Przejdź do treści
Sklep
Blog Świat Supli
Przejdź do sklepu
Kreatyna monohydrat Świat Supli 500 g za 34,99 zł – zobacz produkt w sklepieKreatyna monohydrat Świat Supli 500 g za 34,99 zł – zobacz produkt w sklepie
Doniczka z melisą na jasnym parapecie obok pomarańczowego kubka z logo Świat Supli
Suplementy naturalne

Ekstrakt z melisy na stres, sen i pamięć: co mówią badania?

Ekstrakt z melisy (Melissa officinalis) to skoncentrowany wyciąg z liści. Monografia EMA opisuje tradycyjne stosowanie określonych preparatów z liścia melisy w roślinnych produktach leczniczych na łagodne objawy stresu i wspomaganie snu, na podstawie długiego stosowania, a nie mocnych badań klinicznych [1]; dla suplementów diety UE nie zatwierdziła oświadczenia zdrowotnego o melisie [2]. Badania na ludziach dają sygnały poprawy nastroju i snu, jednak są małe i różnią się rodzajem preparatu, a nowsze badanie jednorazowej dawki nie wykazało poprawy głównego wskaźnika, czyli poczucia spokoju [3] [4]. Monografia EMA dotyczy preparatów dla dorosłych i młodzieży od 12. roku życia [5]; ekstrakt nie zastępuje leczenia lęku ani bezsenności i nie jest zalecany w ciąży [5]. Bezpośredniego porównania melisy z popularniejszymi suplementami (np. magnezem, ashwagandhą, melatoniną) w cytowanych badaniach nie ma, więc nie da się wskazać, który wypada lepiej (sekcja 6).

Jeśli rozważasz suplement z melisą, w sklepie znajdziesz kategorię Dobry sen. Nie każdy produkt z tej kategorii zawiera melisę, a wyniki badań nie przenoszą się na dowolny preparat, więc sprawdź w opisie rodzaj ekstraktu i zalecenia producenta, a przy chorobach przewlekłych lub lekach zapytaj lekarza lub farmaceutę.

Spis treści

1. Czym jest ekstrakt z melisy i czym różni się od naparu?

Melisa lekarska to roślina z rodziny jasnotowatych. Zawiera między innymi flawonoidy, kwasy fenolowe (w tym kwas rozmarynowy) i olejek eteryczny [6]. Napar powstaje przez zalanie liści gorącą wodą, natomiast ekstrakt to wyciąg z liści uzyskiwany z użyciem rozpuszczalnika (różnych, zależnie od producenta) i często zagęszczany, więc jego skład zależy od metody ekstrakcji. Nie wynika z tego, że ekstrakt działa skuteczniej od naparu: w cytowanych źródłach tych form nie porównano. Autorzy przeglądu z 2026 r. podkreślają, że efekty zależą od preparatu: różnią się one między ekstraktami bogatymi w polifenole a frakcjami olejku eterycznego, a porównywanie badań utrudniają różne części rośliny, metody ekstrakcji i brak standaryzacji składu [7]. Z tego wynika praktyczny wniosek: wyników jednego badania nie wolno przenosić na każdy produkt z melisą.

2. Jak wybrać ekstrakt z melisy?

Patrz na informacje, które pozwalają porównać preparat z tym, co badano: część rośliny (liść), rodzaj wyciągu, ewentualną standaryzację (np. na kwas rozmarynowy) i ilość ekstraktu w porcji. Przegląd z 2026 r. wskazuje potrzebę preparatów o scharakteryzowanym składzie chemicznym, bo tylko one dają porównywalne wyniki [7]. Przy chorobach przewlekłych lub lekach przyjmowanych na stałe zapytaj lekarza lub farmaceutę, zanim sięgniesz po suplement z melisą.

3. Czy ekstrakt z melisy działa na stres i lęk?

Unijny komitet ds. produktów leczniczych roślinnych (HMPC) uznał, że określone preparaty z liścia melisy mogą być tradycyjnie stosowane na łagodne objawy stresu i wspomaganie snu, ale na podstawie tradycyjnego stosowania przez co najmniej 30 lat (w tym 15 w UE), a nie badań klinicznych; jedno małe badanie nad lękiem i zaburzeniami snu miało wady metodyczne, które nie pozwoliły wyciągnąć wniosków [1]. Przegląd z 2024 r. ocenia, że według istniejących badań melisa rokuje jako środek uspokajający o działaniu przeciwlękowym i przeciwdepresyjnym, ale jego autorzy zaznaczają, że potrzebne są dalsze rzetelne badania randomizowane [3].

