,25 g, czyli 1/3 sekundy dozowania, ok. 2 kcal [21]. Olej w sprayu nie jest bezkaloryczny, ale łatwiej nim cienko pokryć patelnię.
- Część potraw przygotuj inaczej. NCEŻ radzi smażyć rzadziej, a częściej gotować albo piec [1].
8. Oleje do smażenia ze sklepu: porównanie cen i nasz wybór
Jeśli smażysz codziennie, wybierz olej z małą ilością tłuszczów nasyconych i odmierzaj go. Do tego służą oleje w sprayu: jedno naciśnięcie zastępuje lanie oleju z butelki, a w składzie jest olej rzepakowy z lecytyną, wodą i gazem wypychającym albo sam olej z awokado [21]. Masło klarowane traktuj jako dodatek do wybranych potraw. W tabeli porównujemy ceny w przeliczeniu na 100 ml albo 100 g.
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Produkt | Tłuszcz | Do czego | Opakowanie | Cena | Cena za 100 ml lub 100 g |
|---|---|---|---|---|---|
| Oli Oli Rzepakowy w sprayu, 200 ml | olej rzepakowy z lecytyną | smażenie na patelni, pieczenie | 200 ml | 22,94 zł | 11,47 zł |
| Oli Oli Olej z awokado w sprayu, 200 ml | olej z awokado | krótkie smażenie, pieczenie | 200 ml | 26,99 zł | 13,50 zł |
| Diet Food Masło Ghee Klarowane BIO, 760 g | masło klarowane | okazjonalnie, dla smaku | 760 g | 115,99 zł | 15,26 zł |
Ceny i dostępność: odczyt ze sklepu 13.10.2026.
Oli Oli Rzepakowy w sprayu, 200 ml
Dla kogo: dla osób, które smażą na patelni codziennie i chcą odmierzać mniej tłuszczu niż przy laniu z butelki.
Skład według karty sklepu: olej rzepakowy, lecytyna, woda dla przejrzystości, gaz wypychający. Karta nie podaje, czy olej jest rafinowany; w opisie poleca się go do smażenia i pieczenia [21]. Olej rzepakowy ma ok. 7 g kwasów nasyconych na 100 g [3].
Alergeny: karta sklepu podaje w składzie lecytynę i informację, że produkt zawiera soję; pełne informacje o alergenach sprawdź na etykiecie [21].
Sposób użycia według karty sklepu: wstrząśnij przed użyciem, skieruj aplikator zgodnie ze strzałką i naciśnij. Przechowuj w suchym miejscu, w temperaturze do 25 °C, z dala od światła i poza zasięgiem małych dzieci [21].
Oli Oli Olej z awokado w sprayu, 200 ml
Dla kogo: dla osób, które chcą odmiany od oliwy przy krótkim smażeniu i pieczeniu na małej ilości tłuszczu.
Skład według karty sklepu: olej z awokado; karta nie podaje, czy olej jest rafinowany, a punktu dymienia tego sprayu nie ustalono [21]. Orientacyjnie dla oleju z awokado jako rodzaju tłuszczu, a nie jako wartości odżywcze tego produktu: ok. 71 g kwasów jednonienasyconych i ok. 12 g nasyconych na 100 g [3].
Alergeny: karta sklepu podaje w składzie olej z awokado; informacje o alergenach sprawdź na etykiecie [21].
Przechowuj w suchym miejscu, w temperaturze do 25 °C, z dala od światła i poza zasięgiem małych dzieci [21].
Diet Food Masło Ghee Klarowane BIO, 760 g
Dla kogo: dla dorosłych, którzy od czasu do czasu chcą nadać potrawie maślany smak; na co dzień do smażenia lepszy jest olej rzepakowy albo oliwa [1].
Skład według karty sklepu: 100% organiczne masło klarowane; w 100 g 895 kcal, ponad 99,5 g tłuszczu, w tym 62,5 g kwasów tłuszczowych nasyconych [21]. WHO zaleca, by tłuszcze nasycone dostarczały najwyżej 10% energii [7].
