Praca na zmiany, zwłaszcza na nocki, wiąże się w badaniach z gorszymi funkcjami seksualnymi u kobiet i u mężczyzn, ale najwyraźniej u osób, które przy tym źle śpią [1] [2]. W badaniu mężczyzn z poradni andrologicznej nie wykazano związku samej pracy w niestandardowych godzinach z gorszym wynikiem erekcji, a gorszy wynik widać było przy zaburzeniu snu związanym z pracą zmianową i przy pracy głównie na nocki [1]. Dlatego zacznij od snu dopasowanego do grafiku i rozmowy z partnerem, a gdy spadek ochoty nie mija, idź do lekarza; melatonina może nieco wydłużyć sen w dzień, ale nie znaleźliśmy badań, by podnosiła libido [3].
Aktualizacja 6.10.2026: nowy tekst: co pokazują badania pracy zmianowej i libido, sen w dzień, melatonina i magnez, kiedy do lekarza, nowe źródła i zdjęcia.
Tabela zbiera badania o pracy zmianowej, śnie i życiu seksualnym oraz rodzaj dowodu, który z nich wynika.
Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.
| Pytanie | Co pokazały badania | Rodzaj dowodu |
|---|---|---|
| Czy praca zmianowa pogarsza erekcję? | W tym badaniu nie wykazano związku samej pracy w niestandardowych godzinach z gorszym wynikiem erekcji; gorszy wynik przy zaburzeniu snu związanym z pracą zmianową i przy pracy głównie na nocki [1] | Badanie przekrojowe, 754 mężczyzn |
| Czy nocki wiążą się z mniejszym pożądaniem u kobiet? | Polskie położne pracujące w nocy miały niższy wynik pożądania i niższy wynik ogólny kwestionariusza funkcji seksualnych [2] | Badanie przekrojowe, 520 kobiet |
| Czy liczy się jakość snu? | U mężczyzn pracujących na zmiany lepsza deklarowana jakość snu wiązała się z lepszymi funkcjami seksualnymi; w analizowanej podgrupie nie wykazano istotnego związku jakości snu ze stężeniami badanych hormonów [4] | Badanie przekrojowe, 182 mężczyzn |
| Czy dłuższy sen zwiększa ochotę na seks? | U studentek dłuższy sen wiązał się z większym pożądaniem następnego dnia [5] | Obserwacja przez 14 dni, 171 kobiet |
| Czy melatonina pomaga spać po nocce? | Sen w dzień dłuższy średnio o 24 minuty niż po placebo, czas zasypiania bez różnicy [3] | Przegląd Cochrane, dowody niskiej jakości |
Spis treści
1. Czy praca zmianowa obniża libido? Co pokazują badania
Badania łączą pracę zmianową z gorszym życiem seksualnym, ale są to badania przekrojowe: pokazują związek w jednym momencie, a nie dowód, że winny jest sam grafik. Libido to ochota na seks; funkcje seksualne obejmują też podniecenie, erekcję, nawilżenie i orgazm, a kwestionariusze w badaniach mierzą je osobno. Spadek libido ma zwykle kilka przyczyn naraz, w tym stres, zmęczenie, problemy w związku, leki i choroby przewlekłe [6].
1.1. Praca zmianowa a libido i erekcja u mężczyzn
W badaniu Rodrigueza i wsp. z 2020 roku 754 mężczyzn z poradni andrologicznej w USA wypełniło kwestionariusz funkcji erekcji IIEF. Praca w niestandardowych godzinach sama w sobie nie wiązała się z gorszym wynikiem. Mężczyźni pracujący na zmiany, u których ankieta wskazywała zaburzenie snu związane z pracą zmianową, mieli wynik niższy o 2,8 punktu, a pracujący głównie w nocy o 7,6 punktu niż pracujący w dzień lub wieczorem. Wyjściowy poziom testosteronu nie wiązał się z erekcją [1].
Podobny obraz dało wcześniejsze badanie Pastuszaka i wsp. z 2017 roku: wśród 182 mężczyzn pracujących na zmiany ci, którzy lepiej oceniali swój sen, mieli mniej objawów typowych dla niedoboru androgenów i lepszy wynik funkcji seksualnych. W analizie hormonów, obejmującej mężczyzn bez wcześniejszej terapii testosteronem i bez leków wpływających na hormony, nie wykazano istotnego związku jakości snu z poziomem testosteronu ani innych badanych hormonów we krwi [4]. W większym badaniu tego zespołu z 2020 roku mężczyźni z zaburzeniem snu związanym z pracą zmianową mieli więcej takich objawów i niższy testosteron niż pracujący na zmiany bez tego zaburzenia [7]. Niższy wynik hormonu w badaniu krwi to jednak parametr laboratoryjny, a nie dowód spadku libido u konkretnej osoby.