Wyniki pojedynczych prób są mieszane. W 12-tygodniowym badaniu z placebo u 60 osób w wieku 20–65 lat z cukrzycą typu 2 i objawami depresji wyciąg z melisy w dawce 700 mg dziennie poprawił wyniki skal depresji i lęku (p poniżej 0,001 i p = 0,04), ale badanie ukończyło tylko 44 osoby i było małe [8]. W badaniu z 2026 r. u 106 młodych dorosłych z umiarkowanym stresem pojedyncza dawka 300 mg markowego ekstraktu nie zmieniła głównego wskaźnika (ogólnego poczucia spokoju), choć po 5 godzinach poprawiły się wyniki w najtrudniejszych zadaniach funkcji wykonawczych i szybciej wracało poczucie spokoju po obciążeniu poznawczym [4]. Dwóch z sześciu autorów przeglądu z 2024 r. było zatrudnionych w firmie Givaudan France Naturals, producencie ekstraktu, a przegląd powstał w ramach stypendium doktoranckiego finansowanego przez tę firmę; ekstrakt z badania z 2026 r. jest jej produktem markowym [3] [4]. Rolę składników mineralnych w zdrowiu psychicznym omawiamy we wpisie o mikroelementach i zdrowiu psychicznym.

4. Czy ekstrakt z melisy pomaga na sen?

Dane są niejednoznaczne. Przegląd z 2025 r. opisuje, że połączenie melisy z kozłkiem lekarskim (walerianą) poprawiło jakość snu u kobiet po menopauzie, a izolowane wyciągi zmniejszały zaburzenia snu u chorych kardiologicznych, ale autorzy stwierdzają, że potrzebne są solidniejsze próby [6]. Z kolei w badaniu u chorych na cukrzycę nie zaobserwowano istotnych różnic w jakości snu między grupą z melisą a placebo [8]. Realistyczny wniosek: melisa może być jednym z łagodnych elementów wieczornej rutyny, ale nie jest sprawdzonym lekiem na bezsenność. O tym, jak sztuczne światło nocą wpływa na melatoninę i sen, piszemy we wpisie o świetle nocą i gospodarce hormonalnej.

5. Czy ekstrakt z melisy poprawia pamięć i koncentrację?

Przegląd badań klinicznych z 2025 r. opisuje, że melisa poprawiała wyniki w testach poznawczych i nastrój, a autorzy podkreślają, że potrzebne są bardziej rygorystyczne badania [6]. Wyniki u osób starszych są słabsze: w 24-tygodniowym badaniu z placebo u 23 osób z łagodnym otępieniem w przebiegu choroby Alzheimera (ekstrakt z 500 mg kwasu rozmarynowego dziennie) nie stwierdzono istotnych różnic w pomiarach poznawczych, a poprawił się jedynie wynik kwestionariusza objawów neuropsychiatrycznych NPI-Q (zmiana o 0,5 pkt w grupie z melisą wobec pogorszenia o 0,7 pkt w grupie placebo, p = 0,012) [9]. To wyniki wstępne: ekstrakt z melisy nie jest lekiem na pamięć i nie zastępuje diagnostyki, gdy zauważasz u siebie lub bliskiej osoby pogorszenie funkcji poznawczych. Inne suplementy omawiane przy sprawności umysłu u starszych osób opisujemy we wpisie o suplementach wspierających procesy mózgowe u seniorów.

6. Jak melisa wypada na tle popularniejszych suplementów?

Rzetelna odpowiedź jest skromna: w źródłach wykorzystanych w tym wpisie melisy nie zestawiono wprost z magnezem, ashwagandhą ani melatoniną, więc nie wiadomo, czy działa lepiej, czy gorzej od nich. Porównać można tylko to, co zmierzono: status regulacyjny (dla melisy to tradycyjne zastosowanie liścia w produktach leczniczych roślinnych, bez mocnych badań klinicznych [1]), jakość dowodów (małe próby, różne preparaty, brak standaryzacji [3] [7]) i bezpieczeństwo (brak znanych działań niepożądanych, ale też brak danych o interakcjach i o ciąży [5]). Wybór między suplementami zależy więc od twojego celu i stanu zdrowia, a nie od rankingu, którego badania nie potwierdzają; przy lekach, ciąży lub chorobach przewlekłych zapytaj lekarza lub farmaceutę.

7. Czy ekstrakt z melisy jest bezpieczny i czy uzależnia?

Monografia EMA z 2013 r. podaje, że działania niepożądane nie są znane, brak danych o interakcjach, a przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na roślinę; nie opisuje uzależnienia [5]. Jednocześnie podaje, że w ciąży i podczas karmienia piersią nie jest zalecany ze względu na brak danych o bezpieczeństwie [5]. Stosowanie u dzieci poniżej 12 lat nie zostało ustalone z powodu braku danych [5]. Monografia ostrzega też, że preparat może upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn [5]. Przy lekach uspokajających, nasennych i przy chorobach przewlekłych sprawdź z lekarzem lub farmaceutą, bo danych o interakcjach nie ma.

