Świat Supli sprzedaje suplementy diety, nie sterydy, i nie zachęca do ich stosowania. Ten przewodnik opisuje dane o popularności i ryzyku, bez dawek i schematów. Jeśli masz żółte oczy lub skórę, ból w klatce piersiowej, wzwód trwający ponad 3–4 godziny albo myśli samobójcze, przejdź od razu do objawów alarmowych.

Suplementy uzupełniające dietę omawiane w tym artykule

1. Najważniejsze w skrócie

Sterydy anaboliczne to głównie testosteron i jego pochodne, stosowane przez mężczyzn trenujących rekreacyjnie, z niepewnym składem i udokumentowanym ryzykiem dla serca, wątroby i psychiki.

• Które najczęściej: najczęściej wykrywane w analizowanych próbkach szwedzkiego laboratorium były testosteron, nandrolon i drostanolon [1]; rankingu stosowania dla Polski nie znaleźliśmy.
• Kto stosuje: metaanaliza z 2014 r. oszacowała stosowanie choć raz w życiu na 3,3%, przy bardzo dużych różnicach między badaniami [7]; w ankiecie wśród 179 mężczyzn z wrocławskich siłowni testosteron stosowało 35% z nich, co nie jest wynikiem dla całej Polski [8].
• Skład: w holenderskim badaniu HAARLEM tylko 47% z 272 próbek zawierało sterydy podane na etykiecie [9].
• Serce: w duńskiej kohorcie użytkownicy sterydów częściej przechodzili zawał serca i kardiomiopatię niż mężczyźni z grupy porównawczej [4].
• Uzależnienie: w badaniach wybranych grup użytkowników uzależnienie rozpoznawano u około 30%; wynik może być zawyżony przez sposób rekrutacji i nie określa ryzyka każdej osoby [10] [11].
• Pomoc: Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia 800 199 990 [12], poradnie leczenia uzależnień z umową z NFZ bez skierowania [13].
• Legalna droga do masy mięśniowej: trening, jedzenie i sen; białko przyczynia się do wzrostu i utrzymania masy mięśniowej [14], a produkty znajdziesz w kategorii odżywki białkowe.

2. Czym są sterydy anaboliczne i czym różnią się od kortykosteroidów

Sterydy anaboliczno-androgenne, w skrócie AAS lub sterydy anaboliczne, to testosteron i jego syntetyczne pochodne. Działają anabolicznie, czyli sprzyjają budowie tkanek, zwłaszcza mięśni, oraz androgennie, czyli nasilają męskie cechy płciowe [15]. Testosteron sam jest sterydem anabolicznym, więc odpowiedź na pytanie, czy testosteron to steryd, brzmi: tak. Testosteron, nandrolon i oksandrolon mają też zastosowania lekarskie w wybranych chorobach [15]. Poza wskazaniami lekarskimi stosuje się je bez nadzoru lekarza, a Endocrine Society, amerykańskie towarzystwo endokrynologów, zwraca uwagę na powszechne błędne przekonanie, że takie stosowanie jest bezpieczne albo że skutki uboczne da się kontrolować [16].

Od sterydów anabolicznych trzeba odróżnić kortykosteroidy, czyli leki pochodne hormonów kory nadnerczy, stosowane przeciwzapalnie, na przykład przy astmie, reumatoidalnym zapaleniu stawów czy atopowym zapaleniu skóry. To inna grupa leków, której dotyczą pytania o sterydy przy tych chorobach. Nie odstawiaj ich na własną rękę, bo decyzję o leczeniu podejmuje lekarz.

SARM-y to selektywne modulatory receptora androgenowego. Wiele omawianych w kulturystyce SARM-ów ma budowę niesteroidową, ale nie jest to cecha całej grupy: YK-11 opisano w badaniu na komórkach jako związek steroidowy, który może działać jak SARM (Kanno i wsp., 2011) [38]. Selektywność działania nie jest dowodem bezpieczeństwa. Różnice między sterydami a SARM-ami i działanie obu grup opisujemy we wpisie o sterydach anabolicznych i SARM-ach, a same SARM-y we wpisie o tym, czym są SARM-y. Jeszcze inną grupę środków, prohormony, omawiamy we wpisie o tym, czym są prohormony.

