Nattokinaza: co mówią badania i kto nie powinien jej brać

Nattokinaza to enzym z japońskiej sfermentowanej soi natto, a badania nad nią są małe i niejednoznaczne: w trzyletnim badaniu NAPS z 2021 roku nie spowolniła miażdżycy i nie obniżyła ciśnienia, a w krótkich badaniach u osób z podwyższonym ciśnieniem skurczowe spadało średnio o 3–6 mmHg [1] [2]. Nie ma badań, które pokazałyby, że nattokinaza leczy zakrzepicę, dlatego zakrzep leczy lekarz lekami przeciwzakrzepowymi [3]. Jej głównym skutkiem ubocznym jest ryzyko krwawienia, więc nie powinny jej brać osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe, osoby z zaburzeniami krzepnięcia, przed zabiegiem, kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby niepełnoletnie [4] [5].

W tym artykule opisujemy, jak działa nattokinaza, co wykazały badania na ludziach, jakie ma skutki uboczne i z czym jej nie łączyć, jaka jest dopuszczona dawka w Unii Europejskiej i jak czytać etykietę. Nattokinaza nie jest lekiem i nie zastępuje leków. Preparaty z nattokinazą są dostępne w sklepie Świat Supli.

Spis treści

1. Nattokinaza w skrócie

• Miażdżyca: w badaniu NAPS u 265 osób, których mediana wieku wynosiła 65,3 roku, 2000 FU dziennie przez 3 lata nie zmieniło tempa zmian w tętnicach szyjnych [1].
• Ciśnienie: w metaanalizie Li (analiza ciśnienia: 3 badania, 223 osoby) skurczowe było niższe średnio o 3,45 mmHg, a rozkurczowe o 2,32 mmHg niż w grupach placebo [2]; w badaniu NAPS różnicy nie było [1].
• Zakrzepica: brak badań, które uzasadniałyby leczenie zakrzepów nattokinazą; leczy się je lekami przeciwzakrzepowymi [3].
• Bezpieczeństwo: ryzyko krwawienia, szczególnie z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi, w tym kwasem acetylosalicylowym [4] [6].
• Dawka w UE: dopuszczony ekstrakt NSK-SD można stosować do 100 mg dziennie; 100 mg ekstraktu zgodnego ze specyfikacją ma aktywność 2000–2800 FU [5].

Nattokinaza nie ma dopuszczonych w UE oświadczeń zdrowotnych, więc producent suplementu nie może legalnie pisać, że chroni serce czy rozpuszcza zakrzepy. Preparaty z nattokinazą i innymi składnikami opisywanymi przy krążeniu znajdziesz w kategorii serce i układ krążenia; przed zakupem przeczytaj sekcję 6 o przeciwwskazaniach.

2. Co to jest nattokinaza i jak działa

Nattokinaza to enzym wytwarzany przez bakterie Bacillus subtilis podczas fermentacji soi, z której powstaje natto. Należy do enzymów fibrynolitycznych, czyli rozkładających fibrynę, białko tworzące szkielet skrzepu. Jej aktywność podaje się w jednostkach FU (fibrinolytic units), a nie tylko w miligramach, bo ta sama masa ekstraktu może mieć różną aktywność [5].

Wiele opisów działania pochodzi z badań laboratoryjnych i na zwierzętach: w przeglądzie Chen i współpracowników z 2018 roku porównanie z plazminą pochodzi z modelu na szczurach, a autorzy przyznają, że badań klinicznych jest mało [7]. U ludzi Kurosawa i współpracownicy w 2015 roku podali 12 zdrowym mężczyznom jedną dawkę 2000 FU: przez kilka godzin rosły markery rozpadu fibryny (D-dimer) i wydłużał się czas krzepnięcia APTT, ale wszystkie wartości pozostały w normie [8].

3. Co mówią badania: miażdżyca, ciśnienie, cholesterol

Długie badanie z losowym przydziałem to NAPS. Hodis i współpracownicy w 2021 roku podawali 265 osobom bez choroby serca (mediana wieku 65,3 roku) 2000 FU nattokinazy albo placebo przez medianę 3 lat. Tempo pogrubiania się ściany tętnic szyjnych i ich sztywność nie różniły się między grupami, a nattokinaza nie zmieniła ciśnienia ani żadnego badania laboratoryjnego, w tym parametrów krzepnięcia [1]. Wynik dotyczy osób z niskim ryzykiem i nie wiadomo, czy byłby taki sam u osób z chorobą serca.

Krótkie badania u osób z podwyższonym ciśnieniem dały skromne spadki. W badaniu Kim i współpracowników z 2008 roku (86 osób w Korei, nieleczone ciśnienie skurczowe 130–159 mmHg, kapsułki po 2000 FU przez 8 tygodni) skurczowe spadło o 5,55 mmHg więcej niż przy placebo [9]. Jensen i współpracownicy w 2016 roku u 79 osób w Ameryce Północnej (100 mg NSK-SD dziennie przez 8 tygodni) odnotowali spadek rozkurczowego z 87 do 84 mmHg; badanie sponsorował dystrybutor produktu [10]. Metaanaliza Li i współpracowników z 2023 roku objęła w analizie ilościowej 6 badań i 546 osób; wynik dla ciśnienia pochodzi z 3 badań u 223 osób i wynosi średnio 3,45 mmHg mniej dla skurczowego i 2,32 mmHg dla rozkurczowego [2].

