Tak, leki przeciwdepresyjne, zwłaszcza z grup SSRI (selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) i SNRI (inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny), często obniżają libido, utrudniają orgazm, a u mężczyzn także erekcję: w hiszpańskim badaniu 1022 leczonych pacjentów takie zaburzenia zgłosiło 59 procent z nich [1]. Ochotę na seks obniża też sama depresja, u 40-50 procent chorych jeszcze przed leczeniem [2]. Nie odstawiaj ani nie zmieniaj leku samodzielnie: lekarz może zmienić dawkę albo lek lub dodać leczenie, które w badaniach pomagało [3] [4]. W kryzysie dzwoń pod 800 70 2222 (całodobowo, bezpłatnie), a przy zagrożeniu życia na 112 [5].
Aktualizacja 14.10.2026: uwzględniono wyniki badań o wpływie leków przeciwdepresyjnych na ochotę, możliwości, które warto omówić z lekarzem, oraz miejsca, gdzie szukać pomocy.
Z suplementów u osób przyjmujących leki z grupy SSRI badano głównie szafran i macę. Dowody są wstępne: szafran poprawiał część wyników w dwóch małych badaniach z fluoksetyną, a maca w badaniu z kobietami nie różniła się od placebo w głównych wynikach, choć odsetek remisji był nieco wyższy, zwłaszcza po menopauzie [6] [7] [8]. Jeśli po poznaniu tych ograniczeń i rozmowie z lekarzem prowadzącym chcesz spróbować macy, wybierz sproszkowany korzeń, bo taką postać podawano w badaniach; skuteczności konkretnego preparatu nie potwierdzono [9].
Spis treści
Jeśli po rozmowie z lekarzem chcesz spróbować macy

1. Czy antydepresanty obniżają libido?
Tak, ale w różnym stopniu. W metaanalizie Serrettiego i Chiesy z 2009 r. częściej niż placebo zaburzenia seksualne wywoływały, w kolejności od największego wpływu: sertralina, wenlafaksyna, citalopram, paroksetyna, fluoksetyna, imipramina, fenelzyna, duloksetyna, escitalopram i fluwoksamina, a odsetek osób z zaburzeniami wynosił od 25,8 do 80,3 procent. Bupropion, mirtazapina, agomelatyna i moklobemid nie różniły się istotnie od placebo. Autorzy zaznaczają, że pacjenci rzadko sami mówią o tych objawach, jeśli nikt o nie nie zapyta [10].
Leki z grupy SSRI najmocniej wpływają na orgazm. W metaanalizie z 2026 r. zaburzenia orgazmu występowały przy nich ponad 3 razy częściej niż przy placebo (względne ryzyko RR 3,28; 95-procentowy przedział ufności od 2,33 do 4,60 pokazuje niepewność oszacowania). Dla pożądania różnica nie była istotna (RR 1,40; od 0,92 do 2,12), co nie dowodzi, że jej nie ma [11].
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Substancja (przykładowe nazwy handlowe) | Grupa | Zaburzenia w badaniu Montejo 2001, bez placebo | Wynik wobec placebo w metaanalizie 2009 |
|---|---|---|---|
| sertralina (Zoloft) [12] | SSRI | 62,9% (100/159) [1] | częściej niż placebo [10] |
| fluoksetyna (Bioxetin, Seronil) | SSRI | 57,7% (161/279) | częściej niż placebo [10] |
| paroksetyna | SSRI | 70,7% (147/208) | częściej niż placebo [10] |
| citalopram | SSRI | 72,7% (48/66) | częściej niż placebo [10] |
| escitalopram (Escitil, Elicea, Mozarin) | SSRI | nie badano | częściej niż placebo [10] |
| fluwoksamina | SSRI | 62,3% (48/77) | częściej niż placebo [10] |
| wenlafaksyna | SNRI | 67,3% (37/55) | częściej niż placebo [10] |
| duloksetyna | SNRI | nie badano | częściej niż placebo [10] |
| mirtazapina | inny mechanizm | 24,4% (12/49) | bez istotnej różnicy [10] |
| moklobemid | inny mechanizm | 3,9% (1/26) | bez istotnej różnicy [10] |
| bupropion | inny mechanizm | nie badano | bez istotnej różnicy [10] |
| agomelatyna | inny mechanizm | nie badano | bez istotnej różnicy [10] |
| wortioksetyna (Brintellix) | inny mechanizm | nie badano | nie oceniano; mniej zaburzeń niż po escitalopramie w badaniu zmiany leku [13] |
Odsetki z badania Montejo pochodzą z obserwacji bez placebo, a część pacjentów brała też leki uspokajające, więc nie są bezpośrednim porównaniem leków [1]. Pełne ostrzeżenia każdego leku, w tym o ciąży, karmieniu piersią, alkoholu, prowadzeniu pojazdów i interakcjach, są w ulotce; tabela ich nie zastępuje.
2. Depresja a libido: objaw choroby czy działanie leku?

Często jedno i drugie. W badaniu Kennedy’ego i współpracowników 134 osoby z dużą depresją, czyli z rozpoznaniem zaburzenia depresyjnego (ang. major depressive disorder, MDD), opisały swoje życie seksualne jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. Zmniejszone zainteresowanie seksem zgłosiło ponad 40 procent mężczyzn i 50 procent kobiet, obniżone podniecenie 40-50 procent, a trudności z orgazmem lub wytryskiem 15-20 procent. W badaniu nie było grupy osób bez depresji [2]. Leki serotoninergiczne mogą te sfery dodatkowo zaburzyć, dlatego warto rozdzielać oba źródła problemu [14].
Na ochotę wpływają też stres, lęk, problemy w związku, alkohol, antykoncepcja hormonalna, menopauza, leki na nadciśnienie i choroby przewlekłe, np. cukrzyca albo choroby serca [15]. O tym, jak przewlekły stres i kortyzol łączą się z ochotą, piszemy we wpisie o stresie a libido, a o spadku ochoty przy chorobach metabolicznych w tekście o cukrzycy typu 2 a libido. Jeśli przyjmujesz lek i podejrzewasz, że to on obniża ochotę, porozmawiaj z lekarzem [15]. Zapisz, kiedy zmiana się zaczęła: przed leczeniem, po jego rozpoczęciu czy po zwiększeniu dawki.