1.2. Praca zmianowa a libido u kobiet
Najbliższe polskim realiom jest badanie Moćkun-Pietrzak i wsp. z 2022 roku. Objęło 520 położnych: 416 pracujących na zmiany z nocami i 104 pracujące tylko w dzień. W polskiej wersji kwestionariusza funkcji seksualnych kobiet PL-FSFI położne z nockami miały średni wynik pożądania 3,60 punktu wobec 4,95 punktu u pracujących w dzień, a wynik ogólny 24,86 wobec 31,51 punktu. Grupy różniły się też innymi cechami, na przykład tym, czy mają dzieci i czy stosują antykoncepcję, więc badanie nie rozstrzyga, ile z tej różnicy wynika z samych nocek [2].
Praca w nocy może też zmieniać cykl miesiączkowy. W badaniu Lawson i wsp. z 2011 roku wśród 71 077 pielęgniarek w wieku 28 do 45 lat te, które w ciągu 2 lat przepracowały co najmniej 20 miesięcy w rotacyjnym systemie z nocami, częściej miały nieregularne cykle (ryzyko względne, RR 1,23; 95-procentowy przedział ufności od 1,14 do 1,33) [8]. Nieregularne miesiączki są powodem do rozmowy z ginekologiem, a nie do samodzielnej suplementacji.
1.3. Dlaczego sen ma tu tak duże znaczenie
Po nocnej zmianie człowiek śpi w porze, w której zegar biologiczny sprzyja czuwaniu, a światło i hałas dnia utrudniają odpoczynek [9]. Niedobór snu i zmęczenie to wprost wymieniane przyczyny słabszej ochoty na seks i sporadycznych kłopotów z erekcją [6] [10]. W badaniu Kalmbacha i wsp. z 2015 roku 171 studentek przez 14 dni co rano opisywało sen i życie seksualne: po dłuższym śnie następnego dnia miały większe pożądanie, a każda dodatkowa godzina snu wiązała się z o 14 procent większymi szansami na seks z partnerem (iloraz szans, OR 1,14). Po dłuższym śnie danej nocy podniecenie fizjologiczne następnego dnia było jednak słabsze, a badano studentki, nie pracownice zmianowe [5].
Krótki sen wpływa też na hormony. W eksperymencie Leproult i Van Cauter 10 zdrowych mężczyzn w wieku średnio 24 lat po tygodniu z 5 godzinami w łóżku miało w ciągu dnia testosteron niższy o 10 do 15 procent niż po nocach z 10 godzinami w łóżku [11]. Badanie nie mierzyło libido, więc nie wynika z niego, jak taka zmiana przekłada się na ochotę na seks.
2. Zaburzenie snu związane z pracą zmianową: kiedy to coś więcej niż zmęczenie

Zaburzenie snu związane z pracą zmianową to bezsenność i/lub nadmierna senność, które pojawiają się, gdy powtarzający się grafik pracy nakłada się na zwykłą porę snu [12]. Bezsenność oznacza tu trudność z zaśnięciem lub utrzymaniem snu, a nadmierna senność to senność w porach, w których trzeba czuwać, na przykład w pracy [13]. Objawy to jeszcze nie rozpoznanie: lekarz stawia je zwykle wtedy, gdy objawy związane z grafikiem utrzymują się co najmniej 3 miesiące, ocenia dzienniczek snu i wyklucza inne przyczyny, na przykład bezdech senny albo działanie leków [13] [12]. Według przeglądu systematycznego Denga i wsp. dotyczy ono do 20 procent pracowników zmianowych, a związki pracy zmianowej z zaburzeniami erekcji i objawami niedoboru androgenów były silniejsze właśnie u osób z tym zaburzeniem [14]. W badaniu z 2020 roku ankieta wskazała je u 196 z 619 mężczyzn pracujących na zmiany, czyli u 31,7 procent, ale byli to pacjenci poradni andrologicznej, a nie losowa grupa pracowników [7].
Sygnałem, że problem wykracza poza zwykłe zmęczenie po nocce, jest senność w pracy albo bezsenność w czasie przeznaczonym na sen, które utrzymują się mimo dbania o warunki snu. Z niebezpieczną sennością nie czekaj na rozpoznanie: jeśli zasypiasz w pracy albo za kierownicą, idź do lekarza od razu, a gdy po nocce jesteś senny, nie prowadź; niech ktoś Cię odbierze albo wróć autobusem lub taksówką [12]. Rozdrażnienie i osłabienie po nocnej zmianie mogą minąć po powrocie do dziennego trybu życia; jeśli nie mijają, Centralny Instytut Ochrony Pracy (CIOP) zaleca poradę lekarza [15]. Jeśli jesteś ciągle zmęczony mimo snu, przyczyny warte sprawdzenia omawiamy w tekście o tym, dlaczego ciągle jesteś zmęczony, choć śpisz 8 godzin.
Gdy warunki snu są już zadbane, a zasypianie po zmianie nadal trwa długo, część osób sięga po melatoninę; produkty z melatoniną i innymi składnikami na sen są w kategorii suplementy na dobry sen, a co o melatoninie u pracowników zmianowych mówią badania, opisujemy w sekcji 6.
