Przejdź do treści
Sklep
Blog Świat Supli
Przejdź do sklepu
Kreatyna monohydrat Świat Supli 500 g za 34,99 zł – zobacz produkt w sklepieKreatyna monohydrat Świat Supli 500 g za 34,99 zł – zobacz produkt w sklepie
Trzy szklane pojemniki z kurczakiem, ryżem i warzywami, miska sałaty na kuchennej wadze i zwinięty centymetr krawiecki na jasnym stole oraz pomarańczowy kubek z logo Świat Supli
Jak schudnąć

Efekt plateau: nie mogę schudnąć mimo ćwiczeń

Efekt plateau to okres, w którym mimo diety i ćwiczeń waga przestaje spadać. Zwykle składa się na niego kilka rzeczy naraz: mniejsze ciało zużywa mniej energii, więc dawny deficyt kalorii stopniowo się kurczy [1], a jedzenie bywa niedoszacowane [2]. Żeby ruszyć z miejsca, przelicz kalorie dla obecnej masy ciała i przez 1-2 tygodnie dokładnie ważąc jedzenie sprawdź, ile naprawdę zjadasz, zwiększ ruch w ciągu dnia, dbaj o białko w diecie i o sen. Jako orientacyjną propozycję redakcji przyjmij, że gdy waga stoi od 3-4 tygodni, a obwody się nie zmieniają, czas na korektę.

Jeśli w planie redukcji brakuje Ci białka z posiłków, a białko pomaga chronić mięśnie przy deficycie kalorii, możesz uzupełnić je odżywką; wybór znajdziesz wśród koncentratów białka serwatkowego. Odżywka nie zastąpi deficytu kalorii ani ruchu.

Spis treści

Białko przy redukcji: odżywka, gdy z jadłospisu go brakuje

Opakowanie odżywki białkowej Świat Supli WPC Premium 80, 700 g
Marka własna, 700 gNa zdjęciu: Świat Supli WPC Premium 80, 700 g23,1 g białka i 117 kcal w porcji 30 g według karty produktu; zawiera mleko i soję.Sprawdź cenę
Opakowanie izolatu białka serwatkowego BioTechUSA Iso Whey Zero, 454 g
Izolat o obniżonej zawartości laktozyNa zdjęciu: BioTechUSA Iso Whey Zero, 454 gIzolat białka serwatkowego, opakowanie 454 g; według karty obniżona zawartość laktozy.Sprawdź cenę

1. Efekt plateau: co to znaczy?

Efekt plateau (zastój wagi) to sytuacja, w której mimo planu żywienia i treningów waga przez dłuższy czas nie spada. Nie ma jednej diagnostycznej definicji; jako orientację redakcji przyjmujemy 3-4 tygodnie bez zmiany wagi i obwodów. Krótkoterminowe wahania wagi mogą wynikać ze zmian ilości wody w organizmie (sól, węglowodany, cykl miesiączkowy, trening), a nie ze spadku tempa spalania tkanki tłuszczowej. Dlatego oceniaj trend z kilku tygodni, a nie pojedynczy pomiar.

Zdarza się też, że sylwetka się zmienia, a waga stoi: przy początku treningu siłowego może przybywać wody w mięśniach i nieco masy mięśniowej. Mierz więc obwody talii i bioder co 2 tygodnie.

2. Dlaczego występuje efekt plateau?

Hall i wsp. (2011) opisali w The Lancet model matematyczny metabolizmu dorosłych. Wynika z niego, że po stałej zmianie spożycia energii masa ciała nie spada w nieskończoność, lecz zbliża się do nowej równowagi: połowa zmiany następuje po około roku, a 95% po około 3 latach. Mniejsze ciało zużywa mniej energii, więc ta sama dieta daje z czasem coraz mniejszy deficyt [1]. Typowe plateau po 6-8 miesiącach programów odchudzania autorzy tłumaczą jednak raczej zmiennym przestrzeganiem diety niż samym spowolnieniem metabolizmu [1]. To wynik symulacji, nie badania na ludziach.

Drugim czynnikiem bywa niedoszacowanie jedzenia. Lichtman i wsp. (1992) zbadali 10 osób z otyłością, które zgłaszały oporność na dietę mimo deklarowanego jedzenia poniżej 1200 kcal dziennie: zaniżały zgłaszane spożycie średnio o 47% i zawyżały aktywność fizyczną o 51%, a ich wydatek energii mieścił się w normie [2]. To mała, wyselekcjonowana grupa, więc tych odsetków nie należy przenosić na wszystkich odchudzających się; badanie pokazuje raczej, że samoocena jedzenia bywa zawodna.

