Czym jest korzeń lukrecji i co zawiera

Glycyrrhiza glabra (lukrecja gładka) i G. uralensis to wieloletnie rośliny strączkowe, których korzenie są od tysięcy lat stosowane w medycynie tradycyjnej — w ajurwedzie, tradycyjnej medycynie chińskiej i medycynie arabskiej. W Europie lukrecja jest znana przede wszystkim jako składnik słodyczy i wyrobów tytoniowych — ale jej medyczne zastosowania sięgają głębiej.

Kluczowe związki aktywne:

• Glicyryzyna (glycyrrhizin) — triterpenoid saponiny, główny aktywny składnik; odpowiada za słodki smak (50× słodsza od sacharozy) i większość efektów terapeutycznych — oraz działań niepożądanych
• Kwas glicyrretynowy (metabolit glicyryzyny) — biologicznie aktywna forma po hydrolizie przez bakterie jelitowe
• Flawonoidy: likwirytyna, izoliquiritigenina
• Glabridyna (w G. glabra) — silny fitoestrogen i inhibitor aromatazy
• Chalcony i kumaryny

Mechanizm działania — glicyryzyna i kortyzol

To jest kluczowy mechanizm, który wyjaśnia zarówno terapeutyczne działanie, jak i skutki uboczne lukrecji.

Kortyzol i enzym 11β-HSD2

Kortyzol jest aktywnym hormonem stresu. W wielu tkankach (nerki, łożysko, jelita) jest dezaktywowany przez enzym 11β-hydroksysteroid dehydrogenaza typu 2 (11β-HSD2) do kortyzonu — nieaktywnej formy.

Glicyryzyna i jej metabolit (kwas glicyrretynowy) hamują 11β-HSD2. To oznacza, że mniej kortyzolu jest dezaktywowane — jego stężenie w tkankach rośnie, mimo że poziom kortyzolu we krwi może się nie zmieniać.

Efekty tego mechanizmu:

1. W nadnerczach: przy wyczerpaniu nadnerczy (chronicznie niski kortyzol) — efektem jest normalizacja jego działania tkankowego. Stąd zastosowanie w zmęczeniu nadnerczowym.
2. W nerkach: kortyzol w nerkach działa jak aldosteron — zatrzymuje sód i wodę, wypompowuje potas. Długotrwałe hamowanie 11β-HSD2 prowadzi do pseudohiperaldosteronizmu: wzrostu ciśnienia, obrzęków i hipokaliemii (niski potas).

Ten sam mechanizm — zbawczy przy wyczerpaniu, szkodliwy przy nadmiarze.

7Nutrition Shilajit Mumio 400mg 120vkaps-KLIKNIJ TUTAJ

Wsparcie nadnerczy — kiedy i dla kogo

“Zmęczenie nadnerczy” to termin, którego medycyna konwencjonalna formalnie nie uznaje jako odrębną jednostkę chorobową — ale jako opis stanu chronicznego stresu z wyczerpaniem osi HPA (podwzgórze-przysadka-nadnercza) jest funkcjonalnie użyteczny.

Objawy mogące wskazywać na wyczerpanie osi HPA:

• chroniczne zmęczenie nieproporcjonalne do aktywności
• trudności z wstawaniem rano, poprawa samopoczucia wieczorem
• nieproporcjonalna reakcja na stres
• silna ochotla na słone produkty
• uczucie przytłoczenia przy małych stresorach
• niski poziom kortyzolu w badaniach (szczególnie poranny)

Lukrecja w tych stanach działa jako “przedłużacz” działania kortyzolu — pozwalając, żeby nawet niewielkie jego ilości działały dłużej i efektywniej. Stosuje się ją jako krótkoterminowe wsparcie podczas odbudowy osi HPA.

Ważne zastrzeżenie: Lukrecja nie zastępuje diagnostyki. Przed włączeniem zioła warto oznaczyć kortyzol (dobowy profil ze śliny lub DHEA-S we krwi), żeby wiedzieć, czy naprawdę mamy do czynienia z wyczerpaniem osi, a nie z innymi przyczynami zmęczenia.

Lukrecja a ciśnienie krwi — mechanizm i ryzyko

To najpoważniejsze działanie niepożądane lukrecji — i jest dobrze udokumentowane.

Mechanizm jest dokładnie ten, który opisaliśmy: pseudohiperaldosteronizm wywołany hamowaniem 11β-HSD2 w nerkach. Kortyzol działający jak aldosteron zatrzymuje sód, wypompowuje potas, zwiększa objętość krwi i podnosi ciśnienie.