3. Jak spać po nocce, żeby mieć siłę także na bliskość
Podstawą jest sen w ciemności i ciszy, o stałej porze dopasowanej do zmiany. Celem jest co najmniej 7 godzin snu łącznie na dobę, bo tyle regularnie powinni spać wszyscy dorośli, także pracujący na zmiany, według amerykańskich towarzystw medycyny snu [12]; niektórzy potrzebują więcej. CIOP podaje, że ciemność, cisza, wygodne łóżko i zwykłe czynności przed snem sprzyjają odpoczynkowi po nocnej zmianie [9]. Zalecenia CIOP dla pracowników zmianowych obejmują [15] [16]:
- sen po nocnej zmianie podzielony na sen właściwy trwający co najmniej 5 godzin i drzemkę najwyżej do 3 godzin; 5 godzin to minimum dla głównego bloku, a nie dla całej doby, więc resztę snu uzupełnia drzemka; z drzemki rezygnuj tylko wtedy, gdy główny sen był na tyle długi, że łącznie śpisz co najmniej 7 godzin [12];
- przy przejściu z nocek na zmianę dzienną ograniczenie odpoczynku po ostatniej nocce do drzemki, żeby sen wrócił na noc;
- przed pójściem na zmianę popołudniową krótką drzemkę;
- w nocy lekkostrawne, niezbyt obfite posiłki bogate w białko, a przed snem po nocce bez tłustych, ciężkostrawnych potraw;
- bez kawy i mocnej herbaty po powrocie z pracy, bez piwa i mocnego alkoholu, bo pogarszają sen.
Pracodawca może zmniejszyć obciążenie układem zmian: według CIOP rotacja powinna przebiegać w kolejności dzień, popołudnie, noc, korzystniejsza jest szybka rotacja, a krótkich przerw między zmianami należy unikać [15]. Jasne światło w pracy i zaplanowane drzemki badano w przeglądzie Cochrane obejmującym 17 badań, ale dowody były niskiej i bardzo niskiej jakości, a wyniki nierozstrzygające [17].
4. Grafik a związek: jak znaleźć czas na bliskość
Gdy partnerzy żyją w innym rytmie, mniej jest wspólnego czasu, a zmęczenie obniża ochotę na seks; brytyjska publiczna służba zdrowia NHS wymienia problemy w związku wśród głównych przyczyn spadku libido i jako pomoc wskazuje terapię dla par [6]. CIOP radzi wytłumaczyć bliskim, że praca zmianowa wymusza inny styl życia, wykorzystywać wspólne posiłki na rozmowę i prosić rodzinę o warunki do snu w dzień [15]. Niedobór snu utrudnia kontakty z rodziną [16], dlatego wspólny czas łatwiej znaleźć, gdy oboje znacie grafik z wyprzedzeniem i planujecie go na dni po wyspaniu się, a nie tuż po nocce.
Długotrwały stres, także ten związany z pracą i obowiązkami domowymi, również odbiera energię. O tym, co dzieje się z organizmem, gdy stres trwa od miesięcy, i co w takiej sytuacji pomaga, piszemy osobno.
5. Kiedy iść do lekarza
Do lekarza idź, gdy spadek ochoty na seks Cię martwi albo nie mija mimo lepszego snu, a natychmiast szukaj pomocy przy myślach o zrobieniu sobie krzywdy. Każda z tych sytuacji osobno jest powodem do wizyty:
- spadek libido, który Cię niepokoi, albo podejrzenie, że obniża go lek lub antykoncepcja hormonalna: lekarz rodzinny, bez samodzielnego odstawiania leku [6];
- powtarzające się kłopoty z erekcją: lekarz, bo mogą być objawem m.in. nadciśnienia, cukrzycy albo depresji [10];
- przerwy w oddychaniu we śnie, głośne chrapanie, budzenie się z uczuciem duszenia albo stałe duże zmęczenie w dzień: lekarz, bo to możliwe objawy obturacyjnego bezdechu sennego [18];
- senność w pracy albo bezsenność, które nie ustępują mimo zmiany nawyków: lekarz [15];
- nieregularne miesiączki: ginekolog [8];
- przygnębienie lub lęk, które trwają tygodniami (przewlekły niedobór snu może je wywoływać) [16]: lekarz rodzinny albo psychiatra;
- myśli o zrobieniu sobie krzywdy: dzwoń pod 112 albo do Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym, 800 70 2222, całodobowo i bezpłatnie [19].
Pracownik zmianowy nie powinien też pomijać badań okresowych, bo według CIOP jest bardziej narażony na choroby układu krążenia [15]. W ciąży i podczas karmienia piersią każdy suplement omów z lekarzem. Nastolatki z kłopotami ze snem potrzebują rozmowy z lekarzem, a nie suplementów; dla dzieci i młodzieży działa telefon 116 111 [19]. Seniorzy oraz osoby z chorobami przewlekłymi i przyjmujące leki na stałe przed suplementem powinny zapytać lekarza lub farmaceutę, bo interakcje zależą od konkretnego leku [20].
