{"id":6860,"date":"2021-08-13T15:48:00","date_gmt":"2021-08-13T13:48:00","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?p=6860"},"modified":"2026-10-03T15:42:49","modified_gmt":"2026-10-03T13:42:49","slug":"co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/","title":{"rendered":"Co to jest kobalt? Warto\u015bciowo\u015b\u0107, wyst\u0119powanie i zastosowanie"},"content":{"rendered":"<p><strong>Kobalt (symbol Co, z \u0142aciny cobaltum) to pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 27: srebrzystobia\u0142y metal o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach ferromagnetycznych, le\u017c\u0105cy w dziewi\u0105tej grupie i czwartym okresie uk\u0142adu okresowego, mi\u0119dzy \u017celazem a niklem [1] [2]. W zwi\u0105zkach chemicznych kobalt ma najcz\u0119\u015bciej warto\u015bciowo\u015b\u0107 II lub III. Wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie w rudach miedzi i niklu, a najwi\u0119cej wydobywa si\u0119 go w Demokratycznej Republice Konga (73% wydobycia na \u015bwiecie w 2025 roku); s\u0142u\u017cy przede wszystkim do produkcji akumulator\u00f3w litowo-jonowych, nadstop\u00f3w do silnik\u00f3w lotniczych, magnes\u00f3w, narz\u0119dzi i barwnik\u00f3w [3]. Cz\u0142owiek potrzebuje kobaltu wy\u0142\u0105cznie jako sk\u0142adnika witaminy B12, dlatego samego kobaltu si\u0119 nie suplementuje.<\/strong><\/p>\n<p>Ni\u017cej znajdziesz tabel\u0119 danych pierwiastka, warto\u015bciowo\u015b\u0107 z przyk\u0142adami wzor\u00f3w, zestawienie wydobycia i opis wyst\u0119powania kobaltu w Polsce, zastosowania, a w drugiej cz\u0119\u015bci: w czym jest kobalt w jedzeniu, jak\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni w organizmie, kiedy szkodzi i czym jest uczulenie na kobalt. Na ko\u0144cu por\u00f3wnujemy preparaty z witamin\u0105 B12 dost\u0119pne w <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/\">sklepie \u015awiat Supli<\/a>.<\/p>\n\n<details class=\"toc\" open>\n<summary>Spis tre\u015bci<\/summary>\n<nav aria-label=\"Spis tre\u015bci\">\n<ul>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#w-skrocie\">1. Kobalt w skr\u00f3cie: najwa\u017cniejsze dane<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#wartosciowosc\">2. Warto\u015bciowo\u015b\u0107 kobaltu<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#wystepowanie\">3. Gdzie wyst\u0119puje kobalt<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#zastosowanie\">4. Do czego s\u0142u\u017cy kobalt<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#w-czym-jest\">5. W czym jest kobalt: \u017cywno\u015b\u0107<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#organizm\">6. Kobalt w organizmie to witamina B12<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#szkodliwosc\">7. Czy kobalt jest szkodliwy<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#uczulenie\">8. Uczulenie na kobalt<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#witamina-b12\">9. Zamiast kobaltu: witamina B12<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#faq\">10. Najcz\u0119stsze pytania<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#podsumowanie\">11. Podsumowanie<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#zrodla\">12. \u0179r\u00f3d\u0142a<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/nav>\n<\/details>\n<h2 id=\"w-skrocie\">1. Kobalt w skr\u00f3cie: najwa\u017cniejsze dane<\/h2>\n<p>Nazwa pochodzi od niemieckiego Kobold (z\u0142o\u015bliwy duszek z g\u00f3rniczych wierze\u0144), a pierwiastek opisa\u0142 szwedzki chemik Georg Brandt w 1735 r. [1]. Dla zdrowia liczy si\u0119 tylko kobalt zwi\u0105zany w witaminie B12 (sekcja 6); preparaty z ni\u0105 znajdziesz w kategorii <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-b\/c291\">witamina B<\/a>.