Dopamina to neuroprzekaźnik z grupy katecholamin, czyli substancja, za pomocą której komórki nerwowe przekazują sobie sygnały; poza mózgiem działa też jak hormon, na przykład hamuje wydzielanie prolaktyny [1] [2]. Odpowiada przede wszystkim za motywację i dążenie do nagrody, uczenie się na podstawie nagród, kontrolę ruchów i czujność, a nie za samo uczucie szczęścia [3] [4] [5]. Organizm wytwarza ją sam z aminokwasu tyrozyny, przy udziale enzymu działającego z koenzymem z witaminy B6, a dopamina z krwi słabo przenika do mózgu, dlatego nie ma jej w tabletkach bez recepty [6] [7] [8]. Suplement z witaminami z grupy B może uzupełniać ich niedostateczną podaż w diecie, ale nie jest sposobem na podniesienie dopaminy.
Aktualizacja 14.10.2026: wyjaśniliśmy na podstawie badań, za co odpowiada dopamina, jak powstaje, czy można ją zbadać i co wiadomo o tyrozynie, mucunie i witaminach z grupy B.
Polecamy: witaminy z grupy B i L-tyrozyna
Spis treści
1. Dopamina: co to jest i czy to hormon?
Dopamina to niewielka cząsteczka z grupy katecholamin, do której należą też noradrenalina i adrenalina. W mózgu działa jako neuroprzekaźnik: komórka nerwowa uwalnia ją do szczeliny między neuronami, a dopamina łączy się z receptorami sąsiedniej komórki. Receptory dopaminowe należą do receptorów sprzężonych z białkami G [1].
Czy dopamina to hormon? Zależy, gdzie działa. Dopamina z podwzgórza dociera krwią do przysadki i przez receptory D2 hamuje wydzielanie prolaktyny, czyli działa jak hormon [2]. Katecholaminy, w tym dopamina, krążą też we krwi i są wydalane z moczem, co wykorzystuje się w niektórych badaniach laboratoryjnych [9]. Potoczna nazwa hormon szczęścia to uproszczenie, co wyjaśniamy w sekcji 3.
2. Jak powstaje dopamina w organizmie?
Dopamina powstaje w 2 krokach. Najpierw enzym hydroksylaza tyrozynowa z udziałem tetrahydrobiopteryny i tlenu zamienia aminokwas tyrozynę w L-DOPA; to najwolniejszy etap, który decyduje o tempie całej syntezy, a gdy dopaminy jest dużo, enzym zwalnia [6]. Potem dekarboksylaza DOPA usuwa z L-DOPA jedną grupę chemiczną i powstaje dopamina. Ten drugi enzym działa z koenzymem fosforanem pirydoksalu, czyli aktywną formą witaminy B6; ten sam enzym wytwarza też serotoninę [7]. Tyrozyna jest aminokwasem obecnym w białku pożywienia [10].
Udział witaminy B6 w tej przemianie nie znaczy, że jej nadmiar przyspieszy wytwarzanie dopaminy. Witaminy z grupy B uzupełniają dietę, a dopuszczone w UE oświadczenia zdrowotne mówią, że w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych pomagają witaminy B6 i B12, foliany, tiamina, niacyna oraz biotyna, a w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego między innymi witaminy B6 i B12, tiamina oraz niacyna [11]. Preparaty z kompleksem tych witamin znajdziesz w kategorii witamina B w sklepie Świat Supli.
Dopamina powstaje w mózgu i w tkankach obwodowych [1], ale ta z krwi słabo przenika przez barierę krew-mózg [8]. Dlatego w leczeniu choroby Parkinsona podaje się lewodopę, czyli L-DOPA, którą komórki nerwowe w mózgu zamieniają w dopaminę [12].
3. Jakie ma działanie dopamina i za co odpowiada?
Krótko: w mózgu dopamina odpowiada za motywację i uczenie się na podstawie nagród, kontrolę ruchów oraz czujność i funkcje poznawcze, a poza mózgiem między innymi hamuje wydzielanie prolaktyny i działa na nerki [1] [2] [13]. Poniżej opisujemy każde z tych działań.
3.1. Motywacja i nagroda, a nie samo szczęście
W klasycznych badaniach na małpach Wolfram Schultz i współpracownicy pokazali, że neurony dopaminergiczne reagują na różnicę między nagrodą oczekiwaną a otrzymaną: nagroda lepsza od przewidywań zwiększa ich aktywność, a gorsza ją obniża. Dzięki temu dopamina pomaga uczyć się, które zachowania się opłacają [3]. Kent Berridge i Terry Robinson opisali szczury, którym środkiem chemicznym usunięto do 99 procent dopaminy w części mózgu: nadal reagowały na słodki smak jak zdrowe zwierzęta. Autorzy wnioskują, że dopamina odpowiada raczej za chcenie, czyli nadawanie nagrodzie wartości motywacyjnej, niż za samą przyjemność [4].
Z tym samym układem wiąże się zakochanie. W badaniu z rezonansem magnetycznym 17 osób zakochanych od 1 do 17 miesięcy patrzyło na zdjęcie ukochanej osoby i zdjęcie znajomego; przy ukochanej osobie aktywowały się bogate w dopaminę obszary nagrody i motywacji [14]. To pomiar aktywności mózgu, a nie stężenia dopaminy, ale pasuje do obrazu dopaminy jako sygnału dążenia do celu.
3.2. Kontrola ruchów
Komórki nerwowe w części mózgu zwanej istotą czarną wytwarzają dopaminę, która przekazuje sygnały między obszarami kontrolującymi ruchy ciała. Gdy te komórki giną, dopaminy ubywa i rozwija się choroba Parkinsona; objawy pojawiają się zwykle dopiero po utracie ok. 50 procent aktywności tych komórek [5].
3.3. Czujność, uwaga i funkcje poznawcze
Układ dopaminowy uczestniczy w funkcjach poznawczych, a zaburzenia jego działania wiążą się między innymi z ADHD, czyli zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi [1]. W badaniu PET (pozytonowej tomografii emisyjnej) u 20 zdrowych osób po nieprzespanej nocy w prążkowiu brzusznym było mniej dostępnych receptorów dopaminowych D2/D3 niż po przespanej, co szło w parze z mniejszą czujnością i większą sennością [15].
3.4. Działanie poza mózgiem
Poza hamowaniem prolaktyny [2] dopamina działa też na obwodzie, między innymi na nerki; w szpitalu podaje się ją dożylnie jako lek. Przez lata stosowano małe dawki z nadzieją na ochronę nerek, ale metaanaliza 61 badań z randomizacją (3359 pacjentów z ostrą niewydolnością nerek lub jej ryzykiem) wykazała, że mała dawka dopaminy zwiększa ilość moczu w 1. dniu, ale nie zmniejsza śmiertelności ani potrzeby dializ [13].