8. Kiedy do lekarza zamiast kolejnego suplementu?

Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie stosowania, nasilają się lub pojawiają się działania niepożądane, według monografii EMA należy skonsultować się z lekarzem [5] [1]. Wskazanie dotyczy wyłącznie łagodnych objawów stresu: uporczywy lęk, napady paniki, smutek lub utrata zainteresowań, myśli samobójcze albo długotrwała bezsenność wymagają diagnozy i leczenia, a nie samodzielnego suplementowania. W kryzysie zadzwoń pod 116 123 lub 800 70 2222, a w zagrożeniu życia pod 112. O tym, jak długotrwałe napięcie wiąże się z kortyzolem, piszemy we wpisie o kortyzolu i zdrowiu psychicznym.

9. Najczęstsze pytania

Co to jest ekstrakt z melisy?

To skoncentrowany wyciąg z liści melisy lekarskiej, zawierający m.in. kwas rozmarynowy, flawonoidy i olejek eteryczny; jego działanie zależy od preparatu i standaryzacji [6] [7].

Czy ekstrakt z melisy pomaga na sen?

Dane są niejednoznaczne: przeglądy opisują poprawę jakości snu, zwłaszcza w połączeniu z kozłkiem lekarskim, ale w jednym badaniu z placebo różnic w jakości snu nie wykazano [6] [8].

Czy melisa uzależnia?

W monografii EMA nie opisano uzależnienia od melisy, nie są też znane działania niepożądane, ale może ona upośledzać prowadzenie pojazdów [5]. Monografia dotyczy produktów leczniczych, a suplementy mogą różnić się składem i standaryzacją.

Po jakim czasie działa ekstrakt z melisy?

Nie ustalono wiarygodnego czasu początku działania ekstraktu z melisy. Podane w badaniach liczby to terminy oceny konkretnych wyników, a nie instrukcja dawkowania ani czas, po którym coś zaczyna działać: w badaniu jednorazowej dawki 300 mg u zdrowych młodych dorosłych pomiary wykonywano po 1, 3 i 5 godzinach, a poprawę w najtrudniejszych zadaniach poznawczych widziano po 5 godzinach [4]; w badaniu 12-tygodniowym u osób z cukrzycą typu 2 i objawami depresji (700 mg dziennie) skale depresji i lęku oceniono po 12 tygodniach, bez informacji, kiedy zaczęła się poprawa [8]. Monografia EMA zaleca konsultację z lekarzem, gdy objawy trwają po 2 tygodniach stosowania [5].

Czy ekstrakt z melisy jest dla dzieci i kobiet w ciąży?

Monografia EMA dotyczy preparatów dla dorosłych i młodzieży od 12. roku życia; u młodszych dzieci stosowanie nie zostało ustalone, a w ciąży i podczas karmienia piersią nie jest zalecane [1] [5].

10. W skrócie

  • Monografia EMA opisuje tradycyjne stosowanie określonych preparatów z liścia melisy w roślinnych produktach leczniczych na łagodny stres i sen; ekstrakt w suplemencie nie ma dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego i nie jest lekiem z mocnymi dowodami klinicznymi.
  • Badania są małe i różnią się preparatem; wyników nie wolno przenosić na każdy produkt.
  • Nie jest zalecany w ciąży, podczas karmienia piersią ani dzieciom poniżej 12 lat; może upośledzać prowadzenie pojazdów.
  • Objawy trwające ponad 2 tygodnie lub nasilające się wymagają konsultacji lekarskiej.