Część osób szuka pomocy w suplementach. Co z nich badano u osób przyjmujących SSRI, opisujemy w sekcji 7, a preparaty z macą sklep prowadzi w dziale DAA i pozostałe.
3. Które antydepresanty rzadziej obniżają libido?
W metaanalizie z 2009 r. bupropion, mirtazapina, agomelatyna i moklobemid nie różniły się od placebo. Sieciowa metaanaliza z 2014 r. przy niskiej sile dowodów wskazała mniejsze ryzyko dla bupropionu niż dla niektórych innych leków, a większe dla escitalopramu i paroksetyny [10] [16]. W badaniu 447 dorosłych z zaburzeniami po citalopramie, paroksetynie lub sertralinie zmiana na wortioksetynę poprawiła funkcje seksualne po 8 tygodniach bardziej niż zmiana na escitalopram (8,8 wobec 6,6 punktu w kwestionariuszu CSFQ-14), przy podobnej skuteczności przeciwdepresyjnej; badanie przygotowali autorzy z firmy produkującej wortioksetynę [13].
Lek o mniejszym wpływie na libido nie jest automatycznie lepszy. Główne grupy leków działają na depresję podobnie, ale różnią się działaniami niepożądanymi, a wybór należy do lekarza [3]. Trazodon (w Polsce m.in. Trittico CR i Trittico XR) rzadko powoduje długotrwały, bolesny wzwód, czyli priapizm; co wtedy zrobić, opisujemy w sekcji 10 [17] [12].
Wspólne ostrzeżenia dla leków przeciwdepresyjnych: alkohol może nasilać objawy i senność; problemy mogą wywołać też niektóre inne leki, np. przeciwzapalne z grupy NLPZ, inne leki przeciwdepresyjne, konopie i dziurawiec. Na początku leczenia u części osób pojawiają się myśli samobójcze, najczęściej do 24. roku życia; co wtedy zrobić, opisujemy w sekcji 10. O stosowaniu w ciąży i podczas karmienia piersią decyduje się z lekarzem [3].
4. Antydepresanty a libido u kobiet i u mężczyzn
U kobiet leki przeciwdepresyjne mogą obniżać ochotę, utrudniać orgazm i powodować suchość pochwy, a u mężczyzn utrudniać uzyskanie lub utrzymanie erekcji i opóźniać wytrysk [3] [4]. W badaniu Montejo zaburzenia zgłaszało 62,4 procent mężczyzn i 56,9 procent kobiet, ale u kobiet były one bardziej nasilone; około 40 procent wszystkich pacjentów źle je znosiło [1].
Zaburzenia erekcji to objaw, nie choroba. Według wytycznych Europejskiego Towarzystwa Urologicznego (EAU) z 2026 r. mają one wspólne czynniki ryzyka z chorobami serca i naczyń i istotnie zwiększają ryzyko choroby wieńcowej oraz udaru, dlatego nie zrzucaj ich z góry na lek [18]. U kobiet przy suchości i bólu trzeba też wziąć pod uwagę np. menopauzę [15].
5. Jak zwiększyć libido przy antydepresantach: co omówić z lekarzem
Najpierw: nie przerywaj leku nagle. Po poprawie lek zwykle przyjmuje się co najmniej 6 miesięcy, a dawkę zmniejsza się stopniowo przez tygodnie lub miesiące, bo odstawienie może dawać objawy podobne do nawrotu choroby [3]. Przegląd Cochrane z 2013 r. (23 badania, 1886 osób) i nowsze analizy wskazują opcje, które lekarz może rozważyć:
- Odczekanie kilku tygodni, bo wiele działań niepożądanych słabnie, choć problemy seksualne bywają trwalsze [3].
- Zmniejszenie dawki albo zmiana leku. Badań z randomizacją nad zmianą na obecnie dostępne leki jest mało; wyjątkiem jest opisane wyżej badanie z wortioksetyną [4] [13].
- U mężczyzn dodanie leku z grupy inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 (PDE5), np. sildenafilu lub tadalafilu: w 4 badaniach poprawiały erekcję bardziej niż placebo [4]. Takich leków nie wolno łączyć z azotanami, dlatego dobiera je lekarz po ocenie serca i innych leków [18].
- U kobiet dodanie bupropionu w postaci o przedłużonym uwalnianiu (SR) 150 mg 2 razy dziennie. Przegląd z 2025 r. objął 11 badań z placebo różnych metod (859 kobiet), ale wynik dla bupropionu pochodzi z metaanalizy tylko 2 badań: poprawiał pożądanie, podniecenie i orgazm wobec placebo, nie zmieniając objawów depresji, przy niskiej pewności dowodów [19]. O takim leczeniu decyduje lekarz.
Przerwy w przyjmowaniu leku, np. na weekend, przegląd Cochrane z 2013 r. wymieniał jako niezbadane w próbach z randomizacją [4]. Później w Iranie przeprowadzono dwa małe, otwarte badania z randomizacją trwające 8 tygodni, z lekami z grupy SSRI innymi niż fluoksetyna: u kobiet (2023 r., 50 ukończyło) pomijano lek w czwartki i piątki, a u mężczyzn (2024 r., 63 osoby, 50 ukończyło) w weekend. W obu funkcja seksualna poprawiła się bardziej niż przy stałym przyjmowaniu, bez poważnych działań niepożądanych w czasie badania, ale autorzy podkreślają potrzebę dalszych badań, a tak krótkie próby nie pokazują, czy ta metoda jest bezpieczna przez dłuższy czas [20] [21]. Dowody są więc ograniczone i nie wolno robić takich przerw samodzielnie: każdą zmianę sposobu przyjmowania leku ustala lekarz [3]. Na wizytę zabierz listę wszystkich leków i suplementów oraz opis, czego dotyczy problem: ochoty, podniecenia, orgazmu czy erekcji.
6. Co możesz zrobić sam
W badaniu Lorenz i Meston z 2014 r. 52 kobiety z działaniami niepożądanymi leków przeciwdepresyjnych ćwiczyły 3 razy w tygodniu, przez 3 tygodnie tuż przed aktywnością seksualną i przez 3 w innym czasie. Ćwiczenia tuż przed poprawiały pożądanie, a regularne planowanie zbliżeń poprawiało orgazm; satysfakcja się nie zmieniła [22].