3. Najczęściej stosowane sterydy anaboliczne

Rankingu stosowania sterydów dla Polski nie znaleźliśmy. Poniżej przedstawiamy częstość wykrywania wybranych substancji w próbkach szwedzkiego laboratorium; nie jest to ranking popularności. Najczęściej wykrywane w latach 2014–2023 były [1]:

1. testosteron, który autorzy badania wrocławskiego opisują też jako podstawę większości zestawów [8],
2. nandrolon (Deca-Durabolin),
3. drostanolon (Masteron).

Osobno, bez danych o kolejności popularności, przegląd kliniczny wymienia jako często używane m.in. trenbolon, oksandrolon (Anavar), stanozolol (Winstrol), metandienon (metanabol, Dianabol) i fluoksymesteron (Halotestin) [15].

Pierwsze trzy pozycje opierają się na 21 172 kolejnych badaniach moczu wykonanych w szwedzkim laboratorium w latach 2014–2023: sterydy wykrywano w 6–11% próbek rocznie, bez wyraźnego trendu, a testosteron, nandrolon i drostanolon były najczęstsze przez cały ten okres [1]. Próbki pochodziły ze skierowań, na przykład z klinik i więziennictwa, a wykrywalność zależy od substancji i czasu od użycia, więc to nie jest obraz całej populacji [1]. W Polsce Narodowy Instytut Leków przebadał 601 próbek zabezpieczonych przez policję i prokuraturę w latach 2020–2024, z czego 411 deklarowało zawartość sterydów, ale publikacja nie podaje rankingu substancji [17].

Część sterydów to związki 17α-alkilowane, czyli z grupą alkilową, najczęściej metylową, w pozycji 17α cząsteczki. Ta zmiana pozwala przyjmować je doustnie, ale obciąża wątrobę [15] [18]. HDL i LDL, o których mowa niżej, to frakcje lipoprotein, czyli cząstek przenoszących cholesterol we krwi: wyższe stężenie cholesterolu LDL wiąże się z większym ryzykiem chorób serca i naczyń, a wyższe stężenie cholesterolu HDL z mniejszym [15]. W tabeli ryzyko opisujemy dla sterydów jako grupy i dla ich postaci; szczegóły dla pojedynczych substancji są we wpisach, do których prowadzą linki.

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

Pierwsze trzy wiersze to substancje najczęściej wykrywane w próbkach szwedzkiego laboratorium [1]; tabela nie jest rankingiem popularności. Podział na postacie i grupę 17α-alkilowanych oraz wpływ na cholesterol podajemy według przeglądu klinicznego [15], a ryzyko dla wątroby według kompendium LiverTox amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia [18]. Bezpiecznego sterydu w tej tabeli nie ma.

3.1. Środki stosowane obok sterydów

Osoby stosujące sterydy zwykle łączą kilka środków: w ankiecie 500 użytkowników z forów internetowych robiło tak ponad 95%, a 25% przyznało się do dodatkowego stosowania hormonu wzrostu i insuliny [2]. We Wrocławiu 76,19% osób stosujących testosteron deklarowało jednoczesne używanie innych substancji [8].

3.2. Sterydy na masę, na rzeźbę i w tabletkach: co mówią te podziały

Podział na sterydy na masę i na rzeźbę pochodzi z żargonu siłowni i nie mówi nic o bezpieczeństwie. Pytanie o najlepszy czy najmocniejszy steryd zakłada też, że wiadomo, co jest w fiolce lub tabletce, a w badaniu HAARLEM tylko 47% próbek zawierało sterydy podane na etykiecie [9].

• Sterydy w tabletkach to w większości związki 17α-alkilowane: obciążają wątrobę, a w badaniach obniżały HDL i podnosiły LDL [15] [18]. Ryzyko zależy od związku, dawki i czasu stosowania, a nie tylko od tego, czy to tabletka, czy zastrzyk: 17α-alkilowany stanozolol występuje także w zastrzykach.
• Sterydy w zastrzykach nie są bezpieczną alternatywą: testosteron podnosi hematokryt, a w dawkach ponadfizjologicznych w większości badań obniżał HDL [15]; w badaniu HAARLEM, w którym uczestnicy stosowali różne sterydy, często kilka naraz, rosło też ciśnienie [20], a w ankiecie użytkowników do 13% zgłaszało niebezpieczne praktyki, takie jak ponowne używanie lub dzielenie igieł [2].
• Najmniej szkodliwy steryd: nie ma podstaw do wskazania jednego najmniej szkodliwego sterydu do stosowania pozamedycznego. Ryzyko zależy m.in. od substancji, ekspozycji i stanu zdrowia. W badaniu HAARLEM 97% uczestników, którzy stosowali sterydy wcześniej, miało skutki uboczne [9], ale ten wynik nie jest porównaniem bezpieczeństwa substancji.