<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;max-width:100%;-webkit-overflow-scrolling:touch\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:520px;width:auto\">\n<caption>Kobalt: podstawowe dane pierwiastka<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Cecha<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Warto\u015b\u0107<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Symbol i liczba atomowa<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Co, 27 [1]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Masa atomowa<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">58,933 u (IUPAC) [1]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Miejsce w uk\u0142adzie okresowym<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">grupa 9, okres 4, blok d; metal przej\u015bciowy obok \u017celaza i niklu [1]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Warto\u015bciowo\u015b\u0107 (stopnie utlenienia)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">najcz\u0119\u015bciej II i III (+2, +3) [1]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">G\u0119sto\u015b\u0107<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">8,86 g\/cm<sup>3<\/sup> [1]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Temperatura topnienia i wrzenia<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">1495\u00b0C i 2927\u00b0C [1]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Izotopy<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">naturalny kobalt to w 100% trwa\u0142y <sup>59<\/sup>Co; <sup>60<\/sup>Co jest sztuczny i promieniotw\u00f3rczy [1]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Zawarto\u015b\u0107 w skorupie ziemskiej<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">oko\u0142o 25 mg\/kg, czyli kobalt jest pierwiastkiem rozproszonym [1] [2]<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h2 id=\"wartosciowosc\">2. Warto\u015bciowo\u015b\u0107 kobaltu<\/h2>\n<p>Warto\u015bciowo\u015b\u0107 kobaltu wynosi najcz\u0119\u015bciej II albo III, co odpowiada stopniom utlenienia +2 i +3; inne stopnie, od \u22123 do +5, zdarzaj\u0105 si\u0119 tylko w nietypowych zwi\u0105zkach [1]. Przyk\u0142ady najwa\u017cniejszych zwi\u0105zk\u00f3w kobaltu [2]:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>kobalt(II):<\/strong> tlenek kobaltu(II) CoO, wodorotlenek Co(OH)<sub>2<\/sub>, chlorek CoCl<sub>2<\/sub>, siarczan CoSO<sub>4<\/sub>, azotan Co(NO<sub>3<\/sub>)<sub>2<\/sub> i w\u0119glan CoCO<sub>3<\/sub>;<\/li>\n<li><strong>kobalt(II) i kobalt(III) jednocze\u015bnie:<\/strong> tlenek Co<sub>3<\/sub>O<sub>4<\/sub>, z jednym atomem kobaltu(II) i dwoma kobaltu(III);<\/li>\n<li><strong>kobalt(III):<\/strong> tlenek litowo-kobaltowy LiCoO<sub>2<\/sub>, materia\u0142 elektrod w akumulatorach litowo-jonowych.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Chlorek kobaltu(II) zmienia barw\u0119 zale\u017cnie od uwodnienia, dlatego s\u0142u\u017cy do wykrywania wody [4].<\/p>\n<h2 id=\"wystepowanie\">3. Gdzie wyst\u0119puje kobalt<\/h2>\n<p>Kobalt rzadko tworzy samodzielne z\u0142o\u017ca; jego najwa\u017cniejsze minera\u0142y to kobaltyn CoAsS i smaltyn CoAs<sub>2<\/sub>, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 metalu odzyskuje si\u0119 jako produkt uboczny przer\u00f3bki rud miedzi i niklu [2] [1].