Alergeny: karta sklepu podaje w składzie masło klarowane, czyli tłuszcz mleczny, więc produkt zawiera mleko; pozostałe informacje o alergenach sprawdź na etykiecie [21]. Przy alergii na białka mleka przed użyciem zapytaj lekarza alergologa.
Przechowywanie według karty sklepu: w chłodnym i suchym miejscu, z dala od słońca; po otwarciu w lodówce do 1 miesiąca [21].
Jeśli smażysz na patelni codziennie i chcesz używać mniej tłuszczu, wybierz Oli Oli Rzepakowy w sprayu. Jeśli krótko smażysz warzywa, jajka albo rybę, wybierz Oli Oli Olej z awokado w sprayu albo zwykłą oliwę z oliwek. Jeśli zależy Ci na maślanym smaku od czasu do czasu, wybierz masło klarowane Diet Food.
Oleje w sprayu i masło klarowane w sklepie Świat Supli
Tłuszcze opisane w porównaniu: do smażenia na co dzień, krótkiego smażenia i okazjonalnie dla smaku.



9. Bezpieczeństwo przy smażeniu: płonący olej i oparzenia
Gdy olej na patelni się zapali:
- wyłącz gaz albo płytę i przykryj patelnię lub garnek pokrywką; możesz też użyć koca gaśniczego albo gaśnicy do pożarów grupy F [22];
- nie zalewaj płonącego tłuszczu wodą, bo tłuszcz wybuchnie, poparzy Cię, a ogień się rozprzestrzeni [22];
- po stłumieniu ognia nie przesuwaj naczynia, dopóki tłuszcz całkowicie nie ostygnie [22];
- jeśli ognia nie da się opanować, dzwoń pod numer alarmowy 112 albo 998 [22].
Oparzenie gorącym olejem schładzaj jak najszybciej pod chłodną bieżącą wodą przez 20 minut. Zdejmij biżuterię i ubranie z okolicy oparzenia, ale nie odrywaj tego, co przywarło do skóry. Nie smaruj oparzenia kremem, olejem ani masłem, nie przebijaj pęcherzy, a po schłodzeniu przykryj je luźno folią spożywczą [23]. Dzwoń pod 112, gdy oparzenie jest rozległe albo głębokie, obejmuje twarz, okolice narządów płciowych lub pośladki [23]. Gdy nie wiesz, co zrobić, a także przy oparzeniu dziecka poniżej 5 lat, skontaktuj się z lekarzem [23].
10. Najczęstsze pytania
10.1. Czy olej Kujawski jest zdrowy i dobry do smażenia?
Tak. Olej Kujawski to według etykiety rafinowany olej rzepakowy z pierwszego tłoczenia [11], a rafinowany olej rzepakowy NCEŻ wymienia jako tłuszcz do smażenia [1]. Smaż na nim krótko i nie używaj go ponownie [6].
10.2. Czy olej Kujawski jest rafinowany, skoro jest z pierwszego tłoczenia?
Tak. W wykazie składników olej Kujawski ma 100% rafinowany olej rzepakowy z pierwszego tłoczenia, filtrowany na zimno [11]. Z pierwszego tłoczenia opisuje sposób pozyskania oleju, a rafinacja to osobny etap oczyszczania [5]. Taki olej nadaje się do smażenia; nie myl go z olejem tłoczonym na zimno, który jest nierafinowany.
10.3. Olej Kujawski czy Beskidzki: który wybrać do smażenia?
Porównaj etykiety, a nie markę. Do smażenia wybierz olej z napisem rafinowany olej rzepakowy, a olej z napisem tłoczony na zimno zostaw do sałatek [5]. Typowy olej rzepakowy ma ok. 7 g kwasów nasyconych na 100 g [3].
10.4. Jaka jest temperatura dymienia oleju rzepakowego i ile stopni ma olej na patelni?
W badaniu De Alzaa i wsp. olej rzepakowy ze sklepu zaczynał dymić w 255,7 °C, a oliwa extra virgin w 206,7 °C; wartości dla konkretnej butelki mogą się różnić [4]. Smażenie zwykle odbywa się w temperaturze ok. 180 °C lub nieco wyższej [4], czyli poniżej punktu dymienia obu tych tłuszczów.