Dane kliniczne:

• Spożycie 100–200 mg glicyryzyny dziennie przez 2–4 tygodnie istotnie podnosi ciśnienie krwi
• Efekt jest silniejszy u osób starszych, z nadciśnieniem, chorobami nerek lub przy niskiej podaży potasu
• Po odstawieniu lukrecji ciśnienie wraca do normy w ciągu kilku tygodni

Jeden korzeń lukrecji (korzeń do żucia) zawiera ok. 170–200 mg glicyryzyny. Cukierki i lizaki z prawdziwą lukrecją — zmienna, ale często znacząca ilość. Suplementy — w zależności od dawki i standaryzacji.

WAŻNE: Przy nadciśnieniu, chorobach serca, chorobach nerek lub stosowaniu leków na ciśnienie — lukrecja z glicyryzyną jest przeciwwskazana lub wymaga ścisłej konsultacji z lekarzem.

MEDVERITA Teanina 200mg 120kaps-KLIKNIJ TUTAJ

Lukrecja a testosteron i hormony płciowe

To działanie jest mniej znane — ale ma solidne podstawy naukowe.

Glabridyna i izoliquiritigenina (flawonoidy lukrecji) wykazują właściwości:

1. Hamowania 17β-HSD — enzymu biorącego udział w ostatnim etapie syntezy testosteronu. Badania in vitro i na zwierzętach wykazały obniżenie produkcji testosteronu.
2. Inhibicji aromatazy — co paradoksalnie może zmniejszać konwersję testosteronu do estradiolu, ale przy jednoczesnym spadku produkcji testosteronu efekt netto dla libido i muskulatury jest niekorzystny.
3. Działania estrogenopodobnego (fitoestrogen) — glabridyna wiąże się do receptorów estrogenowych ERα i ERβ.

Badania kliniczne: Jedno z badań (Armanini i wsp., 2004) wykazało, że 7 dni spożywania 7 g lukrecji dziennie u zdrowych kobiet istotnie obniżyło poziom testosteronu — efekt utrzymywał się przez 4 dni po odstawieniu. Badanie na mężczyznach (Armanini i wsp., 2003) pokazało podobny efekt.

Praktyczne implikacje:

• Mężczyźni dbający o poziom testosteronu powinni unikać regularnego spożywania produktów z lukrecją
• Kobiety z PCOS i podwyższonym testosteronem mogą teoretycznie korzystać z działania lukrecji — ale wymaga to nadzoru lekarza
• Przy krótkotrwałym stosowaniu suplementacyjnym (poniżej 30 dni) efekt jest prawdopodobnie odwracalny

DGL — forma bezpieczniejsza dla żołądka i układu krążenia

DGL (deglicyryzowana lukrecja, ang. deglycyrrhizinated licorice) to ekstrakt pozbawiony glicyryzyny — i tym samym większości efektów na kortyzol, ciśnienie i hormony.

DGL zachowuje działanie:

• Ochronne na błonę śluzową żołądka i przełyku — stymuluje wydzielanie mucyny
• Wsparcie przy refluksie, wrzodach, SIBO
• Przeciwzapalne na błony śluzowe

DGL traci działanie:

• Na oś HPA i kortyzol
• Na ciśnienie krwi (jest bezpieczna dla osób z nadciśnieniem)
• Na hormony płciowe (w zasadzie nieistotne)

DGL jest bezpieczniejszą opcją dla osób, które chcą korzystać z ochronnych właściwości lukrecji na przewód pokarmowy bez ryzyka hormonalnego i kardiologicznego.

Bezpieczne dawkowanie — gdzie leży granica

EMA (Europejska Agencja Leków) podaje, że spożycie glicyryzyny poniżej 100 mg dziennie przez krótki czas jest generalnie bezpieczne.

Orientacyjne zawartości glicyryzyny:

• Herbatka z lukrecji (1 łyżeczka suszonego korzenia): ok. 50–200 mg glicyryzyny
• Suplementy z korzenia lukrecji (standaryzowane): zazwyczaj 200–500 mg ekstraktu = 25–100 mg glicyryzyny
• Korzeń lukrecji do żucia: 100–200 mg/korzeń

Zalecane okresy stosowania:

• Krótkotrwałe wsparcie nadnerczy: 4–6 tygodni, następnie przerwa
• Nie stosować dłużej niż 4–6 tygodni bez monitorowania ciśnienia i potasu
• DGL: brak istotnych ograniczeń czasowych

WSKAZÓWKA: Jeśli szukasz wsparcia dla nadnerczy i osi HPA, szukaj preparatów ze standaryzowanym ekstraktem korzenia lukrecji z podaną zawartością glicyryzyny — to pozwala kontrolować faktyczną dawkę. W Świat Supli znajdziesz preparaty lukrecji i DGL — sprawdź skład i wybierz formę dopasowaną do swoich potrzeb.