<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;max-width:100%;-webkit-overflow-scrolling:touch\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:520px;width:auto\">\n<caption>Wydobycie kobaltu na \u015bwiecie w 2025 r. (szacunek USGS, tony kobaltu zawartego w wydobytej rudzie)<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Kraj<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Wydobycie 2025<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Udzia\u0142<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Demokratyczna Republika Konga<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">230 000 t<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">73%<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Indonezja<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">44 000 t<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">14%<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Rosja<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">7 700 t<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">oko\u0142o 2,5%<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Australia, Filipiny, Kanada<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">po 3 500\u20133 700 t<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">po oko\u0142o 1%<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">\u015awiat razem<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">oko\u0142o 310 000 t<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">100%<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Dane pochodz\u0105 z zestawienia USGS z lutego 2026 r. Kongo ma te\u017c po\u0142ow\u0119 udokumentowanych zasob\u00f3w \u015bwiata (6 z 12 mln t), a oko\u0142o 5 mld t kobaltu le\u017cy w konkrecjach na dnie ocean\u00f3w [3].<\/p>\n<p><strong>Kobalt w Polsce:<\/strong> obecno\u015b\u0107 kobaltu stwierdzono w z\u0142o\u017cach rud miedzi na Monoklinie Przedsudeckiej (zasoby szacunkowe oko\u0142o 116 tys. t kobaltu) oraz w w\u0119glu kamiennym G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego Zag\u0142\u0119bia W\u0119glowego. Wed\u0142ug Lewickiej (2007), na podstawie bilansu zasob\u00f3w z 2006 r., kobaltu z nich si\u0119 nie odzyskuje, a potrzeby kraju pokrywa import [2].<\/p>\n<h2 id=\"zastosowanie\">4. Do czego s\u0142u\u017cy kobalt<\/h2>\n<p>Kobalt wykorzystuje si\u0119 w stopach pracuj\u0105cych w wysokich temperaturach oraz w materia\u0142ach magnetycznych, a jego zwi\u0105zki w chemii [2] [3] [1]:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>akumulatory litowo-jonowe:<\/strong> g\u0142\u00f3wne zastosowanie kobaltu na \u015bwiecie, cho\u0107 coraz wi\u0119cej ogniw powstaje bez kobaltu;<\/li>\n<li><strong>nadstopy:<\/strong> cz\u0119\u015bci turbin silnik\u00f3w lotniczych i turbin gazowych; w USA to 51% zu\u017cycia kobaltu;<\/li>\n<li><strong>w\u0119gliki spiekane i stellity:<\/strong> ostrza narz\u0119dzi skrawaj\u0105cych, koronki wiertnicze, stopy odporne na \u015bcieranie;<\/li>\n<li><strong>magnesy trwa\u0142e:<\/strong> na przyk\u0142ad stop alnico z glinem, niklem i kobaltem;<\/li>\n<li><strong>chemia:<\/strong> katalizatory, pigmenty do szk\u0142a i ceramiki, \u015brodki susz\u0105ce do farb;<\/li>\n<li><strong>medycyna i przemys\u0142:<\/strong> stopy na implanty, a sztuczny izotop <sup>60<\/sup>Co w radioterapii nowotwor\u00f3w, sterylizacji sprz\u0119tu medycznego i napromienianiu \u017cywno\u015bci [5].<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"w-czym-jest\">5. W czym jest kobalt: \u017cywno\u015b\u0107<\/h2>\n<p>Dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em kobaltu jest jedzenie, w kt\u00f3rym wyst\u0119puje w ilo\u015bciach \u015bladowych [5]. W badaniu Hokina i wsp. (2004), obejmuj\u0105cym 150 produkt\u00f3w z australijskich sklep\u00f3w, najwi\u0119cej kobaltu zawiera\u0142y [6]:<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;max-width:100%;-webkit-overflow-scrolling:touch\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:520px;width:auto\">\n<caption>Przyk\u0142adowa zawarto\u015b\u0107 kobaltu w \u017cywno\u015bci (badanie australijskie z 2004 r.)