3.3. Sterydy w tabletkach (doustne): czym różnią się od iniekcji i dlaczego obciążają wątrobę

Sterydy w tabletkach to sterydy anaboliczne przyjmowane doustnie. Od zastrzyków różnią się budową cząsteczki, a nie mniejszą szkodliwością. Bez zmiany budowy duża część wchłoniętego sterydu jest rozkładana w wątrobie, zanim trafi do krwiobiegu, dlatego związki doustne zmodyfikowano tak, aby wątroba rozkładała je wolniej, najczęściej przez dołączenie grupy metylowej w pozycji 17α. Ta sama zmiana wiąże się z toksycznością dla wątroby [15] [39].

Przegląd Petrovic i wsp. z 2022 r. wymienia wśród sterydów doustnych wiązanych z uszkodzeniem wątroby m.in. metylotestosteron, oksymetolon (Anapolon), stanozolol (Winstrol) i metandienon, opisany u nas we wpisie o metanabolu (Dianabolu) [39]; w tabletkach występują też oksandrolon i fluoksymesteron z tabeli wyżej. Sterydy 17α-alkilowane wywołują charakterystyczną ostrą cholestazę, czyli zastój żółci, o nasileniu od bardzo łagodnego do ciężkiego; przy niemodyfikowanym testosteronie podawanym pozajelitowo jest ona mało prawdopodobna [39]. Większość opisanych przypadków cholestazy, plamicy wątrobowej i guzów wątroby dotyczyła sterydów 17α-alkilowanych, ale plamicę i guzy opisywano też po niemodyfikowanym testosteronie, a uszkodzenia wątroby także po preparatach domięśniowych [39]. Doustne sterydy 17α-metylowane obniżały ponadto HDL i podnosiły LDL [15].

Tabletki nie są więc łagodniejszą wersją sterydu: brak igły nie zmniejsza obciążenia wątroby ani zmian w lipidach. Jak zaznaczamy na wstępie, Świat Supli nie sprzedaje sterydów, dlatego nie porównujemy preparatów i nie podajemy dawek. Objawy, przy których trzeba pilnie szukać pomocy, zebraliśmy w części o objawach alarmowych.

4. Kto najczęściej stosuje sterydy anaboliczne

Sterydy anaboliczne stosują najczęściej mężczyźni trenujący rekreacyjnie na siłowni, a nie zawodowi sportowcy [16] [2] [3]. Stanowisko Endocrine Society podkreśla, że skutki zdrowotne są w tej grupie znacznie niedoceniane [16]. W sporcie środki anaboliczne, w tym sterydy anaboliczno-androgenne, są zabronione podczas zawodów i poza nimi [40]: zasady kontroli opisujemy we wpisie o dopingu w sporcie, a klasy substancji w opracowaniu lista substancji zakazanych WADA 2026.

Na telefonie przesuń tabelę w bok, aby zobaczyć wszystkie kolumny.

W metaanalizie z 2014 roku rodzaj badanej grupy (sportowcy) był jednym z czynników istotnie związanych z odsetkiem stosowania [7]. W ankiecie Anabolic 500 użytkownicy stosowali średnio 11,1 różnych środków poprawiających wyniki [3].

4.1. Sterydy w Polsce: co wiemy

Reprezentatywnych danych o stosowaniu sterydów przez dorosłych Polaków nie znaleźliśmy; są małe badania ankietowe i dane szkolne. W badaniu wrocławskim sterydy stosowali najczęściej mężczyźni w wieku 26–35 lat, z dochodami na poziomie klasy średniej lub wyższymi, żonaci i mający dzieci [8]. Większość z nich leczyła skutki uboczne na własną rękę, 60,32% nie konsultowało stosowania z lekarzem, a do sięgnięcia po sterydy skłaniali ich głównie znajomi (43,33%) i internet (35%) [8]. Autorzy sami zaznaczają, że badanie z jednego miasta nie jest reprezentatywne dla kraju [8].

