Wśród suplementów stosowanych przy atopowym zapaleniu skóry (AZS) najwięcej nowych metaanaliz dotyczy witaminy D, ale wyniki są niejednoznaczne: metaanaliza 11 badań (686 osób) z 2024 roku wykazała mniejsze nasilenie choroby, a metaanaliza 5 badań (304 osoby) z 2023 roku nie wykazała efektu ogółem; w analizie podgrup poprawę przy dawce powyżej 2000 j.m. na dobę zaobserwowano tylko w jednym badaniu (5000 j.m. na dobę), więc nie wynika z niej skuteczna dawka [1] [2]. Przeglądy Cochrane nie znalazły przekonujących dowodów dla probiotyków, olejów z wiesiołka i ogórecznika ani innych suplementów [3] [4] [5]. Podstawą leczenia są emolienty i miejscowe leki przeciwzapalne, a suplement to najwyżej dodatek po rozmowie z lekarzem, który może zlecić badanie stężenia 25(OH)D, czyli głównej formy witaminy D we krwi [6].
Ten wpis dotyczy suplementów w AZS u dzieci i dorosłych. Jeśli lekarz stwierdził niedobór witaminy D, preparaty znajdziesz w kategorii witamina D, a skutki skórne innych chorób, na przykład wyprysku rąk, omawiamy w tekście wyprysk potnicowy: przyczyny, leczenie i suplementy. Nie rozpoczynaj suplementacji zamiast leczenia przepisanego przez lekarza.
Spis treści
Witamina D według kart produktów
1. Suplementy na AZS: co mówią przeglądy badań
Cochrane, czyli międzynarodowa organizacja oceniająca badania kliniczne, przeanalizowała suplementy w AZS osobno dla suplementów ogółem, probiotyków oraz oleju z wiesiołka i ogórecznika. Wnioski zebrano w tabeli.
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Suplement | Ocena dowodów | Co pokazały badania | Źródło |
|---|---|---|---|
| Witamina D | niejednoznaczne | metaanaliza 11 badań (686 osób): mniejsze nasilenie choroby; metaanaliza 5 badań (304 osoby): bez efektu ogółem, a podgrupa z dawką powyżej 2000 j.m. na dobę to jedno badanie (5000 j.m. na dobę), które nie ustala skutecznej dawki | Nielsen 2024, Park 2023 |
| Olej rybi | możliwa niewielka korzyść, niepotwierdzona | dwa małe badania sugerowały skromną korzyść, ale mierzono wiele wyników; potrzebne duże badanie z zarejestrowanym protokołem | Cochrane 2012 |
| Probiotyki | brak potwierdzenia | przegląd 39 badań (2599 osób); objawy oceniane przez chorych lub rodziców (13 badań, 754 osoby): lepszy o 0,44 punktu w skali 0-20 (przedział ufności -1,22 do 0,33), czyli bez istotnej różnicy; SCORAD (24 badania, 1596 osób) niższy o 3,91 punktu, poniżej istotności klinicznej 8,7 | Cochrane 2018 |
| Olej z wiesiołka i z ogórecznika | brak przewagi nad placebo | 27 badań (1596 osób): poprawa podobna jak po placebo | Cochrane 2013 |
| Cynk, selen z witaminą E, witamina B6, olej rokitnikowy i inne | brak przekonujących dowodów | pojedyncze małe badania; łącznie 11 badań (596 osób) dla wszystkich suplementów w przeglądzie | Cochrane 2012 |
W przeglądzie z 2012 roku (11 badań, 596 osób) autorzy napisali, że nie ma przekonujących dowodów na korzyść suplementów w AZS, i zwrócili uwagę, że wysokie dawki witaminy D mogą powodować poważne problemy zdrowotne [3]. Przegląd jest starszy niż najnowsze metaanalizy witaminy D, dlatego jej wyniki omawiamy w następnej sekcji. Szerzej o tym, kiedy suplementy mają sens, piszemy w tekście czy suplementy diety naprawdę działają.