6. Melatonina, magnez i inne suplementy po nocnej zmianie: co pokazują badania
Żaden składnik suplementów nie ma w UE dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego o libido ani funkcjach seksualnych [21]. W PubMed (zapytanie: shift work lub night shift w tytule albo streszczeniu, razem z libido lub sexual desire oraz supplement lub melatonin, bez filtrów, 5.10.2026) nie znaleźliśmy badań suplementów na libido u pracowników zmianowych. Nie mamy więc wystarczających dowodów, by zalecać suplementy w celu poprawy libido u pracowników zmianowych. Dane o melatoninie dotyczą snu, a oświadczenia dotyczące magnezu nie potwierdzają poprawy libido.
Melatonina. To hormon, który organizm wydziela w ciemności. W przeglądzie Cochrane Liiry i wsp. z 2014 roku melatonina od 1 do 10 mg przyjmowana po nocnej zmianie wydłużała sen w dzień średnio o 24 minuty w porównaniu z placebo (95-procentowy przedział ufności od 9,8 do 38,9 minuty; 7 badań, 263 osoby), ale nie skracała czasu zasypiania; dowody były niskiej jakości, a większa dawka nie dawała większego efektu [3]. Dawki z tych badań to opis badań, a nie schemat do samodzielnego stosowania. Oświadczenie zdrowotne w UE dotyczy 1 mg melatoniny przyjętego krótko przed snem: melatonina pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie [21]. W badaniach u pracowników zmianowych zebranych w przeglądzie Cochrane czas zasypiania się jednak nie zmieniał, więc u nich można liczyć raczej na nieco dłuższy sen niż na szybsze zaśnięcie [3].
W przeglądzie 37 badań z placebo działania niepożądane melatoniny były zwykle łagodne, najczęściej senność w dzień i ból głowy, ale badania trwały najczęściej do 4 tygodni, więc o długim stosowaniu wiadomo mało [22]. NHS radzi nie prowadzić samochodu, gdy melatonina wywołuje senność albo zawroty głowy, nie łączyć jej z alkoholem, a w ciąży zwykle jej nie zaleca; melatonina może też wchodzić w interakcje m.in. z warfaryną, niektórymi lekami przeciwdepresyjnymi i nasennymi oraz z estrogenami w antykoncepcji [20]. To ważne przy powrocie samochodem po nocce: melatoninę bierz dopiero w domu, przed snem.
Magnez. Ma oświadczenia zdrowotne: przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia oraz pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, pod warunkiem że produkt jest co najmniej źródłem magnezu [21]. Badań magnezu z losowym przydziałem u pracowników zmianowych w PubMed nie znaleźliśmy (zapytanie: magnesium oraz shift work lub night shift i badanie z randomizacją, 5.10.2026), więc ma sens przy diecie ubogiej w magnez, a nie jako środek na libido. Dorosły nie powinien przyjmować łącznie więcej niż 250 mg magnezu dziennie z suplementów, wody i żywności wzbogacanej; to suma ze wszystkich preparatów, a nie zalecana dawka [23]. Formy magnezu i porę ich przyjmowania porównaliśmy w artykule magnez na sen i stres.
7. Jak wybrać suplement i co sprawdzić na etykiecie
Suplement wybieraj do konkretnej potrzeby: melatoninę, gdy sen po zmianie jest krótki albo zasypianie trwa długo mimo zaciemnienia i stałych pór snu, a magnez, gdy dieta jest uboga w ten pierwiastek. Na etykiecie melatoniny sprawdź, czy porcja to 1 mg, bo tej ilości dotyczy oświadczenie zdrowotne [21]; przy magnezie sprawdź ilość samego pierwiastka w porcji, razem z innymi preparatami najwyżej 250 mg dziennie [23]. Sprawdź też alergeny i skład kapsułki.
Poniżej produkty marek własnych Świat Supli i Promaker, wytwarzanych przez Nauree Labs, firmę prowadzącą sklep. Wyników badań opisanych wyżej nie można przenieść na te produkty: badano inne dawki i grupy osób, a żaden z nich nie ma potwierdzonego działania na libido. To nie jest zestaw do łącznego stosowania; dwa produkty z melatoniną to alternatywy, nie łącz ich. W ciąży tych produktów nie stosuj (ostrzeżenie z kart sklepu). W okresie karmienia piersią, u osób poniżej 18 lat, przy chorobach przewlekłych i przy lekach przyjmowanych na stałe przed użyciem omów każdy z nich z lekarzem lub farmaceutą.
Świat Supli Melatonina, 90 kapsułek
Dla kogo: dla dorosłych pracujących na zmiany, którzy mimo zaciemnionej sypialni i stałych pór snu śpią po zmianie krótko albo długo zasypiają, nie są w ciąży, nie przyjmują leków na stałe i po zażyciu nie będą prowadzić pojazdów.