4. Dopamina a przyjemność, używki i uzależnienia
Substancje uzależniające działają na układ dopaminowy. W badaniu na szczurach opiaty, alkohol, nikotyna, amfetamina oraz kokaina zwiększały stężenie dopaminy, zwłaszcza w jądrze półleżącym, części układu nagrody, a leki bez potencjału uzależniającego nie zmieniały go [16]. To pomiar stężenia dopaminy w jednym obszarze mózgu szczurów, a nie przyjemności, dlatego takich wyników nie przenosi się wprost na ludzi. Zaburzenia sygnalizacji dopaminowej wiążą się z uzależnieniami także u ludzi [1].
Zdrowe źródła nagrody też działają przez ten układ. W badaniu z PET u małej grupy osób, wybranych dlatego, że silnie reagowały emocjonalnie na muzykę, dopamina wydzielała się w prążkowiu w szczycie emocji podczas słuchania ulubionych utworów. Rezonans czynnościowy (fMRI) u tych samych osób pokazał, że w oczekiwaniu na ulubiony fragment bardziej zaangażowana była inna część prążkowia niż w samym szczycie emocji [17].
5. Niedobór dopaminy: objawy i choroby
Klasycznym przykładem niedoboru dopaminy w mózgu jest choroba Parkinsona; jej główne objawy to drżenie, spowolnienie ruchów i sztywność mięśni [18]. Zaburzenia przekaźnictwa dopaminowego wiążą się też z ADHD i chorobą Huntingtona [1].
Często czytamy, że brak motywacji, apatia i obniżony nastrój to objawy niskiej dopaminy. To uproszczenie. Anhedonia, czyli utrata zdolności odczuwania radości, jest jednym z objawów depresji, ale w przeglądzie z metaanalizą 6 badań z randomizacją (2076 osób z dużą depresją) leki zwiększające przekaźnictwo dopaminowe zmniejszały ją w porównaniu z placebo tylko w małym stopniu, a część leków przeciwdepresyjnych działających inaczej dawała większy efekt [19]. Jeśli smutek i utrata zainteresowań trwają tygodniami, to sygnał do wizyty u lekarza, a nie do samodzielnego podnoszenia dopaminy [20]. O tym, co pomaga przy obniżonym nastroju jesienią, piszemy w tekście depresja sezonowa: jak ją rozpoznać i co pomaga.
6. Nadmiar dopaminy: kiedy jest jej za dużo?
Nadmierną aktywność układu dopaminowego wiąże się ze schizofrenią; leki przeciwpsychotyczne działają między innymi przez blokowanie receptorów dopaminowych [1]. Nadmierna stymulacja receptorów dopaminowych może też wynikać z leczenia, choć nie z nadmiaru samej dopaminy. Agoniści dopaminy to leki stosowane w chorobie Parkinsona, które działają w mózgu podobnie do dopaminy; zwłaszcza w dużych dawkach wiązano je z zaburzeniami kontroli impulsów, takimi jak hazard, kompulsywne zakupy i nadmiernie nasilone zainteresowanie seksem [12]. Jeśli przyjmujesz takie leki i zauważysz u siebie podobne zmiany, powiedz o tym lekarzowi.
7. Czy można zbadać poziom dopaminy?
Laboratoria wykonują badania katecholamin, w tym dopaminy, we krwi lub w moczu, ale służą one głównie do wykrywania rzadkich guzów, takich jak guz chromochłonny nadnerczy. Na wynik wpływają stres, intensywny wysiłek, kofeina, palenie i alkohol [9]. Ponieważ dopamina słabo przenika przez barierę krew-mózg [8], wynik z krwi nie mówi, ile dopaminy działa w mózgu. Dopaminę w mózgu bada się pośrednio, na przykład w badaniach naukowych z użyciem PET [15].
8. Co podnosi poziom dopaminy naturalnie?
Krótko: wyrzut dopaminy w mózgu człowieka zmierzono w badaniu PET podczas słuchania ulubionej muzyki [17]. Przy śnie i kofeinie badano dostępność receptorów dopaminowych i czujność [15] [21], przy bananie zawartość dopaminy w owocu [22], a przy tyrozynie sprawność umysłową [23]. Wpływ na receptory, czujność albo zawartość dopaminy w jedzeniu nie oznacza, że jej stężenie w mózgu rośnie. Tabela zestawia, co rzeczywiście zmierzono.
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Czynnik | Co zmierzono | Czego z tego nie wynika |
|---|---|---|
| Sen | Dostępność receptorów D2/D3 i czujność: po nocy bez snu obie mniejsze niż po przespanej, 20 zdrowych osób, PET [15] | Nie mierzono stężenia dopaminy; jedna nieprzespana noc, mała grupa |
| Ulubiona muzyka | Wyrzut dopaminy w prążkowiu w szczycie emocji, PET; różne części prążkowia aktywne w oczekiwaniu i w szczycie emocji, fMRI [17] | Pojedyncze, małe badanie u osób wybranych, bo silnie reagowały na muzykę |
| Kofeina 300 mg | Dostępność receptorów D2/D3 i czujność: obie większe niż po placebo, 20 osób, PET [21] | Autorzy wnioskują, że kofeina nie zwiększała wydzielania dopaminy |
| Banan | Zawartość dopaminy w owocu: 2,5-10 mg w 100 g miąższu [22] | Nie mierzono dopaminy w mózgu po zjedzeniu; spożyta dopamina słabo przenika do mózgu [8] |
| L-tyrozyna | Sprawność umysłowa: możliwa poprawa w krótkim stresie lub dużym wysiłku umysłowym, przegląd badań [23] | Wynik nie dotyczy stężenia dopaminy; dawki z badań, np. 150 mg/kg, wielokrotnie większe niż porcja kapsułek [10]; wytrzymałość nie lepsza niż po placebo [24] |
| Mucuna pruriens | Stężenie lewodopy we krwi u 8 chorych na chorobę Parkinsona: po 30 g preparatu (ok. 1000 mg lewodopy) wyższe niż po leku z 200 mg lewodopy i 50 mg karbidopy [25] | Nierówne dawki, jednorazowe podanie, bez oceny długoterminowej; to działanie leku, nie polecamy bez lekarza |
Sen ma znaczenie: po nieprzespanej nocy mózg ma mniej dostępnych receptorów D2/D3, a to wiąże się z gorszą czujnością [15]. U osób silnie reagujących na muzykę ulubione utwory wyzwalały dopaminę w układzie nagrody, ale było to małe badanie [17]. Kofeina w dawce 300 mg zwiększała dostępność receptorów D2/D3 i czujność, ale autorzy wnioskują, że nie zwiększała wydzielania dopaminy [21]; ile kofeiny dziennie jest bezpieczne, wyjaśniamy w tekście dzienna dawka kofeiny. Jeśli brak energii i motywacji wiąże się z długotrwałym stresem, przeczytaj też, co dzieje się z organizmem przy przewlekłym stresie.