- Ruszaj się codziennie, rzuć palenie i dbaj o masę ciała; to zalecenia NHS przy zaburzeniach erekcji [23].
- Unikaj alkoholu: przy lekach przeciwdepresyjnych może nasilać objawy depresji, senność i zawroty głowy. Czy przy twoim leku dopuszczalna jest jakakolwiek ilość, sprawdź w ulotce i zapytaj lekarza lub farmaceutę [3].
- Rozważ psychoterapię: przy depresji obok leków stosuje się terapię poznawczo-behawioralną, a przy problemach w związku terapię par [15].
- Wyjaśnij partnerowi, że spadek ochoty może wiązać się z depresją lub leczeniem i sam w sobie nie oznacza braku zainteresowania partnerem; wspólna wizyta u seksuologa bywa łatwiejsza niż domysły.
7. Suplementy przy antydepresantach: szafran, maca i miłorząb
Badania suplementów w tym problemie są małe, a większe przeglądy łączą je z lekami. W przeglądzie 57 badań 33 różnych interwencji farmakologicznych, w tym leków, np. sildenafilu i mirtazapiny, oraz macy, skuteczność zgłaszało 70 procent badań otwartych i tylko 22 procent badań z placebo [24]. Te odsetki dotyczą całego zbioru, nie samych suplementów, ale pokazują, że wyniki bez grupy placebo trzeba czytać ostrożnie. Przegląd z 2026 r. uznaje sygnał dla szafranu za najspójniejszy, dla macy za węższy, a całość za wstępną [14].
7.1. Szafran
W irańskim badaniu Modabbernii 36 mężczyzn z depresją ustabilizowaną na fluoksetynie dostawało 15 mg szafranu 2 razy dziennie albo placebo przez 4 tygodnie; 30 ukończyło badanie. Szafran poprawiał erekcję i satysfakcję ze stosunku, ale nie pożądanie i orgazm [6]. W badaniu Kashani 38 kobiet przyjmujących fluoksetynę 40 mg dostawało 30 mg szafranu dziennie albo placebo przez 4 tygodnie; u 34 analizowanych poprawiło się podniecenie, nawilżenie i ból, bez zmiany pożądania i orgazmu [7]. Więcej o dowodach i bezpieczeństwie piszemy w tekście o szafranie jako suplemencie; nie dodawaj go do leków przeciwdepresyjnych bez zgody lekarza.
7.2. Maca
W pilotażowym badaniu z 2008 r. 20 osób w remisji depresji (17 kobiet) przyjmowało 1,5 albo 3 g macy dziennie bez grupy placebo; poprawa wystąpiła w grupie 3 g [25]. W badaniu z placebo z 2015 r. 45 kobiet z zaburzeniami po SSRI lub SNRI dostawało 3 g sproszkowanego korzenia maca dziennie albo placebo przez 12 tygodni. W analizie 42 kobiet średnia poprawa nie różniła się istotnie od placebo, a remisję według skali ASEX osiągnęło 9,5 procent przy macie i 4,8 procent przy placebo; lepsze wyniki wiązały się z wiekiem po menopauzie [8]. Badanie z placebo objęło tylko kobiety, więc jego wyniku nie przenosimy na mężczyzn.
Maca może zaburzać oznaczenia testosteronu, a przy nowotworach hormonozależnych, w ciąży i podczas karmienia piersią najpierw trzeba porozmawiać z lekarzem [26].
7.3. Miłorząb
W badaniu Kanga 37 osób przyjmowało miłorząb albo placebo przez 2 miesiące i nie było istotnej różnicy; poprawa wystąpiła w obu grupach [27]. Przegląd z 2026 r. opisuje wyniki jako niespójne i zwraca uwagę na ryzyko interakcji [14].
7.4. Jeśli chcesz spróbować macy: który produkt
Jeśli po poznaniu tych wyników i za zgodą lekarza prowadzącego chcesz spróbować macy, wybierz Purella Maca BIO: to sproszkowany korzeń, czyli postać podawana w badaniach z SSRI. Skuteczności tego produktu nie potwierdzono, a karta zaleca 1 łyżeczkę dziennie bez podania masy łyżeczki, więc nie da się jej przeliczyć na 3 g z badania [9] [8]. Jeśli wolisz kapsułki, BioTechUSA MACA zawiera 1500 mg wyciągu z korzenia w 2 kapsułkach; to inna postać niż w badaniach, więc ich wyników nie przenosimy na ten produkt [28].
Dla kogo: dla dorosłej osoby, która po rozmowie z lekarzem prowadzącym chce spróbować macy. W badaniach z SSRI podawano sproszkowany korzeń, ale skuteczności tego produktu nie potwierdzono, a w badaniu z placebo średnia poprawa nie różniła się istotnie od placebo [8].
Według karty produktu skład to 100 procent sproszkowanego korzenia maca bio, a zalecana porcja to 1 łyżeczka dziennie; karta nie podaje masy łyżeczki. Opakowanie ma 28 g, a cena z karty to 2,99 zł [9].
Alergeny: karta sklepu nie podaje informacji o alergenach; przed zakupem sprawdź etykietę, a przy ciężkiej alergii zapytaj producenta [9].
Leki i zdrowie: jeśli przyjmujesz lek przeciwdepresyjny albo inne leki stałe, uzgodnij macę z lekarzem prowadzącym. Maca może zaburzać oznaczenia testosteronu, a przy nowotworach hormonozależnych, np. piersi lub macicy, najpierw porozmawiaj z lekarzem [26]. Nie przekraczaj zalecanej porcji i przechowuj produkt w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Nie stosuj go w ciąży; w okresie karmienia piersią zapytaj lekarza.
Dla kogo: dla dorosłej osoby, która woli kapsułki i po rozmowie z lekarzem chce spróbować macy. To wyciąg z korzenia, a nie sproszkowany korzeń z badań, więc wyników badań nie przenosimy na ten produkt; jego skuteczności nie potwierdzono [28] [8].
Według karty produktu porcja 2 kapsułek zawiera 1500 mg wyciągu z korzenia maca, a karta nie podaje stopnia ekstrakcji; zalecane są 2 kapsułki dziennie, więc opakowanie 60 kapsułek wystarcza na 30 dni przy cenie z karty 48,99 zł [28].