2. Witamina D w AZS: wyniki metaanaliz
Dla witaminy D opublikowano w latach 2022-2024 cztery metaanalizy, których wyniki nie są zgodne [1] [2] [7] [8]; dwie z nich (Fu, Ng) obejmują także badania bez randomizacji [7] [8]:
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Metaanaliza | Dane | Wynik | Ograniczenia |
|---|---|---|---|
| Nielsen 2024 | 11 badań z randomizacją, 686 osób (większość badań u dzieci, dwa także u dorosłych); dawki 1000-5000 j.m. na dobę lub 8000-60 000 j.m. na tydzień, czas stosowania 4-12 tygodni | witamina D zmniejszała nasilenie AZS wobec kontroli (SMD -0,41, przedział -0,67 do -0,16) | niejednorodność I2 58%; dawki badawcze nie są zaleceniem samodzielnej suplementacji; autorzy wskazują na potrzebę większych, dłuższych badań |
| Park 2023 | 5 badań z randomizacją, 304 osoby | ogółem bez zmniejszenia nasilenia; efekt w podgrupach: badania z dziećmi i dorosłymi oraz dawka powyżej 2000 j.m. na dobę (jedno badanie, 5000 j.m. na dobę), nie dawka do 2000 j.m. (4 badania); podgrupa nie ustala skutecznej dawki | mała liczba badań, wpływ szerokości geograficznej |
| Fu 2022 | 22 prace (w tym badania obserwacyjne i z kontrolą własną), dzieci z AZS | stężenie 25(OH)D (we krwi, w ng/ml) niższe niż w grupie kontrolnej (średnia różnica -8,18 ng/ml; przedział -13,15 do -3,22) i większe ryzyko niedoboru (iloraz szans 2,17); po suplementacji niższe wyniki SCORAD i EASI | dotyczy dzieci; autorzy wskazują na potrzebę bardziej jednorodnych badań |
| Ng 2022 | 20 badań (w tym obserwacyjne), 1882 osoby z AZS | niższe 25(OH)D wiąże się z cięższym AZS; suplementacja może zmniejszać nasilenie | zależność nie dowodzi przyczyny; mało badań z randomizacją |
Objaśnienia skrótów: SCORAD i EASI to skale nasilenia AZS; SMD (standaryzowana różnica średnich) ujemna oznacza mniejsze nasilenie w grupie z witaminą D; I2 mierzy niejednorodność wyników badań (im wyższa, tym mniej spójne); 25(OH)D to główna forma witaminy D we krwi, według której ocenia się jej zasoby.
Z tych badań wynika kilka rzeczy: osoby z AZS częściej mają niskie stężenie 25(OH)D, a część badań wskazuje na zmniejszenie nasilenia choroby po suplementacji, ale dawka, czas stosowania i grupa, w której efekt jest największy, nie są ustalone [7] [8]. Nie wiemy też, czy niska witamina D jest przyczyną cięższego AZS: autorzy jednej z metaanaliz zaznaczają, że na zależność wpływają pora roku, ekspozycja na słońce i zwyczaje kulturowe [8]. Dlatego witaminy D nie traktujemy jako leku na AZS, tylko jako suplement uzupełniający niedobór.
3. Witamina D przy AZS: ile suplementować i kiedy zapytać o badanie
Stężenie 25(OH)D oznacza się badaniem krwi; o jego wykonaniu w Twoim przypadku decyduje lekarz. Aktualne polskie zalecenia z 2023 roku dotyczą profilaktyki niedoboru u zdrowych dorosłych w wieku 19-65 lat: jeśli nie spełniają warunków syntezy skórnej (odsłonięte przedramiona i nogi przez 30-45 minut między 10.00 a 15.00 bez filtra, od maja do końca września), zalecana jest suplementacja 1000-2000 j.m. na dobę przez cały rok, w zależności od masy ciała i diety [9]. To profilaktyka; leczenie potwierdzonego niedoboru ustala indywidualnie lekarz. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ustalił tolerowany górny poziom spożycia witaminy D na 100 µg (4000 j.m.) na dobę dla dorosłych i 50 µg (2000 j.m.) dla dzieci w wieku 1-10 lat; to łączna ilość z diety i wszystkich suplementów, a nie zalecana dawka [10].