Według karty produktu kapsułka zawiera 1 mg melatoniny; porcja to 1 kapsułka przed snem. Pozostałe składniki: celuloza mikrokrystaliczna, otoczka kapsułki z żelatyny wołowej i woda oczyszczona, więc produkt nie jest wegański. Według producenta produkt może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, płatki owsiane, jaja i skorupiaki. Porcja 1 mg spełnia warunek oświadczenia zdrowotnego: melatonina pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie, a korzystne działanie występuje przy spożyciu 1 mg krótko przed pójściem spać [21]. Produkt nie ma oświadczenia o libido, a wyników badań z sekcji 6 nie można przenieść na ten produkt, bo badano różne dawki i osoby z różnymi grafikami. Po zażyciu nie prowadź samochodu ani nie obsługuj maszyn, jeśli czujesz senność, zawroty głowy albo masz trudność ze skupieniem, i nie łącz melatoniny z alkoholem [20]. Jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe, przeciwdepresyjne, nasenne albo stosujesz antykoncepcję hormonalną, zapytaj farmaceutę przed pierwszą kapsułką [20].
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Nie stosuj go w ciąży; w okresie karmienia piersią zapytaj lekarza.
Promaker Melatonina PRO+, 90 kapsułek
Dla kogo: dla tych samych osób co produkt powyżej, które wolą markę Promaker; to alternatywa, nie dodatek, więc nie łącz obu produktów.
Według karty produktu kapsułka zawiera 1 mg melatoniny; porcja to 1 kapsułka przed snem. Pozostałe składniki: celuloza mikrokrystaliczna, otoczka kapsułki z żelatyny wołowej i woda oczyszczona, więc produkt nie jest wegański. Według producenta produkt może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, płatki owsiane, jaja i skorupiaki. Nazwa PRO+ nie oznacza innego składu: karta podaje tylko melatoninę w tej samej ilości. Oświadczenie o skróceniu czasu zasypiania dotyczy porcji 1 mg przyjętej krótko przed snem [21]; o libido produkt nie ma oświadczenia. Po zażyciu nie prowadź samochodu ani nie obsługuj maszyn, jeśli czujesz senność, zawroty głowy albo masz trudność ze skupieniem, i nie łącz melatoniny z alkoholem [20]. Jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe, przeciwdepresyjne, nasenne albo stosujesz antykoncepcję hormonalną, zapytaj farmaceutę przed pierwszą kapsułką [20].
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Nie stosuj go w ciąży; w okresie karmienia piersią zapytaj lekarza.
Świat Supli Cytrynian Magnezu, 90 kapsułek
Dla kogo: dla dorosłych pracujących na zmiany, których dieta jest uboga w magnez i którzy nie przyjmują innego preparatu z magnezem.
Według karty produktu porcja 2 kapsułek zawiera 1562,5 mg cytrynianu magnezu, czyli 250 mg magnezu; jedna kapsułka to 125 mg magnezu. Skład: cytrynian magnezu, otoczka kapsułki z żelatyny wołowej, więc produkt nie jest wegański. Producent nie deklaruje alergenów na karcie produktu; przed zakupem sprawdź etykietę na opakowaniu. Magnez przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia oraz pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego [21], ale nie ma oświadczenia o libido ani o śnie. Limit Europejskiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) to 250 mg magnezu dziennie łącznie z suplementów, wody i żywności wzbogacanej [23]; pełna porcja go wyczerpuje, więc nie łącz jej z innymi preparatami z magnezem. Przy chorobach nerek i przy lekach przyjmowanych na stałe skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Ostrzeżenie z karty produktu w sklepie: produkt nie jest przeznaczony dla kobiet w ciąży. Nie stosuj go w ciąży; w okresie karmienia piersią zapytaj lekarza.
8. Najczęstsze pytania o pracę zmianową i libido
8.1. Czy praca na noce obniża testosteron?
Może się z tym wiązać, głównie wtedy, gdy praca zmianowa psuje sen. U mężczyzn z zaburzeniem snu związanym z pracą zmianową testosteron był w badaniu z 2020 roku niższy średnio o 100,4 ng/dl niż u pracujących na zmiany bez tego zaburzenia [7], a tydzień snu skróconego do 5 godzin obniżał testosteron w ciągu dnia o 10 do 15 procent [11]. W innym badaniu jakość snu pracowników zmianowych wiązała się z funkcjami seksualnymi, ale nie z poziomem hormonów [4], więc wynik badania krwi nie przesądza o libido. O badaniu hormonów decyduje lekarz.
8.2. Jakie są skutki uboczne pracy nocnej?
Należą do nich niedobór snu, senność i rozdrażnienie; CIOP podaje, że przewlekły niedobór snu może wywoływać depresję i stany lękowe, a pracownik zmianowy jest bardziej narażony na nadciśnienie i chorobę wieńcową [16] [15]. U kobiet rotacyjne zmiany z nocami wiązały się z nieregularnymi cyklami [8], a w badaniach przekrojowych praca w nocy szła w parze z gorszymi funkcjami seksualnymi [2] [1].
