Alpha-GPC (alfa-glicerylofosforylocholina, alfosceran choliny) to związek, z którego organizm uwalnia cholinę, surowiec do produkcji acetylocholiny, przekaźnika ważnego dla pamięci i uwagi [1] [2]. Poprawę w testach pamięci i myślenia wobec placebo wykazano głównie u osób z chorobą Alzheimera i łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, a u zdrowych dorosłych są tylko pojedyncze małe badania [3] [4] [5]. Jako suplement alpha-GPC jest wycofywany, bo w 2024 r. potwierdzono w UE, że to nowa żywność, a taka żywność bez unijnego zezwolenia nie może być sprzedawana [6] [7]. W Polsce alfosceran choliny jest też zarejestrowanym lekiem Gliatilin, stosowanym z decyzji lekarza [8] [9].
Aktualizacja 12.10.2026: nowy tekst: Alpha-GPC – co to jest, status prawny w UE, co pokazały badania u chorych i zdrowych, bezpieczeństwo, alternatywy, nowe źródła i zdjęcia.
Alpha-GPC nie ma w naszym sklepie. Jeśli chcesz uzupełnić cholinę w diecie, cholina w kapsułkach ma dopuszczone w UE oświadczenia zdrowotne: przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu homocysteiny i tłuszczów oraz pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby [10]. Nie są to oświadczenia o pamięci. Dlatego polecamy cholinę jako uzupełnienie diety:
Polecamy, jeśli chcesz uzupełnić cholinę w diecie
Spis treści
1. Alpha-GPC: co to jest i ile ma choliny?
Alpha-GPC, zapisywany też jako alfa-GPC, A-GPC albo choline alfoscerate, to naturalny produkt przemiany fosfatydylocholiny, fosfolipidu błon komórkowych. Po połknięciu szybko się wchłania i dostarcza cholinę [1]. Kupowali go głównie studenci, pracujący umysłowo, sportowcy i starsi.
Ile choliny zawiera? Według EFSA 203,7 mg alpha-GPC dostarcza 82,5 mg choliny, czyli ok. 40 procent masy związku [1]. Kapsułka leku 400 mg zawiera więc ok. 160 mg choliny, a 1200 mg dziennie, najczęstsza porcja w badaniach u chorych, ok. 490 mg [1] [8]. Dla porównania wystarczające spożycie choliny z całej diety według EFSA to 400 mg dziennie u dorosłych, 480 mg w ciąży i 520 mg w okresie karmienia piersią [11].
Cholinę dostarczają jaja, mięso, ryby, produkty pełnoziarniste, warzywa i owoce [11]. Jedno duże jajko na twardo to ok. 147 mg choliny, a 85 g smażonej wątroby wołowej ok. 356 mg [12]. Ile choliny dostarcza Twoja dieta, zależy od tego, ile i jak często jesz takich produktów. Jeśli chcesz ją uzupełnić, różne formy choliny znajdziesz w kategorii suplementy na pamięć i koncentrację w sklepie Świat Supli.
2. Dlaczego alpha-GPC został wycofany? Status w UE i w Polsce
Powodem są przepisy o nowej żywności, a nie odkrycie, że alpha-GPC szkodzi. Nowa żywność to taka, której w UE nie jedzono w znaczącym stopniu przed 15 maja 1997 r. Do obrotu może trafić dopiero po dopuszczeniu i wpisaniu do unijnego wykazu [7]. W marcu 2024 r. Czechy zapytały o status L-alfa-GPC w suplementach. Po konsultacji z państwami członkowskimi i Komisją uznano go za nową żywność, bo nie wykazano spożycia przed 1997 r. [6].
Taki status oznacza, że suplementy z alpha-GPC nie mogą legalnie trafiać do sprzedaży w UE, dopóki surowiec nie zostanie dopuszczony [7]. Przykład: we wrześniu 2025 r. grecki urząd ds. leków zakazał sprzedaży kapsułek alpha-GPC 300 mg od dostawcy z Polski, po powiadomieniu w unijnym systemie ostrzegania o żywności RASFF, w którym wskazano niedopuszczoną nową żywność [13].
W maju 2026 r. EFSA opublikowała opinię o alpha-GPC z lecytyny sojowej firmy Chemi: w suplementach w porcji do 203,7 mg dziennie, czyli 82,5 mg choliny, nie budzi zastrzeżeń dla osób powyżej 3 lat, także w ciąży i podczas karmienia piersią [1]. W czerwcu 2026 r. projekt rozporządzenia dopuszczającego ten surowiec trafił do konsultacji w państwach członkowskich [14]; do 12.10.2026 nie znaleźliśmy opublikowanego rozporządzenia, a projekt nie jest zezwoleniem. Jeżeli dopuszczenie nastąpi na proponowanych warunkach, maksymalna porcja wyniesie 203,7 mg dziennie, mniej niż 600-1200 mg stosowane w opisanych badaniach klinicznych [1].
W Polsce alfosceran choliny jest też zarejestrowanym lekiem Gliatilin w kapsułkach 400 mg i w roztworze do wstrzykiwań [8], stosowanym u starszych osób z zaburzeniami pamięci i uwagi [1]. Leczenie zaburzeń poznawczych to decyzja lekarza, a nie wybór suplementu.
3. Działanie alpha-GPC na funkcje poznawcze: badania u chorych
Większość danych dotyczy osób chorych, a nie zdrowych. W tabeli zebraliśmy badania kontrolowane: 3 z grupą placebo i przegląd badań porównujących alfosceran z cytykoliną. ADAS-Cog to skala, w której mniejszy wynik oznacza mniej błędów w testach pamięci i myślenia, a MMSE to krótki test przesiewowy, w którym więcej punktów oznacza lepszy wynik.
