Witamina D to witamina rozpuszczalna w tłuszczach, którą organizm w większości wytwarza sam w skórze pod wpływem promieni UVB; pomaga w prawidłowym wchłanianiu i wykorzystywaniu wapnia i fosforu, w utrzymaniu zdrowych kości i zębów oraz w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i układu odpornościowego [1]. W Polsce skóra może wytworzyć witaminę D tylko od maja do września, a jedzenie dostarcza jej zwykle niewiele, dlatego polskie wytyczne zalecają dorosłym suplementację 1000 do 2000 IU (jednostek międzynarodowych) dziennie, gdy słońce nie wystarcza, a po 65. roku życia przez cały rok [2]. Prawidłowy poziom witaminy D3 we krwi to 30 do 50 ng/ml, a o dawce lepiej decydować z wynikiem badania i lekarzem.
Jeśli szukasz suplementu, w sklepie wybierzesz preparaty z witaminą D, ale najpierw sprawdź poniżej, czym jest ta witamina, na co pomaga, skąd ją brać, jaki jest prawidłowy poziom witaminy D3 i kiedy suplement ma sens.
Spis treści
Witamina D3 marki własnej Świat Supli i Promaker
1. Czym jest witamina D i skąd się bierze w organizmie?
Pod nazwą witamina D kryją się dwie główne formy: witamina D3 (cholekalcyferol), którą wytwarza skóra i którą dostarczają tłuste ryby, żółtko jaja i wątroba, oraz witamina D2 (ergokalcyferol) z grzybów wystawionych na UV [2]. Punktem wyjścia jest prowitamina D, czyli 7-dehydrocholesterol w skórze: pod wpływem UVB przechodzi w prewitaminę D3 i dalej w witaminę D3. Następnie wątroba przekształca ją w 25(OH)D, czyli formę, którą oznacza się we krwi, a nerki w aktywny hormon, który reguluje gospodarkę wapniową [3].
Ta synteza skórna zależy od pory roku i skóry: polskie wytyczne wskazują, że od maja do września wytworzenie witaminy D umożliwia odsłonięcie przedramion i nóg na 30 do 45 minut między 10 a 15 bez filtra, ale potrzebny czas zależy od karnacji i wieku [2]. Zmniejszają ją filtry przeciwsłoneczne, ciemniejsza karnacja, wiek i niskie słońce zimą [3]. Nie doprowadzaj skóry do zaczerwienienia ani oparzenia i nie rezygnuj z potrzebnej ochrony przeciwsłonecznej po to, by uzyskać witaminę D. W suplementach częściej wybiera się D3, bo metaanaliza badań randomizowanych wykazała, że skuteczniej podnosi stężenie 25(OH)D niż D2; przewaga dotyczyła głównie dawek jednorazowych, a przy codziennym podawaniu nie utrzymała się [4]. Polskie wytyczne wskazują D3 jako pierwszy wybór [2].
2. Za co odpowiada witamina D i na co pomaga?
Witamina D pomaga w prawidłowym wchłanianiu i wykorzystywaniu wapnia i fosforu, w utrzymaniu zdrowych kości i zębów, w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni oraz układu odpornościowego [1]. Najlepiej poznany jest wpływ na kości: bez witaminy D jelita wchłaniają zbyt mało wapnia, kości są słabiej zmineralizowane, a u dzieci rozwija się krzywica, u dorosłych osteomalacja [5].
Dla odporności dane są mieszane. W metaanalizie 25 badań suplementacja zmniejszyła ryzyko ostrej infekcji dróg oddechowych (iloraz szans 0,88), a w analizie podgrupy osób z bardzo niskim poziomem wyjściowym, poniżej 25 nmol/l, przyjmujących witaminę D codziennie lub co tydzień, iloraz wyniósł 0,30 [6]. Zaktualizowana metaanaliza 40 badań nie wykazała jednak istotnej ochrony u wszystkich uczestników razem ani wpływu poziomu wyjściowego na efekt [7], więc ochrona przed infekcjami po uzupełnieniu niedoboru pozostaje niepotwierdzona. Uzupełnianie niedoboru ma uzasadnienie niezależnie od tego, bo witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni [1], a dawki ponad potrzeby nie mają udokumentowanej korzyści dla odporności.