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

W badaniach z losowym przydziałem nattokinaza nie obniżała cholesterolu: w metaanalizie przy niższej łącznej dawce nie było efektu, a w NAPS nie zmieniła żadnego parametru lipidowego [2] [1]. Badano też wyższe dawki: w retrospektywnej analizie Chen i współpracowników z 2022 roku 1062 osoby z hiperlipidemią przyjmowały 10 800 FU dziennie przez 12 miesięcy, a autorzy opisali poprawę lipidów, ale bez losowego przydziału i grupy placebo ten wynik nie potwierdza skuteczności ani bezpieczeństwa takiej dawki [11]. Spadek ciśnienia o 3–5 mmHg w 8 tygodni nie zastępuje leczenia nadciśnienia. Przy nadciśnieniu nie odstawiaj leków na rzecz suplementu.

4. Czy nattokinaza rozpuszcza skrzepy

W probówce i u zwierząt nattokinaza rozkłada fibrynę, a po jednej dawce u zdrowych osób rosną markery fibrynolizy [7] [8]. Nie znaleźliśmy jednak opublikowanego badania z losowym przydziałem, które pokazałoby, że nattokinaza leczy zakrzepicę żył głębokich, zatorowość płucną albo udar.

Zakrzepica żył głębokich objawia się zwykle bólem i obrzękiem jednej nogi, często łydki, oraz zmianą koloru skóry; leczy się ją lekami przeciwzakrzepowymi, na przykład rywaroksabanem, zwykle przez co najmniej 3 miesiące [3]. Memorial Sloan Kettering Cancer Center ostrzega też, że nattokinaza teoretycznie może oderwać fragment istniejącego skrzepu, który przemieści się z krwią [4]. Jeśli podejrzewasz zakrzep, idź do lekarza, a nie do apteki po suplement.

5. Nattokinaza: skutki uboczne

W badaniach klinicznych z metaanalizy Li nie zgłoszono istotnych zdarzeń niepożądanych, ale większość badań była krótka, populacje były zróżnicowane, a ograniczona liczba uczestników i sposób raportowania nie pozwalają wykluczyć rzadkich poważnych działań niepożądanych; autorzy wspominają też opisy przypadków krwawień i alergii [2]. Możliwe skutki uboczne to:

• krwawienia: łatwiejsze siniaki, dłuższe krwawienie z drobnych ran, krwawienia z nosa lub dziąseł, a przy innych lekach rozrzedzających krew także poważne krwawienia [4];
• krwawienie do mózgu: opisano przypadek krwotoku do móżdżku u pacjenta po udarze, który do kwasu acetylosalicylowego dołączył nattokinazę 400 mg dziennie na 7 dni [6];
• alergia: ekstrakty pochodzą z soi, więc nie są dla osób uczulonych na soję (tak podaje też karta preparatu Aliness w sekcji 7);
• zmienione wyniki badań krzepnięcia: po dawce wydłuża się czas APTT i rośnie D-dimer [8], a MSKCC zwraca uwagę na wpływ na wyniki badań [4]; przed badaniami krwi powiedz lekarzowi, że ją przyjmujesz.

Objawy niepokojące po suplementach opisujemy we wpisie czy suplementy mogą mieć skutki uboczne. Odstaw nattokinazę i skontaktuj się z lekarzem, jeśli pojawiają się siniaki bez urazu, krew w moczu lub stolcu albo przedłużające się krwawienia.

6. Kto nie powinien brać nattokinazy

Unijna decyzja o dopuszczeniu ekstraktu NSK-SD ogranicza go do dorosłych, wyłącza kobiety w ciąży i karmiące oraz wymaga na etykiecie informacji, że osoby przyjmujące leki mogą go stosować tylko pod nadzorem lekarza [5]. Nie przyjmuj nattokinazy, jeśli:

• bierzesz leki przeciwzakrzepowe: warfarynę, acenokumarol, rywaroksaban, apiksaban, dabigatran, edoksaban albo heparynę [4];
• przebyłeś zakrzepicę żył głębokich: MSKCC zaleca wtedy unikać nattokinazy z powodu teoretycznego ryzyka oderwania skrzepu; to ryzyko postulowane, a nie wykazane typowe następstwo suplementacji [4];
• bierzesz leki przeciwpłytkowe: kwas acetylosalicylowy, klopidogrel, tikagrelor lub prasugrel [4] [6];
• masz zaburzenia krzepnięcia: hemofilię, małopłytkowość, chorobę von Willebranda lub aktywne krwawienie [4];
• przebyłeś udar lub masz mikrokrwawienia w mózgu: to sytuacja z opisanego przypadku krwotoku [6];
• czeka cię zabieg: operacja, ekstrakcja zęba, kolonoskopia z pobraniem wycinków; powiedz lekarzowi lub dentyście o nattokinazie, a on zdecyduje, kiedy ją odstawić [4];
• jesteś w ciąży lub karmisz piersią albo masz mniej niż 18 lat: dopuszczenie w UE tych grup nie obejmuje [5];
• masz chorobę nerek lub wątroby albo przyjmujesz leki na stałe: nie znaleźliśmy badań w tych grupach, więc decyzję podejmij z lekarzem [5].