Organizm może też obniżyć wydatek energetyczny bardziej, niż wynikałoby to z mniejszej masy ciała. Fothergill i wsp. (2016) stwierdzili u 14 uczestników programu The Biggest Loser, że spoczynkowe zużycie energii 6 lat po programie było średnio o około 500 kcal dziennie niższe, niż przewidywano dla ich masy ciała [3]. To przykład skrajnej, bardzo szybkiej redukcji, ale pokazuje, że adaptacja metaboliczna istnieje.

Wpływ ma również sen. Nedeltcheva i wsp. (2010) w badaniu krzyżowym na 10 dorosłych z nadwagą przez 14 dni stosowali umiarkowane ograniczenie kalorii z 8,5 lub 5,5 godziny czasu przeznaczonego na sen. Przy krótszym śnie udział tkanki tłuszczowej w traconej masie ciała był o 55% mniejszy (0,6 kg wobec 1,4 kg), a masa ciała spadała podobnie [4]. Badanie było krótkie i małe, więc nie pozwala przewidzieć takiego samego efektu u każdego czytelnika.

Przyczyna Co sprawdzić Co zrobić
Mniejsza masa ciała, mniejszy wydatek Czy kalorie liczysz dla masy sprzed redukcji Przelicz zapotrzebowanie dla obecnej masy
Niedoszacowane jedzenie Oleje, sosy, przekąski, napoje, weekendy Waż jedzenie przez 1-2 tygodnie
Mniej ruchu poza treningiem Liczbę kroków dziennie Dołóż spacery, wróć do dawnej liczby kroków
Za mało snu Czy regularnie śpisz krócej niż zalecane 7 godzin [5] Stała pora snu, co najmniej 7 godzin
Woda i wahania Cykl, sól, nowy trening siłowy Patrz na trend z 3-4 tygodni i obwody

3. Jak pokonać efekt plateau?

  • Zważ wszystko, co jesz, przez 1-2 tygodnie i porównaj z planem. Często uciekają tłuszcze do smażenia, sosy, napoje i przekąski.
  • Przelicz zapotrzebowanie dla obecnej masy ciała i ustal deficyt na nowo, indywidualnie: uwzględnij swój całkowity wydatek energii, odżywczość jadłospisu i stan zdrowia. Przy dużym deficycie albo chorobach przewlekłych zrób to z dietetykiem.
  • Zwiększ ruch poza treningiem: przy redukcji często bezwiednie mniej chodzimy. Licz kroki i wróć do poziomu z początku diety; pomysły znajdziesz w poradniku o spacerach przy odchudzaniu.
  • Rozważ trening siłowy 2-3 razy w tygodniu (orientacyjnie, dobierz do swojego poziomu) i zwiększaj obciążenie stopniowo.
  • Dbaj o białko w całej diecie. W przeglądzie Leidy i wsp. (2015) diety wysokobiałkowe (1,2-1,6 g białka na kg masy ciała na dobę, co najmniej około 25-30 g na posiłek) w krótszych, ściśle kontrolowanych badaniach sprzyjały utracie tkanki tłuszczowej, zachowaniu masy beztłuszczowej i sytości; wyniki badań długoterminowych były ograniczone i niejednolite, a korzyści widziano głównie u osób przestrzegających diety [6]. Według rejestru UE białko przyczynia się do utrzymania masy mięśniowej, a oświadczenie dotyczy żywności będącej co najmniej źródłem białka [7]. Ile białka w całej diecie potrzebujesz, wyjaśnia poradnik o białku na masę i na redukcję; porcja odżywki to osobna sprawa, a przegląd nie oceniał żadnego produktu. Odżywka służy tylko uzupełnieniu białka, którego brakuje w jadłospisie, np. koncentraty białka serwatkowego; jej kalorie trzeba wliczyć do dziennego bilansu.
  • Śpij co najmniej 7 godzin [5]; w małym badaniu krótki sen zmniejszył udział tkanki tłuszczowej w traconej masie [4].
  • Przerwę od diety (np. 1-2 tygodnie jedzenia na poziomie zapotrzebowania, schemat to propozycja redakcji) rozważ indywidualnie, gdy deficyt jest trudny do utrzymania; to opcja wspierająca wytrwanie, a nie sposób na przyspieszenie chudnięcia.

