Czy brać witaminę D na pamięć, gdy nie masz niedoboru? Co pokazało badanie

Czy brać witaminę D na pamięć, gdy nie masz niedoboru?

Jeśli masz prawidłowe stężenie witaminy D, nie zwiększaj jej dawki z myślą o pamięci. W amerykańskim badaniu obserwacyjnym 5065 osób w średnim wieku 67,5 roku osoby przyjmujące suplement witaminy D w grupie ze stężeniem 25(OH)D (czyli formy witaminy D oznaczanej we krwi do oceny jej zapasów) co najmniej 30 ng/ml miały w ciągu 6 lat nieco szybszy spadek funkcji poznawczych niż osoby, które go nie przyjmowały; przy niższym stężeniu nie wykryto istotnego związku [1]. To obserwacja, a nie dowód szkodliwości, ale autorzy uznali, że wyniki nie przemawiają za przyjmowaniem witaminy D w celu ochrony pamięci, gdy jej poziom jest prawidłowy [1]. Polskie zalecenia nadal radzą dorosłym profilaktyczną dawkę 1000-2000 IU dziennie (po 75. roku życia 2000-4000 IU), a badanie 25(OH)D zalecają osobom z grup ryzyka niedoboru [2].

Spis treści

1. Skąd temat: badanie o witaminie D i pamięci

W październiku 2026 r. polskie portale opisały badanie z czasopisma BMJ Open o suplementach witaminy D i funkcjach poznawczych starszych osób [3]. Badacze z Chin, m.in. z Chińskiego Uniwersytetu w Hongkongu, przeanalizowali dane z dużego amerykańskiego badania osób starszych (Health and Retirement Study), w którym uczestnicy przez 6 lat okresowo przechodzili testy pamięci i myślenia [1].

2. Co pokazało badanie?

Suplement witaminy D a zmiana funkcji poznawczych w ciągu 6 lat (osoby przyjmujące wobec nieprzyjmujących) [1]

Porównanie	Wynik
Ogólne funkcje poznawcze, wszyscy uczestnicy	szybszy spadek o 0,052 punktu rocznie (istotny statystycznie)
Funkcje wykonawcze, wszyscy uczestnicy	szybszy spadek o 0,021 punktu rocznie (istotny statystycznie)
Pamięć, wszyscy uczestnicy	różnica 0,031 punktu rocznie, nieistotna statystycznie (p = 0,080)
Grupa ze stężeniem 25(OH)D co najmniej 30 ng/ml	szybszy spadek ogólnych funkcji poznawczych o 0,088 punktu rocznie (p = 0,004) i pamięci o 0,077 punktu rocznie (p = 0,003)
Grupa ze stężeniem 25(OH)D poniżej 30 ng/ml	nie wykryto istotnego związku (p = 0,826)

W badaniu wzięło udział 5065 osób, średnio w wieku 67,5 roku, w tym 61,6% kobiet; 2004 z nich przyjmowały suplement witaminy D. Za przyjmowanie witaminy D nie uznawano multiwitamin [1]. U osób przyjmujących witaminę D wyniki ogólnych funkcji poznawczych (skala 0-27 punktów) spadały o 0,052 punktu rocznie szybciej, a funkcji wykonawczych, czyli m.in. pamięci roboczej i szybkości przetwarzania informacji (skala 0-7), o 0,021 punktu rocznie szybciej niż u osób, które jej nie przyjmowały. Dla samej pamięci (skala 0-20) różnica w całej grupie nie była istotna statystycznie [1]. To niewielkie różnice wyników testów, które same w sobie nie dowodzą zauważalnego pogorszenia codziennego funkcjonowania.

W analizie dodatkowej szybszy spadek ogólnych funkcji poznawczych (o 0,088 punktu rocznie) i pamięci (o 0,077 punktu rocznie) dotyczył grupy ze stężeniem 25(OH)D co najmniej 30 ng/ml; tę granicę przyjęli badacze, a grupa obejmowała też osoby z wynikiem powyżej 50 ng/ml. U osób ze stężeniem poniżej 30 ng/ml nie wykryto istotnego statystycznie związku przyjmowania witaminy D z tempem spadku funkcji poznawczych (p = 0,826) [1].