Dla kogo lukrecja ma sens, a dla kogo jest ryzykowna

Lukrecja (pełny ekstrakt) może być rozważana przy:

• Chronicznym zmęczeniu i objawach wyczerpania osi HPA
• Niskim ciśnieniu krwi (hipotonia) — efekt podwyższenia ciśnienia jest tu korzystny
• Infekcjach górnych dróg oddechowych (działanie przeciwwirusowe i sekretolityczne)
• Owrzodzeniu żołądka (krótkotrwale)

Lukrecja jest ryzykowna lub przeciwwskazana przy:

• Nadciśnieniu tętniczym
• Chorobach serca i nerek
• Hipokaliemii (niski potas)
• Stosowaniu leków na ciśnienie, moczopędnych, glikokortykosteroidów
• Ciąży
• U mężczyzn dbających o poziom testosteronu (przy regularnym stosowaniu)

FAQ

Czy cukierki i lizaki z lukrecją mogą podnieść ciśnienie? Tak — jeśli zawierają prawdziwą lukrecję (ekstraktem z korzenia), a nie tylko aromat lukrecjowy. Cukierki Scandinavian-style (z prawdziwą lukrecją) mogą zawierać znaczące ilości glicyryzyny i przy regularnym spożywaniu podnosić ciśnienie. Sprawdzaj skład.

Czy lukrecja wspiera tarczycę? Niektóre badania wskazują na działanie ochronne wobec tarczycy — glicyryzyna może hamować pewne procesy autoimmunologiczne. Ale mechanizm kortyzolowy lukrecji jest złożony przy chorobach tarczycy — nie zaleca się stosowania bez konsultacji przy Hashimoto lub niedoczynności.

Czy DGL jest równie skuteczna przy refluksie co omeprazol? Nie — omeprazol jest lekiem o udowodnionej silnej skuteczności przy refluksie i wrzodach. DGL ma działanie ochronne na śluzówkę i może być uzupełnieniem terapii lub wsparciem przy łagodnych objawach. Nie zastępuje farmakoterapii przy poważnym GERD.

Czy lukrecja jest bezpieczna dla kobiet w ciąży? Nie — odradza się stosowanie lukrecji (szczególnie z glicyryzyną) w ciąży. Istnieją dane wskazujące, że duże spożycie lukrecji w ciąży może być związane z wyższym ryzykiem przedwczesnego porodu i zaburzeń neurorozwojowych u dziecka.

Podsumowanie

Lukrecja to zioło o precyzyjnie zbadanym i potężnym mechanizmie działania — hamuje enzym dezaktywujący kortyzol, przez co przedłuża jego działanie tkankowe. To czyni ją wartościowym narzędziem przy wyczerpaniu nadnerczy i niskim ciśnieniu. Ten sam mechanizm przy regularnym lub nadmiernym stosowaniu prowadzi do nadciśnienia, obrzęków, hipokaliemii i obniżenia testosteronu. Granica między terapią a ryzykiem jest cienka i zależy od dawki, czasu stosowania i stanu zdrowia. Bezpieczna suplementacja to niskie dawki, krótkie okresy stosowania, monitoring ciśnienia — i preferowanie DGL przy długotrwałym stosowaniu dla żołądka. Sprawdź preparaty lukrecji i DGL dostępne w Świat Supli.

Warto przeczytać również

• Adaptogeny — co to jest i jak działają na oś stresu — przegląd ashwagandhy, różeńca i in. w kontekście HPA.
• Kortyzol pod kontrolą — jak dieta i suplementacja wpływają na hormony stresu — o zarządzaniu przewlekłym stresem.
• Testosteron naturalnie — co faktycznie działa — przegląd suplementów i stylu życia wpływających na poziom testosteronu.
• Refluks i SIBO — naturalne wsparcie dla błony śluzowej żołądka — o DGL i innych ziołowych preparatach wspierających przewód pokarmowy.

Artykuł Lukrecja (korzeń) — naturalne wsparcie nadnerczy, które przy nadużyciu podnosi ciśnienie i obniża testosteron pochodzi z serwisu Blog Świat Supli.