W ankiecie internetowej z 2006 roku mężczyźni stosujący sterydy częściej niż niestosujący przejmowali się wyglądem, mieli niższe wykształcenie i uprawiali sport [21]. W badaniu szkolnym ESPAD z 2024 roku, zleconym przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU), około 4% uczniów w wieku 15–16 lat i 3% w wieku 17–18 lat zadeklarowało, że choć raz użyło sterydów anabolicznych; to wartości odczytane z wykresu w prezentacji wyników, a ankiety szkolne mogą je zawyżać [22].

5. Co jest w preparatach z czarnego rynku

Preparaty z czarnego rynku często nie zawierają tego, co podaje etykieta. Metaanaliza objęła 19 badań i 5413 próbek: w osobnych analizach oszacowano średnio 36% produktów podrobionych i 37% o nieprawidłowej zawartości substancji czynnej; tych odsetków nie należy sumować [6]. Produkt niezgodny z etykietą może nie zawierać substancji czynnej albo zawierać inną substancję (niezgodność jakościowa) lub zawierać inną ilość substancji, niż podano (niezgodność ilościowa) [6].

Osoba, która kupuje steryd z nielegalnego źródła, nie zna więc ani składu, ani ilości substancji [6] [23]. Polskie dane z Narodowego Instytutu Leków dotyczą leków przyjmowanych po zakończeniu stosowania sterydów, a nie samych sterydów [17]. PCT (ang. post-cycle therapy), potocznie odblok, oznacza stosowanie środków po zakończeniu przyjmowania sterydów; nie jest jednym zatwierdzonym schematem leczenia, a postępowanie ustala lekarz [17]. Co dzieje się z hormonami po odstawieniu, opisujemy we wpisie o odbloku po cyklu (PCT). Niezadeklarowane sterydy zdarzają się też w suplementach kulturystycznych [19], dlatego kupuj suplementy w sklepach, które podają pełny skład i producenta.

6. Skutki zdrowotne sterydów anabolicznych

Sterydy anaboliczne podnoszą hematokryt, obniżają HDL, u użytkowników łączących różne sterydy podnoszą też ciśnienie i hamują własne hormony, a przy długim stosowaniu wiążą się z chorobami serca, wątroby i zerwaniami ścięgien [15] [20] [4] [24]. Hematokryt to udział krwinek czerwonych w objętości krwi; jego wzrost zwiększa lepkość krwi [15].

6.1. Badanie HAARLEM: co działo się u 100 mężczyzn

HAARLEM to holenderskie badanie prospektywne, w którym przez rok obserwowano 100 mężczyzn trenujących amatorsko, którzy sami zdecydowali o stosowaniu sterydów [25]. Najczęstsze skutki w trakcie stosowania to zatrzymanie płynów (56%) i pobudzenie (36%), a po zakończeniu spadek libido (58%); trądzik miało 28% uczestników, a ginekomastię, czyli powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn, 19% [25]. Cztery osoby miały poważne zdarzenie niepożądane: zastoinową niewydolność serca, ostre zapalenie trzustki, myśli samobójcze i zaostrzenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego [25]. Ciśnienie skurczowe wzrosło w trakcie stosowania średnio o 6,87 mmHg, a rozkurczowe o 3,17 mmHg, HDL spadł o 0,40 mmol/l, a 3 miesiące po zakończeniu te parametry wróciły do wartości wyjściowych [20]. Badanie nie miało grupy kontrolnej, a obserwacja trwała rok.

6.2. Serce i naczynia

W duńskim badaniu rejestrowym 1189 mężczyzn ukaranych w programie antydopingowym klubów fitness porównano z 59 450 mężczyznami z populacji; przez średnio 11 lat obserwacji użytkownicy sterydów częściej przechodzili zawał serca (skorygowany współczynnik ryzyka aHR 3,00), kardiomiopatię, czyli chorobę mięśnia sercowego (aHR 8,90), niewydolność serca (aHR 3,63), zakrzepicę żylną (aHR 2,42) i zaburzenia rytmu serca (aHR 2,26) [4]. Skorygowany HR 3,00 oznacza około trzykrotnie wyższy hazard zawału podczas obserwacji; nie oznacza automatycznie trzykrotnie większego odsetka osób z zawałem. To badanie obserwacyjne, bez danych o rodzaju i czasie stosowania sterydów [4]. Autorzy przeglądu wyników HAARLEM uważają, że zmiany ciśnienia i cholesterolu to prawdopodobny mechanizm przedwczesnej miażdżycy i kardiomiopatii u osób stosujących sterydy latami [26].