3. Czy to znaczy, że witamina D szkodzi pamięci?

Nie można tego stwierdzić. To badanie obserwacyjne: pokazuje związek, a nie przyczynę. Osoby przyjmujące suplementy mogą różnić się od pozostałych w sposób, którego badacze nie zmierzyli, a autorzy sami piszą o możliwych resztkowych zakłóceniach [1]. Badanie nie zbierało też danych o dawce, rodzaju preparatu ani o tym, dlaczego ktoś przyjmował witaminę D, więc nie wiadomo, czy wynik dotyczy zwykłych dawek profilaktycznych, czy dużych, a gdy z grupy porównawczej wykluczono osoby przyjmujące multiwitaminy, szybszy spadek ogólnych funkcji poznawczych nie był już istotny statystycznie (0,044 punktu rocznie, p = 0,061) [1].

Autorzy przypominają, że długotrwałe przyjmowanie witaminy D w dawkach wyższych niż zalecane może prowadzić do działań niepożądanych, m.in. podwyższonego stężenia wapnia we krwi [1]. Górny bezpieczny poziom spożycia dla dorosłych to 4000 IU dziennie ze wszystkich źródeł łącznie [4]. Objawy i ryzyko nadmiaru opisujemy w artykule o przedawkowaniu witaminy D3.

4. Co mówią polskie zalecenia?

Polskie zalecenia z 2023 r. za niedobór uznają stężenie 25(OH)D poniżej 20 ng/ml, za suboptymalne 20-30 ng/ml, a za optymalne 30-50 ng/ml. Dorosłym bez odpowiedniej ekspozycji na słońce radzą 1000-2000 IU dziennie, seniorom w wieku 65-75 lat 1000-2000 IU przez cały rok, a po 75. roku życia 2000-4000 IU przez cały rok [2]. Przy stężeniu optymalnym zalecenia radzą kontynuować dotychczasowe postępowanie, a przy stężeniu powyżej 50-75 ng/ml zmniejszyć dawkę lub zrobić przerwę [2]. Zalecenia nie przewidują badania 25(OH)D u wszystkich, ale zdecydowanie zalecają je osobom z grup ryzyka niedoboru, m.in. z osteoporozą, nawracającymi upadkami, otyłością, cukrzycą, chorobami jelit z zaburzeniami wchłaniania, przewlekłą chorobą nerek czy otępieniem [2]. Wynik z USA nie zmienia tych zaleceń, ale przypomina, że więcej witaminy D nie znaczy lepiej. Jakie objawy mogą świadczyć o niedoborze, opisujemy w artykule o objawach niedoboru witaminy D.

Witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i prawidłowego funkcjonowania mięśni oraz w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego; nie ma dopuszczonego w UE oświadczenia o jej wpływie na pamięć [5]. Co pokazało badanie witaminy D u osób po zawale, opisujemy w artykule o witaminie D i sercu.

5. Co z tego dla Ciebie?

Badanie 25(OH)D nie jest rutynowo potrzebne każdemu zdrowemu dorosłemu; jeśli należysz do grupy ryzyka niedoboru, omów je z lekarzem. Przy wyniku 30-50 ng/ml zalecenia przewidują kontynuację dotychczasowego postępowania; nie zwiększaj dawki z myślą o pamięci, bo profilaktykę dobiera się do wieku, masy ciała, diety i ekspozycji na słońce. Jeśli wynik przekracza 50 ng/ml, dawkę ustal z lekarzem; przy wyniku 20-30 ng/ml zalecenia radzą osobie, która dotąd nie przyjmowała witaminy D, zacząć od dawek dla populacji ogólnej, a osobie już ją przyjmującej sprawdzić i skorygować dotychczasowe stosowanie, natomiast niedobór poniżej 20 ng/ml leczy się według zaleceń lekarza [2].

W badaniach z losowaniem COSMOS u osób po 60. roku życia jedna konkretna multiwitamina (Centrum Silver) przyjmowana przez 2-3 lata dawała niewielką przewagę nad placebo w części testów pamięci; nie wiadomo, czy ten wynik dotyczy innych multiwitamin [6]. Szczegóły opisujemy w artykule o multiwitaminie na pamięć. Jeśli chcesz uzupełniać dietę multiwitaminą, możesz wybrać Świat Supli Multivitamina Complex; to inny preparat niż w badaniu, a zawarte w nim 12 µg (480 IU) witaminy D wlicz do dziennej dawki. Jeśli potrzebujesz samej witaminy D w dawce profilaktycznej 2000 IU, wybierz 7Nutrition Vitamin D3 2000 albo Singularis Witamina D 2000 IU.