8.1. W czym jest dopamina w jedzeniu?
Dopamina naturalnie występuje w niektórych roślinach. Japońscy badacze znaleźli ją w bananach odmiany Cavendish: 2,5-10 mg w 100 g miąższu i 80-560 mg w 100 g skórki, także w dojrzałych owocach [22]. Spożyta dopamina słabo przenika jednak przez barierę krew-mózg [8], więc jej zawartość w jedzeniu nie przekłada się wprost na dopaminę w mózgu. Badanie bananów mierzyło dopaminę w owocu, a nie jej ilość w mózgu po zjedzeniu [22], dlatego bananów nie przedstawiamy jako sposobu na wyrównywanie dopaminy ani na motywację.
9. Dopamina w tabletkach i suplementy na dopaminę: co działa?
Krótko: dopaminy w tabletkach bez recepty nie ma, a leki działające na układ dopaminowy są na receptę [13] [12]. Badania L-tyrozyny mierzyły sprawność umysłową, a nie stężenie dopaminy w mózgu [23], mucuna zawiera lewodopę, czyli substancję leczniczą [25], a witaminy z grupy B uzupełniają dietę i mają dopuszczone w UE oświadczenia dotyczące układu nerwowego, ale nie podnoszą dopaminy [11].
9.1. Leki wpływające na dopaminę są na receptę
Samej dopaminy w tabletkach bez recepty nie ma: jako lek podaje się ją dożylnie w szpitalu [13]. W chorobie Parkinsona lekarz przepisuje lewodopę, zwykle z lekiem, który chroni ją przed rozkładem we krwi, albo agonistów dopaminy [12]. Na układ dopaminowy działają też leki przeciwpsychotyczne i część leków stosowanych w ADHD [1].
9.2. L-tyrozyna: surowiec do produkcji dopaminy
Tyrozyna jest surowcem dla dopaminy i noradrenaliny, dlatego badano ją w sytuacjach, w których te neuroprzekaźniki mogą się przejściowo wyczerpywać. Przegląd Bryanta Jongkeesa i współpracowników z 2015 r. podsumowuje, że tyrozyna może poprawiać sprawność umysłową w krótkich sytuacjach stresowych lub bardzo wymagających, ale korzyść w leczeniu chorób wydaje się ograniczona, a dla wysiłku fizycznego minimalna [23]. W przeglądzie badań u zdrowych dorosłych, w tym żołnierzy, autorzy dali tylko słabą rekomendację na korzyść tyrozyny przy stresie poznawczym i uznali dowody za niewystarczające do pewnych zaleceń [26].
Dawki w badaniach liczono na kilogram masy ciała: starsi uczestnicy jednego z badań dostawali jednorazowo 100, 150 albo 200 mg tyrozyny na kg [27], a żołnierze w innym 2 dawki po 150 mg/kg, każdą ok. godzinę przed jednym z 2 przesłuchań [10]. Dla osoby ważącej 70 kg 150 mg/kg to ok. 10,5 g. To protokoły badawcze, a nie zalecenia stosowania. W metaanalizie 8 badań u osób aktywnych fizycznie tyrozyna nie poprawiła wytrzymałości w porównaniu z placebo [24], a w badaniu z 2025 r. u 8 piłkarzy dawka 150 mg/kg nie poprawiła mocy ani podejmowania decyzji w upale [28]. U 17 osób w wieku 60-75 lat pamięć robocza była gorsza po większych dawkach (150 i 200 mg/kg) niż po 100 mg/kg; badanie nie miało warunku placebo, więc nie pozwala ocenić efektu wobec niestosowania tyrozyny [27], a u 72 analizowanych żołnierzy w silnym stresie tyrozyna zwiększyła złość, nie zmieniając innych ocen nastroju [10]. Według kart produktów porcja z kapsułek dostępnych w sklepie to 0,5-1,5 g dziennie, czyli wielokrotnie mniej niż w tych badaniach, więc ich wyników nie przenosimy na konkretny produkt [29] [30].
9.3. Mucuna pruriens to źródło lewodopy
Nasiona mucuny świerzbiącej zawierają lewodopę, czyli tę samą substancję co lek na chorobę Parkinsona. W badaniu u 8 chorych na chorobę Parkinsona jednorazowa porcja 30 g preparatu z nasion dawała o 110 procent wyższe szczytowe stężenie lewodopy we krwi niż tabletka z 200 mg lewodopy i 50 mg karbidopy. Według autorów 30 g preparatu dostarczało jednak ok. 1000 mg lewodopy, czyli 5 razy więcej, więc nie było to porównanie równych dawek i wynik nie dowodzi przewagi mucuny przy tej samej dawce; długoterminowej skuteczności i bezpieczeństwa nie oceniano [25]. To działanie leku, a nie suplementu: mucuny nie polecamy do podnoszenia dopaminy, a osoby leczone lewodopą nie powinny jej dokładać bez lekarza, bo dawka leku przestaje być kontrolowana.
9.4. Witaminy z grupy B: co mówią oświadczenia UE?
Witaminy z grupy B nie są sposobem na podniesienie dopaminy, ale część z nich ma dopuszczone w UE oświadczenia zdrowotne. Witamina B6, witamina B12 i foliany pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych, witamina B6 i B12 pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, a witamina B6, B12 i foliany przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia; oświadczenia te dotyczą produktów, które są co najmniej źródłem danej witaminy [11]. Kompleks witamin B ma sens, gdy dieta dostarcza ich za mało, a nie jako sposób na podniesienie dopaminy ani zamiast diagnozy przy przewlekłym obniżeniu nastroju.
9.5. Jaki suplement wybrać?
Polecamy 3 produkty dostępne w sklepie 14.10.2026, w tym 1 naszej marki. Promaker B-Complex dostarcza w 1 kapsułce wszystkie 8 witamin z grupy B, w tym 1,4 mg witaminy B6, 2,5 µg witaminy B12 i 200 µg kwasu foliowego, każdą w ilości 100 procent referencyjnej wartości spożycia, a niacynę według strony producenta jako nikotynamid, za ok. 0,37 zł dziennie [31] [32]. IHS L-Tyrosine i Hiro Lab L-Tyrosine mają po 500 mg L-tyrozyny w kapsułce; przy 1 kapsułce dziennie kosztują ok. 0,33 zł i ok. 0,41 zł [29] [30]. Jeśli twoja dieta dostarcza za mało witamin z grupy B, wybierz Promaker B-Complex. Jeśli po poznaniu ograniczeń badań chcesz spróbować tyrozyny, wybierz IHS L-Tyrosine (L-tyrozyna z celulozą i kapsułką z hydroksypropylometylocelulozy) albo Hiro Lab L-Tyrosine (L-tyrozyna z inuliną w większym opakowaniu); skuteczności tych preparatów nie potwierdzono w badaniach, a dla tyrozyny nie ma w UE dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych [11].