Alergeny: karta sklepu nie podaje informacji o alergenach; przed zakupem sprawdź etykietę, a przy ciężkiej alergii zapytaj producenta [28].
Leki i zdrowie: jeśli przyjmujesz lek przeciwdepresyjny albo inne leki stałe, uzgodnij macę z lekarzem prowadzącym. Maca może zaburzać oznaczenia testosteronu, a przy nowotworach hormonozależnych, np. piersi lub macicy, najpierw porozmawiaj z lekarzem [26]. Nie przekraczaj zalecanej porcji i przechowuj produkt w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Nie stosuj go w ciąży; w okresie karmienia piersią zapytaj lekarza.
Maca w sklepie Świat Supli
Produkty opisane wyżej; skuteczności żadnego z nich nie potwierdzono, a stosowanie przy lekach uzgodnij z lekarzem. Ceny i dostępność: odczyt ze sklepu 13.10.2026.


8. Czego nie łączyć z lekami przeciwdepresyjnymi?
Nie dodawaj do leku przeciwdepresyjnego bez zgody lekarza środków działających na serotoninę: dziurawca, SAMe, L-tryptofanu ani 5-HTP, który bywa sprzedawany jako naturalna alternatywa leków przeciwdepresyjnych [3] [29] [30]. Połączenie dwóch takich substancji może wywołać zespół serotoninowy, zwykle po dodaniu nowego środka albo zmianie dawki [31] [32]. Inne pary, których lepiej unikać, zebraliśmy we wpisie jakich suplementów nie łączyć.
9. Czy libido wróci po odstawieniu leku?
U części osób problemy seksualne utrzymują się po odstawieniu leku [3]. W 2019 r. Europejska Agencja Leków zaleciła dopisanie do ulotek leków z grup SSRI i SNRI ostrzeżenia, że w niektórych przypadkach objawy trwały po zakończeniu leczenia [33]. Jak często, nie wiadomo dokładnie: we wstecznej analizie danych 12 302 izraelskich mężczyzn w wieku 21-49 lat trwałe zaburzenia erekcji oszacowano na 1 przypadek na 216 leczonych, mierząc je wykupieniem leków na erekcję [34]. Nie odstawiaj leku na próbę; plan zakończenia leczenia ustal z lekarzem [3].
10. Kiedy do lekarza, urologa, ginekologa lub seksuologa, a kiedy dzwonić na 112?
10.1. Dzwoń na 112, gdy:
- czyjeś życie jest zagrożone, np. po poważnym samouszkodzeniu albo przedawkowaniu leków, albo nie czujesz, że możesz zapewnić bezpieczeństwo sobie lub innym [35];
- ktoś po przyjęciu dużej ilości leków nie reaguje albo ma drgawki. Jeśli osoba nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację według wskazówek dyspozytora. Jeśli jest nieprzytomna, ale oddycha prawidłowo, ułóż ją w pozycji bocznej i stale kontroluj oddech; nie wywołuj wymiotów i nie podawaj nic do picia [36];
- po dodaniu nowego leku lub preparatu pojawi się wysoka gorączka, sztywność mięśni, splątanie albo drgawki, bo to mogą być objawy ciężkiego zespołu serotoninowego [32] [31];
- wzwód trwa dłużej niż 3-4 godziny (przy niedokrwistości sierpowatokrwinkowej dłużej niż godzinę); wtedy dzwoń na 112 albo jedź na SOR, ale nie prowadź sam [37].
10.2. Telefon wsparcia, gdy przeżywasz kryzys
Gdy nie radzisz sobie albo masz myśli samobójcze, dzwoń do Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym: 800 70 2222, całodobowo i bezpłatnie, albo pod 116 123 [5].
10.3. Niezwłocznie do lekarza albo na SOR, gdy:
- po połączeniu leku przeciwdepresyjnego z innym środkiem działającym na serotoninę pojawi się drżenie, silne pocenie się, biegunka, kołatanie serca albo pobudzenie [32];
- na początku leczenia pojawią się nowe myśli samobójcze albo chęć samookaleczenia [3].
10.4. Umów wizytę, gdy:
- zmiany po leku są uciążliwe albo chcesz zmienić leczenie: lekarz prowadzący, rodzinny albo psychiatra [15] [3];
- problemy z erekcją się powtarzają: lekarz rodzinny lub urolog sprawdzi m.in. ciśnienie, cukier i cholesterol [23] [18];
- pojawia się suchość pochwy albo objawy menopauzy: ginekolog [15];
- spadek ochoty obciąża związek: seksuolog lub terapeuta par [15];
- obniżony nastrój, brak radości albo zmiany snu i apetytu trwają przez większość dnia, prawie codziennie, dłużej niż 2 tygodnie [38].
11. Najczęstsze pytania
11.1. Które antydepresanty nie obniżają libido?
W metaanalizie bupropion, mirtazapina, agomelatyna i moklobemid nie różniły się istotnie od placebo, ale żaden lek nie daje gwarancji, a wybór należy do lekarza [10] [3].
11.2. Sertralina a libido: czy Zoloft obniża ochotę?
Może. Zoloft zawiera sertralinę [12], która w metaanalizie była na czele listy leków najczęściej wywołujących zaburzenia seksualne; w badaniu Montejo zgłosiło je 62,9 procent leczonych [10] [1].
11.3. Escitalopram a libido: Escitil, Elicea, Mozarin
Escitil, Elicea i Mozarin zawierają escitalopram [12]. W metaanalizie wywoływał on zaburzenia seksualne częściej niż placebo, a w analizie sieciowej należał do leków o większym ryzyku [10] [16].
11.4. Fluoksetyna a libido: Bioxetin, Seronil
Bioxetin i Seronil zawierają fluoksetynę [12]. W badaniu Montejo zaburzenia zgłosiło 57,7 procent leczonych fluoksetyną (161 z 279) [1].
11.5. Wenlafaksyna i duloksetyna (SNRI) a libido
Obie należą do grupy SNRI (inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny) i w metaanalizie wywoływały zaburzenia częściej niż placebo; przy wenlafaksynie w badaniu Montejo zgłosiło je 67,3 procent leczonych [10] [1].