10.5. Czy można smażyć na oliwie z oliwek extra virgin?
Tak, zwłaszcza krótko: w badaniu laboratoryjnym miała po 6 godzinach w 180 °C mniej związków polarnych niż oleje z nasion [4]. Przy wielokrotnym smażeniu traci jednak większość związków fenolowych [10], dlatego nie używaj jej ponownie po smażeniu [6].
10.6. Ile razy można smażyć na tym samym oleju?
Najlepiej raz. NCEŻ zaleca nie używać ponownie oleju po smażeniu [6], bo z czasem ogrzewania przybywa produktów rozkładu tłuszczu [4].
10.7. Czy można smażyć na oleju z pestek winogron?
Można, ale lepszy jest olej rzepakowy albo oliwa [1]. Olej z pestek winogron miał w badaniu De Alzaa najwyższy punkt dymienia (268,0 °C), a mimo to po 6 godzinach w 180 °C tworzył dużo związków polarnych (20,24%) [4], bo ma ok. 70 g kwasów wielonienasyconych na 100 g [3].
11. Podsumowanie
- Do codziennego smażenia wybieraj rafinowany olej rzepakowy albo oliwę z oliwek [1]; oleje tłoczone na zimno bogate w kwasy wielonienasycone, np. lniany i rzepakowy tłoczony na zimno, zostaw do potraw na zimno [5], a oliwę extra virgin możesz wykorzystać do krótkiego smażenia [4].
- Punkt dymienia to tylko jeden parametr; odporność na utlenianie i mała zawartość kwasów wielonienasyconych lepiej przewidują, jak olej zniesie ogrzewanie [4].
- Olej kokosowy, ghee, smalec i masło mają dużo tłuszczów nasyconych, które WHO zaleca ograniczać do najwyżej 10% energii [7]; używaj ich okazjonalnie.
- Smaż krótko i nie używaj oleju ponownie [6]; olej w sprayu pomaga odmierzać tłuszcz.
- Płonącego oleju nigdy nie gaś wodą: wyłącz palnik i przykryj naczynie [22].
12. Źródła
- Malinowska J., Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej NIZP PZH-PIB, 26.03.2024, Tłuszcze, część 1: czym są, dlaczego są potrzebne i gdzie je znaleźć (do smażenia oliwa z oliwek lub rafinowany olej rzepakowy; unikaj olejów tropikalnych, kokosowego i palmowego, które są źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych; nasycone kwasy tłuszczowe w diecie tak nisko, jak to możliwe w diecie o właściwej wartości żywieniowej; odczyt 13.10.2026): ncez.pzh.gov.pl
- Chu C.C., Neo Y.P., Teng S.K., Chew S.C., 2025, Nutritional insights into rapeseed oil: biochemical composition, refining process and health implications, Food Science and Biotechnology 35(6):1413-1431 (przegląd; rafinacja usuwa z surowego oleju fosfolipidy, wolne kwasy tłuszczowe i lotne związki zapachowe, co poprawia smak, zapach i trwałość; odczyt streszczenia PubMed 13.10.2026): doi.org
- U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service, FoodData Central, SR Legacy, wydanie 2018-04 (kwasy tłuszczowe nasycone, jednonienasycone i wielonienasycone w g na 100 g: olej rzepakowy FDC 172336, oliwa z oliwek 171413, olej słonecznikowy o ok. 65% kwasu linolowego 171025, słonecznikowy wysokooleinowy 172338, z pestek winogron 171028, ryżowy 171013, z awokado 173573, arachidowy 171410, sojowy 171411, kukurydziany 171029, lniany tłoczony na zimno 167702, kokosowy 171412, palmowy 171015, tłuszcz mleczny bezwodny, czyli masło klarowane, 173412, masło niesolone 173430, smalec 171401; masło niesolone: 81,11 g tłuszczu, 16,17 g wody i 0,85 g białka, tłuszcz mleczny bezwodny: 99,48 g tłuszczu, 0,24 g wody i 0,28 g białka na 100 g; odczyt pliku 13.10.2026): fdc.nal.usda.gov