Świat Supli Multivitamina Complex, 90 kapsułek

Dla kogo: dla dorosłego, który chce uzupełniać dietę codzienną multiwitaminą; to inny preparat niż badany w COSMOS, więc wyników tamtych badań nie przenosimy na ten produkt [6]. Cynk pomaga w utrzymaniu prawidłowych funkcji poznawczych [5].

Według karty produktu porcja to 2 kapsułki dziennie, m.in. 15 mg cynku, 25 µg witaminy B12, 12 µg (480 IU) witaminy D3, 800 µg witaminy A i 300 mg witaminy C; opakowanie 90 kapsułek wystarcza na 45 dni. Otoczka z żelatyny wołowej [7].

Alergeny: według karty może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, zboża zawierające gluten, jaja, skorupiaki i ryby [7]. Witaminę D z tej multiwitaminy wlicz do dziennej dawki; nie łącz jej z innymi preparatami z witaminami A i D bez zsumowania dawek. Według ostrzeżenia w karcie produktu nie stosuj w ciąży. Przy lekach przyjmowanych na stałe pokaż skład lekarzowi lub farmaceucie. Nie przekraczaj zalecanej porcji i przechowuj produkt w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.

Sprawdź skład i cenę

7Nutrition Vitamin D3 2000, 120 kapsułek

Dla kogo: dla dorosłego, dla którego dobrana dawka profilaktyczna to 2000 IU dziennie; w Polsce zakres dla dorosłych do 75. roku życia to 1000-2000 IU, a po 75. roku życia 2000-4000 IU [2]. Witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i prawidłowego funkcjonowania mięśni oraz w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego [5].

Według karty produktu 1 kapsułka zawiera 2000 IU (50 µg) witaminy D3 w oleju słonecznikowym, a porcja to 1 kapsułka dziennie po posiłku; opakowanie 120 kapsułek wystarcza na 4 miesiące. W polu alergenów karta sklepu podaje: brak; otoczka zawiera żelatynę [7].

Dla dorosłych. Nie łącz z innymi preparatami witaminy D bez zsumowania dawek; w ciąży, podczas karmienia piersią, przy chorobach nerek, kamicy nerkowej, podwyższonym stężeniu wapnia i przy lekach przyjmowanych na stałe dawkę ustal z lekarzem [2]. Nie przekraczaj zalecanej porcji i przechowuj produkt w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.

Sprawdź skład i cenę

Singularis Witamina D 2000 IU, 60 kapsułek

Dla kogo: tak samo jak wyżej; wybierz jeden preparat witaminy D, nie dwa naraz. Witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i prawidłowego funkcjonowania mięśni oraz w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego [5].

Według karty produktu 1 kapsułka zawiera 2000 IU witaminy D3 pozyskanej z lanoliny, w oleju z krokosza barwierskiego, a porcja to 1 kapsułka dziennie podczas posiłku lub zaraz po nim; opakowanie 60 kapsułek wystarcza na 2 miesiące. Otoczka z żelatyny; producent nie deklaruje alergenów [7].

Dla dorosłych. Nie łącz z innymi preparatami witaminy D bez zsumowania dawek; w ciąży, podczas karmienia piersią, przy chorobach nerek, kamicy nerkowej, podwyższonym stężeniu wapnia i przy lekach przyjmowanych na stałe dawkę ustal z lekarzem [2]. Nie przekraczaj zalecanej porcji i przechowuj produkt w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.

Sprawdź skład i cenę

7. Podsumowanie

• W badaniu obserwacyjnym 5065 starszych osób przyjmowanie witaminy D w grupie ze stężeniem 25(OH)D co najmniej 30 ng/ml wiązało się z nieco szybszym spadkiem funkcji poznawczych; to związek, a nie dowód szkodliwości [1].
• Polskie zalecenia nadal radzą dawkę profilaktyczną: 1000-2000 IU, po 75. roku życia 2000-4000 IU [2].
• Nie przekraczaj 4000 IU dziennie ze wszystkich źródeł bez zlecenia lekarza [4].
• W badaniach COSMOS niewielką przewagę nad placebo w testach pamięci dawała jedna konkretna multiwitamina u osób po 60. roku życia [6].

Grafika główna tego artykułu została przygotowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.