Treonina – właściwości, działanie, wzór

Treonina to aminokwas egzogenny, czyli taki, którego organizm nie wytwarza i który musi pochodzić z jedzenia. Średnie zapotrzebowanie zdrowego dorosłego według WHO to około 15 mg na kilogram masy ciała dziennie, czyli ok. 1 g przy masie 70 kg [1], a tyle dostarcza już ok. 80 g pieczonej piersi z kurczaka [2]. Jej wzór to C4H9NO3 (L-treonina, kwas (2S,3R)-2-amino-3-hydroksybutanowy) [3]. Przy diecie z wystarczającą ilością białka suplement z samą treoniną nie jest potrzebny, a w UE nie ma żadnego zatwierdzonego oświadczenia zdrowotnego dla treoniny.

Jeśli rozważasz suplement, porównaj mieszanki aminokwasów egzogennych EAA w sklepie Świat Supli.

Aktualizacja 11.11.2026.

Spis treści

1. Treonina (Thr): co to za aminokwas i jaki ma wzór?

Treonina (skrót Thr lub T) należy do 20 aminokwasów, z których organizm buduje białka, i do 9 aminokwasów niezbędnych (egzogennych) dla człowieka [1]. Wzór sumaryczny to C4H9NO3, a masa cząsteczkowa 119,12 g/mol. Cząsteczka ma dwa centra chiralne; w białkach występuje forma L-treoniny, czyli kwas (2S,3R)-2-amino-3-hydroksybutanowy [3]. Grupa hydroksylowa (-OH) w łańcuchu bocznym sprawia, że treonina, podobnie jak seryna, może być miejscem przyłączania reszt cukrowych i fosforanowych w białkach.

2. Jakie ma działanie i właściwości?

Podstawowa rola treoniny to udział w budowie białek, w tym białek mięśni, enzymów i przeciwciał. Szczególnie dużo jej zużywa jelito: treonina jest ważnym składnikiem mucyn, czyli białek śluzu chroniącego błonę śluzową. Ten mechanizm opisano głównie w badaniach na zwierzętach (świniach i drobiu), co podsumowuje przegląd Mao i wsp. z 2011 r. [4]. Raport WHO wskazuje, że to właśnie straty jelitowe sprawiają, że treonina jest drugim po aminokwasach siarkowych aminokwasem ograniczającym przy diecie podtrzymującej [1].

U ludzi badano suplementację L-treoniną w dawkach 4,5-7,5 g dziennie u chorych ze spastycznością (np. w stwardnieniu rozsianym). W badaniu Lee i Patterson z 1993 r., obejmującym 33 osoby z kurczowością pochodzenia rdzeniowego, 6 g dziennie dawało niewielki efekt przeciwskurczowy [5], ale w innych badaniach poprawa nie była odczuwalna dla pacjentów. W stwardnieniu zanikowym bocznym (ALS) przegląd Cochrane Partona i wsp. z 2003 r. nie wykazał korzyści [6]. Nie ma badań pokazujących, że dodatkowa treonina poprawia wyniki sportowe, odporność czy stan skóry u zdrowych osób.

3. Ile treoniny potrzebujesz dziennie?

Według raportu WHO/FAO/UNU średnie zapotrzebowanie zdrowych dorosłych wynosi 15 mg/kg masy ciała na dobę [1]. W raporcie przeliczono to też na około 23 mg treoniny na gram białka, ale tylko przy referencyjnym zapotrzebowaniu na białko (0,66 g/kg), więc nie jest to proporcja dla dowolnej ilości białka w diecie [1]. Dzieci potrzebują więcej na kilogram: od 34 mg/kg w wieku 6 miesięcy do 17 mg/kg u nastolatków w wieku 15-18 lat [1].

• osoba ważąca 60 kg: ok. 0,9 g dziennie;
• osoba ważąca 70 kg: ok. 1,05 g dziennie;
• osoba ważąca 90 kg: ok. 1,35 g dziennie.

4. Treonina: występowanie w żywności

Najwięcej treoniny dostarczają produkty bogate w białko. Wartości z bazy USDA na 100 g produktu [2]:

Produkt (100 g)	Treonina	Białko
Pierś z kurczaka pieczona, bez skóry	1,31 g	31 g
Łosoś atlantycki hodowlany, pieczony	0,97 g	22,1 g
Tofu twarde, surowe	0,79 g	17,3 g
Jajko gotowane na twardo	0,60 g	12,6 g
Serek wiejski (2% tłuszczu)	0,47 g	10,4 g
Soczewica gotowana	0,32 g	9,0 g

Zwykły jadłospis z mięsem, rybami, jajkami, nabiałem lub roślinami strączkowymi i tofu pokrywa zapotrzebowanie z zapasem. Ostrożniej warto planować dietę opartą głównie na zbożach, bo białka zbóż mają mało treoniny i lizyny.

5. Treonina w suplementach: EAA i odżywki białkowe

Treonina występuje w każdej odżywce białkowej i w mieszankach aminokwasów egzogennych (EAA). Dla porównania, według kart produktów w naszym sklepie:

• Olimp EAA Xplode: 600 mg treoniny w porcji 13 g;
• BioTechUSA EAA Zero: 600 mg treoniny w porcji 14 g;
• Trec Nutrition Amino EAA: 287 mg treoniny w porcji 10 g; producent zaleca 2 porcje dziennie (20 g, 574 mg treoniny), a w deklarowanym składzie nie ma histydyny.

Porcja Olimp lub BioTechUSA pokrywa więc ok. 57% średniego zapotrzebowania osoby ważącej 70 kg, a jedna porcja Trec ok. 27% [1]; to mniej, niż daje 100 g piersi z kurczaka [2]. EAA mają sens raczej jako wygodny dodatek aminokwasów w okolicy treningu, gdy trudno o posiłek białkowy, niż jako źródło samej treoniny. Kiedy wybrać EAA, a kiedy BCAA, wyjaśniamy w poradniku czym różnią się aminokwasy EAA i BCAA.

Samej treoniny zwykle nie trzeba uzupełniać, ale jeśli szukasz mieszanki aminokwasów egzogennych:

• Jeśli chcesz najwięcej treoniny w małej porcji, wybierz Olimp EAA Xplode (600 mg w 13 g według karty).
• Jeśli wolisz produkt z glutaminą, sprawdź BioTechUSA EAA Zero (600 mg treoniny w 14 g według karty).
• Jeśli w ciągu dnia jesz wystarczająco dużo białka z różnych źródeł (mięso, ryby, nabiał, jaja, rośliny strączkowe), EAA nie jest ci potrzebne do pokrycia zapotrzebowania na treoninę.
• Jeśli masz chorobę nerek, wątroby lub fenyloketonurię, suplementy z aminokwasami stosuj tylko po konsultacji z lekarzem.

7. W skrócie

• Treonina to aminokwas egzogenny; średnie zapotrzebowanie zdrowych dorosłych: 15 mg/kg dziennie [1].
• 100 g pieczonej piersi z kurczaka ma 1,31 g treoniny [2].
• Wzór: C4H9NO3, L-treonina = (2S,3R) [3].
• Ważna dla białek śluzu jelitowego (dane głównie ze zwierząt) [4].
• Badania suplementacji treoniną dotyczyły chorych (spastyczność, ALS) i nie uzasadniają jej stosowania u zdrowych osób [5] [6].

Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.