Nie zwiększaj kalorii wyłącznie po to, by przyspieszyć metabolizm: taka rada nie ma oparcia w cytowanych badaniach. Zwiększenie jedzenia może mieć sens, gdy deficyt jest bardzo duży i trudny do utrzymania, ale zakres zmian ustal z dietetykiem.

Omlet z warzywami, miska serka wiejskiego z owocami jagodowymi, szklanka mleka i biały pojemnik z miarką odżywki białkowej na jasnym stole obok pomarańczowego kubka z logo Świat Supli

4. Nie mogę schudnąć: jakie badania zrobić?

Jeśli mimo dokładnego liczenia kalorii waga nie spada od 2-3 miesięcy (orientacyjny próg redakcji), porozmawiaj z lekarzem rodzinnym. Zakres badań lekarz dobiera na podstawie wywiadu, objawów i badania przedmiotowego; zależnie od sytuacji mogą to być m.in. TSH (tarczyca), glukoza na czczo czy morfologia z oceną gospodarki żelazem (niedokrwistość daje zmęczenie i mniejszą aktywność). U kobiet z nieregularnymi miesiączkami lekarz może rozważyć diagnostykę w kierunku zespołu policystycznych jajników (PCOS); zasady oceny opisują międzynarodowe wytyczne [8]. Przyczyną bywają też niektóre leki przyjmowane na stałe; o ich możliwym wpływie na masę ciała zapytaj lekarza, nie odstawiaj ich samodzielnie.

5. Ile trwa efekt plateau?

Plateau nie ma ustalonej długości: trwa, dopóki spożycie energii i wydatek są w równowadze. Bez zmian w diecie i ruchu masa ciała pozostanie na nowym poziomie [1]. Po korekcie bilansu oceniaj efekt po 2-4 tygodniach (to propozycja redakcji, bo dzienne wahania wody maskują zmiany). Jeśli korekta nie działa, wróć do tabeli przyczyn albo skonsultuj się z dietetykiem.

6. Nie mogę schudnąć z brzucha: co robić?

Same ćwiczenia brzucha nie są pewnym sposobem na zmniejszenie tłuszczu w tej okolicy. W badaniu Vispute i wsp. (2011) 24 zdrowe, mało aktywne osoby przydzielono losowo do grupy ćwiczeń mięśni brzucha albo do grupy kontrolnej; przez 6 tygodni wszyscy stosowali dietę izokaloryczną. Ćwiczenia brzucha nie dały istotnego zmniejszenia tkanki tłuszczowej brzucha ani obwodu talii, choć poprawiły wytrzymałość mięśni [9]. To jedno małe i krótkie badanie jednego programu ćwiczeń, więc nie wyklucza efektu przy innym planie, ale też go nie pokazuje. Tłuszcz brzuszny maleje wraz z ogólnym spadkiem tkanki tłuszczowej. Pomaga to samo co przy plateau: deficyt kalorii, trening siłowy i tlenowy, sen. Obwód talii mierz w połowie odległości między dolnym brzegiem ostatniego wyczuwalnego żebra a górnym brzegiem grzebienia biodrowego, po spokojnym wydechu i o stałej porze dnia [10].

Odżywka nie przełamie plateau sama, ale ułatwia zjedzenie białka bez dużej liczby kalorii, gdy z jadłospisu go brakuje:

  • Jeśli po przeliczeniu brakuje ci białka, a tolerujesz nabiał, wybierz Świat Supli WPC Premium 80: według karty porcja 30 g to 23,1 g białka i 117 kcal; produkt zawiera mleko i soję. Przy regularnym użyciu sprawdź większe opakowanie Promaker Gold WPC80, 900 g.
  • Jeśli laktoza ci przeszkadza, rozważ izolat BioTechUSA Iso Whey Zero, którego karta podaje obniżoną zawartość laktozy.
  • Jeśli białka w posiłkach masz dość, odżywka nie jest ci potrzebna; wlicz jej kalorie do bilansu, ponieważ dodatkowa porcja może zmniejszyć lub zniwelować deficyt.
  • Jeśli masz chorobę nerek lub wątroby, alergię na mleko albo jesteś w ciąży, ilość białka i odżywkę ustal z lekarzem lub dietetykiem.