8.3. Ile spać po nocnej zmianie?
Łącznie co najmniej 7 godzin na dobę, a jeśli Twój organizm potrzebuje więcej, to więcej [12]. Po nocnej zmianie sen można podzielić: CIOP zaleca sen właściwy trwający co najmniej 5 godzin i drzemkę najwyżej do 3 godzin [15]; 5 godzin to tylko główny blok, który uzupełnia drzemka. Z drzemki rezygnuj tylko wtedy, gdy główny sen był na tyle długi, że łącznie wychodzi co najmniej 7 godzin [12].
8.4. Czy melatonina na nocną zmianę jest bezpieczna?
W badaniach trwających zwykle do 4 tygodni działania niepożądane były najczęściej łagodne, głównie senność w dzień i ból głowy; o długim stosowaniu wiadomo mało [22]. Nie prowadź po niej samochodu, gdy czujesz senność, nie łącz jej z alkoholem, a w ciąży jej nie stosuj; przy lekach zapytaj farmaceutę [20]. Melatonina może wydłużyć sen w dzień, ale nie znaleźliśmy badań, by poprawiała libido [3].
8.5. Co podnosi libido przy pracy zmianowej?
Nie ma jednego środka, bo leczenie zależy od przyczyny spadku libido: przy problemach w związku pomaga terapia dla par, przy depresji leczenie depresji, a przy działaniu leku zmiana leku przez lekarza [6]. U pracowników zmianowych gorsze funkcje seksualne łączyły się przede wszystkim ze złym snem [4] [1], dlatego pierwszym krokiem jest sen dopasowany do grafiku z sekcji 3.
9. Podsumowanie
- Praca zmianowa wiąże się z gorszymi funkcjami seksualnymi, najwyraźniej u osób, które przy tym źle śpią; w badaniu mężczyzn nie wykazano związku samej pracy w niestandardowych godzinach z gorszym wynikiem erekcji, a gorszy wynik miały osoby z zaburzeniem snu związanym z pracą zmianową i pracujące głównie na nocki [1].
- Polskie położne pracujące w nocy miały niższe wyniki pożądania niż pracujące w dzień, ale grupy różniły się też innymi cechami [2].
- Niższy testosteron w badaniach to wynik laboratoryjny. Lepsza deklarowana jakość snu wiązała się z lepszymi funkcjami seksualnymi, a w analizowanej podgrupie nie wykazano istotnego związku jakości snu ze stężeniami badanych hormonów [4].
- Pierwszym krokiem jest sen: ciemność, cisza i co najmniej 7 godzin snu łącznie na dobę [12]; po nocce sen można podzielić na co najmniej 5 godzin snu właściwego i drzemkę, a grafik najlepiej rotować w kolejności dzień, popołudnie, noc [15].
- Melatonina może nieco wydłużyć sen w dzień, a magnez ma oświadczenie o zmęczeniu, ale nie mamy wystarczających dowodów, by zalecać suplementy w celu poprawy libido, i żaden nie ma takiego oświadczenia [3] [21].
- Do lekarza idź, gdy spadek libido Cię martwi, przy powtarzających się kłopotach z erekcją, objawach bezdechu i przewlekłej bezsenności; przy myślach o zrobieniu sobie krzywdy dzwoń pod 112 albo 800 70 2222 [19].
10. Źródła
- Rodriguez K.M., Kohn T.P., Kohn J.R. i wsp., 2020, Shift Work Sleep Disorder and Night Shift Work Significantly Impair Erectile Function, Journal of Sexual Medicine (754 mężczyzn z jednej poradni andrologicznej w USA, w tym 204 pracujących w niestandardowych godzinach i 48 z zaburzeniem snu związanym z pracą zmianową; sama praca zmianowa nie wiązała się z gorszym wynikiem erekcji w kwestionariuszu IIEF, zaburzenie snu z wynikiem niższym o 2,8 punktu, praca na nocki z wynikiem niższym o 7,6 punktu niż praca dzienna lub wieczorna; wyjściowy poziom testosteronu nie wiązał się z erekcją; badanie przekrojowe): doi.org
- Moćkun-Pietrzak J., Gaworska-Krzemińska A., Michalik A., 2022, A Cross-Sectional, Exploratory Study on the Impact of Night Shift Work on Midwives’ Reproductive and Sexual Health, International Journal of Environmental Research and Public Health (520 polskich położnych, 416 pracujących na zmiany z nocami i 104 tylko w dzień; kwestionariusz PL-FSFI: pożądanie średnio 3,60 wobec 4,95 punktu, wynik ogólny 24,86 wobec 31,51 punktu; grupy różniły się m.in. posiadaniem dzieci i antykoncepcją; badanie przekrojowe): doi.org
- Liira J., Verbeek J.H., Costa G. i wsp., 2014, Pharmacological interventions for sleepiness and sleep disturbances caused by shift work, Cochrane Database of Systematic Reviews (15 badań z placebo, 718 uczestników; melatonina od 1 do 10 mg po nocnej zmianie wydłużała sen w dzień średnio o 24 minuty, 95% CI 9,8 do 38,9, 7 badań, 263 osoby, dowody niskiej jakości; czas zasypiania jak po placebo, 5 badań, 74 osoby; brak zależności od dawki): doi.org