Ceny i dostępność: odczyt ze sklepu 14.10.2026. Cenę za dzień liczymy jako cenę opakowania podzieloną przez liczbę kapsułek przy 1 kapsułce dziennie (90 dni dla Promaker B-Complex, 60 dni dla IHS L-Tyrosine, 120 dni dla Hiro Lab L-Tyrosine).
Dla kogo: dla dorosłych, których dieta dostarcza za mało witamin z grupy B; to nie jest sposób na podniesienie dopaminy. To marka własna Promaker, dostępna w sklepie Świat Supli.
W 1 kapsułce według karty produktu jest 1,1 mg tiaminy (B1), 1,4 mg ryboflawiny (B2), 16 mg niacyny (B3, według strony producenta jako nikotynamid), 6 mg kwasu pantotenowego (B5), 1,4 mg witaminy B6, 50 µg biotyny, 200 µg kwasu foliowego i 2,5 µg witaminy B12, każda w ilości 100 procent referencyjnej wartości spożycia [31]. Witamina B6, witamina B12 i foliany pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych, witamina B6 i B12 pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, a witamina B6, B12 i foliany przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia [11].
Składniki pomocnicze według karty: maltodekstryna, żelatyna wołowa, woda oczyszczona; kapsułka z żelatyny wołowej nie jest wegańska. Przy alergii sprawdź etykietę producenta.
Producent zaleca 1 kapsułkę dziennie; nie przekraczaj tej porcji. Dolicz witaminy z diety i innych preparatów: górny poziom dla witaminy B6 to 12 mg dziennie, a dla kwasu foliowego z suplementów i żywności wzbogacanej 1000 µg dziennie [33] [34]. Karta sklepu nie podaje postaci niacyny, ale strona producenta wymienia amid kwasu nikotynowego, czyli nikotynamid [32]; jego górny poziom to 900 mg dziennie, a 1 kapsułka dostarcza 16 mg, czyli mniej niż 2 procent tej ilości. Dla kwasu nikotynowego limit to 10 mg dziennie [35], dlatego w innych preparatach z niacyną sprawdź jej postać na etykiecie. Według karty kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny skonsultować stosowanie z lekarzem; według producenta kobiety planujące ciążę powinny skonsultować z lekarzem dawkę kwasu foliowego, a produkt nie jest przeznaczony dla dzieci [32]. Przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
IHS L-Tyrosine 500 mg 60 kaps.
Dla kogo: dla dorosłych, którzy po poznaniu ograniczeń badań chcą spróbować tyrozyny w porcji 500 mg dziennie. Skuteczności tego preparatu nie potwierdzono w badaniach, a dla tyrozyny nie ma w UE dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych [11].
W 1 kapsułce według karty produktu jest 500 mg L-tyrozyny; skład: L-tyrozyna, celuloza mikrokrystaliczna, sole magnezowe kwasów tłuszczowych, kapsułka z hydroksypropylometylocelulozy [29]. To wielokrotnie mniej niż dawki z badań liczone na kilogram masy ciała (np. 150 mg/kg, czyli ok. 10,5 g przy 70 kg) [27] [10]; to protokoły badawcze, a nie zalecenia stosowania.
Producent zaleca 1 kapsułkę dziennie, popijając dużą ilością płynu; nie przekraczaj tej porcji. Przy lekach na chorobę Parkinsona, lekach przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych i lekach na ADHD przed zastosowaniem porozmawiaj z lekarzem. Karta nie podaje informacji o alergenach; przy alergii sprawdź etykietę. Przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Nie stosuj go w ciąży; w okresie karmienia piersią zapytaj lekarza.
Hiro Lab L-Tyrosine 500 mg 120 kaps.
Dla kogo: dla dorosłych, którzy po poznaniu ograniczeń badań chcą spróbować tyrozyny i wolą większe opakowanie. Skuteczności tego preparatu nie potwierdzono w badaniach, a dla tyrozyny nie ma w UE dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych [11].
W 1 kapsułce według karty produktu jest 500 mg L-tyrozyny; skład: L-tyrozyna i inulina [30]. To wielokrotnie mniej niż dawki z badań liczone na kilogram masy ciała (np. 150 mg/kg, czyli ok. 10,5 g przy 70 kg) [27] [10]; to protokoły badawcze, a nie zalecenia stosowania.
Producent zaleca 1 kapsułkę 1-3 razy dziennie; nie przekraczaj tej porcji. Przy lekach na chorobę Parkinsona, lekach przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych i lekach na ADHD przed zastosowaniem porozmawiaj z lekarzem. Karta nie podaje informacji o alergenach; przy alergii sprawdź etykietę. Przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Nie stosuj go w ciąży; w okresie karmienia piersią zapytaj lekarza.
Witaminy B i tyrozyna w sklepie Świat Supli
Kompleks 8 witamin z grupy B marki Promaker i L-tyrozyna z pełnym składem na karcie.
10. Bezpieczeństwo suplementów i interakcje
Referencyjna wartość spożycia nie jest limitem bezpieczeństwa, dlatego witaminy z grupy B sumuj ze wszystkich preparatów i porównuj z górnymi poziomami spożycia. Dla tiaminy, ryboflawiny, kwasu pantotenowego, biotyny i witaminy B12 EFSA takich poziomów nie wyznaczyła [35]. Dla witaminy B6 górny poziom dla dorosłych to 12 mg dziennie ze wszystkich źródeł, a jego podstawą jest ryzyko neuropatii obwodowej [33]; dla kwasu foliowego z suplementów i żywności wzbogacanej to 1000 µg dziennie [34]. Dla niacyny limit zależy od postaci: 10 mg dziennie dla kwasu nikotynowego i 900 mg dziennie dla nikotynamidu [35]. Karta Promaker B-Complex w sklepie podaje 16 mg niacyny bez postaci, ale strona producenta wymienia amid kwasu nikotynowego, czyli nikotynamid [31] [32]; 16 mg to mniej niż 2 procent górnego poziomu dla tej postaci. W innych preparatach z niacyną sprawdź jej postać na etykiecie, bo przy kwasie nikotynowym limit 10 mg dziennie łatwo przekroczyć. Jeśli bierzesz już multiwitaminę, magnez z B6 albo inny kompleks B, policz łączne ilości przed dodaniem kolejnego preparatu [31].