Dawek wyższych niż tolerowany górny poziom nie stosuje się na własną rękę: przegląd Cochrane ostrzega, że wysokie dawki witaminy D mogą powodować poważne problemy zdrowotne [3]. Wynik podgrupy w metaanalizie Park (jedno badanie, 5000 j.m. na dobę) nie jest podstawą do takiej suplementacji [2]. Przy AZS u dziecka dawkę ustala zawsze lekarz.
4. Co jest podstawą leczenia AZS
Europejskie wytyczne leczenia atopowego zapalenia skóry opierają leczenie podstawowe na nawilżaniu i natłuszczaniu skóry (emolienty) oraz unikaniu czynników zaostrzających; zaostrzenia leczy się miejscowo glikokortykosteroidami lub inhibitorami kalcyneuryny, przy czym kortykosteroidy pozostają podstawą terapii [6]. Suplementy nie należą do podstawowych elementów leczenia opisanych w streszczeniu wytycznych.
5. Jaką witaminę D wybrać, jeśli lekarz ją zaleci
Jeśli lekarz stwierdził niedobór i zalecił witaminę D w dawce 2000 j.m., możesz porównać trzy preparaty z oferty sklepu, w których jedna kapsułka ma 50 µg (2000 j.m.) cholekalcyferolu [11] [12] [13]. Dawka z jednej kapsułki mieści się w zakresie 1000-2000 j.m. z polskich zaleceń dotyczących profilaktyki u dorosłych [9]. Żaden z preparatów, ani 2000, ani 4000 j.m., nie jest leczeniem AZS: wynik podgrupy w metaanalizie Park pochodzi z jednego badania z dawką 5000 j.m. na dobę i nie ustala skutecznej dawki ani skuteczności produktów ze sklepu [2].
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Produkt | Dawka w kapsułce | Opakowanie | Starcza na (1 kapsułka dziennie) |
|---|---|---|---|
| 6PAK Nutrition Witamina D3 2000 IU, 90 kapsułek | 50 µg (2000 j.m.) cholekalcyferolu | 90 kapsułek | 90 dni |
| Singularis Witamina D 2000 UI, 60 kapsułek | 2000 j.m. witaminy D3, z posiłkiem | 60 kapsułek | 60 dni |
| Swanson Vitamin D3 2000 IU, 250 kapsułek | 50 µg (2000 j.m.) cholekalcyferolu, z posiłkiem z tłuszczem | 250 kapsułek | 250 dni |
6PAK Nutrition Witamina D3 2000 IU, 90 kapsułek ma według karty zalecenie 1 kapsułki dziennie; Singularis Witamina D 2000 UI, 60 kapsułek zaleca przyjmowanie podczas posiłku, a Swanson Vitamin D3 2000 IU, 250 kapsułek najlepiej z posiłkiem bogatym w tłuszcze [11] [12] [13]. Witamina D jest rozpuszczalna w tłuszczach, dlatego producenci zalecają ją z posiłkiem. Dzieciom nie podawaj preparatów dla dorosłych bez porady lekarza, bo tolerowany górny poziom spożycia dla dzieci w wieku 1-10 lat jest o połowę niższy niż dla dorosłych [10].