11.6. Czy Trittico wpływa na popęd seksualny?
Trittico zawiera trazodon [12]. W opisanych metaanalizach go nie oceniano; wśród rzadkich, poważnych działań jest długotrwały, bolesny wzwód, który przy czasie dłuższym niż 3-4 godziny wymaga telefonu na 112 [17] [37].
11.7. Czy po antydepresantach może pojawić się impotencja?
Leki przeciwdepresyjne, np. SSRI, należą do polekowych przyczyn zaburzeń erekcji, ale ich przyczyną mogą być też choroby serca i naczyń, dlatego powtarzający się problem wymaga oceny lekarza [18] [23].
12. Podsumowanie
- Leki z grup SSRI i SNRI często obniżają libido i utrudniają orgazm, rzadziej bupropion, mirtazapina, agomelatyna i moklobemid [10] [11].
- Libido obniża też sama depresja, więc nie każdy spadek ochoty jest działaniem leku [2].
- Nie odstawiaj leku sam; z lekarzem omów dawkę, zmianę leku, leki na erekcję albo bupropion u kobiet [3] [4] [19].
- Szafran i maca mają tylko wstępne dowody; maca nie różniła się od placebo w głównych wynikach, a decyzję o każdym preparacie podejmij z lekarzem [8] [14].
- W kryzysie 800 70 2222 albo 116 123, przy zagrożeniu życia 112 [5]. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
13. Źródła
- Montejo A.L., Llorca G., Izquierdo J.A., Rico-Villademoros F., 2001, Incidence of sexual dysfunction associated with antidepressant agents: a prospective multicenter study of 1022 outpatients, Journal of Clinical Psychiatry 62 Suppl 3:10-21 (badanie prospektywne, otwarte, bez grupy placebo; 1022 dorosłych z wcześniej prawidłową funkcją seksualną, 610 kobiet i 412 mężczyzn, leczonych lekami przeciwdepresyjnymi, części z nich podawano też benzodiazepiny; specjalny kwestionariusz; zaburzenia u 59,1 procent (604/1022): fluoksetyna 57,7 procent (161/279), sertralina 62,9 procent (100/159), fluwoksamina 62,3 procent (48/77), paroksetyna 70,7 procent (147/208), citalopram 72,7 procent (48/66), wenlafaksyna 67,3 procent (37/55), mirtazapina 24,4 procent (12/49), moklobemid 3,9 procent (1/26); mężczyźni 62,4 procent, kobiety 56,9 procent, u kobiet większe nasilenie; ok. 40 procent źle znosiło te objawy; odczyt streszczenia 13.10.2026): PubMed
- Kennedy S.H., Dickens S.E., Eisfeld B.S., Bagby R.M., 1999, Sexual dysfunction before antidepressant therapy in major depression, Journal of Affective Disorders 56(2-3):201-208 (134 osoby z dużą depresją przed leczeniem przeciwdepresyjnym, 55 mężczyzn i 79 kobiet; zmniejszone zainteresowanie seksem zgłosiło ponad 40 procent mężczyzn i 50 procent kobiet; obniżone pobudzenie 40-50 procent, trudności z orgazmem lub wytryskiem 15-20 procent; bez grupy osób bez depresji; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- NHS, Antidepressants, strona przejrzana 12.06.2025 (częste działania niepożądane, m.in. problemy seksualne: mniejsza ochota, trudność z orgazmem, suchość pochwy, trudność z uzyskaniem lub utrzymaniem erekcji, u części osób utrzymujące się po odstawieniu; wiele objawów słabnie po kilku tygodniach; po poprawie lek zwykle przez co najmniej 6 miesięcy; nie przerywać nagle ani bez rozmowy z lekarzem, dawkę zmniejsza się stopniowo przez tygodnie lub miesiące; objawy odstawienia; myśli samobójcze na początku leczenia, zwłaszcza do 24 lat, wymagają natychmiastowego kontaktu z lekarzem; alkohol, NLPZ, inne leki przeciwdepresyjne, konopie i dziurawiec mogą powodować problemy; ciąża i karmienie: decyzja z lekarzem; odczyt 13.10.2026): nhs.uk
- Taylor M.J., Rudkin L., Bullemor-Day P. i wsp., 2013, Strategies for managing sexual dysfunction induced by antidepressant medication, Cochrane Database of Systematic Reviews (5):CD003382 (23 badania z randomizacją, 1886 osób; u mężczyzn sildenafil (3 badania, 255 osób) i tadalafil (1 badanie, 54 osoby) poprawiały erekcję bardziej niż placebo; u kobiet efekt sildenafilu niepewny; bupropion 150 mg 2 razy dziennie korzystniejszy od placebo w skalach (3 badania), 150 mg raz dziennie bez istotnej różnicy; inne dodatki bez istotnej poprawy; brak badań z randomizacją nad zmianą na obecnie dostępne leki, terapią psychologiczną i przerwami w przyjmowaniu leku; nie stwierdzono pogorszenia objawów psychicznych, choć małe próby tego nie wykluczają; stan wyszukiwania do 1.01.2013, brak badań dotyczy tej daty; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- Ministerstwo Zdrowia, Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną, gov.pl (osoba dorosła może zgłosić się do punktu zgłoszeniowo-koordynacyjnego centrum zdrowia psychicznego bez skierowania i bez rejestracji; poza obszarem centrum porady psychiatry w poradni zdrowia psychicznego, informacja o placówkach pod numerem Telefonicznej Informacji Pacjenta 800 190 590; Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym: całodobowo i bezpłatnie 800 70 2222; telefon wsparcia emocjonalnego 116 123; telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111; odczyt 13.10.2026): gov.pl