- De Alzaa F., Guillaume C., Ravetti L., 2018, Evaluation of Chemical and Physical Changes in Different Commercial Oils during Heating, Acta Scientific Nutritional Health 2(6):2-11 (laboratorium Modern Olives, Australia; 10 olejów z australijskich sklepów; próba 1: 250 ml na patelni podgrzewane od 25 do 240 °C przez ok. 20 minut; próba 2: 3 l we frytownicy przez 6 godzin w 180 °C; bez smażenia żywności; punkt dymienia przed podgrzaniem: oliwa extra virgin 206,7 °C, oliwa z pierwszego tłoczenia 175,3 °C, oliwa 208,0 °C, olej z pestek winogron 268,0 °C, z awokado 196,7 °C, kokosowy 191,0 °C, słonecznikowy 254,7 °C, ryżowy 237,0 °C, rzepakowy (canola) 255,7 °C, arachidowy wysokooleinowy 226,3 °C; związki polarne po 6 godzinach w 180 °C: słonecznikowy 21,75%, z pestek winogron 20,24%, rzepakowy 17,32%, ryżowy 15,66%, oliwa extra virgin 10,5%, kokosowy 9,68%; przy podgrzaniu do 240 °C rzepakowy 27,5%; w przepisach wielu krajów za bezpieczny limit w oleju do smażenia uznaje się zwykle 24-27% związków polarnych; wniosek autorów: w warunkach badania punkt dymienia nie przewidywał zachowania oleju, lepiej przewidywały je stabilność oksydacyjna i zawartość kwasów wielonienasyconych; odczyt pełnego tekstu 13.10.2026): actascientific.com
- Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Olsztynie, 25.03.2024 (pierwodruk: Wiedza i Jakość 4/2023), Oleje roślinne tłoczone na zimno lub rafinowane, w czym tkwi różnica (olej z pierwszego tłoczenia otrzymuje się mechanicznie przy zastosowaniu ciepła, olej tłoczony na zimno bez ogrzewania, olej rafinowany w wieloetapowym procesie oczyszczania; do potraw poddawanych obróbce termicznej najlepiej wybrać olej rafinowany, a smażenia na olejach tłoczonych na zimno unikać; odczyt 13.10.2026): gov.pl
- Cybulska B., Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej NIZP PZH-PIB, 28.01.2020, Rodzinna hipercholesterolemia: zalecenia dietetyczne (polecany olej rzepakowy i oliwkowy, do smażenia i na surowo; nie używać oleju palmowego i kokosowego; smażyć krótko i nie używać ponownie już użytego oleju; odczyt 13.10.2026): ncez.pzh.gov.pl
- World Health Organization, 17.07.2023, WHO updates guidelines on fats and carbohydrates (wytyczne Saturated fatty acid and trans-fatty acid intake for adults and children: tłuszcz w diecie osób od 2 lat powinien być głównie nienasycony, nasycone kwasy tłuszczowe najwyżej 10% energii, tłuszcze trans najwyżej 1%; zastępować je kwasami wielonienasyconymi, jednonienasyconymi z roślin albo węglowodanami z produktów z naturalnym błonnikiem; źródła tłuszczów nasyconych to m.in. masło, ghee, smalec, olej palmowy i kokosowy; odczyt 13.10.2026): who.int
- Díez-Betriu A., Quintanilla-Casas B., Masdemont J.J., Tres A., Vichi S., Guardiola F., 2025, Deciphering the Complexity of Smoke Point in Virgin Olive Oils to Develop Simple Predictive Models, Foods 14(23):4099 (48 oliw z pierwszego tłoczenia; główny czynnik punktu dymienia to zawartość wolnych kwasów tłuszczowych, zależność odwrotna; oznaczenie opiera się na subiektywnej ocenie wzrokowej, co ogranicza jego wartość jako kryterium wyboru oleju do smażenia; odczyt streszczenia PubMed 13.10.2026): doi.org
- Bazina N., Ahmed T., Almdaaf M., Abu Hallalah H.M.O., Jibia S., 2025, Chemical Changes in Deep-Fat Frying: Reaction Mechanisms, Oil Degradation, and Health Implications, Food Science and Nutrition 13(10):e70969 (przegląd: rozkład oleju podczas smażenia przez utlenianie, hydrolizę i polimeryzację zależy od składu kwasów tłuszczowych i składników mniejszościowych oleju oraz od temperatury, rodzaju żywności i urządzenia; autorzy wskazują brak badań w rzeczywistych warunkach smażenia i ujednoliconych metod; odczyt streszczenia PubMed 13.10.2026): doi.org