6.3. Wątroba

Wątrobę najbardziej obciążają doustne sterydy 17α-alkilowane, a długie stosowanie androgenów wiąże się z guzami wątroby, w tym rakiem wątrobowokomórkowym i gruczolakiem, oraz z plamicą wątrobową, czyli jamami wypełnionymi krwią w miąższu wątroby [18]. Takie sterydy opisujemy we wpisach o halotestinie i o oksandrolonie (Anavarze).

6.4. Ścięgna

W badaniu przekrojowym doświadczonych kulturystów zerwanie ścięgna przynajmniej raz w życiu przebyło 22% stosujących sterydy wobec 6% niestosujących, a współczynnik ryzyka wyniósł 9,0 (HR; 95% CI 2,5–32,3) [24]. Szeroki przedział ufności oznacza, że prawdziwa różnica może być znacznie mniejsza albo większa.

6.5. Hormony, erekcja i ginekomastia

Sterydy hamują własną produkcję testosteronu, co po odstawieniu może dawać niedobór testosteronu i zaburzenia erekcji [15]. W duńskiej kohorcie ponad 10% użytkowników miało zarejestrowane rozpoznanie ginekomastii; ponad 10% realizowało recepty na leki przeciwtrądzikowe lub leki stosowane w zaburzeniach erekcji [5]. Co dzieje się z hormonami po odstawieniu, opisujemy we wpisie o odbloku po cyklu, a o lekach stosowanych przy ginekomastii i ryzyku zbyt niskiego estrogenu we wpisie o inhibitorach aromatazy.

6.6. Kobiety i młodzież

U kobiet sterydy anaboliczne hamują wydzielanie hormonów przysadki sterujących jajnikami, co może zaburzać cykl miesiączkowy i płodność [15]. Wywołują też wirylizację, czyli pojawienie się męskich cech: obniżenie głosu, nadmierne owłosienie i przerost łechtaczki; obniżenie głosu uważa się za nieodwracalne, a może narastać stopniowo i niezauważenie [15]. U dzieci i dorastających wysokie stężenia hormonów płciowych z podawanych sterydów mogą przedwcześnie zatrzymać wzrost kości na długość, co grozi niższym wzrostem w dorosłości [27]. Z tego powodu dane ESPAD o uczniach szkół średnich opisane wyżej są szczególnie niepokojące [22].

7. Uzależnienie i śmiertelność

W badaniach wybranych grup użytkowników sterydów uzależnienie rozpoznawano u około 30%; wynik może być zawyżony przez sposób rekrutacji i nie określa ryzyka każdej osoby [10]. Uzależnienie oznacza tu dalsze stosowanie mimo szkód dla zdrowia, relacji lub pracy [10]. W zestawieniu 10 badań użytkowników średni odsetek uzależnionych wyniósł 32,5% (95% CI 25,4–39,7%), a mediana 29,5% [11]. Autorzy szacują, że wśród Amerykanów w wieku 13–50 lat uzależnienie od sterydów mogło dotyczyć około 1 mln osób [11]. Badania uzależnienia są niejednorodne, a kryteria diagnostyczne nie były tworzone z myślą o sterydach [11] [28].

• Dlaczego uzależniają inaczej niż narkotyki: sterydy nie dają szybkiej nagrody jak klasyczne narkotyki, tylko opóźniony efekt w postaci przyrostu mięśni [10].
• Zespół odstawienny: po odstawieniu sterydów opisano zespół odstawienny u ludzi i zwierząt [10], a Endocrine Society wskazuje potrzebę badań nad jego leczeniem [16].
• Samoocena: w badaniu HAARLEM 48% uczestników uznało się za uzależnionych od sterydów; to deklaracja, nie diagnoza [9].
• Psychika: w ankiecie Anabolic 500 zachowania odpowiadające uzależnieniu stwierdzono u 23,4% uczestników; uzależnieni częściej niż nieuzależnieni mieli rozpoznane zaburzenia lękowe (16,1% wobec 8,4%) i depresję (15,2% wobec 7,4%) [28].
• Inne substancje: użytkownicy sterydów częściej niż niestosujący używali kokainy w ostatnich 12 miesiącach (11,3% wobec 4,7%) [3].