Osobna sprawa to samo natto jako potrawa. Zawiera dużo witaminy K, a bakterie z natto wytwarzają ją dalej w jelitach, co może osłabiać działanie warfaryny [4]. Dopuszczony w UE ekstrakt NSK-SD ma witaminę K2 usuniętą do najwyżej 0,1 mg/kg [5]. Inne pary, których nie łączy się bez lekarza, zebraliśmy we wpisie jakich suplementów nie łączyć.

7. Status prawny, dawka i wybór preparatu

W Unii Europejskiej ekstrakt ze sfermentowanej soi NSK-SD jest dopuszczony jako nowa żywność decyzją wykonawczą Komisji 2017/115: w suplementach dla dorosłych, najwyżej 100 mg ekstraktu dziennie, o aktywności 20 000–28 000 FU/g, czyli 2000–2800 FU na dzienną porcję [5]. W badaniach klinicznych stosowano zwykle 2000 FU dziennie [1] [10]. Preparaty z porcją 4000 FU lub więcej przekraczają aktywność dopuszczonej dawki NSK-SD. Wyższe dawki badano [11], ale dostępne dane nie dają podstaw do ich polecania ani do potwierdzenia bezpieczeństwa długotrwałego stosowania.

Przy wyborze preparatu sprawdź na etykiecie:

• aktywność w FU na porcję: sama masa w mg nie mówi, ile enzymu jest aktywne [5];
• surowiec i witaminę K2: czy producent podaje ekstrakt (na przykład NSK-SD) i zawartość K2, co ma znaczenie przy warfarynie [4];
• porcję dzienną: unijne dopuszczenie obejmuje do 100 mg dziennie ekstraktu NSK-SD zgodnego ze specyfikacją; zakres 2000–2800 FU to aktywność 100 mg takiego ekstraktu, a nie osobny limit dla każdego preparatu [5];
• ostrzeżenia: informacja o lekach, ciąży i soi powinna być na etykiecie [5].

Poniższy preparat polecamy tylko dorosłym, którzy nie mają przeciwwskazań z sekcji 6 i omówili suplement z lekarzem. Ceny i stan z dnia 3.10.2026.

Aliness Nattokinaza NSK-SD 100 mg, 60 kapsułek

Według karty produktu kapsułka zawiera 100 mg ekstraktu NSK-SD o aktywności 2400 FU, czyli surowiec i porcję zgodne z unijnym dopuszczeniem [5]; porcja to 1 kapsułka dziennie z posiłkiem, opakowanie na 60 dni, około 1,25 zł dziennie przy cenie 74,90 zł. Karta podaje, że ekstrakt jest bez witaminy K2, pochodzi z soi (alergen) i nie jest dla kobiet w ciąży, karmiących ani niepełnoletnich; osoby przyjmujące leki na stałe muszą skonsultować go z lekarzem.

Zobacz skład i dawkowanie

8. Kiedy do lekarza i kiedy dzwonić pod 112

Dzwoń pod 112, jeśli pojawi się duszność lub ból w klatce piersiowej, zwłaszcza przy bolesnej, obrzękniętej nodze, bo to może być zatorowość płucna [3]. Dzwoń od razu także przy objawach udaru według testu FAST: opadający kącik ust, osłabienie ręki, zaburzenia mowy, nawet jeśli objawy minęły [12]. Dzwoń pod 112 również przy nagłym, wyjątkowo silnym bólu głowy, który nie mija [13], oraz przy wymiotach krwią, którym towarzyszy omdlenie lub zawroty głowy, splątanie, szybki płytki oddech, zimna blada skóra albo czarny stolec [14]. Pilnie, tego samego dnia, idź do lekarza przy bólu i obrzęku jednej nogi bez duszności i bólu w klatce piersiowej [3] oraz wtedy, gdy wymioty krwią ustały i nie ma innych objawów [14].

Porozmawiaj z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji, jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki na stałe [5]. Nie odstawiaj samodzielnie leków na krzepliwość krwi ani leków na nadciśnienie w zamian za nattokinazę.

10. Podsumowanie

• Nattokinaza w trzyletnim badaniu NAPS nie spowolniła miażdżycy i nie obniżyła ciśnienia [1]; w krótkich badaniach ciśnienie spadało o kilka mmHg [2].
• Nie ma dowodów, że leczy zakrzepicę; zakrzep i udar wymagają pilnej pomocy lekarskiej [3] [12].
• Główne ryzyko to krwawienia, zwłaszcza przy lekach przeciwzakrzepowych lub przeciwpłytkowych i przed zabiegami [4] [6].
• W UE dopuszczono ekstrakt NSK-SD do 100 mg dziennie (aktywność 2000–2800 FU) dla dorosłych bez ciąży i karmienia [5].
• Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.

Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.