<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Produkt<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Kobalt w \u00b5g\/kg<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Kobalt w \u00b5g\/100 g<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Kawa rozpuszczalna (proszek)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">1016<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">oko\u0142o 102<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Orzechy brazylijskie<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">1001<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">oko\u0142o 100<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Siemi\u0119 lniane<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">823<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">oko\u0142o 82<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Proso (nasiona)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">356<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">oko\u0142o 36<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Gryka<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">275<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">oko\u0142o 28<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Gorzka czekolada<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">236<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">oko\u0142o 24<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">W\u0105troba wo\u0142owa<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">194<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">oko\u0142o 19<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Warto\u015bci zale\u017c\u0105 od gleby, wi\u0119c w polskiej \u017cywno\u015bci mog\u0105 by\u0107 inne, cho\u0107 autorzy uznali je za podobne do danych z innych kraj\u00f3w [6]. Wa\u017cniejsze jest to, \u017ce kobalt z orzech\u00f3w, kaszy czy kawy jest kobaltem nieorganicznym. Cz\u0142owiek nie potrafi z niego zrobi\u0107 witaminy B12: wytwarzaj\u0105 j\u0105 wy\u0142\u0105cznie niekt\u00f3re bakterie i archeony, a nie zwierz\u0119ta ani ro\u015bliny [7]. U byd\u0142a i owiec pas\u0105cych si\u0119 na glebach ubogich w kobalt opisano chorob\u0119 z jego niedoboru [6], ale cz\u0142owiek musi dosta\u0107 B12 w gotowej postaci.<\/p>\n<h2 id=\"organizm\">6. Kobalt w organizmie to witamina B12<\/h2>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/sniadanie-z-jajecznica-jogurtem-mlekiem-i-chlebem-z-serem-ob-9831ebdd.webp\" alt=\"\u015aniadanie z jajecznic\u0105, jogurtem, mlekiem i chlebem z serem obok pomara\u0144czowego kubka z logo \u015awiat Supli\" width=\"2732\" height=\"1536\" class=\"wp-image-26483\" loading=\"lazy\" style=\"max-width:100%;height:auto\"><\/figure>\n<p>Witamina B12 to grupa zwi\u0105zk\u00f3w zawieraj\u0105cych kobalt, nazywanych kobalaminami [8]. Atom kobaltu siedzi w \u015brodku cz\u0105steczki, a od przy\u0142\u0105czonej grupy zale\u017cy forma: metylokobalamina i adenozylokobalamina dzia\u0142aj\u0105 w kom\u00f3rkach jako koenzymy [7], a cyjanokobalamin\u0119 najcz\u0119\u015bciej dodaje si\u0119 do suplement\u00f3w [8].<\/p>\n<p>Witamina B12 pomaga w prawid\u0142owej produkcji czerwonych krwinek i pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego [9]; razem z kwasem foliowym i witamin\u0105 B6 uczestniczy te\u017c w przemianach homocysteiny, o czym piszemy we wpisie o tym, <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/szokujaca-prawda-o-homocysteinie-ktorej-lekarze-ci-nie-mowia\/\">czym jest homocysteina i jak j\u0105 obni\u017cy\u0107<\/a>. Wystarczaj\u0105ce spo\u017cycie B12 wed\u0142ug EFSA to 4 \u00b5g dziennie dla doros\u0142ych, 4,5 \u00b5g w ci\u0105\u017cy i 5 \u00b5g podczas karmienia piersi\u0105 [10]; kobalt nieorganiczny nie ma ani normy spo\u017cycia, ani o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych [9] [6].