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Badanie | Kto i ile osób | Porcja, droga podania i czas | Grupa porównawcza | Wynik |
|---|---|---|---|---|
| De Jesus Moreno 2003 [3] | 261 osób w wieku 60-80 lat z łagodną lub umiarkowaną chorobą Alzheimera | 1200 mg dziennie doustnie (3 razy 400 mg), 180 dni | placebo | zmiana ADAS-Cog w grupach: poprawa o 3,20 punktu wobec pogorszenia o 2,90 przy placebo; różnica między grupami istotna po 90 i 180 dniach |
| Jeon 2024 [4] | 100 osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, średnio ok. 71 lat; analizowane 74 | 600 mg dziennie doustnie, 12 tygodni | placebo | zmiana ADAS-Cog w grupach: -2,34 wobec -0,97 punktu (różnica między grupami p=0,048); finansował producent kapsułek |
| Sohn 2025 [15] | 36 osób z cukrzycą typu 2 i łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, średnio 71,8 lat | 1200 mg dziennie doustnie, 12 miesięcy | placebo | różnica zmian MMSE między grupą alfosceranu a placebo: +1,4 punktu po 6 miesiącach (nieistotna, p=0,059; w grupie alfosceranu 26,2 do 26,9) i +1,7 po 12 miesiącach (p<0,001) |
| Sagaro 2025, przegląd 3 badań [16] | 358 osób z otępieniem, średnio ok. 68-71 lat | 1000 mg dziennie domięśniowo, 3 miesiące | cytykolina 1000 mg domięśniowo (bez placebo) | lepsza ogólna ocena kliniczna; w testach pamięci bez różnicy; ryzyko błędu niejasne |
Co z tego wynika? Największą różnicę wobec placebo opisano w chorobie Alzheimera po 180 dniach [3]. U osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi różnica była mniejsza, przeanalizowano 74 ze 100 osób, a badanie sfinansował producent kapsułek [4]. W badaniu u chorych na cukrzycę różnica po 6 miesiącach nie była istotna statystycznie i stała się istotna dopiero po 12 miesiącach [15].
Przegląd z 2025 r. objął 3 badania, w których chorym na otępienie podawano domięśniowo 1000 mg alfosceranu albo 1000 mg cytykoliny dziennie przez 3 miesiące, bez grupy placebo. Alfosceran wypadł lepiej w ogólnej ocenie klinicznej, ale w testach pamięci różnicy nie było, a ryzyko błędu we wszystkich badaniach oceniono jako niejasne [16]. Wszystkie te wyniki dotyczą porcji leczniczych 600-1200 mg doustnie albo 1000 mg w zastrzykach i osób pod opieką lekarza, więc nie można ich przenosić na zdrowych ani na porcje suplementów.
4. Alpha-GPC u zdrowych i w sporcie: opinie a wyniki badań
Opinie użytkowników mówią o lepszym skupieniu, ale badań u zdrowych jest mało. W badaniu z 2024 r. 20 mężczyzn trenujących siłowo (średnio 31 lat) dostało jednorazowo 315 mg, 630 mg alpha-GPC albo placebo. Testy wykonano 60 minut po przyjęciu i 30 minut po treningu siłowym; porównywano zmianę między tymi pomiarami, nie wobec stanu sprzed suplementacji. W teście Stroopa (uwaga i hamowanie odruchowej reakcji) wyniosła 13,0 punktu po 630 mg i 10,8 punktu po 315 mg wobec 5,2 punktu przy placebo. W teście N-back i większości parametrów testu Flanker różnic nie było, choć w wynikach szczegółowych jeden czas reakcji po 630 mg skrócił się bardziej niż przy placebo, czego nie ma w podsumowaniu autorów. Skoki i wyrzuty sztangi się nie zmieniły. Autor jest płatnym doradcą sponsora badania [5].
W japońskim badaniu 39 zdrowych dorosłych (głównie kobiet, średnio 43 lata) przez 2 tygodnie przyjmowało 400 mg alpha-GPC wieczorem albo placebo. Wieczorna motywacja w samoocenie była wyższa niż przy placebo, ale na lęk nie było wpływu. Zaślepieni byli tylko uczestnicy, nie badacze [17].
W sporcie najczęściej cytuje się badanie 13 studentów: po 6 dniach przyjmowania 600 mg dziennie siła w izometrycznym ciągu z poziomu uda wzrosła o 98,8 N, a przy placebo spadła o 39,0 N; w teście górnej części ciała różnica nie była istotna [18]. To za mało, by mówić o lepszych wynikach sportowych, a w badaniu z 2024 r. skoki i rzuty się nie zmieniły [5].
Zanim sięgniesz po suplement na pamięć, sprawdź codzienne przyczyny jej pogorszenia. NHS wymienia stres, lęk, depresję i problemy ze snem, a gdy kłopoty z pamięcią utrudniają codzienne życie, radzi iść do lekarza rodzinnego [19]. O innych składnikach z badaniami pamięci piszemy w tekstach o miłorzębie japońskim i pamięci oraz o fosfatydyloserynie, innym fosfolipidzie.
5. Czym zastąpić alpha-GPC: cholina czy cytykolina?
Nie znaleźliśmy badań porównujących wpływ doustnego alpha-GPC, dwuwinianu choliny i cytykoliny na pamięć u zdrowych osób; EFSA opisuje tylko porównanie choliny we krwi po zastrzykach alpha-GPC i cytykoliny u 12 zdrowych mężczyzn [1]. Nie ma więc podstaw, by uznać te formy za zamienniki o potwierdzonym równoważnym działaniu.