7.1. Śmiertelność

W duńskim badaniu 545 mężczyzn z pozytywnym testem na sterydy w klubach fitness w latach 2006–2018 porównano z 5450 dobranymi mężczyznami z populacji: śmiertelność użytkowników była 3 razy wyższa (HR 3,0; 95% CI 1,3–7,0), a mediana liczby kontaktów ze szpitalem wynosiła 0,81 rocznie wobec 0,36 [5]. W fińskiej obserwacji 62 czołowych trójboistów podejrzewanych o stosowanie sterydów w ciągu 12 lat zmarło 12,9% z nich wobec 3,1% w populacji kontrolnej, a przyczynami były samobójstwa (3), zawały serca (3), śpiączka wątrobowa (1) i chłoniak nieziarniczy (1) [29]. Endocrine Society łączy stosowanie środków poprawiających wyniki ze zwiększonym ryzykiem zgonu oraz chorób serca, psychicznych, wątroby i nerek [16].

To badania obserwacyjne: nie wykluczają wpływu innych substancji i stylu życia, a w fińskiej pracy stosowania sterydów nie potwierdzono indywidualnie i zmarło tylko 8 osób [5] [29].

8. Jeśli już stosujesz: badania i wsparcie zdrowia

Jeśli stosujesz sterydy anaboliczne pozamedycznie, porozmawiaj z lekarzem o zakończeniu stosowania i dalszym postępowaniu. Jeśli androgen przepisał Ci lekarz, nie zmieniaj leczenia samodzielnie. Regularne badania pozwalają wcześnie wykryć zmiany, choć im nie zapobiegają [15] [20]. Najważniejsze pomiary to:

• ciśnienie tętnicze mierzone w domu,
• lipidogram, czyli cholesterol HDL i LDL oraz trójglicerydy,
• morfologia z hematokrytem,
• aktywność enzymów ALT, AST i GGTP oraz stężenie bilirubiny,
• po odstawieniu hormony: testosteron oraz LH i FSH, czyli hormony przysadki regulujące pracę jąder i jajników.

Jak przygotować się do badań i jak czytać wyniki, opisujemy we wpisie o badaniach krwi a sterydach, a co z suplementów ma sens przy stosowaniu sterydów, a co nie, w poradniku o suplementach na cyklu, do którego link znajdziesz w ramce przed pytaniami. Nieprawidłowy lipidogram, na przykład niski HDL albo wysoki LDL, jest powodem do konsultacji lekarskiej, a nie do wyboru suplementu. Wyniki omów z lekarzem i powiedz mu wprost, co przyjmujesz; we Wrocławiu 60,32% użytkowników nie rozmawiało o tym z lekarzem [8]. Nie lecz skutków na własną rękę: na przykład aspiryna nie obniża hematokrytu [15].

8.1. Uzupełnianie diety: kiedy rozważyć suplement

Suplementy nie czynią stosowania sterydów bezpiecznym i brakuje kontrolowanych badań, które pokazywałyby, że zapobiegają ich skutkom. Mogą jedynie uzupełniać dietę. Poniżej są trzy produkty z naszej oferty dobrane wyłącznie do zwykłych potrzeb żywieniowych dorosłych: omega-3 dla osób, które rzadko jedzą tłuste ryby, cholina przy diecie ubogiej w ten składnik i multiwitamina przy diecie ubogiej w witaminy i składniki mineralne. Kwasy EPA i DHA, czyli kwas eikozapentaenowy i dokozaheksaenowy z grupy omega-3, przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca; korzystne działanie występuje przy spożyciu 250 mg EPA i DHA dziennie [14]. Inne produkty z EPA i DHA znajdziesz w kategorii omega-3.

Świat Supli Omega 3, 240 kapsułek

Porcja: 1 kapsułka dziennie, czyli 180 mg EPA i 120 mg DHA (razem 300 mg); opakowanie wystarcza na 240 dni.

Dla kogo: dla osób, które rzadko jedzą tłuste ryby morskie i chcą uzupełnić dietę w EPA i DHA. EPA i DHA przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania serca; korzystne działanie występuje przy spożyciu 250 mg EPA i DHA dziennie, a kapsułka dostarcza 300 mg [14]. Brakuje badań, które pokazywałyby, że omega-3 zapobiega zmianom w sercu wywołanym sterydami.

Alergeny i ostrzeżenia: Zawiera olej rybi i żelatynę; według producenta może zawierać m.in. mleko, soję, orzeszki ziemne i skorupiaki. Według informacji na stronie produktu nie stosować w ciąży; stosowanie w okresie karmienia piersią i u osób niepełnoletnich uzgodnij z lekarzem. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe powinny uzgodnić suplementację z lekarzem.