- Castillo-Luna A., Priego-Capote F., 2026, Deep Frying in Extra-Virgin Olive Oil: Evaluating the Influence of the Type of Food and Breading on the Degradation of Phenolic Compounds, Journal of Agricultural and Food Chemistry 74(22):17088-17098 (dwie oliwy extra virgin, Picual i Arbequina; 10 kolejnych smażeń w 180 °C po ok. 2,5 minuty; po 10. smażeniu zawartość fenoli niższa o 91,5-93,6% przy skrzydełkach kurczaka i sardelach, o 76,4-78,9% przy panierowanych nuggetsach i paluszkach rybnych, o 68,3-72,7% przy ziemniakach i o 66,3-67,1% przy bakłażanie w panierce; finansowanie ze środków publicznych Hiszpanii i UE; odczyt pełnego tekstu PMC 13.10.2026): doi.org
- Open Food Facts, karta produktu Kujawski, Olej rzepakowy z pierwszego tłoczenia, filtrowany, kod EAN 5900012000232 (wykaz składników z etykiety: 100% rafinowany olej rzepakowy z pierwszego tłoczenia, filtrowany na zimno; odczyt 13.10.2026): openfoodfacts.org
- European Food Safety Authority, 3.05.2016, Process contaminants in vegetable oils and foods (glicydylowe estry kwasów tłuszczowych, 3-MCPD i 2-MCPD powstają głównie podczas rafinacji olejów roślinnych w wysokiej temperaturze, ok. 200 °C; najwięcej w oleju i tłuszczu palmowym; glicydol uznano za genotoksyczny i rakotwórczy, bez ustalenia bezpiecznego poziomu; odczyt 13.10.2026): efsa.europa.eu
- EFSA CONTAM Panel, 2018, Update of the risk assessment on 3-monochloropropane diol and its fatty acid esters, EFSA Journal 16(1):5083 (zmieniona tolerowana dzienna dawka 3-MCPD i jego estrów 2 µg/kg masy ciała; u dorosłych nie jest przekraczana, niewielkie przekroczenie u młodszych grup o dużym spożyciu; odczyt 13.10.2026): doi.org
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition, and Allergies (NDA), 2010, Scientific Opinion on Dietary Reference Values for fats, including saturated fatty acids, polyunsaturated fatty acids, monounsaturated fatty acids, trans fatty acids, and cholesterol, EFSA Journal 8(3):1461 (spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych i tłuszczów trans powinno być jak najniższe w ramach odżywczo pełnowartościowej diety): doi.org
- Hooper L., Martin N., Jimoh O.F., Kirk C., Foster E., Abdelhamid A.S., 2020, Reduction in saturated fat intake for cardiovascular disease, Cochrane Database of Systematic Reviews 8:CD011737 (15 badań z randomizacją, 56 675 uczestników, interwencje trwające co najmniej 24 miesiące; ograniczenie tłuszczów nasyconych zmniejszyło łączne ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych o 17%, RR 0,83, 95% CI 0,70-0,98, 12 badań, 53 758 osób, dowody umiarkowanej jakości; brak wyraźnego wpływu na zgony z każdej przyczyny, RR 0,96, 95% CI 0,90-1,03; odczyt streszczenia PubMed 13.10.2026): doi.org
- Neelakantan N., Seah J.Y.H., van Dam R.M., 2020, The Effect of Coconut Oil Consumption on Cardiovascular Risk Factors: A Systematic Review and Meta-Analysis of Clinical Trials, Circulation 141(10):803-814 (16 badań trwających co najmniej 2 tygodnie; w porównaniu z olejami roślinnymi innymi niż tropikalne olej kokosowy podnosił cholesterol LDL o 10,47 mg/dl, 95% CI 3,01-17,94, i HDL o 4,00 mg/dl, 95% CI 2,26-5,73; bez istotnego wpływu na glikemię, stan zapalny i tkankę tłuszczową; odczyt streszczenia PubMed 13.10.2026): doi.org