Źródła

  1. Europejska Agencja Leków (HMPC), 2013, Melissae folium (liść melisy): produkt leczniczy roślinny, ema.europa.eu (strona zawierająca podsumowanie monografii, odczyt 8.11.2026; tradycyjne stosowanie liścia w łagodnych objawach stresu i wspomaganiu snu na podstawie co najmniej 30 lat używania; jedno małe badanie nad lękiem i snem miało wady metodyczne; produkty lecznicze, nie suplementy). ema.europa.eu
  2. Komisja Europejska, Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne: rejestr i wykaz zatwierdzonych oświadczeń (rozporządzenie (WE) nr 1924/2006, rozporządzenie (UE) nr 432/2012) (melisa nie figuruje wśród zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych; oświadczenia dotyczące substancji roślinnych pozostają w zawieszeniu). ec.europa.eu
  3. Mathews I.M. i wsp., 2024, Clinical Efficacy and Tolerability of Lemon Balm (Melissa officinalis L.) in Psychological Well-Being: A Review, Nutrients (przegląd badań klinicznych i przedklinicznych, bez jednej wspólnej dawki i populacji; melisa rokuje jako środek uspokajający, autorzy wskazują na potrzebę rzetelnych badań randomizowanych). doi.org/10.3390/nu16203545
  4. Mathews I. i wsp., 2026, The acute effects of Zensera (Melissa officinalis L.) extract on mood and cognitive performance during cognitive overload: a randomised placebo-controlled, double-blind study in healthy young adults with moderate subjective stress, Therapeutic Advances in Psychopharmacology (106 zdrowych młodych dorosłych z umiarkowanym stresem; jednorazowo 300 mg markowego ekstraktu lub placebo, pomiary po 1, 3 i 5 godzinach; brak zmiany głównego wskaźnika (poczucie spokoju), poprawa w najtrudniejszych zadaniach wykonawczych po 5 godzinach). doi.org/10.1177/20451253261415706
  5. Europejska Agencja Leków (HMPC), 2013, Community herbal monograph on Melissa officinalis L., folium, EMA/HMPC/196745/2012 (monografia dla produktów leczniczych roślinnych: działania niepożądane nieznane, brak danych o interakcjach, ciąża i karmienie niezalecane, dzieci poniżej 12 lat bez ustalonego stosowania, może upośledzać prowadzenie pojazdów, konsultacja lekarska przy objawach powyżej 2 tygodni). ema.europa.eu
  6. Oliveira M.V.B. i wsp., 2025, Unraveling the Effects of Melissa officinalis L. on Cognition and Sleep Quality: A Narrative Review, International Journal of Molecular Sciences (przegląd narracyjny badań klinicznych, różne preparaty i populacje; poprawa jakości snu po połączeniu z kozłkiem u kobiet po menopauzie, ekstrakty standaryzowane na kwas rozmarynowy u starszych z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi; autorzy wskazują na potrzebę lepszych badań). doi.org/10.3390/ijms262110566
  7. Cîmpeanu I.A. i wsp., 2026, Melissa officinalis L. (Lemon Balm): An Integrative Review of Phytochemistry and Evidence from Preclinical Research to Clinical Studies, Plants (przegląd zintegrowany badań przedklinicznych i klinicznych; działanie zależy od preparatu, wyniki trudne do porównania z powodu różnych części rośliny, metod ekstrakcji i standaryzacji). doi.org/10.3390/plants15040650
  8. Safari M. i wsp., 2023, The effects of Melissa officinalis on depression and anxiety in type 2 diabetes patients with depression: a randomized double-blinded placebo-controlled clinical trial, BMC Complementary Medicine and Therapies (60 osób w wieku 20–65 lat z cukrzycą typu 2 i objawami depresji, 700 mg wyciągu dziennie lub placebo przez 12 tygodni, 44 osoby ukończyły; lepsze wyniki skal depresji i lęku, brak różnic w jakości snu). doi.org/10.1186/s12906-023-03978-x
  9. Noguchi-Shinohara M. i wsp., 2020, Safety and efficacy of Melissa officinalis extract containing rosmarinic acid in the prevention of Alzheimer’s disease progression, Scientific Reports (23 osoby z łagodnym otępieniem w chorobie Alzheimera, ekstrakt z 500 mg kwasu rozmarynowego dziennie lub placebo przez 24 tygodnie; brak istotnych różnic w pomiarach poznawczych, poprawa NPI-Q o 0,5 pkt wobec pogorszenia o 0,7 pkt przy placebo, p = 0,012; mała próba). doi.org/10.1038/s41598-020-73729-2

Grafika główna tego artykułu została przygotowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI).

Suplementy marki Świat Supli od 16,99 zł: witamina C za 16,99 zł, omega-3 za 27,99 zł – przejdź do sklepuSuplementy marki Świat Supli od 16,99 zł: witamina C za 16,99 zł, omega-3 za 27,99 zł – przejdź do sklepu
O autorze

Artykuły

Trener personalny z wykształcenia dietetyk, który od wielu lat pomaga budować zdrowe, silne i sprawne ciało. Specjalizuje się w kształtowaniu sylwetki oraz świadomej suplementacji, będącej jedną z jego największych pasji. Wierzy, że długie i pełne energii życie zaczyna się na talerzu, dlatego stawia na edukację, zdrowe nawyki i indywidualne podejście do każdego. Pokazuje, że trwałe efekty nie są dziełem przypadku, lecz połączeniem odpowiedniego treningu, odżywiania i konsekwencji.

Trener personalny i dietetyk

Powiązane wpisy
SuplementacjaSuplementy naturalne

Czystek: na co pomaga według badań, napar czy kapsułki i kiedy go nie pić

SuplementacjaSuplementy naturalne

Mleczko pszczele: właściwości według badań, dla kogo i jak wybrać

SuplementacjaSuplementy naturalne

Skrzyp polny: napar, surowiec czy ekstrakt? Krzemionka w porcji, bezpieczeństwo i jak wybrać