- Modabbernia A., Sohrabi H., Nasehi A.A. i wsp., 2012, Effect of saffron on fluoxetine-induced sexual impairment in men: randomized double-blind placebo-controlled trial, Psychopharmacology 223(4):381-388 (36 żonatych mężczyzn z dużą depresją ustabilizowaną na fluoksetynie, 30 ukończyło; szafran 15 mg 2 razy dziennie albo placebo przez 4 tygodnie; większa poprawa erekcji i satysfakcji ze stosunku niż przy placebo, bez różnicy w pożądaniu i orgazmie; prawidłowa erekcja u 9 z 15 wobec 1 z 15; działania niepożądane podobnie często; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- Kashani L., Raisi F., Saroukhani S. i wsp., 2013, Saffron for treatment of fluoxetine-induced sexual dysfunction in women: randomized double-blind placebo-controlled study, Human Psychopharmacology 28(1):54-60 (38 kobiet z dużą depresją ustabilizowaną na fluoksetynie 40 mg dziennie, 34 w analizie; szafran 30 mg dziennie albo placebo przez 4 tygodnie; poprawa wyniku FSFI, pobudzenia, nawilżenia i bólu wobec placebo, bez różnicy w pożądaniu, satysfakcji i orgazmie; działania niepożądane podobnie często; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- Dording C.M., Schettler P.J., Dalton E.D. i wsp., 2015, A double-blind placebo-controlled trial of maca root as treatment for antidepressant-induced sexual dysfunction in women, Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine 2015:949036 (45 kobiet w remisji depresji, z zaburzeniami seksualnymi po SSRI lub SNRI, średni wiek 41,5 roku; sproszkowany korzeń maca 3 g dziennie albo placebo przez 12 tygodni; 42 w analizie, 30 przed i 12 po menopauzie; średnia poprawa w skalach ASEX i MGH-SFQ nie różniła się istotnie od placebo ani w całej grupie, ani w podgrupach; remisja według ASEX 9,5 wobec 4,8 procent; wyższe odsetki remisji przy macie wiązały się z wiekiem pomenopauzalnym; 3 osoby przerwały z powodu działań niepożądanych, m.in. objawów grypopodobnych i wymiotów, trudnych do przypisania macie; odczyt pełnego tekstu 13.10.2026): doi.org, PubMed
- Purella Maca BIO 28 g, karta produktu w sklepie Świat Supli, swiatsupli.pl, p13522 (skład: 100 procent sproszkowany korzeń maca bio; zalecany sposób użycia: 1 łyżeczka dziennie; karta nie podaje masy łyżeczki ani informacji o alergenach; ostrzeżenie sklepu o ciąży; odczyt 13.10.2026)
- Serretti A., Chiesa A., 2009, Treatment-emergent sexual dysfunction related to antidepressants: a meta-analysis, Journal of Clinical Psychopharmacology 29(3):259-266 (metaanaliza badań z bezpośrednim pytaniem i kwestionariuszami, u osób bez wcześniejszych zaburzeń; częściej niż przy placebo, w kolejności od największego wpływu: sertralina, wenlafaksyna, citalopram, paroksetyna, fluoksetyna, imipramina, fenelzyna, duloksetyna, escitalopram, fluwoksamina, z częstością od 25,8 do 80,3 procent; bez istotnej różnicy wobec placebo: agomelatyna, amineptyna, bupropion, moklobemid, mirtazapina, nefazodon; ograniczenia: włączenie badań otwartych i różne skale; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- Dagostin Ferraz S., Kuyunga L., Rech P., Rodrigues Uggioni M.L., 2026, Sexual dysfunction associated with selective serotonin reuptake inhibitors in adults with depression: a systematic review and meta-analysis, European Journal of Clinical Pharmacology 82(3) (badania z randomizacją do czerwca 2025, 13 w przeglądzie, 6 w metaanalizach; wobec placebo zaburzenia orgazmu: RR 3,28, 95-procentowy przedział ufności 2,33-4,60, pewność wysoka; mniejsza satysfakcja seksualna RR 1,21 (1,11-1,32); spadek pożądania bez istotnej różnicy, RR 1,40 (0,92-2,12); odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- Rejestr Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl, wyszukiwanie po nazwie (Bioxetin i Seronil: fluoksetyna; Escitil, Elicea i Mozarin: escitalopram; Zoloft: sertralina; Brintellix: wortioksetyna; Trittico CR i Trittico XR: trazodon; odczyt 13.10.2026): rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl
- Jacobsen P.L., Mahableshwarkar A.R., Chen Y. i wsp., 2015, Effect of Vortioxetine vs. Escitalopram on Sexual Functioning in Adults with Well-Treated Major Depressive Disorder Experiencing SSRI-Induced Sexual Dysfunction, Journal of Sexual Medicine 12(10):2036-2048 (dorośli z dobrze leczoną depresją i zaburzeniami seksualnymi po citalopramie, paroksetynie lub sertralinie; zmiana na wortioksetynę (225 osób) albo escitalopram (222 osoby) na 8 tygodni; poprawa w kwestionariuszu CSFQ-14 o 8,8 wobec 6,6 punktu, p = 0,013; skuteczność przeciwdepresyjna podobna; autorzy z firmy produkującej wortioksetynę; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- Liu X., Sun Z., Gao J. i wsp., 2026, Plant-derived bioactives in depression-related and antidepressant-associated sexual dysfunction: a narrative review, Frontiers in Nutrition 13:1894055 (przegląd narracyjny do czerwca 2026; najspójniejszy sygnał dla szafranu z małych badań z randomizacją u kobiet i mężczyzn na fluoksetynie; węższy sygnał dla macy u kobiet na SSRI lub SNRI, zwłaszcza po menopauzie; miłorząb z niespójnymi wynikami i ryzykiem interakcji; dowody wstępne, bez potwierdzonej skuteczności; odczyt streszczenia 13.10.2026): PubMed
- NHS, Low sex drive (loss of libido), strona przejrzana 26.05.2026 (przyczyny m.in. problemy w związku, stres, lęk, depresja, zaburzenia erekcji i suchość pochwy, menopauza, leki, w tym przeciwdepresyjne i na nadciśnienie, antykoncepcja hormonalna, alkohol, choroby przewlekłe; do lekarza, gdy martwi cię spadek ochoty lub podejrzewasz wpływ leku; leczenie zależy od przyczyny, przy depresji leki przeciwdepresyjne lub terapia poznawczo-behawioralna; odczyt 13.10.2026): nhs.uk