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Forma | Status w UE | Ile choliny lub substancji | Badania u ludzi | W sklepie Świat Supli |
|---|---|---|---|---|
| Alpha-GPC | nowa żywność bez zezwolenia (12.10.2026); w Polsce także lek [6] [8] | ok. 40 procent masy to cholina [1] | u chorych 600-1200 mg dziennie; u zdrowych pojedyncze małe badania | brak |
| Cholina (dwuwinian) | dopuszczona, 3 oświadczenia zdrowotne (homocysteina, tłuszcze, wątroba) [10] | 500 mg choliny w 2 kapsułkach (Świat Supli) | u zdrowych dorosłych bez wyraźnej poprawy funkcji poznawczych [12] | tak, marka własna |
| Cytykolina (CDP-cholina) | dopuszczona nowa żywność, do 500 mg dziennie, nie dla dzieci; oświadczenie o pamięci odrzucone w 2025 r. [20] [21] | 500 mg cytykoliny dziennie w badaniu | 100 zdrowych osób po 50. roku życia: główny test pamięci bez różnicy, wyniki pomocnicze lepsze [22] | jest w ofercie, nie polecamy na pamięć |
Cholina ma w UE trzy oświadczenia zdrowotne: przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu homocysteiny, do utrzymania prawidłowego metabolizmu tłuszczów i pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby, jeśli porcja dostarcza co najmniej 82,5 mg choliny [10]. O tym, czym jest homocysteina i kiedy ją badać, piszemy w tekście homocysteina: badanie, norma i jak ją obniżyć. Oświadczeń o pamięci dla choliny w wykazie UE nie ma, a przegląd z 2015 r. opisany przez NIH nie wykazał wyraźnej poprawy funkcji poznawczych po suplementach choliny u zdrowych dorosłych [10] [12].
Cytykolina (CDP-cholina) ma w UE limit 500 mg dziennie w suplementach i nie jest przeznaczona dla dzieci [20]. W badaniu u 100 zdrowych osób w wieku 50-85 lat z pogorszeniem pamięci związanym z wiekiem 500 mg dziennie przez 12 tygodni nie zmieniło głównego testu pamięci przestrzennej; lepsze niż przy placebo były wyniki pomocnicze, pamięć epizodyczna i złożony wynik pamięci. Badanie sfinansował producent surowca [22]. EFSA oceniła wniosek o oświadczenie, że cytykolina wspiera pamięć u zdrowych osób w średnim i starszym wieku, i nie uznała związku przyczynowo-skutkowego, a Komisja Europejska w 2025 r. odmówiła dopuszczenia tego oświadczenia [21]. W metaanalizie badań u osób z zaburzeniami poznawczymi wyniki były korzystne, ale jakość badań oceniono jako niską [23]. Dlatego nie polecamy cytykoliny na pamięć.
Jak wybrać? Najpierw oszacuj, ile choliny dostarcza Ci dieta: jedno duże jajko to ok. 147 mg, a wystarczające spożycie według EFSA to 400 mg dziennie u dorosłych [12] [11]. Jeśli chcesz uzupełnić cholinę porcją ok. 500 mg, wybierz Świat Supli Cholina 500 mg VitaCholine albo Pharmovit Cholina 600 mg (492 mg choliny w 2 kapsułkach). Jeśli wolisz mniejszą porcję, ok. 140 mg choliny w 1 kapsułce, wybierz Świat Supli Cholina + Inozytol. Jeśli rozpoznano u Ciebie otępienie albo łagodne zaburzenia poznawcze, nie zastępuj leczenia suplementem i zapytaj lekarza.
6. Cholina ze sklepu Świat Supli: który suplement wybrać?
Wszystkie trzy produkty to cholina z dwuwinianu, z porcją od ok. 140 do 500 mg choliny, co spełnia warunek oświadczeń UE dla choliny (co najmniej 82,5 mg w porcji) [10]. Dwa to nasza marka własna; wszystkie były dostępne w sklepie 12.10.2026. Nie stosuj ich w ciąży; przy karmieniu piersią, chorobach wątroby lub nerek i lekach przyjmowanych na stałe zapytaj lekarza lub farmaceutę.
Świat Supli Cholina 500 mg VitaCholine 60 kaps.
Dla kogo: dla dorosłych, którzy chcą uzupełnić cholinę w diecie porcją ok. 500 mg.
W 2 kapsułkach według karty produktu jest 1225 mg dwuwinianu choliny (VitaCholine), czyli 500 mg choliny. Cholina przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu homocysteiny, przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu tłuszczów i pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby [10]. Wystarczające spożycie choliny z całej diety według EFSA to 400 mg dziennie u dorosłych [11], a w USA górny poziom spożycia dla dorosłych to 3500 mg dziennie łącznie z dietą [12]; potrzebę uzupełnienia oceń na podstawie całej diety.
Skład: dwuwinian choliny (VitaCholine), otoczka kapsułki z hydroksypropylometylocelulozy, sole magnezowe kwasów tłuszczowych. Producent nie dodaje alergenów do składu; według producenta produkt może zawierać mleko (łącznie z laktozą), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, owies, jaja i skorupiaki. Otoczka jest roślinna.
Producent zaleca 2 kapsułki dziennie rano z posiłkiem, popijając dużą ilością wody. Według karty osoby z chorobami wątroby, nerek lub trimetyloaminurią oraz przyjmujące leki na stałe powinny przed zastosowaniem skonsultować się z lekarzem. Przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Nie stosuj go w ciąży; w okresie karmienia piersią zapytaj lekarza.