Odżywki białkowe w sklepie Świat Supli

Koncentraty i izolat białka serwatkowego, o których piszemy w części o białku przy plateau; najpierw policz białko i kalorie z jadłospisu.

7. Najczęstsze pytania

Efekt plateau: ile trwa?

Tak długo, jak trwa równowaga energetyczna. Bez zmiany diety lub ruchu masa ciała utrzymuje się na nowym poziomie [1]; efekt korekty oceniaj po 2-4 tygodniach.

Jak pokonać efekt plateau?

Waż jedzenie przez 1-2 tygodnie, bo jedzenie bywa niedoszacowane [2], przelicz zapotrzebowanie dla obecnej masy ciała, zwiększ liczbę kroków, rozważ trening siłowy, dbaj o białko w całej diecie [6] i śpij co najmniej 7 godzin [5].

Po jakim czasie od początku diety pojawia się plateau?

Nie ma stałego terminu. W programach odchudzania największą utratę masy obserwuje się zwykle po 6-8 miesiącach, po czym waga się stabilizuje; Hall wiąże to raczej ze zmiennym przestrzeganiem diety niż z samym spowolnieniem metabolizmu [1]. Wraz z utratą masy ciała maleje wydatek energetyczny; w modelu Halla dochodzenie masy ciała do nowej równowagi przy stałej zmianie podaży energii trwało kilka lat [1]. Gdy waga stoi, najpierw sprawdź realne spożycie.

Dlaczego sylwetka się zmienia, a waga stoi?

Przy treningu siłowym mięśnie gromadzą więcej wody i glikogenu, a przy dobrym odżywianiu możesz zyskać trochę masy mięśniowej, tracąc tłuszcz. Wtedy obwody maleją przy podobnej wadze, co jest dobrym znakiem.

Czy spalacz tłuszczu pomoże przy plateau?

Nie rozwiąże przyczyny, jeśli jest nią brak deficytu kalorii. Zanim pomyślisz o suplemencie, sprawdź jedzenie, ruch i sen.

8. W skrócie

  • Plateau wynika z kilku czynników naraz: mniejszy wydatek energii przy mniejszej masie ciała [1] i niedoszacowanie jedzenia [2].
  • Adaptacja metaboliczna istnieje, a krótki sen w małym badaniu zmniejszył udział tkanki tłuszczowej w traconej masie [3] [4].
  • Oceniaj trend z 3-4 tygodni i obwody, nie pojedynczy pomiar.
  • Białko w całej diecie pomaga zachować mięśnie przy redukcji, ale dowody długoterminowe są ograniczone [6] [7].
  • Gdy mimo dokładnego liczenia waga stoi kilka miesięcy, omów z lekarzem, jakie badania są potrzebne.