Lukrecja jest stosowana od wieku. Początkowo była stosowana już w medycynie starożytnych Chin jako składnik preparatów ziołowych. Pomimo upływu wielu lat jej popularność w tych krajach nie maleje w Azji. Napar z lukrecji jest wykorzystywany do polewania pomnika Buddy w jego urodziny. W Europie rozpowszechniła się dzięki benedyktynom, którzy zapoczątkowali jej uprawę. Lukrecja właściwości zdrowotne i lecznicze posiadała dokładnie opisane już w XVII wieku przez Krzysztofa Kluka. 

Co to jest lukrecja?

Lukrecja to roślina, która wywodzi się z rośliny bobowatych.Występuje aż 36 gatunków lukrecji. Nazwa pochodzi z połączenia dwóch greckich słów glykis – słodki i rhiza – korzeń. Ze względu na bardzo słodki smak pierwotnie była określana jako „słodkie drzewo” lub „korzeń słodzeniowy”. Za słodki posmak odpowiedzialna jest zawarta w lukrecji glicyryzyna. 

Lukrecja – kwiat

Okres kwitnienia lukrecji przypada na sezon letni. W zależności od odmiany może posiadać fioletowy, liliowy lub biały kolor. Kwiat charakteryzuje się posiadaniem motylkowego kształtu, z którego później rozwijają się owoce. Przybierają postać gładkich, czerwonobrązowych strąków, w których znajduje się od 3 do 5 nasion. 

Lukrecja – właściwości zdrowotne

W korzeniu lukrecji wyodrębniono aż 400 składników chemicznych. W największym udziale znajdują się w nim flawonoidy, kumaryny, saponiny triterpenowe i polisacharydy. Sam olejek eteryczny tej rośliny posiada aż 30 substancji, tj. linalol, fenchon, a także aldehyd benzoesowy. Szereg obecnych związków aktywnych zapewnia jej działanie prozdrowotne i lecznicze, które przemawiają za częstszym spożywaniem lukrecji. 

Lukrecja a układ oddechowy

Udowodniono, że lukrecja oddziałuje na pracę układu oddechowego. Korzeń lukrecji posiada substancje czynne, które umożliwiają zmniejszenie lepkości śluzu zalegającego w drogach oddechowych, dlatego lukrecja polecana jest na wirusy atakujące organizm. Spożywanie ekstraktu z lukrecji pozwala uzyskać działanie rozkurczowe i wykrztuśne ze względu na pobudzenie działania funkcji wydalniczej błon śluzowych umiejscowionych w górnych drogach oddechowych. Równocześnie pobudza ruchy nabłonka rzęskowego. Zalecane jest spożywanie lukrecji podczas przeziębienia, schorzeń górnych dróg oddechowych, ponieważ wykazuje działanie przeciwwirusowe, bakteriostatyczne i immunosupresyjne. Równolegle może być stosowana u osób zmagających się z astmą i przewlekłą chrypką. 

Lukrecja a układ pokarmowy 

Lukrecja działanie łagodzące wykazuje na pracę układu pokarmowego. Pomocna jest podczas doskwierających dolegliwości trawiennych. Co więcej, posiadane właściwości przeciwzapalne umożliwiają wzmocnienie procesów regeneracyjnych śluzówki żołądka i jelit. Spożycie lukrecji stanowi element profilaktyki zapobiegającej rozwojowi choroby wrzodowej, a także nowotworów żołądka i dwunastnicy. Włączenie lukrecji do codziennej diety zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia stłuszczenia wątroby i zapewnia przyspieszenie procesów regeneracyjnych błon śluzowych żołądka po wystąpieniu zatruć, urazów oraz nadkwasoty. 

Lukrecja a układ hormonalny 

Lukrecja polecana jest dla kobiet doświadczających zmian hormonalnych podczas menopauzy i zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Poprawia obniżony nastrój, zapobiega zatrzymywaniu wody w organizmie, a także łagodzi drażliwość. Stosowanie lukrecji jest polecane podczas leczenia osteoporozy pomenopauzalnej. 

Lukrecja – koronawirus

Spożywanie lukrecji może być korzystne podczas zachorowania na koronawirusa. Choć nie wykazano jeszcze bezpośredniego wpływu lukrecji na koronawirusa, to inne jej właściwości mogą być z pewnością korzystne podczas choroby. Umożliwia oczyszczenie górnych dróg oddechowych, wzmacnia odporność organizmu, a dodatkowo wykazuje działanie przeciwwirusowe. W rezultacie koronawirus może napotkać dodatkową zaporę w organizmie. Nad glicyryzyną obecną w lukrecji ponownie przeprowadzono badania, które mają określić jej skuteczność na koronawirusy. Na ten moment istnieją pewne przesłanki o jej działaniu, jednak nadal prowadzone są badania potwierdzające zależność. 