- Reichenpfader U., Gartlehner G., Morgan L.C. i wsp., 2014, Sexual dysfunction associated with second-generation antidepressants in patients with major depressive disorder: results from a systematic review with network meta-analysis, Drug Safety 37(1):19-31 (63 badania, ponad 26 000 leczonych; bupropion z istotnie mniejszym ryzykiem niż niektóre inne leki, escitalopram i paroksetyna z większym; szerokie przedziały wiarygodności, siła dowodów oceniona jako niska, nie da się precyzyjnie oszacować ryzyka dla konkretnego leku; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- NHS, Trazodone, strona przejrzana 2.07.2026 (rzadkie poważne działania niepożądane: reakcja anafilaktyczna, długotrwały bolesny wzwód (priapizm), zaburzenia krwi, myśli samobójcze; nie przerywać nagle; odczyt 13.10.2026): nhs.uk
- European Association of Urology, EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, wydanie 2026, rozdział Management of Erectile Dysfunction (zaburzenia erekcji mają wspólne czynniki ryzyka z chorobami sercowo-naczyniowymi i istotnie zwiększają ryzyko chorób serca i naczyń, choroby wieńcowej, udaru i zgonu; to objaw, nie choroba, który wymaga oceny przyczyny; wśród przyczyn polekowych leki przeciwdepresyjne, np. SSRI; azotany i donory tlenku azotu to bezwzględne przeciwwskazanie do inhibitorów PDE5; odczyt 13.10.2026): uroweb.org
- de Aquino A.C.Q. i wsp., 2025, Pharmacological treatment of antidepressant-induced sexual dysfunction in women: A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials, Clinics (Sao Paulo) 80:100602 (przegląd: 11 badań z placebo, 859 kobiet w wieku 28-48 lat, wyszukiwanie do 3.07.2024; badano m.in. bupropion, macę, szafran, sildenafil i testosteron; do metaanalizy weszły 2 badania; bupropion SR 150 mg 2 razy dziennie poprawiał pożądanie, pobudzenie i orgazm wobec placebo, bez wpływu na objawy depresji; jakość dowodów niska; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- Lalegani E., Eissazade N., Shalbafan M., Salehian R., 2023, Safety and Efficacy of Drug Holidays for Women with Sexual Dysfunction Induced by Selective Serotonin Reuptake Inhibitors (SSRIs) Other than Fluoxetine: An Open-Label Randomized Clinical Trial, Brain Sciences 13(10):1397 (otwarte badanie z randomizacją, 8 tygodni; zamężne kobiety 18-50 lat z zaburzeniami seksualnymi przy SSRI innych niż fluoksetyna; grupa przerw nie przyjmowała leku w czwartki i piątki, kontrola przyjmowała lek stale; 50 ukończyło; poprawa pobudzenia, pożądania, orgazmu, satysfakcji, nawilżenia i wyniku ogólnego FSFI; zdrowie psychiczne GHQ-28 bez różnicy między grupami; bez poważnych działań niepożądanych w 8 tygodniach; autorzy: potrzebne dalsze badania; odczyt streszczenia 14.10.2026): doi.org, PubMed
- Alipour-Kivi A., Eissazade N., Shariat S.V., Salehian R., 2024, The effect of drug holidays on sexual dysfunction in men treated with selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) other than fluoxetine: an 8-week open-label randomized clinical trial, BMC Psychiatry 24(1):67 (otwarte badanie z randomizacją w 2 ośrodkach w Teheranie, 8 tygodni; żonaci mężczyźni 18-50 lat z zaburzeniami seksualnymi przy SSRI innych niż fluoksetyna; 63 osoby, przerwy w weekend (32) albo stałe przyjmowanie (31), 50 ukończyło; poprawa erekcji, wytrysku, satysfakcji i wyniku ogólnego MSHQ; bez istotnej zmiany zdrowia psychicznego GHQ-28 i bez poważnych działań niepożądanych; autorzy: potrzebne dalsze badania; odczyt streszczenia 14.10.2026): doi.org, PubMed
- Lorenz T.A., Meston C.M., 2014, Exercise improves sexual function in women taking antidepressants: results from a randomized crossover trial, Depression and Anxiety 31(3):188-195 (52 kobiety z działaniami niepożądanymi leków przeciwdepresyjnych; badanie krzyżowe: 3 tygodnie ćwiczeń 3 razy w tygodniu bezpośrednio przed aktywnością seksualną i 3 tygodnie ćwiczeń w innym czasie; ćwiczenia tuż przed poprawiały pożądanie, a u kobiet z zaburzeniami na początku także ogólną funkcję seksualną; regularne planowanie aktywności poprawiało orgazm; bez zmiany satysfakcji; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- NHS, Erectile dysfunction (impotence), strona przejrzana 28.07.2023 (częste, zwłaszcza po 40. roku życia; bywa działaniem niepożądanym leków; gdy powtarza się, może wynikać z nadciśnienia, wysokiego cholesterolu, cukrzycy, depresji, lęku lub zaburzeń hormonalnych; pomaga redukcja masy ciała, rzucenie palenia, zdrowa dieta, codzienny ruch, mniej stresu, nie więcej niż 14 jednostek alkoholu tygodniowo; do lekarza, gdy problem się powtarza; odczyt 13.10.2026): nhs.uk
- Luft M.J., Dobson E.T., Levine A., Croarkin P.E., 2021, Pharmacologic interventions for antidepressant-induced sexual dysfunction: a systematic review and network meta-analysis of trials using the Arizona sexual experience scale, CNS Spectrums (publikacja online) (57 badań, 33 interwencje, 3108 osób; skuteczność zgłaszało 70 procent badań otwartych i 22 procent badań z placebo; w analizie z badaniami jednoramiennymi odpowiedź częstsza m.in. przy sildenafilu, macie i mirtazapinie, ale bez istotności statystycznej; wiele badań wskazuje na korzyść sildenafilu; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- Dording C.M., Fisher L., Papakostas G. i wsp., 2008, A double-blind, randomized, pilot dose-finding study of maca root (L. meyenii) for the management of SSRI-induced sexual dysfunction, CNS Neuroscience and Therapeutics 14(3):182-191 (20 osób w remisji depresji, 17 kobiet; 1,5 albo 3 g macy dziennie, bez grupy placebo; 10 ukończyło, 16 w analizie; poprawa w skalach w grupie 3 g, w grupie 1,5 g bez istotnej poprawy; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center, About Herbs: Maca (roślina z rodziny kapustowatych, jadana i stosowana w Peru; zgłaszano m.in. zmiany cyklu, skurcze, dolegliwości żołądkowe i bezsenność; może zaburzać oznaczenia testosteronu; przy nowotworach hormonozależnych, np. piersi lub macicy, oraz w ciąży i podczas karmienia piersią najpierw rozmowa z lekarzem; odczyt 13.10.2026): mskcc.org