<\/p>\n<p><strong>Niedob\u00f3r kobaltu u cz\u0142owieka<\/strong> oznacza w rzeczywisto\u015bci niedob\u00f3r witaminy B12. Mo\u017ce on powodowa\u0107 niedokrwisto\u015b\u0107 oraz zaburzenia neurologiczne, tak\u017ce przy prawid\u0142owej morfologii; diagnostyk\u0119 zaczyna si\u0119 od oznaczenia witaminy B12 (ca\u0142kowitej albo aktywnej), a dalsze badania dobiera lekarz [11]. Najbardziej nara\u017ceni s\u0105 weganie, bo ro\u015bliny praktycznie nie zawieraj\u0105 B12 (spirulina zawiera g\u0142\u00f3wnie jej nieaktywne analogi), a tak\u017ce osoby starsze i d\u0142ugo przyjmuj\u0105ce leki zmniejszaj\u0105ce wydzielanie kwasu \u017co\u0142\u0105dkowego [7]. Niedokrwisto\u015b\u0107 ma te\u017c inne przyczyny, na przyk\u0142ad niedob\u00f3r \u017celaza, kt\u00f3ry opisujemy w przewodniku <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/zelazo-w-organizmie\/\">\u017celazo w organizmie<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"szkodliwosc\">7. Czy kobalt jest szkodliwy<\/h2>\n<p>Typowe ilo\u015bci kobaltu w diecie zasadniczo nie stanowi\u0105 zagro\u017cenia [12]. Dla witaminy B12 nie ustalono g\u00f3rnego poziomu spo\u017cycia [13], ale osoby uczulone na kobalt powinny om\u00f3wi\u0107 jej stosowanie z lekarzem [14]. Szkodliwy jest nadmiar kobaltu nieorganicznego: wdychanie py\u0142u kobaltu uszkadza drogi oddechowe, a du\u017ce dawki przyjmowane doustnie wp\u0142ywaj\u0105 na krew i tarczyc\u0119 [5].<\/p>\n<p>Wed\u0142ug przegl\u0105du Leyssensa i wsp. (2017) najwy\u017csze st\u0119\u017cenia kobaltu w organizmie powoduj\u0105 suplementy z kobaltem i zu\u017cywaj\u0105ce si\u0119 endoprotezy typu metal-metal. Zatrucie uszkadza przede wszystkim uk\u0142ad nerwowy (pogorszenie s\u0142uchu i wzroku), a tak\u017ce serce i gruczo\u0142y dokrewne [12]. Przyk\u0142ady:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>suplement z kobaltem:<\/strong> w badaniu Tvermoesa i wsp. (2013) u 4 m\u0119\u017cczyzn przyjmuj\u0105cych przez 2 tygodnie 0,4 mg kobaltu dziennie st\u0119\u017cenie kobaltu we krwi wzros\u0142o 9\u201336 razy ponad typowy poziom; badanie by\u0142o bardzo ma\u0142e i nie ocenia\u0142o skutk\u00f3w zdrowotnych [15];<\/li>\n<li><strong>kardiomiopatia kobaltowa:<\/strong> chorowali na ni\u0105 ludzie pij\u0105cy bardzo du\u017co piwa z dodatkiem soli kobaltu jako stabilizatora piany [6]; wed\u0142ug przegl\u0105du Packera (2016) daje nag\u0142\u0105 niewydolno\u015b\u0107 serca, nadmiar czerwonych krwinek i wole, a sprzyjaj\u0105 jej niedo\u017cywienie bia\u0142kowe, niedob\u00f3r tiaminy, alkoholizm i niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy [16];<\/li>\n<li><strong>endoprotezy biodra:<\/strong> w przegl\u0105dzie Crutsena i wsp. (2022) obejmuj\u0105cym 79 pacjent\u00f3w objawy sercowo-naczyniowe stanowi\u0142y 71 z 321 zg\u0142oszonych objaw\u00f3w (22,1%), a cz\u0119stsze by\u0142y objawy ze strony narz\u0105d\u00f3w zmys\u0142\u00f3w i uk\u0142adu nerwowego [17]; w przegl\u0105dzie 10 przypadk\u00f3w Devlina i wsp. (2013) objawy pojawia\u0142y si\u0119 od 3 do 72 miesi\u0119cy po operacji [18].<\/li>\n<\/ul>\n<p>Mi\u0119dzynarodowa Agencja Bada\u0144 nad Rakiem (IARC, monografia 131 z 2023 r.) uzna\u0142a kobalt metaliczny i rozpuszczalne sole kobaltu(II) za prawdopodobnie rakotw\u00f3rcze dla ludzi (grupa 2A), a tlenek kobaltu(II) za mo\u017cliwie rakotw\u00f3rczy (2B) [19]. Witaminy B12 te oceny nie obejmuj\u0105 [5].<\/p>\n<p><strong>Kiedy do lekarza:<\/strong> je\u015bli masz endoprotez\u0119 biodra z metalowymi elementami i pogarsza si\u0119 s\u0142uch lub wzrok albo pojawia si\u0119 duszno\u015b\u0107, powiedz o tym ortopedzie; kobalt oznacza si\u0119 we krwi lub w moczu [5] [17]. Przy b\u00f3lu w klatce piersiowej, nag\u0142ej duszno\u015bci lub omdleniu dzwo\u0144 pod 112. Preparat\u00f3w z kobaltem nieorganicznym nie stosuj, a zw\u0142aszcza nie podawaj ich dzieciom, kobietom w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cym ani osobom z chorobami serca, tarczycy, nerek lub w\u0105troby.