Lukrecja na odchudzanie

Lukrecja jest polecana jako sposób na odchudzanie. Lukrecja korzeń posiada bogaty w substancje, które redukują ilość odkładającej się tkanki tłuszczowej w jamie brzusznej. Odpowiada również za regulowanie poziomu cukru we krwi, dlatego relacja lukrecja a cukrzyca pozostała pod czują obserwacją naukowców. Lukrecja pozwala na pobudzenie układu pokarmowego do pracy oraz szybsze oczyszczanie wątroby z posiadanego nadmiaru tłuszczu. Warto stosować lukrecję podczas odchudzania ze względu na zapobieganie wzdęciom, zmniejszenie apetytu, a także zastąpienie słodkich przekąsek. W konsekwencji lukrecja może stanowić sposób zapobiegania otyłości trzewnej, która jest bardzo niebezpieczna. 

Lukrecja – przeciwwskazania do stosowania 

Szereg właściwości leczniczych zawartych w lukrecji zachęca do jej częstego spożywania. Jednak występują przeciwwskazania do stosowania, które wskazują w jakich sytuacjach należy unikać jej stosowania lub należy ją natychmiast odstawić. Należy pamiętać, że lukrecja spożywana w nadmiernych ilościach może doprowadzić do zmniejszenia wydzielania moczu, co może skutkować występowaniem obrzęków na twarzy, nogach i rękach. Wówczas spożywany nadmiar lukrecji może doprowadzić do wzrostu ciśnienia krwi, odczuwania duszności i wystąpienia arytmii serca. Badania opublikowane w „New England Journal of Medicine” wskazują, że korzeń lukrecji przyjmowany w nadmiernych ilościach może osłabić popęd seksualny i potencję. 

Lukrecja a nadciśnienie, marskość wątroby i chore nerki

Działanie lukrecji sprawia, że nie może być przyjmowana przez osoby chorujące na marskość wątroby, niewydolność nerek, hipokalemię, kamicę żółciową, a także na nadciśnienie tętnicze. Nadmierne jej spożywanie może doprowadzić do wzrostu poziomu kwasu glicyryzonowego, co uniemożliwia sprawną przemianę kortyzolu, czyli hormonu stresu. W rezultacie dochodzi do zatrzymania sodu i wody w organizmie. Dochodzi do utraty potasu. 

Lukrecja a karmienie piersią i ciąża

Lukrecja nie może być stosowna przez kobiety w ciąży i karmiące piersią. Obecna w niej glicyryzyna może doprowadzić do wystąpienia zaburzenia wzrostu łożyska. Równolegle może dojść do zaburzeń rozwoju mózgu dziecka, co negatywnie wpływa na jego przyszłą sprawność umysłową i koncentrację. Wykazano, że spożywanie lukrecji w ciąży może doprowadzić do zaburzeń zachowań dziecka w późniejszych okresach życia. Lukrecja w ciąży spożywana może przyczynić się do przedwczesnego porodu. Lukrecja nie może być także spożywana przez dzieci do 4 roku życia. 

Lukrecja – gdzie kupić?

Lukrecja dostępna jest na rynku w różnych formach. Dużą popularnością cieszą się napary, jednak wiele osób sięga po skoncentrowane dawki, które zawierają wyciąg z korzenia. Lukrecja tabletki posiada silnie skoncentrowane. Tabletki w zależności od rodzaju mogą posiadać od 225 do 390 mg sproszkowanego korzenia, który nie był wcześniej przetwarzany. Z kolei lukrecja herbata jest polecana do picia podczas leczenia infekcji górnych dróg oddechowych i przeziębień, co dodatkowo wzmacnia osłabiony organizm w czasie choroby. 

Wysokiej jakości wyciąg z lukrecji znajdziesz tutaj.

Lukrecja – cena

Przyjmowanie lukrecji niesie za sobą szereg korzyści, jednak jej równoległą zaletą jest niska cena. Cena 100 g suszu wynosi ok. 12-15 z. Z kolei gotowe herbatki kosztują ok. 5 zł za opakowanie. Ceny preparatów zawierające lukrecje są różne, w zależności od producenta i obecności innych substancji w składzie. Z pewnością lepszym rozwiązaniem jest wybór preparatów wytworzonych przez uznanych producentów. 

Lukrecję w dobrej cenie dostaniesz tutaj.

Artykuł Lukrecja – właściwości, działanie, przeciwwskazania pochodzi z serwisu Blog Świat Supli.