Pharmovit Cholina 600 mg 60 kaps.
Dla kogo: dla dorosłych, którzy chcą uzupełnić cholinę w diecie porcją zbliżoną do 500 mg i wolą kapsułki z samym dwuwinianem choliny.
W 2 kapsułkach według karty produktu jest 1200 mg dwuwinianu choliny, czyli 492 mg choliny. Cholina przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu homocysteiny, przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu tłuszczów i pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby [10]. Wystarczające spożycie choliny z całej diety według EFSA to 400 mg dziennie u dorosłych [11], a w USA górny poziom spożycia dla dorosłych to 3500 mg dziennie łącznie z dietą [12]; potrzebę uzupełnienia oceń na podstawie całej diety.
Skład: cholina (dwuwinian choliny), kapsułka celulozowa z hydroksypropylometylocelulozy. Producent nie deklaruje alergenów w składzie.
Producent zaleca 1 kapsułkę 2 razy dziennie w trakcie posiłku, popijając wodą. Przy chorobach wątroby lub nerek i lekach przyjmowanych na stałe zapytaj lekarza. Przechowuj w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Nie stosuj go w ciąży; w okresie karmienia piersią zapytaj lekarza.
Świat Supli Cholina + Inozytol 60 kaps.
Dla kogo: dla dorosłych, którzy wolą mniejszą porcję choliny w jednej kapsułce.
W 1 kapsułce według karty produktu jest 350 mg dwuwinianu L-choliny i 350 mg mio-inozytolu. Karta nie podaje ilości samej choliny; z proporcji na karcie Świat Supli Cholina (1225 mg dwuwinianu to 500 mg choliny) wynika ok. 140 mg choliny w kapsułce, czyli więcej niż 82,5 mg wymagane dla oświadczeń. Cholina przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu homocysteiny, przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu tłuszczów i pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby [10]. Dla inozytolu w UE nie ma dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych. Wystarczające spożycie choliny z całej diety według EFSA to 400 mg dziennie u dorosłych [11], a w USA górny poziom spożycia dla dorosłych to 3500 mg dziennie łącznie z dietą [12]; potrzebę uzupełnienia oceń na podstawie całej diety.
Skład: dwuwinian L-choliny, mio-inozytol, celuloza mikrokrystaliczna, otoczka kapsułki z hydroksypropylometylocelulozy. Producent nie dodaje alergenów do składu; według producenta produkt może zawierać mleko (łącznie z laktozą), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, owies, jaja i skorupiaki.
Producent zaleca 1 kapsułkę dziennie rano z posiłkiem, popijając dużą ilością wody.
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla dzieci, kobiet w ciąży ani karmiących piersią. Nie stosuj go w ciąży ani podczas karmienia piersią. Przy chorobach wątroby lub nerek i lekach przyjmowanych na stałe zapytaj lekarza.
Cholina w sklepie Świat Supli
Cholina z dwuwinianu w porcjach od ok. 140 do 500 mg, w tym dwa produkty marki Świat Supli.
7. Alpha-GPC: skutki uboczne, przeciwwskazania i ryzyko udaru
W badaniach klinicznych alpha-GPC był dobrze tolerowany. W badaniu z chorymi na Alzheimera zgłoszono 15 łagodnych zdarzeń niepożądanych u 11 osób, głównie zaparcia i nerwowość, wobec 6 zdarzeń u 3 osób przy placebo. Opisywano też pobudzenie, zgagę, nudności, ból głowy, bezsenność i spadek ciśnienia przy wstawaniu [1]. Charakterystyka leku Gliatilin wymienia niezbyt częste niepokój, pobudzenie, bezsenność i nudności, zwykle w pierwszych dniach lub tygodniach leczenia [9].
7.1. Badanie o udarze: co pokazało, a czego nie
W koreańskim badaniu kohortowym, czyli obserwacyjnym, objęto ponad 12 mln osób w wieku 50 lat i starszych. Wśród 108 877 osób, którym w latach 2006-2008 przepisano alpha-GPC, udar w ciągu kolejnych 10 lat zdarzał się częściej niż u osób dobranych pod względem wieku i chorób: iloraz zagrożeń (HR, miara względnego ryzyka w czasie) wyniósł 1,43, czyli ryzyko było o ok. 43 procent większe. Ryzyko rosło z czasem stosowania [2].
To badanie pokazuje związek, ale nie dowodzi, że alpha-GPC powoduje udar. Lek dostawały osoby z problemami poznawczymi, które same mogą wiązać się z chorobami naczyń, a dane z recept nie mówią, czy lek był faktycznie przyjmowany. Inne koreańskie badanie kohortowe z 2025 r., u ponad 508 tys. osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, wykazało u stosujących alpha-GPC rzadsze otępienie i mniejsze ryzyko udaru u osób, u których otępienie się nie rozwinęło [24]. Możliwy mechanizm opisano u myszy: alpha-GPC może być zamieniany w TMAO (N-tlenek trimetyloaminy), związek wiązany z miażdżycą, i nasilał miażdżycę u myszy z wysokim cholesterolem [25]. TMAO powstaje też z choliny z diety; w dużych badaniach obserwacyjnych spożycie choliny w większości nie wiązało się z chorobami serca, ale w jednej analizie wiązało się z większą śmiertelnością [12].
7.2. Przeciwwskazania i ostrożność
- Choroba wieńcowa, przebyty udar lub zawał, migotanie przedsionków albo kilka czynników ryzyka (nadciśnienie, cukrzyca, palenie): porozmawiaj z lekarzem, zanim zaczniesz przyjmować alpha-GPC albo duże porcje choliny [2] [12].
- Leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe i leki na otępienie: badań interakcji nie przeprowadzono, a przy sygnale dotyczącym udaru decyzję podejmuje lekarz prowadzący [9] [2]. Jak łączyć suplementy z lekami, piszemy w tekście jakich suplementów nie łączyć.
- Lek Gliatilin: według charakterystyki produktu leczniczego w ciąży nie wolno go stosować, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne, a kobiety karmiące piersią nie powinny go stosować. Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na składniki; nie zaleca się go przy zespołach psychotycznych ze znacznym pobudzeniem psychoruchowym, nie stosuje się przy dziedzicznej nietolerancji fruktozy, a parabeny w kapsułce mogą wywołać reakcje alergiczne [9].
- Surowiec spożywczy: opinia EFSA o porcji do 203,7 mg dziennie, także w ciąży, dotyczy jednego surowca, który nie ma jeszcze zezwolenia, i nie zastępuje ostrzeżeń dla leku [1].
- Nadmiar choliny: duże ilości wiążą się z rybim zapachem ciała, wymiotami, potami i spadkiem ciśnienia; w USA górny poziom spożycia choliny dla dorosłych to 3500 mg dziennie [12].
8. Kiedy do lekarza, a kiedy dzwonić pod 112?
Dzwoń pod 112 od razu, jeśli u Ciebie lub kogoś obok nagle pojawi się opadnięcie kącika ust, osłabienie lub drętwienie ręki albo jednej strony ciała, bełkotliwa mowa, nagłe splątanie, utrata widzenia, silny ból głowy lub zawroty głowy z upadkiem. Dzwoń także wtedy, gdy objawy minęły, i gdy pojawiły się w ciągu ostatnich 24 godzin. Nie jedź samodzielnie na SOR; dyspozytor powie, co robić do przyjazdu zespołu [26].
Bez takich objawów, przy stabilnym stanie, umów się do lekarza rodzinnego, gdy kłopoty z pamięcią utrudniają codzienne życie albo bliska Ci starsza osoba coraz częściej zapomina. Wcześnie rozpoznana przyczyna, na przykład depresja, bezsenność albo otępienie, daje więcej możliwości leczenia [19].
9. Najczęstsze pytania
9.1. Czy alpha-GPC jest legalny w Polsce?
Jako suplement diety nie ma zezwolenia: w 2024 r. potwierdzono, że to nowa żywność, a taka żywność może być sprzedawana dopiero po dopuszczeniu w UE [6] [7]. Jako lek alfosceran choliny (Gliatilin) jest w Polsce zarejestrowany [8]. Projekt dopuszczenia jednego surowca w porcji do 203,7 mg dziennie był w 2026 r. konsultowany, ale do 12.10.2026 nie znaleźliśmy przyjętego rozporządzenia [14].
9.2. Jakie jest dawkowanie alpha-GPC?
W badaniach u chorych podawano 600-1200 mg dziennie, a u zdrowych jednorazowo 315-630 mg [4] [3] [5]. To porcje badawcze i lecznicze, a nie schemat do samodzielnego stosowania. Opinia EFSA dotyczy tylko porcji do 203,7 mg dziennie [1].
9.3. Czym alpha-GPC różni się od choliny?
Alpha-GPC to jedna z form, z której organizm uwalnia cholinę; ok. 40 procent jego masy stanowi cholina [1]. Cholina w suplementach to zwykle dwuwinian choliny i ma w UE oświadczenia o metabolizmie homocysteiny i tłuszczów oraz o funkcjonowaniu wątroby [10]. Badań porównujących obie formy pod kątem pamięci u zdrowych nie znaleźliśmy.
9.4. Czy alpha-GPC jest bezpieczny dla serca?
Nie wiadomo na pewno. Jedno duże badanie obserwacyjne powiązało stosowanie alpha-GPC z częstszym udarem, inne u osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi takiego związku nie wykazało; żadne z nich nie dowodzi przyczyny [2] [24]. Przy chorobach serca i naczyń zapytaj lekarza.
9.5. Po jakim czasie działa alpha-GPC?
U zdrowych mężczyzn porównywano zmianę między pomiarem 60 minut po porcji a pomiarem po treningu, więc badanie nie pokazuje, kiedy alpha-GPC zaczyna działać [5]. U chorych oceniano wyniki po 3-12 miesiącach, a u chorych na cukrzycę różnica była istotna dopiero po roku [4] [3] [15].
9.6. Jakie suplementy na mózg wybrać zamiast alpha-GPC?
W UE żaden suplement choliny ani cytykoliny nie ma dopuszczonego oświadczenia o poprawie pamięci, a takie oświadczenie dla cytykoliny zostało odrzucone [21]. Jeśli chodzi Ci o cholinę, cholina w kapsułkach uzupełnia ją w diecie i ma oświadczenia o metabolizmie homocysteiny i tłuszczów oraz o pracy wątroby [10]. Inne składniki ocenione według siły dowodów zebraliśmy w tekście ranking 10 suplementów według dowodów.
10. Podsumowanie
- Alpha-GPC to źródło choliny; ok. 40 procent jego masy stanowi cholina [1].
- W 2024 r. potwierdzono w UE, że to nowa żywność, a ta nie ma zezwolenia, stąd informacje o wycofaniu; w Polsce jest też lekiem Gliatilin, którego nie stosuje się podczas karmienia piersią [6] [8] [9].
- Poprawę w testach pamięci wykazano głównie u osób chorych, przy porcjach 600-1200 mg; u zdrowych mamy pojedyncze małe badania [3] [4] [5].
- Badanie obserwacyjne powiązało alpha-GPC z częstszym udarem, ale nie dowodzi przyczyny [2].