3. Czy witamina D chroni przed cukrzycą, depresją i nowotworami?
Obserwacje, że niski poziom witaminy D idzie w parze z tymi chorobami, nie przełożyły się na jednoznaczne wyniki dużych badań z grupą placebo. W badaniu VITAL (25 871 osób, 2000 IU dziennie, mediana obserwacji 5,3 roku) witamina D nie zmniejszyła zachorowań na nowotwory (HR, czyli współczynnik ryzyka, 0,96; 95% CI, czyli przedział ufności, 0,88 do 1,06) ani zdarzeń sercowo-naczyniowych (HR 0,97) [8]. W badaniu D2d u osób z przedcukrzycą 4000 IU dziennie nie obniżyło istotnie ryzyka cukrzycy typu 2 (HR 0,88; 95% CI 0,75 do 1,04) [9]. Późniejsza metaanaliza danych indywidualnych z trzech badań randomizowanych u osób z przedcukrzycą wykazała jednak zmniejszenie ryzyka cukrzycy typu 2 o 15% względnie (HR 0,85), czyli o 3,3 punktu procentowego w ciągu trzech lat [10]; dotyczy to wyłącznie osób z przedcukrzycą, nie jest to leczenie rozpoznanej cukrzycy ani dowód korzyści dla całej populacji. W VITAL-DEP u 18 353 osób nie zmniejszyło ryzyka depresji (HR 0,97; 95% CI 0,87 do 1,09) [11].
Wszystkie te badania oceniały zapobieganie, a nie leczenie rozpoznanej choroby, więc witaminy D nie traktuj jako zamiennika terapii cukrzycy, depresji ani nowotworu. Suplementuje się ją po to, aby uzupełnić niedobór i dbać o kości; o terapii decyduje lekarz, a suplement może być dodatkiem, o którym go informujesz.
4. Niedobór witaminy D: skutki i objawy
Najlepiej udokumentowane skutki ciężkiego niedoboru to krzywica u dzieci oraz osteomalacja, czyli bolesne rozmiękanie kości, u dorosłych [3] [5]. Objawy lżejszego niedoboru bywają niespecyficzne: ból kości i mięśni, osłabienie siły mięśni, zmęczenie. Takie dolegliwości mają jednak wiele przyczyn, więc nie rozpoznawaj niedoboru po objawach, tylko wykonaj badanie 25(OH)D i omów wynik z lekarzem, a przy bólu kości lub mięśni, który nie mija, zgłoś się do niego niezależnie od wyniku.
Ryzyko niedoboru rośnie przy braku ekspozycji na słońce, ciemniejszej karnacji, otyłości, zespołach złego wchłaniania i w starszym wieku [3]. Polskie wytyczne zalecają ocenę stężenia witaminy D w takich grupach ryzyka [2].
5. Prawidłowy poziom witaminy D3 we krwi: normy 25(OH)D
Badanie, które często nazywa się poziomem witaminy D3, w rzeczywistości oznacza całkowite 25(OH)D. Według polskich wytycznych prawidłowy poziom to 30 do 50 ng/ml (75 do 125 nmol/l) [2].
| Stężenie 25(OH)D | Ocena wg polskich wytycznych |
|---|---|
| poniżej 20 ng/ml (50 nmol/l) | niedobór |
| 20 do 30 ng/ml (50 do 75 nmol/l) | poziom suboptymalny |
| 30 do 50 ng/ml (75 do 125 nmol/l) | poziom optymalny |
| powyżej 50 do 100 ng/ml (125 do 250 nmol/l) | poziom wysoki: sprawdź z lekarzem dawkę i sposób suplementacji |
| powyżej 100 ng/ml (250 nmol/l) | wzrasta ryzyko toksyczności; samo stężenie nie rozstrzyga o zatruciu |
Przeliczniki, różnice między źródłami i zasady badania opisujemy osobno we wpisie o optymalnym poziomie witaminy D (25(OH)D).