- WHO, Trans fat, fact sheet (tłuszcze trans przemysłowe i naturalne; częściowo uwodornione oleje zawierają średnio 25-45 procent tłuszczów trans; smażenie w wysokiej temperaturze zwiększa ich ilość w oleju umiarkowanie, do 2-3 procent; zalecenie: mniej niż 1 procent energii, czyli mniej niż 2,2 g dziennie przy diecie 2000 kcal; WHO uznaje naturalne i przemysłowe tłuszcze trans za równie szkodliwe i radzi unikać częściowo uwodornionych olejów oraz ograniczać mięso i nabiał przeżuwaczy; dostęp 6.10.2026): who.int
- Amiri M., Raeisi-Dehkordi H., Sarrafzadegan N., Forbes S.C., Salehi-Abargouei A., 2020, The effects of Canola oil on cardiovascular risk factors: A systematic review and meta-analysis with dose-response analysis of controlled clinical trials, Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases 30(12):2133-2145 (42 publikacje z badaniami kontrolowanymi u dorosłych, o różnej ilości oleju i różnym czasie interwencji; olej rzepakowy w diecie wiązał się z niższym cholesterolem LDL niż tłuszcze nasycone i inne oleje łącznie; badano wskaźniki we krwi, nie zdarzenia sercowo-naczyniowe; odczyt streszczenia PubMed 13.10.2026): doi.org
- Pourrajab B., Sharifi-Zahabi E., Soltani S., Shahinfar H., Shidfar F., 2023, Comparison of canola oil and olive oil consumption on the serum lipid profile in adults: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials, Critical Reviews in Food Science and Nutrition 63(33):12270-12284, erratum: 63(33):12652-12655 (13 badań z randomizacją u dorosłych, o różnej ilości oleju i różnym czasie interwencji; olej rzepakowy w porównaniu z oliwą wiązał się z niższym cholesterolem LDL, bez istotnych różnic w HDL i trójglicerydach; odczyt streszczenia PubMed 13.10.2026): doi.org
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, załącznik XIV (współczynnik przeliczeniowy wartości energetycznej tłuszczu: 37 kJ, czyli 9 kcal na 1 g): eur-lex.europa.eu
- Karty produktów w sklepie Świat Supli (skład, porcja, sposób użycia, przechowywanie, cena; odczyt 13.10.2026): Oli Oli Rzepakowy w sprayu 200 ml: swiatsupli.pl/p12595; Oli Oli Oliwa z Oliwek Extra Virgin w sprayu 200 ml: swiatsupli.pl/p12597; Oli Oli Olej z awokado w sprayu 200 ml: swiatsupli.pl/p12599; Diet Food Masło Ghee Klarowane BIO 760 g: swiatsupli.pl/p14538; Intenson Olej Kokosowy Rafinowany 900 g: swiatsupli.pl/p9976; Targroch Olej rzepakowy 1000 ml: swiatsupli.pl/p12140
- Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Pożar, poradnik (palący się olej w kuchni: wyłącz gaz lub płytę i przykryj garnek albo patelnię pokrywką; można użyć koca gaśniczego lub gaśnicy do pożarów grupy F; nie zalewaj płonącego tłuszczu wodą; po stłumieniu ognia nie przenoś naczynia do całkowitego ostygnięcia; numer alarmowy 112 lub 998; odczyt 13.10.2026): gov.pl
- NHS, Burns and scalds (oparzenie schładzaj pod chłodną bieżącą wodą przez 20 minut, najlepiej od razu; zdejmij biżuterię i ubranie w pobliżu, ale nie to, co przywarło; nie smaruj kremem, olejem ani masłem, nie przebijaj pęcherzy; luźno przykryj folią spożywczą; pomoc doraźna przy oparzeniu bardzo dużym lub głębokim, na twarzy, w okolicy narządów płciowych lub pośladków; kontakt z lekarzem w razie wątpliwości, także u dziecka poniżej 5 lat; odczyt 13.10.2026): nhs.uk
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.