Źródła

  1. Hall KD i wsp. Quantification of the effect of energy imbalance on bodyweight. Lancet 2011;378(9793):826-37 (PMID 21872751). Model matematyczny metabolizmu dorosłych (symulacja, nie badanie kliniczne): masa ciała reaguje na zmianę podaży energii wolno, połowa zmiany po około roku, 95% po około 3 latach; model zakłada stałe przestrzeganie diety, a typowe plateau po 6-8 miesiącach autorzy wiążą raczej ze zmiennym przestrzeganiem diety.
  2. Lichtman SW i wsp. Discrepancy between self-reported and actual caloric intake and exercise in obese subjects. N Engl J Med 1992;327(27):1893-8 (PMID 1454084). Badanie obserwacyjne: 10 osób z otyłością zgłaszających oporność na dietę (wyselekcjonowanych spośród 224 pacjentów) i grupy porównawcze; zaniżały zgłaszane spożycie średnio o 47% i zawyżały aktywność o 51%, a wydatek energii mieścił się w normie; wynik nie dotyczy wszystkich odchudzających się.
  3. Fothergill E i wsp. Persistent metabolic adaptation 6 years after The Biggest Loser competition. Obesity 2016;24(8):1612-9 (PMID 27136388). Badanie obserwacyjne 14 uczestników programu The Biggest Loser po 6 latach: spoczynkowa przemiana materii była o około 500 kcal dziennie niższa, niż przewidywano dla ich masy i wieku; grupa mała i skrajna (bardzo szybka redukcja).
  4. Nedeltcheva AV i wsp. Insufficient sleep undermines dietary efforts to reduce adiposity. Ann Intern Med 2010;153(7):435-41 (PMID 20921542). Randomizowane badanie krzyżowe: 10 dorosłych z nadwagą, 14 dni umiarkowanego ograniczenia kalorii przy 8,5 lub 5,5 godziny czasu przeznaczonego na sen; przy krótszym śnie mniej utraconej masy stanowił tłuszcz (0,6 vs 1,4 kg); badanie krótkie, na małej grupie.
  5. Watson NF i wsp. Recommended amount of sleep for a healthy adult: a joint consensus statement of the AASM and SRS. Sleep 2015;38(6):843-4 (PMID 26039963). Konsensus ekspertów (nie badanie): dorośli powinni regularnie spać co najmniej 7 godzin na dobę, aby wspierać zdrowie; zalecenie ogólne, nie dotyczy redukcji masy ciała.
  6. Leidy HJ i wsp. The role of protein in weight loss and maintenance. Am J Clin Nutr 2015;101(6):1320S-1329S (PMID 25926512). Przegląd narracyjny: diety wysokobiałkowe (1,2-1,6 g białka na kg masy ciała na dobę) w krótszych, ściśle kontrolowanych badaniach sprzyjały utracie tkanki tłuszczowej i zachowaniu masy beztłuszczowej; wyniki badań długoterminowych ograniczone i niejednolite; przegląd nie oceniał konkretnych produktów.
  7. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności. Dz.U. UE L 136 z 25.5.2012. Akt prawny: dopuszcza oświadczenie, że białko przyczynia się do utrzymania masy mięśniowej, dla żywności będącej co najmniej źródłem białka; nie jest to dowód skuteczności konkretnego produktu.
  8. Teede HJ i wsp. Recommendations from the 2023 international evidence-based guideline for the assessment and management of polycystic ovary syndrome. Hum Reprod 2023;38(9):1655-79 (PMID 37580037). Międzynarodowe wytyczne kliniczne (254 zalecenia i uwagi praktyczne) dotyczące rozpoznawania i leczenia zespołu policystycznych jajników; zakres badań dobiera lekarz.
  9. Vispute SS i wsp. The effect of abdominal exercise on abdominal fat. J Strength Cond Res 2011;25(9):2559-64 (PMID 21804427). Randomizowane badanie: 24 zdrowe, mało aktywne osoby przydzielono losowo do grupy ćwiczeń mięśni brzucha lub grupy kontrolnej; interwencja trwała 6 tygodni przy diecie izokalorycznej; brak istotnego zmniejszenia tkanki tłuszczowej brzucha i obwodu talii; krótkie badanie na małej grupie.
  10. World Health Organization. Waist circumference and waist-hip ratio: report of a WHO expert consultation, Geneva, 8-11 December 2008. Geneva: WHO; 2011. Raport ekspertów WHO: opis protokołu pomiaru obwodu talii w połowie odległości między dolnym brzegiem ostatniego wyczuwalnego żebra a górnym brzegiem grzebienia biodrowego, po spokojnym wydechu.

Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.

Suplementy marki Świat Supli od 16,99 zł: witamina C za 16,99 zł, omega-3 za 27,99 zł – przejdź do sklepuSuplementy marki Świat Supli od 16,99 zł: witamina C za 16,99 zł, omega-3 za 27,99 zł – przejdź do sklepu
O autorze

Artykuły

Redakcja Świat Supli to zespół sklepu Świat Supli z Białegostoku, który od 2005 roku doradza przy wyborze suplementów. Artykuły Redakcji przygotowujemy na podstawie badań naukowych i zaleceń instytucji, z przypisami, po kontroli jakości przed publikacją. Merytorycznie wspierają nas Paweł Lisowski, Paweł Supełek i Agnieszka Łacińska. Zasady redakcyjne: https://swiatsupli.pl/blog/zasady-redakcyjne/
Powiązane wpisy
Jak schudnąć

Dlaczego nie chudnę mimo że jem mało i ćwiczę?

Jak schudnąć

20-minutowy trening na spalanie tłuszczu: co mówią badania o HIIT i bieganiu

Jak schudnąć

20-minutowy trening, który spala więcej tłuszczu niż godzina biegania - potwierdzone badaniem

Dodaj komentarz