6. Skąd brać witaminę D: słońce, jedzenie i suplement
Po stronie jedzenia największe ilości witaminy D3 mają tłuste ryby, takie jak łosoś, makrela i śledź, oraz tran, a mniejsze żółtko jaja, wątroba i produkty wzbogacane; grzyby dostarczają witaminę D2 [2]. Przy diecie bez ryb i bez słońca jedzenie zwykle nie pokrywa potrzeb. Gdy słońce i dieta nie wystarczają, polskie wytyczne zalecają suplementację przez cały rok, a seniorom po 65. roku życia niezależnie od pory roku [2].
| Grupa | Dawka profilaktyczna wg polskich wytycznych |
|---|---|
| niemowlęta 0 do 6 miesięcy | 400 IU dziennie od pierwszych dni życia, dawkę ustala pediatra |
| niemowlęta 6 do 12 miesięcy | 400 do 600 IU dziennie zależnie od ilości witaminy D w pokarmach, dawkę ustala pediatra |
| dzieci 1 do 3 lat | 600 IU dziennie |
| dzieci 4 do 10 lat | 600 do 1000 IU dziennie, gdy słońce nie wystarcza |
| młodzież 11 do 18 lat | 1000 do 2000 IU dziennie, gdy słońce nie wystarcza |
| dorośli 19 do 65 lat | 1000 do 2000 IU dziennie, gdy słońce nie wystarcza |
| seniorzy powyżej 65 do 75 lat | 1000 do 2000 IU dziennie przez cały rok |
| seniorzy po 75. roku życia | 2000 do 4000 IU dziennie przez cały rok |
| ciąża i karmienie piersią | 2000 IU dziennie jest zaleceniem przy braku dostępu do oznaczenia 25(OH)D; dawkę ustal z lekarzem prowadzącym, który uwzględni wynik 25(OH)D |
Dawki pochodzą z polskich wytycznych [2]; dla dzieci i osób z chorobami lub otyłością dawkę ustala lekarz. Witaminę D przyjmuj z posiłkiem, który zawiera tłuszcz.
7. Nadmiar witaminy D: kiedy robi się niebezpiecznie?
Zbyt duże dawki mogą prowadzić do hiperkalcemii: wzrostu wapnia we krwi z nudnościami, wymiotami, osłabieniem i częstym oddawaniem moczu. Górny bezpieczny poziom spożycia wynosi według EFSA 4000 IU (100 µg) dziennie dla dorosłych i młodzieży od 11. roku życia oraz 2000 IU (50 µg) dla dzieci w wieku 1 do 10 lat; ten poziom obejmuje łącznie żywność, produkty wzbogacane i suplementy (długotrwale) i nie jest zalecaną dawką suplementu [12]. Powyżej 100 ng/ml wzrasta ryzyko toksyczności, ale samo stężenie nie rozstrzyga o zatruciu: rozpoznanie wymaga też zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej i zahamowania wydzielania parathormonu [2]. Przy podejrzeniu zatrucia potrzebna jest pilna ocena lekarska. W badaniu VITAL 2000 IU dziennie przez medianę obserwacji 5,3 roku nie zwiększyło ryzyka hiperkalcemii [8].
Szczegóły o objawach przedawkowania opisujemy we wpisie o przedawkowaniu witaminy D3. Nie łącz kilku preparatów z witaminą D bez rozmowy z lekarzem i nie zwiększaj dawki po samych objawach.
8. Jaką witaminę D wybrać do suplementacji?
Jeśli lekarz zaleca 4000 IU dziennie, możesz wybrać preparat marki własnej. Świat Supli D3 + K2 zawiera według karty w 1 kapsułce 100 µg (4000 IU) witaminy D3 i 100 µg witaminy K2 MK-7; dawka D3 jest równa górnemu poziomowi EFSA dla dorosłych (4000 IU), który obejmuje łącznie żywność, produkty wzbogacane i suplementy i nie jest zalecaną dawką suplementu [12], więc kapsułka nie zostawia zapasu na witaminę D z diety. Dorosłym wytyczne zalecają 1000 do 2000 IU dziennie [2]. Kapsułkę 4000 IU wybierz, jeśli lekarz zalecił taką dawkę; sam wynik potwierdzający niedobór nie określa dawkowania, a ta dawka nie jest domyślna dla każdego. Witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni oraz układu odpornościowego, a witamina K pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi [1]. Przy lekach przeciwzakrzepowych, takich jak warfaryna, preparaty z witaminą K skonsultuj z lekarzem.