Jeśli lekarz zaleci większą dawkę witaminy D3 razem z witaminą K2, wybierz Świat Supli D3 + K2 albo Promaker Vit D3+K2 MK7. Obie kapsułki mają według kart 100 µg (4000 j.m.) witaminy D3 i 100 µg witaminy K2 MK-7 [14] [15], czyli tyle, ile wynosi tolerowany górny poziom spożycia EFSA dla dorosłych (4000 j.m. na dobę z diety i wszystkich suplementów razem) [10]. Kapsułka dostarcza więc cały ten poziom, a witamina D z diety lub innych preparatów podnosi łączne spożycie ponad niego; dawkowanie takiego preparatu pozostaw indywidualnemu zaleceniu lekarza, bez wyprowadzania go z tego limitu. Nie podawaj jej dzieciom w wieku 1-10 lat, u których ten poziom wynosi 2000 j.m., a dobór preparatu i dawki u dzieci i nastolatków ustala lekarz. Dostępne są Świat Supli D3 + K2 i Promaker Vit D3+K2 MK7, po 90 kapsułek w opakowaniu, czyli na 90 dni przy jednej kapsułce dziennie [14] [15]. Bez K2 jest Promaker Vitamin D3 PRO+ 4000 IU: według karty 100 µg, czyli 4000 j.m. D3 w kapsułce (120 kapsułek) [16], więc obowiązują te same ograniczenia. W ciąży, podczas karmienia i u dzieci każdą suplementację witaminą D omów z lekarzem.
6. Kiedy z AZS iść do lekarza
Do lekarza zgłoś się, gdy zmiany skórne się nasilają, pojawia się wysięk, ropna wydzielina lub gorączka (możliwe zakażenie), świąd odbiera sen albo dotychczasowe leczenie przestaje działać. Wytyczne wskazują, że leczenie dobiera się indywidualnie do przebiegu choroby, a w ciężkich, opornych przypadkach stosuje się leczenie ogólnoustrojowe, na przykład cyklosporynę lub leki biologiczne [17]. Suplementów nie łącz z lekami bez zgody lekarza i powiedz mu o każdym stosowanym preparacie, także w ciąży i u dzieci; więcej o tym, kiedy zmieniać nawyki po konsultacji, piszemy w tekście czy trzeba konsultować się z lekarzem przed zmianą stylu życia.
Witamina D z tego wpisu
Preparaty witaminy D, gdy lekarz stwierdził niedobór, w tym D3 z K2 w dawce 4000 j.m. To nie jest leczenie AZS. Skład, cenę i dostępność sprawdzisz na karcie produktu.
7. Najczęstsze pytania o suplementy na AZS
7.1. Jakie witaminy i suplementy na AZS mają potwierdzenie?
Żaden suplement nie ma jednoznacznego potwierdzenia: dla witaminy D metaanalizy dają wyniki rozbieżne, a dla probiotyków, oleju z wiesiołka i ogórecznika Cochrane nie wykazało korzyści [1] [2] [4] [5].
7.2. Czy witamina D pomaga na AZS?
Może zmniejszać nasilenie choroby według metaanalizy 11 badań, ale metaanaliza 5 badań nie wykazała efektu ogółem; nie jest to leczenie, tylko ewentualny dodatek [1] [2].
7.3. Ile witaminy D przy AZS?
Według polskich zaleceń z 2023 roku zdrowi dorośli w wieku 19-65 lat, którzy nie spełniają warunków syntezy skórnej, suplementują profilaktycznie 1000-2000 j.m. na dobę; dawkę przy potwierdzonym niedoborze ustala lekarz; tolerowany górny poziom spożycia (EFSA) to 4000 j.m. na dobę dla dorosłych i 2000 j.m. dla dzieci 1-10 lat, łącznie z diety i suplementów, a nie zalecana dawka [9] [10].
7.4. Czy probiotyki pomagają w AZS?
W przeglądzie Cochrane z 2018 roku (39 badań, 2599 osób) probiotyki prawdopodobnie nie zmieniały objawów ocenianych przez chorych (13 badań, 754 osoby; różnica 0,44 punktu w skali 0-20, przedział od -1,22 do 0,33); stosowanie ich w leczeniu AZS nie jest oparte na dowodach [4].