- Kang B.J., Lee S.J., Kim M.D., Cho M.J., 2002, A placebo-controlled, double-blind trial of Ginkgo biloba for antidepressant-induced sexual dysfunction, Human Psychopharmacology 17(6):279-284 (37 osób, miłorząb (19) albo placebo (18) przez 2 miesiące; bez istotnej różnicy wobec placebo po 2, 4 i 8 tygodniach; poprawa w obu grupach; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- BioTechUSA MACA 60 kapsułek, karta produktu w sklepie Świat Supli, swiatsupli.pl, p3321 (porcja 2 kapsułki: wyciąg z korzenia maca 1500 mg; 2 kapsułki dziennie; karta nie podaje stopnia ekstrakcji ani informacji o alergenach; ostrzeżenie sklepu o ciąży; odczyt 13.10.2026)
- National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH), S-Adenosyl-L-Methionine (SAMe): In Depth (SAMe może wchodzić w interakcje z lekami i suplementami zwiększającymi poziom serotoniny, np. lekami przeciwdepresyjnymi, L-tryptofanem i dziurawcem; odczyt 13.10.2026): nccih.nih.gov
- Shaw K., Turner J., Del Mar C., 2002, Tryptophan and 5-hydroxytryptophan for depression, Cochrane Database of Systematic Reviews (1):CD003198 (5-HTP i tryptofan stosowane jako tak zwane naturalne alternatywy leków przeciwdepresyjnych; ze 108 badań kryteria spełniły 2, łącznie 64 chorych; dowody niewystarczające do wniosków; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- Mikkelsen N., Damkier P., Pedersen S.A., 2023, Serotonin syndrome – A focused review, Basic and Clinical Pharmacology and Toxicology 133(2):124-129 (zespół serotoninowy może wystąpić przy leczeniu lub przedawkowaniu jednego leku serotoninergicznego albo przy połączeniu dwóch lub więcej takich substancji, zwykle po włączeniu nowego środka lub zmianie dawki; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- Badar A., 2024, Serotonin syndrome: An often-neglected medical emergency, Journal of Family and Community Medicine 31(1):1-8 (przegląd; zespół serotoninowy to rzadkie, ale bardzo niebezpieczne, potencjalnie śmiertelne działanie niepożądane; objawy: pobudzenie, splątanie, szybkie bicie serca, wysokie ciśnienie, rozszerzone źrenice, sztywność mięśni, drżenie, pocenie się, biegunka; wywołują go leki serotoninergiczne, w tym SSRI, SNRI, inhibitory MAO, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, opioidy oraz niektóre zioła, np. dziurawiec, zwłaszcza po dodaniu nowego leku lub zmianie dawki; odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- European Medicines Agency, PRAC recommendations on signals adopted at the 13-16 May 2019 PRAC meeting, EMA/PRAC/265212/2019 (dla SSRI: citalopram, escitalopram, fluwoksamina, fluoksetyna, paroksetyna, sertralina, i SNRI: duloksetyna, wenlafaksyna, deswenlafaksyna, milnacipran, dopisano do charakterystyk i ulotek ostrzeżenie: leki te mogą powodować zaburzenia seksualne, a w niektórych przypadkach objawy utrzymywały się po zakończeniu leczenia; wortioksetyna i klomipramina były oceniane, ale nie objęte zmianą; odczyt 13.10.2026): ema.europa.eu
- Ben-Sheetrit J., Hermon Y., Birkenfeld S. i wsp., 2023, Estimating the risk of irreversible post-SSRI sexual dysfunction (PSSD) due to serotonergic antidepressants, Annals of General Psychiatry 22(1):15 (analiza wsteczna 19 lat danych izraelskiej kasy chorych; 12 302 mężczyzn w wieku 21-49 lat bez chorób i leków związanych z zaburzeniami erekcji; zaburzenia erekcji mierzone wykupieniem leków z grupy inhibitorów PDE5; po uwzględnieniu wieku, BMI, statusu społeczno-ekonomicznego, depresji i lęku iloraz szans 3,2 (2,3-4,4); trwałe zaburzenia szacowane na 1 na 216 leczonych (0,46 procent); odczyt streszczenia 13.10.2026): doi.org, PubMed
- NHS, Where to get urgent help for mental health (w kryzysie potrzebna pilna ocena; numer alarmowy, gdy czyjeś życie jest zagrożone, np. po poważnym samouszkodzeniu albo przedawkowaniu, albo gdy nie czujesz, że możesz zapewnić bezpieczeństwo sobie lub innym; nagły stan psychiczny traktuj tak poważnie jak fizyczny; odczyt 13.10.2026): nhs.uk
- NHS, Poisoning (dzwonić na numer alarmowy przy podejrzeniu połknięcia szkodliwej substancji, w tym leków, przy utracie przytomności, braku oddechu, ciężkiej duszności albo drgawkach; do przyjazdu pomocy: resuscytacja, gdy osoba nie reaguje i nie oddycha, pozycja boczna, gdy jest nieprzytomna i oddycha, stałe sprawdzanie oddechu, rozmowa z przytomną osobą, zabranie opakowań dla lekarzy; nie wywoływać wymiotów i nie podawać nic do jedzenia ani picia; odczyt 13.10.2026): nhs.uk
- NHS, Priapism (painful erections), strona przejrzana 5.12.2023 (numer alarmowy albo SOR, gdy wzwód trwa dłużej niż 3-4 godziny, a przy niedokrwistości sierpowatokrwinkowej dłużej niż godzinę; nie jechać samodzielnie; przyczyny m.in. niektóre leki przeciwdepresyjne; odczyt 13.10.2026): nhs.uk
- NHS, Symptoms – Depression in adults (objawy, m.in. obniżony nastrój, brak radości, zmiany apetytu i snu, myśli samobójcze; choroba dwubiegunowa z epizodami depresji i podwyższonego nastroju; do lekarza, gdy objawy trwają przez większość dnia, codziennie, dłużej niż 2 tygodnie; odczyt 13.10.2026): nhs.uk
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.