Jeśli lekarz zalecił samą witaminę D3 w dawce 4000 IU, wybierz Promaker Vitamin D3 PRO+ 4000 IU: według karty 1 kapsułka zawiera 100 µg (4000 IU) cholekalcyferolu, czyli 2000% referencyjnej wartości spożycia. Dawka jednej kapsułki jest równa górnemu poziomowi EFSA, który obejmuje łącznie żywność, produkty wzbogacane i suplementy i nie jest zalecaną dawką suplementu [12], dlatego dawkę ustal z lekarzem i nie łącz jej z innymi preparatami z witaminą D bez zalecenia lekarza i badania 25(OH)D.
Wybór zależy od tego, czego szukasz:
- Jeśli lekarz zaleca 4000 IU D3 i chcesz połączyć ją z witaminą K2, wybierz Świat Supli D3 + K2 90 kaps.: według karty 1 kapsułka to 4000 IU D3 i 100 µg K2.
- Jeśli lekarz zaleca samą witaminę D3 w dawce 4000 IU, wybierz Promaker Vitamin D3 PRO+ 4000 IU: dawka jednej kapsułki odpowiada górnemu poziomowi EFSA, który obejmuje łączne spożycie ze wszystkich źródeł.
- Jeśli masz wynik 25(OH)D, dawkę dobierz z lekarzem zamiast zwiększać ją samodzielnie.
Witamina D w sklepie Świat Supli
Preparaty z witaminą D marki własnej Świat Supli i Promaker: z witaminą K2 oraz sama witamina D3.
9. Najczęstsze pytania
Czym jest witamina D i czy D3 to to samo co witamina D?
Witamina D to grupa związków; w organizmie i w suplementach najważniejsza jest D3 (cholekalcyferol), a D2 (ergokalcyferol) pochodzi z grzybów [2]. W metaanalizie D3 skuteczniej podnosiła poziom 25(OH)D niż D2, ale głównie przy dawkach jednorazowych; przy codziennym podawaniu przewaga nie utrzymała się [4], a polskie wytyczne wskazują D3 jako pierwszy wybór [2].
Na co jest witamina D i za co odpowiada?
Pomaga w prawidłowym wchłanianiu i wykorzystywaniu wapnia i fosforu, w utrzymaniu zdrowych kości i zębów oraz w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i układu odpornościowego [1].
Jaki jest prawidłowy poziom witaminy D3 we krwi?
Oznacza się 25(OH)D; prawidłowy poziom to 30 do 50 ng/ml (75 do 125 nmol/l), niedobór to wartości poniżej 20 ng/ml [2].
Czy witamina D zapobiega cukrzycy, depresji lub nowotworom?
Wyniki są niejednoznaczne: w badaniach z placebo 2000 IU dziennie nie zmniejszyło istotnie ryzyka nowotworów [8] ani depresji [11], a 4000 IU nie obniżyło istotnie ryzyka cukrzycy w badaniu D2d [9]. Metaanaliza trzech badań u osób z przedcukrzycą wykazała zmniejszenie tego ryzyka o 15% względnie [10]. Żadne z tych badań nie oceniało leczenia rozpoznanej choroby, więc witamina D nie zastępuje terapii.
Ile witaminy D brać dziennie?
Dorośli zwykle 1000 do 2000 IU (po 65. roku życia przez cały rok), seniorzy po 75. roku życia 2000 do 4000 IU [2]; dawkę ustal z lekarzem. Górny bezpieczny poziom 4000 IU dla dorosłych obejmuje łącznie żywność, produkty wzbogacane i suplementy i nie jest zalecaną dawką suplementu [12].
Czy trzeba suplementować witaminę D jesienią i zimą?
W Polsce skóra może wytworzyć ją od maja do września, więc poza tym okresem, gdy dieta nie pokrywa potrzeb, wytyczne zalecają suplementację; po 65. roku życia zalecają ją przez cały rok [2].
Czy można przedawkować witaminę D?
Tak, zwykle dużymi dawkami przez dłuższy czas; objawy to nudności, wymioty i osłabienie z powodu wysokiego wapnia. Powyżej 100 ng/ml wzrasta ryzyko toksyczności, ale samo stężenie nie rozstrzyga o zatruciu [2]; przy podejrzeniu zatrucia pilnie zgłoś się do lekarza.
10. W skrócie
- Witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i zębów oraz w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i układu odpornościowego [1].
- Skóra może ją wytworzyć od maja do września; gdy słońce nie wystarcza, dorosłym zaleca się 1000 do 2000 IU dziennie, a po 65. roku życia przez cały rok [2].