7.5. Czy olej z wiesiołka pomaga na AZS?
Nie. W przeglądzie 27 badań (1596 osób) poprawa po oleju z wiesiołka i z ogórecznika była podobna jak po placebo [5]. U osób przyjmujących warfarynę olej z wiesiołka może zwiększać krwawienia, dlatego przed jego użyciem zapytaj lekarza [5].
7.6. Czy suplementy mogą zastąpić leki na AZS?
Nie. Leczenie podstawowe to emolienty, a zaostrzenia leczy się miejscowo kortykosteroidami lub inhibitorami kalcyneuryny pod kontrolą lekarza [6].
8. Podsumowanie
- Dla witaminy D w AZS wyniki metaanaliz są rozbieżne: jedna wykazała mniejsze nasilenie choroby, druga nie wykazała efektu ogółem [1] [2].
- Probiotyki oraz olej z wiesiołka i ogórecznika nie mają potwierdzonej skuteczności w AZS [4] [5].
- Suplementację witaminą D zaczynaj po rozmowie z lekarzem, który może zlecić badanie 25(OH)D; tolerowany górny poziom spożycia (EFSA) to 4000 j.m. na dobę dla dorosłych i 2000 j.m. dla dzieci 1-10 lat [10].
- Podstawą leczenia AZS są emolienty i miejscowe leki przeciwzapalne [6].
9. Źródła
- Nielsen A.Y., Høj S., Thomsen S.F., Meteran H., 2024, Vitamin D Supplementation for Treating Atopic Dermatitis in Children and Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis, Nutrients 16(23):4128, DOI 10.3390/nu16234128, PMID 39683522 (11 badań z randomizacją, 686 osób z AZS; suplementacja witaminą D zmniejszała nasilenie choroby ocenianej SCORAD lub EASI wobec grupy kontrolnej, SMD -0,41, przedział ufności -0,67 do -0,16, I2 58%; autorzy wskazują potrzebę większych i dłuższych badań; według pełnego tekstu większość badań dotyczyła dzieci (średni wiek 12 lat), dawki wynosiły 1000-5000 j.m. na dobę lub 8000-60 000 j.m. na tydzień, a czas stosowania 4-12 tygodni; dawki badawcze nie są zaleceniem samodzielnej suplementacji): doi.org
- Park J.S., Kim M., Sol I.S. i wsp., 2023, Effect of Vitamin D on the Treatment of Atopic Dermatitis With Consideration of Heterogeneities: Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials, Allergy, Asthma & Immunology Research 15(2):262-270, DOI 10.4168/aair.2023.15.2.262, PMID 37021510 (5 badań z randomizacją, 304 osoby z AZS; ogółem witamina D nie zmniejszała nasilenia AZS, także po podziale na AZS ciężkie i lekkie; efekt wystąpił w badaniach obejmujących dzieci i dorosłych, nie tylko dzieci, zależał od położenia geograficznego i występował w podgrupie z dawką powyżej 2000 j.m. na dobę, którą stanowiło jedno badanie (5000 j.m. na dobę, dzieci i dorośli), nie w podgrupie do 2000 j.m. (4 badania); wynik nie ustala skutecznej dawki): doi.org
- Bath-Hextall F.J., Jenkinson C., Humphreys R., Williams H.C., 2012, Dietary supplements for established atopic eczema, Cochrane Database of Systematic Reviews 2:CD005205, DOI 10.1002/14651858.CD005205.pub3, PMID 22336810 (11 badań z randomizacją, 596 osób; dwa badania z olejem rybim, po jednym z cynkiem, selenem z witaminą E, witaminą D, witaminą D z E, pirydoksyną, olejem rokitnikowym, konopnym, słonecznikowym i DHA; dwa małe badania z olejem rybim sugerują możliwą skromną korzyść, ale mierzono wiele wyników; wniosek: brak przekonujących dowodów korzyści suplementów w AZS, nie można ich zalecać publicznie ani w opiece klinicznej, a wysokie dawki witaminy D mogą powodować poważne problemy zdrowotne; przegląd obejmuje badania do 2010 roku): doi.org