Sprawdź skład i cenę

Świat Supli Cholina 500 mg, 60 kapsułek

Porcja: 2 kapsułki rano z posiłkiem, czyli 500 mg choliny z dwuwinianu choliny (VitaCholine); opakowanie wystarcza na 30 dni.

Dla kogo: dla dorosłych, których dieta jest uboga w cholinę i którzy chcą ją uzupełnić składnikiem z dopuszczonym oświadczeniem, a nie produktem z obietnicą oczyszczania. Cholina pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu wątroby i przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu tłuszczów; oświadczenia dotyczą porcji zawierającej co najmniej 82,5 mg choliny [14]. Cholina nie chroni przed skutkami sterydów, a przy zażółceniu skóry lub oczu potrzebny jest lekarz, nie suplement.

Alergeny i ostrzeżenia: Kapsułka roślinna; według producenta produkt może zawierać mleko, soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki. Według informacji na stronie produktu nie stosować w ciąży; stosowanie w okresie karmienia piersią i u osób niepełnoletnich uzgodnij z lekarzem. Przy chorobach wątroby lub nerek, trimetyloaminurii (zespole rybiego zapachu) albo przyjmowaniu leków najpierw porozmawiaj z lekarzem.

Sprawdź skład i cenę

Świat Supli Multivitamina Complex, 90 kapsułek

Porcja: 2 kapsułki dziennie; porcja dostarcza m.in. 15 mg cynku, 80 µg selenu, 12 µg witaminy D i 6 mg witaminy B6; opakowanie wystarcza na 45 dni.

Dla kogo: dla dorosłych, których dieta jest uboga w witaminy i składniki mineralne, w tym cynk i selen, np. przy dużym ograniczeniu kalorii, i którzy wolą jeden preparat zamiast kilku; to, czy dieta pokrywa zapotrzebowanie, oceni dietetyk lub lekarz. Cynk pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu testosteronu we krwi oraz prawidłowej płodności i prawidłowych funkcji rozrodczych, a selen pomaga w prawidłowym przebiegu spermatogenezy; porcja dostarcza ponad 15% referencyjnej wartości spożycia obu składników, czego wymagają te oświadczenia [14]. Oświadczenia dotyczą utrzymania prawidłowych funkcji, a nie przywracania własnej produkcji testosteronu zahamowanej przez sterydy. Górny tolerowany poziom spożycia cynku (UL) dla dorosłych to 25 mg dziennie łącznie z żywności i suplementów; nie jest to zalecana dawka suplementu [37]. Porcja dostarcza 15 mg, więc nie łącz tej multiwitaminy z innym suplementem z cynkiem.

Alergeny i ostrzeżenia: Kapsułka z żelatyny wołowej; według producenta produkt może zawierać mleko (w tym laktozę), soję, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, zboża zawierające gluten, jaja, skorupiaki i ryby. Porcja zawiera witaminę A: nie stosuj produktu podczas leczenia trądziku izotretynoiną. Zawiera też żelazo: przy podwyższonym hematokrycie uzgodnij stosowanie z lekarzem. Według informacji na stronie produktu nie stosować w ciąży; stosowanie w okresie karmienia piersią i u osób niepełnoletnich uzgodnij z lekarzem.

Sprawdź skład i cenę

Suplement diety nie zastąpi zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia. Karty pokazują produkty z oferty Świata Supli.

Jeśli Twoim celem jest sylwetka, to, co działa na redukcję i na masę, w tym białko i kreatynę, omawiamy we wpisie o SARM-ach na redukcję i masę. Suplementy reklamowane jako boostery testosteronu i badania kliniczne dotyczące ich składników opisuje ranking boosterów testosteronu; suplement nie zastępuje badań hormonalnych ani konsultacji lekarskiej.

9. Gdzie szukać pomocy w Polsce

Leczenie uzależnienia w placówkach z umową z NFZ jest bezpłatne, nie wymaga skierowania i nie obowiązuje w nim rejonizacja; mogą z niego skorzystać także osoby nieubezpieczone [13] [30]. Osobnej linii pomocy dla osób stosujących sterydy nie znaleźliśmy, więc pomoc zapewniają ogólne służby dla osób z uzależnieniem lub w kryzysie psychicznym.

• Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia (KCPU): 800 199 990, bezpłatny, codziennie w godzinach 16:00–21:00, także dla bliskich [12].
• Placówka blisko Ciebie: mapa placówek leczenia uzależnień KCPU [12] oraz wyszukiwarka terminów leczenia NFZ (poradnia leczenia uzależnień) [13].
• Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym: 800 70 2222, bezpłatnie, całą dobę, 7 dni w tygodniu, także czat i e-mail [31].
• Telefon wsparcia emocjonalnego dla dorosłych: 116 123, całą dobę, oraz czat na stronie 116sos.pl [32].
• Zagrożenie życia: numer alarmowy 112 albo pogotowie ratunkowe 999 [33].

Przy zaburzeniach hormonalnych po odstawieniu, takich jak długo utrzymujący się spadek libido, zmęczenie czy obniżony nastrój, idź do lekarza rodzinnego lub endokrynologa i powiedz, co przyjmowałeś.

10. Objawy alarmowe: kiedy do lekarza

Poniższe objawy wymagają pilnej pomocy lekarskiej, także jeśli sterydy odstawiłeś niedawno.

• zażółcenie skóry lub oczu, ciemny mocz, uporczywy świąd: pilnie skontaktuj się z lekarzem, jeszcze tego samego dnia [18] [41],
• ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca, omdlenie: dzwoń pod 112,
• nagłe zaburzenia mowy lub widzenia, drętwienie albo osłabienie kończyn: dzwoń pod 112 bez względu na wynik ciśnienia,
• ciśnienie skurczowe powyżej 180 mmHg lub rozkurczowe powyżej 120 mmHg (wystarczy jedna z tych wartości) z bólem w klatce piersiowej, dusznością albo bólem głowy: dzwoń pod 112 [34],
• ciśnienie skurczowe powyżej 180 mmHg lub rozkurczowe powyżej 120 mmHg bez takich objawów: zmierz ponownie po kilku minutach spokoju, a jeśli wynik się utrzymuje, skontaktuj się z lekarzem jeszcze tego dnia [34],
• nagły, silny ból ścięgna w trakcie wysiłku, czasem z trzaskiem, i utrata siły: to może być zerwanie ścięgna, pilnie zgłoś się po pomoc lekarską [35],
• wzwód trwający ponad 3–4 godziny, także bez bólu: natychmiast na szpitalny oddział ratunkowy [36],
• obniżony nastrój lub myśli samobójcze, zwłaszcza po odstawieniu: pilnie do lekarza lub psychiatry; dorośli w kryzysie emocjonalnym mogą skorzystać z całodobowego telefonu wsparcia 116 123 [32]. Jeśli zamierzasz zrobić sobie krzywdę albo nie możesz zapewnić sobie bezpieczeństwa, dzwoń natychmiast pod 112 [33].

Suplementy z tego artykułu w sklepie Świat Supli

Produkty z kart tego artykułu; żaden z nich nie zastępuje badań ani leczenia i nie łagodzi skutków ubocznych sterydów. Aktualną cenę i dostępność sprawdzisz na stronie produktu.

Do sklepu

Do sklepu

Do sklepu

12. Podsumowanie

• Najczęściej wykrywane w analizowanych próbkach szwedzkiego laboratorium były testosteron, nandrolon i drostanolon [1]; autorzy badania wrocławskiego opisują testosteron jako podstawę większości zestawów [8]. Inne często opisywane sterydy to m.in. trenbolon, oksandrolon, stanozolol i metandienon [15].
• Stosują je głównie mężczyźni trenujący rekreacyjnie [2]; metaanaliza z 2014 r. oszacowała stosowanie choć raz w życiu na 3,3%, przy bardzo dużych różnicach między badaniami [7].
• Skład preparatów z czarnego rynku jest niepewny. W osobnych analizach oszacowano średnio 36% produktów podrobionych i 37% o nieprawidłowej zawartości substancji czynnej; tych odsetków nie należy sumować [6].
• Sterydy wiążą się z chorobami serca, wątroby, zerwaniami ścięgien, uzależnieniem i wyższą śmiertelnością [4] [18] [24] [10] [5].
• Pomoc jest bezpłatna: telefon KCPU 800 199 990 i poradnie NFZ bez skierowania [12] [13]; badania wykrywają zmiany, ale im nie zapobiegają.

Ilustracje w tym artykule zostały przygotowane z pomocą sztucznej inteligencji (AI). Zdjęcia produktów pochodzą ze sklepu Świat Supli.

Artykuł Najczęściej stosowane sterydy anaboliczne: kto je bierze, jakie ryzyko pochodzi z serwisu Blog Świat Supli.