- Do uzupełnienia diety wybierz cholinę z oświadczeniami UE; oświadczenie o pamięci dla cytykoliny UE odrzuciła [10] [21].
- Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
11. Źródła
- EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D. i wsp., 2026, Safety of L-alpha-glycerylphosphorylcholine (L-alpha-GPC) from soya phospholipids (lecithin) as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283, EFSA Journal 24(5):e10008 (wniosek Chemi S.p.A. z 30.06.2023; ocena proponowanych warunków użycia, nie limit prawny: suplementy diety, maks. 203,7 mg dziennie, czyli 82,5 mg choliny, dla osób powyżej 3 lat, w tym kobiet w ciąży i karmiących; brak zastrzeżeń co do bezpieczeństwa w tych warunkach; obowiązkowe oznakowanie alergenu soja; L-alfa-GPC to główny składnik leku Gliatilin, sprzedawanego w Europie we Włoszech i w Polsce, maks. dawka 1000 mg; w badaniach u ludzi najczęściej 1200 mg dziennie do 6 miesięcy u starszych osób z demencją lub pogorszeniem funkcji poznawczych; działania niepożądane w badaniach: zaparcia, nerwowość, pobudzenie, zgaga, nudności, ból głowy, bezsenność, spadek ciśnienia przy wstawaniu, łagodne i rzadkie; opinia opisuje badanie Gatti i wsp. 1992 u 12 zdrowych mężczyzn porównujące stężenie choliny we krwi po domięśniowym podaniu alfa-GPC i cytykoliny; odczyt 12.10.2026): doi:10.2903/j.efsa.2026.10008
- Lee G., Choi S., Chang J. i wsp., 2021, Association of L-α glycerylphosphorylcholine with subsequent stroke risk after 10 years, JAMA Netw Open 4(11):e2136008 (retrospektywne badanie kohortowe, dane ubezpieczenia zdrowotnego Korei Płd.; 12 008 977 osób w wieku 50 lat i więcej bez udaru i choroby Alzheimera; 108 877 osób z receptą na alfa-GPC w latach 2006-2008; obserwacja 2009-2018; skorygowany iloraz zagrożeń udaru ogółem 1,46, po dopasowaniu grup 1,43; udar niedokrwienny 1,34, krwotoczny 1,37; ryzyko rosło z czasem stosowania; brak deklarowanych konfliktów interesów): doi:10.1001/jamanetworkopen.2021.36008
- De Jesus Moreno Moreno M., 2003, Cognitive improvement in mild to moderate Alzheimer’s dementia after treatment with the acetylcholine precursor choline alfoscerate: a multicenter, double-blind, randomized, placebo-controlled trial, Clin Ther 25(1):178-193 (261 osób w wieku 60-80 lat z łagodną lub umiarkowaną chorobą Alzheimera; 400 mg 3 razy dziennie lub placebo przez 180 dni; ADAS-Cog spadł o 3,20 punktu w grupie alfosceranu i wzrósł o 2,90 punktu przy placebo; różnice między grupami istotne po 90 i 180 dniach): doi:10.1016/s0149-2918(03)90023-3
- Jeon J., Lee S.Y., Lee S. i wsp., 2024, Efficacy and safety of choline alphoscerate for amnestic mild cognitive impairment: a randomized double-blind placebo-controlled trial, BMC Geriatr 24(1):774 (100 osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, średnio ok. 71 lat, 52 alfosceran 600 mg dziennie, 48 placebo, 12 tygodni; w analizie 42 i 32 osoby; ADAS-cog -2,34 wobec -0,97 punktu przy placebo, p=0,048; bez poważnych zdarzeń niepożądanych, częstość zdarzeń jak przy placebo; finansowanie: Suheung, producent kapsułek): doi:10.1186/s12877-024-05366-7
- Kerksick C.M., 2024, Acute alpha-glycerylphosphorylcholine supplementation enhances cognitive performance in healthy men, Nutrients 16(23):4240 (20 mężczyzn trenujących siłowo, średnio 31 lat; badanie krzyżowe z placebo, jednorazowo 315 mg lub 630 mg; testy 60 min po podaniu i ponownie 30 min po treningu siłowym; zmiany liczono między tymi dwoma pomiarami; wynik testu Stroopa wzrósł o 13,0 i 10,8 punktu wobec 5,2 przy placebo; w podsumowaniu autorów brak różnic w testach Flanker i N-back, ale w wynikach szczegółowych czas reakcji w zgodnej wersji testu Flanker po 630 mg skrócił się bardziej niż przy placebo, p=0,018; N-back bez różnic; brak różnic w skalach samopoczucia i wydolności fizycznej; autor jest płatnym doradcą sponsora, NNB Nutrition; rejestracja retrospektywna): doi:10.3390/nu16234240
- Komisja Europejska, 2024, Consultation request for the determination of the novel food status (art. 4 rozporządzenia (UE) 2015/2283): L-alpha glycerylfosforylcholine, państwo członkowskie: Czechy, data 22.03.2024 (status: nowa żywność, kategoria art. 3 ust. 2 lit. a pkt iv; nie wykazano spożycia w znaczącym stopniu przed majem 1997 r., dlatego żywność lub suplement z L-alfa-GPC to nowa żywność; zastosowanie: suplementy diety; odczyt 12.10.2026): food.ec.europa.eu
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2283 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie nowej żywności (art. 3 ust. 2 lit. a: nowa żywność to żywność niestosowana w znacznym stopniu do spożycia przez ludzi w Unii przed 15 maja 1997 r.; art. 6 ust. 2: wyłącznie dopuszczone nowe żywności umieszczone w unijnym wykazie mogą być wprowadzane do obrotu; odczyt 12.10.2026): eur-lex.europa.eu