- Makrgeorgou A., Leonardi-Bee J., Bath-Hextall F.J. i wsp., 2018, Probiotics for treating eczema, Cochrane Database of Systematic Reviews 11:CD006135, DOI 10.1002/14651858.CD006135.pub3, PMID 30480774 (39 badań z randomizacją, 2599 osób w wieku od niemowlęctwa do 55 lat, z AZS łagodnym do ciężkiego, leczenie od 4 tygodni do 6 miesięcy; objawy oceniane przez chorych lub rodziców niższe o 0,44 punktu w skali 0-20 (przedział -1,22 do 0,33; 13 badań, 754 osoby), jakość dowodów umiarkowana; SCORAD niższy o 3,91 punktu (24 badania, 1596 osób), poniżej istotności klinicznej 8,7; wniosek: stosowanie probiotyków w leczeniu AZS nie jest oparte na dowodach; duża niejednorodność wyników): doi.org
- Bamford J.T., Ray S., Musekiwa A. i wsp., 2013, Oral evening primrose oil and borage oil for eczema, Cochrane Database of Systematic Reviews 4:CD004416, DOI 10.1002/14651858.CD004416.pub2, PMID 23633319 (27 badań, 1596 osób: 19 badań z olejem z wiesiołka i 8 z olejem z ogórecznika; poprawa podobna jak po placebo; wniosek: oba oleje nie są skutecznym leczeniem wyprysku; w jednym z badań olej z wiesiołka mógł zwiększać krwawienia u osób przyjmujących warfarynę; autorzy zaznaczają brak danych o długotrwałym stosowaniu): doi.org
- Wollenberg A., Barbarot S., Bieber T. i wsp., 2018, Consensus-based European guidelines for treatment of atopic eczema (atopic dermatitis) in adults and children: part I, Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology 32(5):657-682, DOI 10.1111/jdv.14891, PMID 29676534 (wytyczne oparte na konsensusie; leczenie podstawowe to nawilżanie i natłuszczanie skóry oraz unikanie czynników zaostrzających; zaostrzenia i terapię proaktywną prowadzi się miejscowymi glikokortykosteroidami i inhibitorami kalcyneuryny, przy czym kortykosteroidy pozostają podstawą terapii; reguł leczenia nie standaryzuje się ze względu na zmienność choroby; ograniczenie: ocena na podstawie streszczenia publikacji): doi.org
- Fu H., Li Y., Huang H., Wang D., 2022, Serum Vitamin D Level and Efficacy of Vitamin D Supplementation in Children with Atopic Dermatitis: A Systematic Review and Meta-analysis, Computational and Mathematical Methods in Medicine 2022, artykuł 9407888, DOI 10.1155/2022/9407888, PMID 35912161 (22 prace dotyczące dzieci z AZS; stężenie 25(OH)D niższe niż w grupie kontrolnej, różnica średnich -8,18 (przedział -13,15 do -3,22), iloraz szans niedoboru 2,17 (1,15 do 4,11); stężenie niższe u dzieci z ciężkim niż z łagodnym AZS; po suplementacji poprawa wyników SCORAD i EASI w badaniach z randomizacją i badaniach z kontrolą własną; autorzy wskazują potrzebę bardziej jednorodnych badań): doi.org
- Ng J.C., Yew Y.W., 2022, Effect of Vitamin D Serum Levels and Supplementation on Atopic Dermatitis: A Systematic Review and Meta-analysis, American Journal of Clinical Dermatology 23(3):267-275, DOI 10.1007/s40257-022-00677-0, PMID 35246808 (20 badań, 1882 osoby z AZS; niższe stężenie 25(OH)D wiązało się z cięższym AZS, a suplementacja może zmniejszać nasilenie; ograniczenia: wpływ pory roku, środowiska, ekspozycji na słońce i zwyczajów kulturowych, mało badań z randomizacją; kierunku zależności nie rozstrzygnięto): doi.org