- Prawidłowy poziom witaminy D3 (25(OH)D) to 30 do 50 ng/ml; niedobór to poniżej 20 ng/ml [2].
- Duże badania nie wykazały, że witamina D zmniejsza ryzyko nowotworów lub depresji [8][11]; zmniejszenie ryzyka cukrzycy dotyczyło tylko osób z przedcukrzycą [10]. Nie zastępuje leczenia.
- Górny bezpieczny poziom 4000 IU dziennie dla dorosłych obejmuje łącznie żywność, produkty wzbogacane i suplementy [12]; to limit, nie zalecana dawka, więc dawkę suplementu ustal z lekarzem.
Źródła
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności (tekst skonsolidowany z 17.05.2021). Wykaz dopuszczonych oświadczeń, m.in. że witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i zębów, w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni i układu odpornościowego oraz w prawidłowym wchłanianiu wapnia i fosforu, a witamina K pomaga w utrzymaniu zdrowych kości i przyczynia się do prawidłowego krzepnięcia krwi; warunek: żywność będąca co najmniej źródłem danej witaminy.
- Płudowski P i wsp. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients 2023;15:695 (PMID 36771403). Polskie wytyczne wielu towarzystw: niedobór to 25(OH)D poniżej 20 ng/ml, stan suboptymalny 20 do 30, optymalny 30 do 50, powyżej 100 ng/ml ryzyko zatrucia; dawki profilaktyczne: niemowlęta 0 do 6 miesięcy 400 IU, 6 do 12 miesięcy 400 do 600 IU zależnie od diety, dorośli 19 do 75 lat 1000 do 2000 IU (po 65. roku życia przez cały rok), po 75. roku życia 2000 do 4000 IU, ciąża i karmienie 2000 IU przy braku oznaczenia 25(OH)D; od maja do września wytworzenie witaminy D umożliwia odsłonięcie przedramion i nóg na 30 do 45 minut między 10 a 15 bez filtra, z unikaniem zaczerwienienia skóry; ryzyko toksyczności powyżej 100 ng/ml, a zatrucie wymaga też hiperkalcemii i zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej. Ograniczenie: konsensus ekspertów, nie badanie randomizowane.
- Holick MF. Vitamin D deficiency. N Engl J Med 2007;357:266-281 (PMID 17634462). Przegląd: w skórze 7-dehydrocholesterol pod wpływem UVB przechodzi w prewitaminę D3 i witaminę D3; w wątrobie powstaje 25(OH)D, a w nerkach aktywna forma 1,25(OH)2D; krzywica u dzieci i osteomalacja u dorosłych to klasyczne skutki niedoboru; syntezę w skórze zmniejszają filtry, ciemniejsza karnacja, wiek i zimowa szerokość geograficzna. Ograniczenie: artykuł przeglądowy z 2007 roku.
- Tripkovic L i wsp. Comparison of vitamin D2 and vitamin D3 supplementation in raising serum 25-hydroxyvitamin D status: a systematic review and meta-analysis. Am J Clin Nutr 2012;95:1357-1364 (PMID 22552031). Metaanaliza badań randomizowanych: witamina D3 skuteczniej podnosiła stężenie 25(OH)D niż witamina D2, przy czym przewaga dotyczyła dawek jednorazowych, a przy codziennym podawaniu nie utrzymała się. Ograniczenie: różnice w protokołach badań, dorośli.
- Munns CF i wsp. Global Consensus Recommendations on Prevention and Management of Nutritional Rickets. J Clin Endocrinol Metab 2016;101:394-415 (PMID 26745253). Międzynarodowy konsensus: niedobór witaminy D i wapnia powoduje krzywicę u niemowląt, dzieci i młodzieży oraz osteomalację; krzywicy można zapobiegać suplementacją i wzbogacaniem żywności. Ograniczenie: konsensus ekspertów dotyczący głównie dzieci.
- Martineau AR i wsp. Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory tract infections: systematic review and meta-analysis of individual participant data. BMJ 2017;356:i6583 (PMID 28202713). Metaanaliza 25 badań (10 933 uczestników): witamina D zmniejszyła ryzyko ostrej infekcji dróg oddechowych (iloraz szans 0,88); efekt był największy przy wyjściowym 25(OH)D poniżej 25 nmol/l (0,30 w analizie podgrupy przy dawkach codziennych lub tygodniowych). Ograniczenie: duże różnice między badaniami, dane do 2015 roku.
