43% mniej poważnych zdarzeń sercowych. 63% mniej udarów. 45% mniej zgonów sercowych. Nie od nowego leku za tysiące złotych miesięcznie, ale od suplementu omega-3, który możesz kupić w każdym sklepie z suplementami. Takie wyniki przyniosło badanie PISCES, opublikowane w New England Journal of Medicine — jednym z najbardziej prestiżowych czasopism medycznych na świecie. Wyniki były tak silne, że nawet autorzy badania i wiodący kardiolodzy określili je jako „nieprawdopodobnie dobre”.
Czym jest badanie PISCES?
PISCES (Protection Against Incidences of Serious Cardiovascular Events Study) to randomizowane, podwójnie zaślepione badanie kliniczne przeprowadzone w 26 ośrodkach w Kanadzie i Australii. Objęło 1228 dorosłych pacjentów na przewlekłych hemodializach — czyli grupy o ekstremalnie wysokim ryzyku sercowo-naczyniowym. Ponad połowa pacjentów z niewydolnością nerek umiera z powodu chorób serca, a dotychczasowe terapie prewencyjne (w tym statyny) nie przynosiły w tej grupie przekonujących rezultatów.
Pacjenci przez 3,5 roku przyjmowali codziennie:
| Grupa omega-3: 4 g kwasów tłuszczowych omega-3 dziennie (1,6 g EPA + 0,8 g DHA) w formie 4 kapsułek oleju rybiego. |
| Grupa placebo: Olej kukurydziany w identycznie wyglądających kapsułkach. |
Wyniki, które zaskoczyły świat medyczny
Po 3,5 roku obserwacji okazało się, że codzienna suplementacja omega-3 dramatycznie zmniejszyła ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych. Oto kluczowe liczby:
| 43% niższe ryzyko poważnego zdarzenia sercowo-naczyniowego (HR 0,57; p < 0,001). To główny punkt końcowy badania, obejmujący zawał, udar, zgon sercowy i amputację z powodu choroby naczyń obwodowych. |
| 63% niższe ryzyko udaru (HR 0,37). To najsilniejszy efekt spośród wszystkich punktów końcowych. |
| 45% niższe ryzyko zgonu sercowego (HR 0,55). Obejmuje zarówno nagłe zgony sercowe, jak i zgony z powodu zawału. |
| 44% niższe ryzyko zawału serca (HR 0,56). Zarówno zawały zakończone zgonem, jak i te, które pacjent przeżył. |
| 27% niższe ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny (HR 0,73). Korzyść wychodziła poza sam układ sercowo-naczyniowy. |
Obliczono, że wystarczy leczyć zaledwie 9 pacjentów omega-3 przez 3,5 roku, aby zapobiec jednemu poważnemu incydentowi sercowo-naczyniowemu (NNT = 9). Dla porównania: najskuteczniejsze statyny w populacji ogólnej osiągają NNT rzędu 20–50. To wyjątkowo mocny wynik.
Now Foods Ultra Omega-3 90softgels-KLIKNIJ TUTAJ
Dlaczego to takie ważne — i dlaczego budzi kontrowersje?
Dr Steven Nissen z Cleveland Clinic, jeden z najważniejszych kardiologów na świecie, skomentował te wyniki wprost: nigdy wcześniej nie widział współczynnika ryzyka na poziomie 0,57 przy żadnej terapii — ani przy najsilniejszej statynie, ani przy najsilniejszym inhibitorze PCSK9. Jak sam przyznał, te wyniki wydają się za dobre, żeby były prawdziwe.
I właśnie to jest sedno dyskusji. Badanie PISCES budzi entuzjazm, ale jednocześnie zmusza do ostrożności z kilku powodów:
Argumenty za siłą tych wyników
Badanie było metodologicznie solidne: randomizowane, podwójnie zaślepione, wieloośrodkowe, z centralną adiudykacją zdarzeń i długim czasem obserwacji (3,5 roku). Kohorta była zróżnicowana etnicznie (40% białych, 15–16% Azjatów, 12–14% czarnoskórych) i obejmowała zarówno pacjentów z przeszłością sercowo-naczyniową, jak i bez niej. Korzyść była spójna we wszystkich podgrupach.