- Płudowski P., Kos-Kudła B., Walczak M. i wsp., 2023, Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland, Nutrients 15(3):695, DOI 10.3390/nu15030695, PMID 36771403 (zalecenia dla zdrowych dorosłych w wieku 19-65 lat: przy niespełnieniu warunków syntezy skórnej (odsłonięte przedramiona i nogi przez 30-45 minut między 10.00 a 15.00 bez filtra, od maja do końca września) profilaktyka cholekalcyferolem w dawce 1000-2000 j.m. na dobę przez cały rok, zależnie od masy ciała i spożycia witaminy D z dietą; dotyczy profilaktyki, nie leczenia niedoboru): doi.org
- EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), 2023, Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D, including the derivation of a conversion factor for calcidiol monohydrate, EFSA Journal 21(8):e08145, DOI 10.2903/j.efsa.2023.8145, PMID 37560437 (tolerowany górny poziom spożycia (UL) 100 µg na dobę dla dorosłych, w tym kobiet w ciąży i karmiących, i dla młodzieży 11-17 lat; 50 µg na dobę dla dzieci 1-10 lat; UL dotyczy łącznego spożycia z diety, żywności wzbogaconej i suplementów, nie jest zalecaną dawką; punktem krytycznym jest hiperkalciuria): doi.org
- Karta produktu 6PAK Nutrition Witamina D3 2000 IU, 90 kapsułek, sklep Świat Supli (kapsułka: 50 µg witaminy D, cholekalcyferol, 2000 IU; zalecenie: 1 kapsułka dziennie; stan na 7.11.2026)
- Karta produktu Singularis Witamina D 2000 UI, 60 kapsułek, sklep Świat Supli (kapsułka: 2000 IU witaminy D3; zalecenie: 1 kapsułka dziennie podczas posiłku; stan na 7.11.2026)
- Karta produktu Swanson Vitamin D3 2000 IU, 250 kapsułek, sklep Świat Supli (kapsułka: 50 µg witaminy D3, cholekalcyferol; zalecenie: 1 kapsułka dziennie z posiłkiem, najlepiej bogatym w tłuszcze; stan na 7.11.2026)
- Karta produktu Świat Supli D3 + K2 90 kaps., sklep Świat Supli (kapsułka: witamina D3 100 µg, czyli 4000 j.m., witamina K2 MK-7 100 µg; 1/2 kapsułki: 50 µg D3 (2000 j.m.) i 50 µg K2; zalecenie: 1 kapsułka dziennie; stan na 9.11.2026)
- Karta produktu Promaker Vit D3+K2 MK7 90 kaps., sklep Świat Supli (kapsułka: witamina D3 100 µg, czyli 4000 j.m., witamina K2 MK-7 100 µg; 1/2 kapsułki: 50 µg D3 (2000 j.m.) i 50 µg K2; zalecenie: 1 kapsułka dziennie; stan na 9.11.2026)
- Karta produktu Promaker Vitamin D3 PRO+ 4000 IU, 120 kapsułek, sklep Świat Supli (kapsułka: witamina D3 100 µg, czyli 4000 IU; zalecenie: 1 kapsułka dziennie, popijać dużą ilością wody; stan na 9.11.2026)
- Wollenberg A., Barbarot S., Bieber T. i wsp., 2018, Consensus-based European guidelines for treatment of atopic eczema (atopic dermatitis) in adults and children: part II, Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology 32(6):850-878, DOI 10.1111/jdv.14888, PMID 29878606 (część II wytycznych: leczenie przeciwdrobnoustrojowe, ogólnoustrojowe, immunoterapia, medycyna komplementarna; cyklosporyna, metotreksat, azatiopryna i kwas mykofenolowy jako ustalone opcje w ciężkich opornych przypadkach, a leki biologiczne, na przykład dupilumab, jako alternatywa; w streszczeniu nie opisano szczegółowo oceny suplementów): doi.org
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.