- Pastuszak A.W., Moon Y.M., Scovell J. i wsp., 2017, Poor Sleep Quality Predicts Hypogonadal Symptoms and Sexual Dysfunction in Male Nonstandard Shift Workers, Urology (182 mężczyzn pracujących w niestandardowych godzinach, średni wiek 41 lat, pacjenci poradni andrologicznej; lepsza jakość snu wiązała się z mniejszą liczbą objawów w kwestionariuszu ADAM i lepszym wynikiem IIEF; w analizie hormonów, ograniczonej do mężczyzn bez wcześniejszej terapii testosteronem i leków wpływających na hormony, nie wykazano istotnego związku jakości snu z poziomem testosteronu, estrogenu, DHEA, FSH ani LH; badanie przekrojowe): doi.org
- Kalmbach D.A., Arnedt J.T., Pillai V., Ciesla J.A., 2015, The impact of sleep on female sexual response and behavior: a pilot study, Journal of Sexual Medicine (171 studentek bez leków przeciwdepresyjnych, codzienne ankiety przez 14 dni; dłuższy sen wiązał się z większym pożądaniem następnego dnia, a każda dodatkowa godzina snu z 14 procent większą szansą na seks z partnerem, OR 1,14; dłuższy sen danej nocy wiązał się jednak ze słabszym podnieceniem fizjologicznym następnego dnia; badanie obserwacyjne): doi.org
- NHS, Low sex drive (loss of libido), strona dla pacjentów (przyczyny: problemy w związku, stres, lęk, depresja, zaburzenia erekcji, suchość pochwy, ciąża i opieka nad niemowlęciem, menopauza, leki na nadciśnienie i przeciwdepresyjne, antykoncepcja hormonalna, nadmiar alkoholu, choroby przewlekłe; kiedy do lekarza; leczenie zależne od przyczyny, m.in. terapia dla par; przegląd 26.05.2026, dostęp 5.10.2026): nhs.uk
- Balasubramanian A., Kohn T.P., Santiago J.E. i wsp., 2020, Increased Risk of Hypogonadal Symptoms in Shift Workers With Shift Work Sleep Disorder, Urology (2571 mężczyzn z poradni andrologicznej, 619 pracujących w niestandardowych godzinach, z nich 196 z zaburzeniem snu związanym z pracą zmianową; przy tym zaburzeniu więcej objawów w kwestionariuszu qADAM i testosteron niższy średnio o 100,4 ng/dl po uwzględnieniu wieku i chorób; badanie przekrojowe): doi.org
- Lawson C.C., Whelan E.A., Lividoti Hibert E.N. i wsp., 2011, Rotating shift work and menstrual cycle characteristics, Epidemiology (71 077 pielęgniarek w wieku 28 do 45 lat z badania Nurses’ Health Study II; co najmniej 20 miesięcy rotacyjnych zmian nocnych w ciągu 2 lat wiązało się z nieregularnymi cyklami, RR 1,23, 95% CI 1,14 do 1,33; badanie przekrojowe): doi.org
- Centralny Instytut Ochrony Pracy, Państwowy Instytut Badawczy, Praca zmianowa: Co warto wiedzieć, serwis BHP Info (ciemność, cisza i wygodne łóżko sprzyjają snowi po nocnej zmianie; sen zdrowego dorosłego 6 do 8 godzin, drzemka do 3 godzin; tolerancja pracy zmianowej pogarsza się z wiekiem; dostęp 5.10.2026): ciop.pl
- NHS, Erectile dysfunction (impotence), strona dla pacjentów (sporadyczne problemy z erekcją wynikają zwykle ze stresu, zmęczenia lub alkoholu; powtarzające się mogą być objawem m.in. nadciśnienia, cukrzycy, depresji lub zaburzeń hormonalnych; przy powtarzających się problemach lekarz; dostęp 5.10.2026): nhs.uk
- Leproult R., Van Cauter E., 2011, Effect of 1 week of sleep restriction on testosterone levels in young healthy men, JAMA (10 zdrowych mężczyzn, średnio 24 lata; po 8 nocach z 5 godzinami w łóżku testosteron w ciągu dnia 16,5 wobec 18,4 nmol/l po 3 nocach z 10 godzinami w łóżku, spadek o 10 do 15 procent; badanie nie oceniało libido): doi.org
- American Academy of Sleep Medicine, Centers for Disease Control and Prevention, Sleep Research Society, National Healthy Sleep Awareness Project, Shift Work Disorder: Important Information for Clinicians (zaburzenie snu związane z pracą zmianową to bezsenność i/lub nadmierna senność, gdy powtarzający się grafik nakłada się na zwykłą porę snu; wszyscy dorośli powinni regularnie spać 7 lub więcej godzin na dobę; pacjentów należy sprawdzić pod kątem innych zaburzeń snu, m.in. obturacyjnego bezdechu sennego; po nocnej zmianie niech ktoś odbierze pracownika albo niech wróci autobusem lub taksówką, bo senna jazda zagraża życiu; dostęp 5.10.2026): sleepeducation.org