Co ważne, pacjenci na hemodializach mają najniższe poziomy omega-3 w surowicy spośród wszystkich badanych grup klinicznych. Możliwe więc, że w tej konkretnej populacji — skrajnie wyczerpanej pod kątem omega-3 — suplementacja działa wyjątkowo silnie, wypełniając realny, głęboki deficyt.
Wątpliwości, które trzeba uczciwie wskazać
Po pierwsze, efekty tej skali nie są typowe nawet dla leków o udowodnionym działaniu kardioprotekcyjnym. Kiedy terapia daje wyniki „zbyt dobre”, naukowy instynkt każe zachować czujność — i czekać na replikację.
Po drugie, jako placebo zastosowano olej kukurydziany. Niektórzy krytycy wskazują, że nie jest on biologicznie obojętny — zawiera kwas linolowy (omega-6) i witaminę E, więc nie można wykluczyć, że część obserwowanej różnicy wynika nie tylko z korzyści omega-3, ale też z potencjalnego wpływu placebo.
Po trzecie, badanie mierzyło wyłącznie twarde punkty końcowe (zawały, udary, zgony), ale nie oceniało mechanizmów — nie mierzono zmian w lipidach, markerach zapalnych ani w profilu płytkowym. Wiemy „co” się stało, ale nie do końca „dlaczego”.
Co to oznacza dla Ciebie?
Bądźmy precyzyjni: badanie PISCES dotyczyło pacjentów na hemodializach, nie ogólnej populacji. Nie można wprost przekładać tych wyników na zdrowe osoby. Ale kilka wniosków można wyciągnąć już teraz:
| Wniosek 1: Omega-3 to nie marketing — to substancja o realnym potencjale kardioprotekcyjnym, potwierdzonym w randomizowanym badaniu klinicznym opublikowanym w NEJM. To najwyższy poziom dowodów naukowych. |
| Wniosek 2: Dawka ma znaczenie. W badaniu PISCES zastosowano 4 g omega-3 dziennie (1,6 g EPA + 0,8 g DHA). Wiele suplementow na rynku zawiera 300–500 mg omega-3 w kapsulce — przy takich dawkach nie mozna oczekiwac podobnych efektow. |
| Wniosek 3: Niski poziom omega-3 w organizmie = większy potencjał suplementacji. Pacjenci na hemodializach mieli ekstremalnie niskie poziomy. Ale deficyty omega-3 dotyczą też wielu osób w populacji ogólnej — szczególnie tych, którzy jedzą ryby rzadziej niż 2 razy w tygodniu. |
| Wniosek 4: Stosunek EPA do DHA może mieć znaczenie. W badaniu PISCES zastosowano proporcję 2:1 (EPA:DHA). Autorzy sugerują, że zarówno formuka, jak i proporcja mogą wpływać na skuteczność — dawki powyżej 1 g dziennie wydają się skuteczniejsze. |
Jak wybrać dobry suplement omega-3?
Skoro dawka i jakość mają tak duże znaczenie, warto wiedzieć, na co zwrócić uwagę:
Sprawdź zawartość EPA i DHA na kapsulkę — nie zawartość oleju rybiego, ale konkretnych kwasów. Wiele produktów podaje na froncie „1000 mg oleju rybiego”, ale w środku może być zaledwie 300 mg EPA+DHA. Szukaj produktów z minimum 500 mg EPA+DHA na kapsulkę.
Preferuj formę triglicerydową (TG) — jest lepiej przyswajalna niż forma estrowa (EE). W badaniu PISCES użyto formy estrowej (ethyl ester), ale w warunkach codziennej suplementacji forma TG ma wyższą biodostępność.
Zwracaj uwagę na świeżość i czystość — dobry olej rybi nie powinien mieć rybiego posmaku (to oznaka utleniania). Renomowani producenci podają wyniki badania TOTOX (wskaźnik utleniania) oraz certyfikaty IFOS.
| Omega-3 wysokiej jakości — w Świat Supli Znajdziesz u nas omega-3 o wysokiej zawartości EPA i DHA na kapsulkę, od sprawdzonych producentów. Żadnych cudownych obietnic — tylko rzetelne produkty poparte badaniami. |