Tyrozynę przyjmuj tylko w porcji z etykiety. Białko diety i jego aminokwasy utrudniają wchłanianie lewodopy i jej transport do mózgu [36], a tyrozyna jest takim aminokwasem; dlatego przy leczeniu choroby Parkinsona nie dodawaj tyrozyny bez rozmowy z neurologiem. Przy lekach przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych i lekach na ADHD, które działają między innymi na układ dopaminowy [1], także zapytaj lekarza przed tyrozyną lub mucuną. Produkty z tego tekstu są dla dorosłych. IHS L-Tyrosine i Hiro Lab L-Tyrosine według kart nie są przeznaczone dla kobiet w ciąży; podczas karmienia piersią nie stosuj tyrozyny bez lekarza. Promaker B-Complex w ciąży i podczas karmienia piersią stosuj tylko po rozmowie z lekarzem, a planując ciążę, skonsultuj z lekarzem dawkę kwasu foliowego; według producenta produkt nie jest przeznaczony dla dzieci [30] [29] [31] [32].
11. Kiedy do lekarza
- Dzwoń na 112 przy bezpośrednim zagrożeniu życia, także gdy ty lub ktoś bliski myśli o odebraniu sobie życia. Całodobowo i bezpłatnie możesz też zadzwonić do Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym: 800 70 2222 [37].
- Dzwoń na 112 od razu przy nagłym opadnięciu jednej strony twarzy, osłabieniu ręki, zaburzeniach mowy albo nagłym splątaniu, nawet jeśli objawy minęły; to mogą być objawy udaru [38].
- Gdy obniżony nastrój, utrata zainteresowań albo brak energii utrzymują się tygodniami, umów wizytę u lekarza rodzinnego; dorosły może też zgłosić się bez skierowania do centrum zdrowia psychicznego [20] [37].
- Gdy narastają drżenie, spowolnienie ruchów lub sztywność mięśni, zgłoś się do lekarza rodzinnego, który oceni potrzebę konsultacji neurologa [18].
- Jeśli przyjmujesz leki na chorobę Parkinsona i pojawiają się kompulsywne zachowania, na przykład hazard albo kompulsywne zakupy, powiedz o tym lekarzowi; nie odstawiaj leków samodzielnie [12].
12. Najczęstsze pytania
12.1. Czy dopamina to hormon szczęścia?
Tylko w uproszczeniu. Badania wskazują, że dopamina odpowiada głównie za motywację, czyli chcenie nagrody, i za uczenie się na podstawie nagród, a nie za samo odczuwanie przyjemności [4] [3].
12.2. Co daje najwięcej dopaminy?
Silny wzrost dopaminy w układzie nagrody wywołują substancje uzależniające, co pokazano w badaniach na szczurach [16]. Ze zdrowych bodźców wyrzut dopaminy w mózgu człowieka zmierzono na przykład podczas słuchania ulubionej muzyki [17], a po nieprzespanej nocy mózg ma mniej dostępnych receptorów dopaminowych D2/D3 [15].
12.3. Czy jest dopamina w tabletkach bez recepty?
Nie. Dopamina jako lek jest podawana dożylnie w szpitalu, a leki zwiększające działanie dopaminy, takie jak lewodopa, są na receptę [13] [12]. Suplementy z tyrozyną dostarczają jedynie surowca, z którego organizm sam wytwarza dopaminę [6].
12.4. Czy L-tyrozyna podnosi dopaminę?
Nie wykazano tego wprost. Tyrozyna jest surowcem dla dopaminy, ale tempo jej wytwarzania reguluje enzym hamowany przez samą dopaminę [6]. Badania mierzyły sprawność, a nie stężenie dopaminy w mózgu: duże dawki liczone na kilogram masy ciała mogły pomagać w krótkim stresie umysłowym, ale nie poprawiały wydolności fizycznej [23] [24].
12.5. Czy banan podnosi dopaminę?
Banany zawierają dopaminę, 2,5-10 mg w 100 g miąższu [22], ale sama jej obecność w owocu nie oznacza, że banan dostarczy dopaminę do mózgu: spożyta dopamina słabo przekracza barierę krew-mózg [8]. Dlatego nie traktujemy bananów jako sposobu na wyrównywanie dopaminy.
12.6. Jak zbadać poziom dopaminy?
Badanie dopaminy we krwi lub w moczu służy głównie do wykrywania rzadkich guzów i nie pokazuje dopaminy w mózgu [9]. Przy problemach z nastrojem lub ruchem zacznij od lekarza rodzinnego [20] [18].
13. Podsumowanie
- Dopamina to neuroprzekaźnik z grupy katecholamin, który w mózgu odpowiada za motywację, uczenie się na podstawie nagród, ruch i czujność, a poza mózgiem między innymi hamuje wydzielanie prolaktyny.
- Organizm wytwarza dopaminę z tyrozyny; jeden z enzymów potrzebuje aktywnej formy witaminy B6.
- Dopamina z krwi i jedzenia słabo przenika do mózgu, dlatego nie ma jej w tabletkach bez recepty, jej zawartość w jedzeniu nie przekłada się wprost na dopaminę w mózgu, a badanie krwi nie pokazuje dopaminy w mózgu.
- Po nieprzespanej nocy mózg ma mniej dostępnych receptorów dopaminowych, a ulubiona muzyka wyzwalała dopaminę w małym badaniu; tyrozyna mogła pomagać w części badań tylko w krótkim stresie umysłowym i w dużych dawkach.
- Witaminy B6, B12 i foliany pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych; suplement z witaminami B uzupełnia ich niedostateczną podaż w diecie, ale nie podnosi dopaminy. Przy obniżonym nastroju trwającym tygodniami idź do lekarza.
- Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
14. Źródła
- Klein M.O., Battagello D.S., Cardoso A.R. i wsp., 2019, Dopamine: functions, signaling, and association with neurological diseases, Cellular and Molecular Neurobiology 39(1):31-59 (przegląd: dopamina to katecholaminowy neuroprzekaźnik wytwarzany w ośrodkowym układzie nerwowym i na obwodzie, działa przez receptory sprzężone z białkami G; układ dopaminergiczny uczestniczy w kontroli ruchu, motywacji, nagrodzie i funkcjach poznawczych; zaburzenia sygnalizacji wiąże się z chorobą Parkinsona, schizofrenią, chorobą Huntingtona, ADHD i uzależnieniami): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- Ben-Jonathan N., Hnasko R., 2001, Dopamine as a prolactin (PRL) inhibitor, Endocrine Reviews 22(6):724-763 (dopamina z podwzgórza dociera do przysadki i przez receptory D2 hamuje wydzielanie prolaktyny; w leczeniu hiperprolaktynemii stosuje się leki dopaminergiczne): abstrakt (PubMed, tekst), doi.org, PubMed
- Schultz W., Dayan P., Montague P.R., 1997, A neural substrate of prediction and reward, Science 275(5306):1593-1599 (u naczelnych aktywność neuronów dopaminergicznych sygnalizuje zmiany lub błędy w przewidywaniu przyszłych nagród i ważnych zdarzeń, co wiąże dopaminę z uczeniem się): pełny tekst (PDF, gatsby.ucl.ac.uk), abstrakt (PubMed, tekst), doi.org, PubMed
- Berridge K.C., Robinson T.E., 1998, What is the role of dopamine in reward: hedonic impact, reward learning, or incentive salience?, Brain Research Reviews 28(3):309-369 (przegląd i badanie na szczurach z ubytkiem dopaminy do 99 procent: zwierzęta zachowały normalne reakcje przyjemności na smak; autorzy wnioskują, że dopamina nie jest potrzebna do odczuwania przyjemności, lecz nadaje bodźcom związanym z nagrodą wartość motywacyjną, czyli wpływa na chcenie): abstrakt (PubMed, tekst), doi.org, PubMed
- NHS, Parkinson’s disease: causes, strona dla pacjentów (choroba Parkinsona wynika z utraty komórek nerwowych istoty czarnej, które wytwarzają dopaminę; objawy pojawiają się zwykle po utracie ok. 50 procent aktywności tych komórek; przegląd 3.11.2022, odczyt 14.10.2026): nhs.uk
- Daubner S.C., Le T., Wang S., 2011, Tyrosine hydroxylase and regulation of dopamine synthesis, Archives of Biochemistry and Biophysics 508(1):1-12 (hydroksylaza tyrozynowa to enzym ograniczający szybkość syntezy katecholamin; z udziałem tetrahydrobiopteryny i tlenu przekształca tyrozynę w DOPA; enzym jest hamowany zwrotnie przez katecholaminy): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- Bertoldi M., 2014, Mammalian Dopa decarboxylase: structure, catalytic activity and inhibition, Archives of Biochemistry and Biophysics 546:1-7 (dekarboksylaza DOPA przekształca L-DOPA w dopaminę, a 5-hydroksytryptofan w serotoninę; działanie enzymu opiera się na koenzymie fosforanie pirydoksalu, czyli aktywnej formie witaminy B6): abstrakt (PubMed, tekst), doi.org, PubMed
- Haddad F., Sawalha M., Khawaja Y., Najjar A., Karaman R., 2017, Dopamine and levodopa prodrugs for the treatment of Parkinson’s disease, Molecules 23(1):40 (przegląd: leczenie zastępcze dopaminą i lewodopą ogranicza m.in. słabe przenikanie przez barierę krew-mózg; żaden prolek dopaminy nie trafił dotąd na rynek): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine), Catecholamine tests (badania katecholamin, w tym dopaminy, w moczu lub krwi służą głównie do wykrywania rzadkich guzów, np. guza chromochłonnego; na wynik wpływają stres, intensywny wysiłek, kofeina, palenie i alkohol; odczyt 14.10.2026): medlineplus.gov
- Lieberman H.R., Thompson L.A., Caruso C.M. i wsp., 2015, The catecholamine neurotransmitter precursor tyrosine increases anger during exposure to severe psychological stress, Psychopharmacology 232(5):943-951 (78 żołnierzy na szkoleniu z symulowaną niewolą, analiza 36 osób z tyrozyną i 36 z placebo; 2 dawki po 150 mg/kg w batonie, każda ok. 60 minut przed jednym z 2 przesłuchań, łącznie 300 mg/kg: tyrozyna zwiększyła złość, poza tym nie zmieniła nastroju, kortyzolu w ślinie ani tętna): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (witamina B6, witamina B12, foliany, tiamina, niacyna i biotyna pomagają w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych; witamina B6, witamina B12, tiamina, niacyna, ryboflawina i biotyna pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego; witamina B6, witamina B12, foliany, niacyna, ryboflawina i kwas pantotenowy przyczyniają się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia; warunek: żywność co najmniej źródłem danej witaminy zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia (WE) nr 1924/2006; odczyt 13.10.2026): eur-lex.europa.eu
- NHS, Parkinson’s disease: treatment, strona dla pacjentów (lewodopa jest przekształcana w mózgu w dopaminę; agoniści dopaminy zastępują dopaminę w mózgu i działają podobnie, ale słabiej; agonistów dopaminy, zwłaszcza w dużych dawkach, wiązano z zachowaniami kompulsywnymi, czyli zaburzeniami kontroli impulsów, m.in. hazardem, kompulsywnymi zakupami i nadmiernie nasilonym zainteresowaniem seksem; przegląd 3.11.2022, odczyt 14.10.2026): nhs.uk
- Friedrich J.O., Adhikari N., Herridge M.S., Beyene J., 2005, Meta-analysis: low-dose dopamine increases urine output but does not prevent renal dysfunction or death, Annals of Internal Medicine 142(7):510-524 (61 badań z randomizacją, 3359 pacjentów z ostrą niewydolnością nerek lub jej ryzykiem; mała dawka dopaminy dożylnie nie zmniejszyła śmiertelności, RR 0,96, 95-procentowy przedział ufności 0,78-1,19, ani potrzeby dializ, RR 0,93, 0,76-1,15; zwiększyła ilość moczu o 24 procent w 1. dniu): abstrakt (PubMed, tekst), doi.org, PubMed
- Aron A., Fisher H., Mashek D.J., Strong G., Li H., Brown L.L., 2005, Reward, motivation, and emotion systems associated with early-stage intense romantic love, Journal of Neurophysiology 94(1):327-337 (rezonans magnetyczny czynnościowy, 10 kobiet i 7 mężczyzn zakochanych od 1 do 17 miesięcy; zdjęcie ukochanej osoby w porównaniu ze zdjęciem znajomego aktywowało bogate w dopaminę obszary nagrody i motywacji: prawy obszar brzuszny nakrywki i jądro ogoniaste): abstrakt (PubMed, tekst), doi.org, PubMed