- Cleveland Clinic, Shift Work Sleep Disorder (SWSD): Symptoms and Treatment, strona dla pacjentów (objawy: bezsenność, czyli trudność z zaśnięciem lub utrzymaniem snu, oraz nadmierna senność w niepożądanych porach; rozpoznanie zwykle po utrzymywaniu się objawów co najmniej 3 miesiące, z dzienniczkiem snu, czasem badaniem snu w celu wykluczenia m.in. bezdechu i wykluczeniem działania leków; aktualizacja 27.04.2023, dostęp 5.10.2026): clevelandclinic.org
- Deng N., Haney N.M., Kohn T.P., Pastuszak A.W., Lipshultz L.I., 2018, The Effect of Shift Work on Urogenital Disease: a Systematic Review, Current Urology Reports (przegląd systematyczny; praca zmianowa wiązała się z cięższymi zaburzeniami erekcji i objawami niedoboru androgenów, silniej przy zaburzeniu snu związanym z pracą zmianową, które dotyczy do 20 procent pracowników zmianowych): doi.org
- Centralny Instytut Ochrony Pracy, Państwowy Instytut Badawczy, Praca zmianowa: Zalecenia, serwis BHP Info (sen po nocnej zmianie: sen właściwy co najmniej 5 godzin i drzemka najwyżej 3 godziny; w nocy lekkostrawne posiłki bogate w białko; wspólne posiłki i rozmowa z rodziną; badania okresowe; rotacja dzień, popołudnie, noc, szybka rotacja, bez krótkich przerw między zmianami; dostęp 5.10.2026): ciop.pl
- Centralny Instytut Ochrony Pracy, Państwowy Instytut Badawczy, Praca zmianowa: Czego unikać, serwis BHP Info (przed snem po nocnej zmianie bez tłustych posiłków, kawy i mocnej herbaty; piwo przerywa sen, mocny alkohol obniża jego jakość; przewlekły niedobór snu może wywoływać depresję i stany lękowe; dostęp 5.10.2026): ciop.pl
- Slanger T.E., Gross J.V., Pinger A. i wsp., 2016, Person-directed, non-pharmacological interventions for sleepiness at work and sleep disturbances caused by shift work, Cochrane Database of Systematic Reviews (17 badań, 556 uczestników: jasne światło, drzemki, ruch, edukacja o śnie; dowody niskiej i bardzo niskiej jakości, wyniki nierozstrzygające): doi.org
- NHS, Obstructive sleep apnoea, strona dla pacjentów (objawy: przerwy w oddychaniu we śnie, chrapanie, odgłosy łapania powietrza, częste wybudzenia, duże zmęczenie w dzień; przy tych objawach lekarz; przegląd 11.05.2026, dostęp 5.10.2026): nhs.uk
- Ministerstwo Zdrowia, Gdzie uzyskać pomoc psychologiczną i psychiatryczną (800 70 2222: Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym, całodobowo i bezpłatnie; 116 111: telefon zaufania dla dzieci i młodzieży; 112 w sytuacji zagrożenia życia; dostęp 5.10.2026): gov.pl
- NHS, Melatonin, strony dla pacjentów o działaniach niepożądanych, ciąży, interakcjach i najczęstszych pytaniach (w Wielkiej Brytanii lek na receptę; nie prowadzić, gdy melatonina wywołuje senność, zawroty głowy lub trudność ze skupieniem; nie łączyć z alkoholem; zwykle niezalecana w ciąży; interakcje m.in. z fluwoksaminą, benzodiazepinami, warfaryną, estrogenami w antykoncepcji i HTZ; przegląd 13.02.2023, dostęp 5.10.2026): nhs.uk
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, Dziennik Urzędowy UE L 136 (melatonina pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie, warunek: 1 mg melatoniny w porcji, spożycie krótko przed pójściem spać; magnez przyczynia się do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia oraz pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, warunek: żywność co najmniej źródłem magnezu; wykaz nie zawiera oświadczeń o libido ani funkcjach seksualnych): eur-lex.europa.eu
- Besag F.M.C., Vasey M.J., Lao K.S.J., Wong I.C.K., 2019, Adverse Events Associated with Melatonin for the Treatment of Primary or Secondary Sleep Disorders: A Systematic Review, CNS Drugs (37 badań z placebo, dawki od 0,15 do 12 mg, zwykle do 4 tygodni; najczęściej senność w dzień, 1,66 procent, i ból głowy, 0,74 procent; mało danych o długim stosowaniu): doi.org
- EFSA, Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the Scientific Committee on Food (SCF) and the EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), wersja 11, sierpień 2025 (magnez: 250 mg dziennie dla dorosłych z łatwo dysocjujących soli i związków w suplementach, wodzie i żywności wzbogacanej, bez magnezu naturalnie obecnego w żywności; dostęp 5.10.2026): efsa.europa.eu
Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.