- Rejestr Produktów Leczniczych (e-Zdrowie), wyszukiwanie Gliatilin (Gliatilin, cholini alfosceras, kapsułki miękkie 400 mg, nr pozwolenia 02338; Gliatilin 1000, roztwór do wstrzykiwań 250 mg/ml, nr 02339; podmiot odpowiedzialny Italfarmaco S.p.A.; kod ATC N07AX02; odczyt 12.10.2026): rejestry.ezdrowie.gov.pl
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Gliatilin, 400 mg, kapsułki miękkie, Rejestr Produktów Leczniczych (4.3: przeciwwskazanie – nadwrażliwość na substancję czynną lub pomocniczą; 4.4: nie zaleca się u pacjentów z zespołami psychotycznymi ze znacznym pobudzeniem psychoruchowym, nie stosować przy dziedzicznej nietolerancji fruktozy, parahydroksybenzoesany mogą wywołać reakcje alergiczne; 4.5: nie badano interakcji; 4.6: w ciąży nie stosować, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne, kobiety karmiące piersią nie powinny stosować; 4.8: niezbyt często niepokój, pobudzenie, bezsenność, nudności; odczyt 12.10.2026): rejestry.ezdrowie.gov.pl
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności (cholina przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu homocysteiny; przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu tłuszczów; pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby; warunek: co najmniej 82,5 mg choliny w 100 g, 100 ml lub pojedynczej porcji; odczyt 3.10.2026): eur-lex.europa.eu
- EFSA, 2016, Dietary reference values: EFSA publishes advice on choline, komunikat z 17.08.2016 do opinii EFSA Journal 14(8):4484 (wystarczające spożycie choliny: 400 mg dziennie dla dorosłych i młodzieży 15-17 lat, 480 mg w ciąży, 520 mg w okresie karmienia piersią; źródła: jaja, mięso, ryby, produkty pełnoziarniste, warzywa, owoce, tłuszcze; niedobór: stłuszczenie i uszkodzenie wątroby i mięśni; odczyt 12.10.2026): efsa.europa.eu
- NIH Office of Dietary Supplements, Choline: Fact Sheet for Health Professionals, aktualizacja 2.06.2022 (1 duże jajko na twardo 147 mg choliny, 3 uncje (ok. 85 g) smażonej wątroby wołowej 356 mg; część choliny bakterie jelitowe przekształcają w TMA, a wątroba w TMAO, wiązany z większym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych; duże badania obserwacyjne w większości nie wykazały związku spożycia choliny z chorobami serca, jedna analiza wykazała większą śmiertelność; przegląd 2015: suplementy choliny nie dały wyraźnej poprawy funkcji poznawczych u zdrowych dorosłych; duże spożycie: rybi zapach ciała, wymioty, pocenie, ślinienie, spadek ciśnienia, toksyczność dla wątroby; górny poziom w USA dla dorosłych 3500 mg dziennie; odczyt 12.10.2026): ods.od.nih.gov
- Ελληνικός Οργανισμός Φαρμάκων (EOF, grecki urząd ds. leków), decyzja z 17.09.2025, nr 108400: zakaz obrotu suplementem diety alpha-GPC 300 mg 60 kaps. (wykrycie niedopuszczonej substancji alpha-glycerylphosphorylcholine (GPC), nowa żywność; powiadomienie RASFF 2025.6213; dostawca: spółka z Polski; produkt niezgłoszony do EOF; odczyt 12.10.2026): eof.gr
- Fødevarestyrelsen (duński urząd ds. żywności), Høringsportalen, konsultacja opublikowana 30.06.2026, termin uwag 10.07.2026: Høring vedr. tilladelse til markedsføring af L-alpha-glycerylphosphorylcholin (L-alpha-GPC) fra soja phospholipider som novel food (projekt rozporządzenia wykonawczego Komisji o dopuszczeniu L-alfa-GPC z fosfolipidów sojowych jako nowej żywności i zmianie rozporządzenia wykonawczego (UE) 2017/2470; dokumenty: pismo, projekt, załącznik; odczyt 12.10.2026): hoeringsportalen.dk
- Sohn M., Park Y.H., Lim S., 2025, Effects of choline alfoscerate on cognitive function and quality of life in type 2 diabetes: a double-blind, randomized, placebo-controlled trial, Diabetes Obes Metab 27(3):1350-1358 (36 osób z cukrzycą typu 2 i łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, MMSE 25-28, średnio 71,8 lat; 1200 mg dziennie lub placebo; po 6 miesiącach różnica MMSE +1,4 punktu, p=0,059; po 12 miesiącach +1,7, p<0,001): doi:10.1111/dom.16131
- Sagaro G.G., Amenta F., 2025, Comparison of the effects of choline alphoscerate and citicoline in patients with dementia disorders: a systematic review and meta-analysis, Front Neurol 16:1649661 (3 badania z randomizacją, 358 pacjentów z otępieniem, średnio ok. 68-71 lat; w każdym badaniu alfosceran porównywano z cytykoliną, bez grupy placebo; obie substancje podawano domięśniowo po 1000 mg dziennie przez 90 dni; alfosceran lepszy od cytykoliny w skali klinicznej SCAG, różnica średnich -3,92 punktu; brak różnicy w testach pamięci i fluencji słownej; rezygnacje 9,4 i 6,7 procent; ryzyko błędu niejasne we wszystkich 3 badaniach, m.in. brak opisu randomizacji i ukrycia przydziału): doi:10.3389/fneur.2025.1649661