- Volkow N.D., Tomasi D., Wang G.J. i wsp., 2012, Evidence that sleep deprivation downregulates dopamine D2R in ventral striatum in the human brain, Journal of Neuroscience 32(19):6711-6717 (20 zdrowych osób, badanie PET po przespanej i po nieprzespanej nocy: po nocy bez snu dostępność receptorów dopaminowych D2/D3 w prążkowiu brzusznym była mniejsza, co wiązało się z mniejszą czujnością i większą sennością; wyniki wskazują na zmniejszenie liczby receptorów): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- Di Chiara G., Imperato A., 1988, Drugs abused by humans preferentially increase synaptic dopamine concentrations in the mesolimbic system of freely moving rats, Proceedings of the National Academy of Sciences USA 85(14):5274-5278 (badanie na szczurach, mikrodializa: opiaty, etanol, nikotyna, amfetamina i kokaina zwiększały stężenie dopaminy poza komórkami, zwłaszcza w jądrze półleżącym; leki, które nie są nadużywane, np. imipramina, nie zmieniały go): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- Salimpoor V.N., Benovoy M., Larcher K., Dagher A., Zatorre R.J., 2011, Anatomically distinct dopamine release during anticipation and experience of peak emotion to music, Nature Neuroscience 14(2):257-262 (mała grupa osób wybranych, bo silnie reagowały emocjonalnie na muzykę; PET z raklopridem: wyrzut dopaminy w prążkowiu w szczycie emocji podczas słuchania ulubionej muzyki; rezonans czynnościowy, fMRI, z tymi samymi utworami i słuchaczami: w oczekiwaniu na ulubiony fragment bardziej zaangażowane było jądro ogoniaste, a w szczycie emocji jądro półleżące): abstrakt (PubMed, tekst), doi.org, PubMed
- NHS, Parkinson’s disease: symptoms, strona dla pacjentów (główne objawy: drżenie, spowolnienie ruchów i sztywność mięśni; przy obawie przed chorobą Parkinsona zgłoś się do lekarza rodzinnego; przegląd 3.11.2022, odczyt 14.10.2026): nhs.uk
- Ostinelli E.G., Salanti G., Macleod M. i wsp., 2025, Pro-dopaminergic pharmacological interventions for anhedonia in depression: a living systematic review and network meta-analysis of human and animal studies, EBioMedicine 121:105967, errata 2026 (6 badań z randomizacją, 2076 osób z dużą depresją: leki zwiększające przekaźnictwo dopaminowe w porównaniu z placebo dawały mały spadek anhedonii, SMD, czyli standaryzowana różnica średnich, -0,24, 95-procentowy przedział ufności od -0,46 do -0,03; dowody niskiej do umiarkowanej jakości; niektóre leki przeciwdepresyjne działające inaczej zmniejszały anhedonię bardziej; mechanizmy anhedonii w depresji są słabo poznane): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- NHS, Depression in adults: overview, strona dla pacjentów (przy depresji obniżony nastrój utrzymuje się tygodniami lub miesiącami, a nie kilka dni; objawy obejmują m.in. utratę zainteresowania tym, co wcześniej sprawiało radość; przy podejrzeniu depresji zgłoś się do lekarza; przegląd 5.07.2023, odczyt 14.10.2026): nhs.uk
- Volkow N.D., Wang G.J., Logan J. i wsp., 2015, Caffeine increases striatal dopamine D2/D3 receptor availability in the human brain, Translational Psychiatry 5:e549 (20 zdrowych osób, PET, 300 mg kofeiny doustnie w porównaniu z placebo: większa dostępność receptorów D2/D3 w skorupie i prążkowiu brzusznym, związana ze wzrostem czujności; autorzy wnioskują, że kofeina nie zwiększa wydzielania dopaminy w prążkowiu, lecz zwiększa dostępność receptorów): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- Kanazawa K., Sakakibara H., 2000, High content of dopamine, a strong antioxidant, in Cavendish banana, Journal of Agricultural and Food Chemistry 48(3):844-848 (banan Cavendish zawiera dopaminę: 80-560 mg w 100 g skórki i 2,5-10 mg w 100 g miąższu, także w dojrzałych owocach; autorzy opisują ją jako przeciwutleniacz w owocu): abstrakt (PubMed, tekst), doi.org, PubMed
- Jongkees B.J., Hommel B., Kühn S., Colzato L.S., 2015, Effect of tyrosine supplementation on clinical and healthy populations under stress or cognitive demands – a review, Journal of Psychiatric Research 70:50-57 (przegląd badań: wyniki są niespójne; korzyść w leczeniu zaburzeń klinicznych wydaje się ograniczona, a dla wysiłku fizycznego minimalna; tyrozyna może poprawiać sprawność poznawczą w krótkotrwałych sytuacjach stresowych lub wymagających umysłowo, gdy przekaźnictwo dopaminy lub noradrenaliny jest przejściowo osłabione): abstrakt (PubMed, tekst), doi.org, PubMed
- Solon-Júnior L.J.F., Boullosa Alvarez D.A., Martinez Gonzalez B. i wsp., 2023, The effect of tyrosine supplementation on whole-body endurance performance in physically active population: a systematic review and meta-analysis including GRADE qualification, Journal of Sports Sciences 41(22):2045-2053 (10 interwencji z 8 badań u aktywnych fizycznie osób: brak istotnej różnicy wobec placebo w czasie do wyczerpania, SMD 0,02, i w próbie czasowej, SMD -0,04; jakość dowodów umiarkowana): abstrakt (PubMed, tekst), doi.org, PubMed
- Katzenschlager R., Evans A., Manson A. i wsp., 2004, Mucuna pruriens in Parkinson’s disease: a double blind clinical and pharmacological study, Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry 75(12):1672-1677 (8 chorych na chorobę Parkinsona, badanie krzyżowe z podwójnie ślepą próbą: jednorazowo 15 lub 30 g preparatu z nasion mucuny albo lewodopa z karbidopą 200/50 mg; według publikacji 30 g preparatu dostarczało ok. 1000 mg lewodopy, czyli 5 razy więcej niż tabletka, i bez karbidopy, więc nie było to porównanie równych dawek; 30 g mucuny dawało szybszy początek działania i o 110 procent wyższe szczytowe stężenie lewodopy we krwi niż lek; autorzy podkreślają, że nasiona są naturalnym źródłem lewodopy, a długoterminowej skuteczności i tolerancji nie oceniono): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- Attipoe S., Zeno S.A., Lee C. i wsp., 2015, Tyrosine for mitigating stress and enhancing performance in healthy adult humans, a rapid evidence assessment of the literature, Military Medicine 180(7):754-765 (10 badań z randomizacją i 4 kontrolowane do października 2012 r. u zdrowych dorosłych: słaba rekomendacja na korzyść tyrozyny przy stresie poznawczym, brak podstaw do rekomendacji dla wydolności fizycznej; dowody niewystarczające do pewnych zaleceń): abstrakt (PubMed, tekst), doi.org, PubMed