- Jolliffe DA i wsp. Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory infections: systematic review and meta-analysis of stratified aggregate data. Lancet Diabetes Endocrinol 2025;13:307-320 (PMID 39993397). Zaktualizowana metaanaliza 40 badań (61 589 uczestników): iloraz szans 0,94 (95% CI 0,88 do 1,00, p = 0,057), czyli bez istotnej statystycznie ochrony; nie wykazano wpływu wyjściowego poziomu witaminy D, dawki ani wieku na efekt. Ograniczenie: asymetria wykresu lejkowego sugeruje błąd publikacji.
- Manson JE i wsp. Vitamin D Supplements and Prevention of Cancer and Cardiovascular Disease. N Engl J Med 2019;380:33-44 (PMID 30415629). Badanie VITAL: 25 871 osób po 50. roku życia, witamina D3 2000 IU dziennie, mediana obserwacji 5,3 roku; nowotwór inwazyjny rozpoznano u 793 osób w grupie witaminy D i 824 w grupie placebo (HR 0,96; 95% CI 0,88 do 1,06), a zdarzenia sercowo-naczyniowe u 396 i 409 (HR 0,97); bez nadmiaru hiperkalcemii. Ograniczenie: osoby w większości z wystarczającym poziomem wyjściowym, populacja USA.
- Pittas AG i wsp. Vitamin D Supplementation and Prevention of Type 2 Diabetes. N Engl J Med 2019;381:520-530 (PMID 31173679). Badanie D2d: 2423 dorosłych z stanem przedcukrzycowym, witamina D3 4000 IU dziennie, mediana obserwacji 2,5 roku; cukrzyca rozwinęła się u 293 osób w grupie witaminy D i 323 w grupie placebo (HR 0,88; 95% CI 0,75 do 1,04; p = 0,12), czyli bez istotnie niższego ryzyka; późniejsza metaanaliza trzech badań [10] wykazała zmniejszenie ryzyka u osób z przedcukrzycą. Ograniczenie: osoby z przedcukrzycą, niewybrane pod kątem niedoboru.
- Pittas AG, Kawahara T, Jorde R i wsp. Vitamin D and Risk for Type 2 Diabetes in People With Prediabetes: A Systematic Review and Meta-analysis of Individual Participant Data From 3 Randomized Clinical Trials. Ann Intern Med 2023;176:355-363 (PMID 36745886). Metaanaliza danych indywidualnych z trzech badań randomizowanych (cholekalcyferol 20 000 IU tygodniowo, 4000 IU dziennie, eldekalcytol 0,75 µg dziennie) u osób z przedcukrzycą: zmniejszenie ryzyka cukrzycy typu 2 o 15% względnie (HR 0,85), 3,3 punktu procentowego w ciągu 3 lat; efekt nie różnił się w podgrupach. Ograniczenie: wynik dotyczy osób z przedcukrzycą i nie musi się przenosić na populację ogólną.
- Okereke OI i wsp. Effect of Long-term Vitamin D3 Supplementation vs Placebo on Risk of Depression or Clinically Relevant Depressive Symptoms and on Change in Mood Scores: A Randomized Clinical Trial. JAMA 2020;324:471-480 (PMID 32749491). Badanie VITAL-DEP: 18 353 osoby po 50. roku życia, witamina D3 2000 IU dziennie, mediana 5,3 roku; depresja lub istotne objawy depresyjne u 609 osób w grupie witaminy D i 625 w grupie placebo (HR 0,97; 95% CI 0,87 do 1,09), bez różnicy w skali nastroju. Ograniczenie: osoby bez depresji na starcie, populacja USA.
- EFSA. Overview on tolerable upper intake levels as derived by the Scientific Committee on Food (SCF) and the EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), wersja 11, sierpień 2025. Zestawienie górnych bezpiecznych poziomów spożycia (dotyczą łącznego długotrwałego spożycia z żywności, produktów wzbogacanych i suplementów; nie są zalecaną dawką): witamina D 50 µg (2000 IU) na dobę dla dzieci w wieku 1 do 10 lat oraz 100 µg (4000 IU) od 11. roku życia i dla dorosłych; dla witaminy K nie ustalono poziomu z powodu braku wystarczających danych.
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.