- Tamura Y., Takata K., Matsubara K., Kataoka Y., 2021, Alpha-glycerylphosphorylcholine increases motivation in healthy volunteers: a single-blind, randomized, placebo-controlled human study, Nutrients 13(6):2091 (39 zdrowych dorosłych, średnio 43 lata, głównie kobiety; pojedynczo ślepa próba; 400 mg dziennie wieczorem przez 2 tygodnie; samoocena skalą KOKORO: tendencja do większej motywacji, wieczorna motywacja wyższa niż przy placebo, p<0,05; bez wpływu na lęk): doi:10.3390/nu13062091
- Bellar D., LeBlanc N.R., Campbell B., 2015, The effect of 6 days of alpha glycerylphosphorylcholine on isometric strength, J Int Soc Sports Nutr 12:42 (13 mężczyzn w wieku studenckim; badanie krzyżowe z placebo; 600 mg dziennie przez 6 dni; zmiana siły szczytowej w izometrycznym martwym ciągu do połowy uda +98,8 N wobec -39,0 N przy placebo, p=0,044; test górnej części ciała bez istotnej różnicy): doi:10.1186/s12970-015-0103-x
- NHS, Memory loss (amnesia), przegląd 9.10.2023 (do lekarza rodzinnego, gdy problemy z pamięcią utrudniają codzienne życie; przyczyną mogą być stres, lęk, depresja, bezsenność, czasem otępienie; nie diagnozuj się sam; odczyt 12.10.2026): nhs.uk
- Decyzja wykonawcza Komisji 2014/423/UE z dnia 1 lipca 2014 r. zezwalająca na wprowadzenie na rynek cytykoliny jako nowego składnika żywności (suplementy żywnościowe: maks. 500 mg dziennie; żywność specjalnego przeznaczenia medycznego: maks. 250 mg na porcję i 1000 mg dziennie; nie stosuje się w żywności dla dzieci, a etykieta informuje, że produkt nie jest przeznaczony dla dzieci; odczyt 12.10.2026): eur-lex.europa.eu
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2025/2223 z dnia 4 listopada 2025 r. odmawiające udzielenia zezwolenia na oświadczenie zdrowotne dotyczące cytykoliny i funkcji pamięci (wniosek: spożycie cytykoliny wspiera funkcje pamięci u zdrowych osób w średnim i starszym wieku z pogorszeniem pamięci związanym z wiekiem; podstawa: opinia EFSA z 4.07.2024, doi:10.2903/j.efsa.2024.8861 – nie ustalono związku przyczynowo-skutkowego; stosuje się od 25.11.2025; odczyt 12.10.2026): eur-lex.europa.eu
- Nakazaki E., Mah E., Sanoshy K., Citrolo D., Watanabe F., 2021, Citicoline and memory function in healthy older adults: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial, J Nutr 151(8):2153-2160 (100 zdrowych osób w wieku 50-85 lat z pogorszeniem pamięci związanym z wiekiem; 49 cytykolina Cognizin 500 mg dziennie, 51 placebo, 12 tygodni, 99 ukończyło; główny punkt końcowy, test Spatial Span, bez istotnej różnicy między grupami; pamięć epizodyczna 0,15 wobec 0,06, p=0,0025, i złożony wynik pamięci 3,78 wobec 0,72, p=0,0052, lepsze niż przy placebo; 1 osoba przerwała z powodu bólu głowy; finansowanie i autorzy: Kyowa Hakko Bio, producent Cognizin): doi:10.1093/jn/nxab119
- Bonvicini M., Travaglini S., Lelli D., Antonelli Incalzi R., Pedone C., 2023, Is citicoline effective in preventing and slowing down dementia? A systematic review and a meta-analysis, Nutrients 15(2):386 (7 badań u osób z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi, chorobą Alzheimera lub otępieniem po udarze; cytykolina poprawiała wyniki testów poznawczych, standaryzowana różnica średnich 0,56-1,57 zależnie od analizy; ogólna jakość badań niska, duże ryzyko błędu na korzyść leczenia): doi:10.3390/nu15020386
- Kim H.K., Park S., Kim S.W. i wsp., 2025, Association between L-α glycerylphosphorylcholine use and delayed dementia conversion: a nationwide longitudinal study in South Korea, J Prev Alzheimers Dis 12(4):100059 (badanie kohortowe; 508 107 osób z nowo rozpoznanymi łagodnymi zaburzeniami poznawczymi w latach 2013-2016; u stosujących alfa-GPC rzadziej rozpoznawano chorobę Alzheimera, iloraz zagrożeń 0,899, i otępienie naczyniowe, 0,832; ryzyko udaru mniejsze u osób, u których nie rozwinęło się otępienie): doi:10.1016/j.tjpad.2025.100059
- Wang Z., Hazen J., Jia X. i wsp., 2021, The nutritional supplement L-alpha glycerylphosphorylcholine promotes atherosclerosis, Int J Mol Sci 22(24):13477 (myszy Apoe-/- z hiperlipidemią: alfa-GPC nasilał miażdżycę; alfa-GPC może być przekształcany do N-tlenku trimetyloaminy, TMAO; zmiany mikrobioty jelitowej): doi:10.3390/ijms222413477
- NHS, Symptoms of a stroke, przegląd 12.09.2024 (FAST: twarz, ręka, mowa, czas na wezwanie pomocy; inne objawy: drętwienie lub osłabienie jednej strony ciała, zaburzenia widzenia, splątanie, zawroty głowy, silny ból głowy; objawy, które minęły, też wymagają natychmiastowej pomocy; nie jedź samodzielnie na SOR; odczyt 12.10.2026): nhs.uk
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.