- van de Rest O., Bloemendaal M., de Heus R., Aarts E., 2017, Dose-dependent effects of oral tyrosine administration on plasma tyrosine levels and cognition in aging, Nutrients 9(12):1279 (badanie krzyżowe z podwójnie ślepą próbą: 17 osób w wieku 60-75 lat dostało jednorazowo 100, 150 lub 200 mg tyrozyny na kg masy ciała, 17 osób w wieku 18-35 lat 150 mg/kg; u starszych pamięć robocza była gorsza po większych dawkach niż po mniejszych, zwłaszcza u osób z większym wzrostem tyrozyny we krwi; badanie porównywało dawki i nie miało warunku placebo): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- Donnan K.J., Williams E.L., Stanger N., 2025, Tyrosine supplementation is ineffective in facilitating soccer players’ physical and cognitive performance during high-intensity intermittent exercise in hot conditions, PLoS One 20(1):e0317486 (8 wytrenowanych piłkarzy, badanie krzyżowe z placebo, tyrozyna 150 mg/kg, 92 minuty sprintów na rowerze w 32 stopniach C: bez różnic w mocy, podejmowaniu decyzji i samopoczuciu): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- Karta produktu IHS L-Tyrosine, 60 kapsułek, swiatsupli.pl, p14692 (1 kapsułka: 500 mg L-tyrozyny; składniki: L-tyrozyna, celuloza mikrokrystaliczna, sole magnezowe kwasów tłuszczowych, kapsułka HPMC; zalecane 1 kapsułka dziennie, popijać dużą ilością płynu; nie przekraczać zalecanej porcji, przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci; pole Uwagi: nie stosować u kobiet w ciąży (o ile opis produktu nie mówi inaczej); karta nie podaje informacji o alergenach; cena 19,99 zł; odczyt 14.10.2026)
- Karta produktu Hiro Lab L-Tyrosine 500 mg, 120 kapsułek wegetariańskich, swiatsupli.pl, p12271 (1 kapsułka: 500 mg L-tyrozyny; składniki: L-tyrozyna, inulina; 1 kapsułka 1-3 razy dziennie; pole Uwagi: nie stosować u kobiet w ciąży (o ile opis produktu nie mówi inaczej), nie przekraczać zalecanego dziennego spożycia, przechowywać w miejscu niedostępnym dla małych dzieci; cena 49,00 zł; odczyt 14.10.2026)
- Karta produktu Promaker B-Complex, 90 kapsułek, swiatsupli.pl, p8528 (1 kapsułka: witamina B1 1,1 mg, B2 1,4 mg, B3 16 mg, B5 6 mg, B6 1,4 mg, biotyna 50 µg, kwas foliowy 200 µg, B12 2,5 µg, każda 100 procent referencyjnej wartości spożycia; składniki pomocnicze: maltodekstryna, żelatyna wołowa; 1 kapsułka dziennie; kapsułka z żelatyny wołowej, produkt nie jest wegański; kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny skonsultować stosowanie z lekarzem; karta nie podaje postaci niacyny, podaje ją strona producenta: amid kwasu nikotynowego; przy innych suplementach z witaminami B uwzględnić łączne spożycie; cena 32,99 zł; odczyt 14.10.2026)
- Promaker, Witaminy Promaker B-Complex 90kaps, strona producenta (tabela wartości: witamina B3, niacyna jako amid kwasu nikotynowego, 16 mg w 1 kapsułce, 100 procent referencyjnej wartości spożycia; witamina B6 jako chlorowodorek pirydoksyny 1,4 mg; kwas foliowy 200 µg; składniki: kompleks witamin z grupy B, w tym ekwiwalent niacyny (amid kwasu nikotynowego), maltodekstryna, otoczka kapsułki: żelatyna wołowa; 1 kapsułka dziennie, nie przekraczać zalecanej porcji; produkt nie powinien być stosowany przez kobiety w ciąży i karmiące piersią bez konsultacji z lekarzem, kobiety planujące ciążę powinny skonsultować dawkowanie kwasu foliowego z lekarzem, produkt nie jest przeznaczony dla dzieci; odczyt GET 14.10.2026, kopia: research/strony/promaker_bcomplex.txt): promaker.eu
- EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), 2023, Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin B6, EFSA Journal 21(5):8006 (górny poziom spożycia witaminy B6 dla dorosłych, także w ciąży i podczas karmienia: 12 mg dziennie ze wszystkich źródeł; podstawą jest ryzyko neuropatii obwodowej): doi.org
- EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), 2023, Scientific opinion on the tolerable upper intake level for folate, EFSA Journal 21(11):e08353 (górny poziom dla dorosłych, także w ciąży i podczas karmienia, utrzymany na 1000 mikrogramach dziennie; dotyczy łącznego spożycia kwasu foliowego i dopuszczonych soli kwasu 5-metylotetrahydrofoliowego, czyli form dodawanych do suplementów i żywności wzbogacanej, a nie folianów naturalnie obecnych w żywności; podstawą jest ryzyko nasilenia objawów neurologicznych przy niedoborze witaminy B12; streszczenie PubMed, odczyt 14.10.2026): doi.org
- EFSA, 2025, Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the Scientific Committee on Food and the EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens, wersja 11, sierpień 2025 (witamina B6: 12 mg dziennie dla dorosłych ze wszystkich źródeł; kwas foliowy: 1000 µg dziennie z suplementów i żywności wzbogacanej; niacyna: kwas nikotynowy 10 mg dziennie, nikotynamid 900 mg dziennie; dla tiaminy, ryboflawiny, kwasu pantotenowego, biotyny i witaminy B12 górnego poziomu nie wyznaczono; odczyt 13.10.2026): efsa.europa.eu
- Rusch C., Flanagan R., Suh H., Subramanian I., 2023, To restrict or not to restrict? Practical considerations for optimizing dietary protein interactions on levodopa absorption in Parkinson’s disease, npj Parkinson’s Disease 9:98 (przegląd: aminokwasy z białka diety należą do głównych czynników hamujących wchłanianie lewodopy w jelicie i jej transport do mózgu; u części chorych z wahaniami ruchowymi stosuje się dietę z ograniczeniem lub przesunięciem białka): pełny tekst (PMC), doi.org, PubMed
- Ministerstwo Zdrowia, Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną, gov.pl, 5.12.2024 (Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym: 800 70 2222, całodobowo i bezpłatnie, także czat i e-mail; telefon wsparcia emocjonalnego 116 123; telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111; 112 w nagłym zagrożeniu życia lub zdrowia; osoba dorosła może zgłosić się do punktu zgłoszeniowo-koordynacyjnego centrum zdrowia psychicznego bez skierowania; informacja o placówkach: Telefoniczna Informacja Pacjenta 800 190 590; odczyt 13.10.2026): gov.pl
- NHS, Symptoms of a stroke, przegląd 12.09.2024 (FAST: twarz, ręka, mowa, czas na wezwanie pomocy; inne objawy: drętwienie lub osłabienie jednej strony ciała, zaburzenia widzenia, splątanie, zawroty głowy, silny ból głowy; objawy, które minęły, też wymagają natychmiastowej pomocy; nie jedź samodzielnie na SOR; odczyt 12.10.2026): nhs.uk
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.