<\/p>\n<h2 id=\"uczulenie\">8. Uczulenie na kobalt<\/h2>\n<p>Alergia kontaktowa na kobalt jest stosunkowo cz\u0119sta [20]. W badaniu EDEN (Schuttelaar i wsp. 2018) w\u015br\u00f3d 3119 losowo wybranych doros\u0142ych z 5 kraj\u00f3w Europy uczulenie na kobalt w testach p\u0142atkowych mia\u0142o 2,1% os\u00f3b, wobec 14,5% uczulonych na nikiel i 0,8% na chrom [21]. Wed\u0142ug Alinaghiego i wsp. (2019) w\u015br\u00f3d 13 475 pacjent\u00f3w du\u0144skiej poradni dermatologicznej alergi\u0119 na kobalt mia\u0142o 3,3% badanych, ale tylko u oko\u0142o po\u0142owy z nich by\u0142a to alergia izolowana, bez uczulenia na inne metale; coraz cz\u0119\u015bciej \u017ar\u00f3d\u0142em kontaktu by\u0142y wyroby sk\u00f3rzane [20].<\/p>\n<p>Objawem jest wyprysk kontaktowy w miejscu styku z metalem, a rozpoznanie stawia dermatolog lub alergolog na podstawie test\u00f3w p\u0142atkowych [21] [20]. Po podaniu witaminy B12 opisano u os\u00f3b uczulonych reakcje na kobalt, zwykle sk\u00f3rne, od razu albo do 72 godzin p\u00f3\u017aniej. Brytyjska agencja lek\u00f3w MHRA zaleca, by osoby z alergi\u0105 na kobalt om\u00f3wi\u0142y stosowanie B12 z lekarzem, a przy rozleg\u0142ej wysypce z p\u0119cherzami lub duszno\u015bci pilnie szuka\u0142y pomocy (w Polsce 112) [14].<\/p>\n<h2 id=\"witamina-b12\">9. Zamiast kobaltu: witamina B12<\/h2>\n<p>Suplementy z samym kobaltem nie maj\u0105 sensu; przy diecie ubogiej w produkty zwierz\u0119ce uzupe\u0142nia si\u0119 B12. Przy dawkach rz\u0119du 500\u20131000 \u00b5g oko\u0142o 1% wch\u0142ania si\u0119 biernie. Dla zdrowych doros\u0142ych wegetarian przegl\u0105d Rizzo i wsp. (2016) podaje 50\u2013100 \u00b5g dziennie albo \u0142\u0105cznie 2000 \u00b5g tygodniowo w dw\u00f3ch dawkach cyjanokobalaminy; to schemat pokrycia zapotrzebowania, a nie leczenia niedoboru, i nie ma co do niego mi\u0119dzynarodowego konsensusu [7]. Referencyjna warto\u015b\u0107 spo\u017cycia na etykietach to 2,5 \u00b5g [22]. Kryterium wyboru: je\u015bli jesz mi\u0119so, ryby, jaja lub nabia\u0142, kompleks witamin B z 2,5 \u00b5g B12 jest dodatkiem do diety, kt\u00f3ra ju\u017c dostarcza B12; je\u015bli jeste\u015b na diecie wega\u0144skiej lub wegetaria\u0144skiej albo lekarz zaleci\u0142 wi\u0119ksz\u0105 dawk\u0119, wybierz sam\u0105 witamin\u0119 B12 w wy\u017cszej dawce. Produkty bez \u017celatyny s\u0105 w kategorii <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/suplementy-dla-wegan\/c407\">suplementy dla wegan<\/a>, a o porze przyjmowania piszemy we wpisie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-suplementy-tabela-harmonogramu-dla-25-skladnikow\/\">kiedy bra\u0107 suplementy<\/a>.<\/p>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-13438\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-b-swiat-supli-b-complex-90cap\/p13438\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26365-large_default\/witamina-b-swiat-supli-b-complex-90cap.jpg\" alt=\"\u015awiat Supli B-complex, opakowanie 90 kapsu\u0142ek z kompleksem witamin z grupy B\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-b-swiat-supli-b-complex-90cap\/p13438\">\u015awiat Supli B-complex, 90 kapsu\u0142ek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Nasz produkt. Wed\u0142ug karty kapsu\u0142ka zawiera 2,5 \u00b5g cyjanokobalaminy (100% referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia) i po 100% RWS pozosta\u0142ych witamin z grupy B, w tym 1,4 mg B6; porcja to 1 kapsu\u0142ka dziennie do posi\u0142ku, opakowanie na 90 dni, oko\u0142o 0,20 z\u0142 dziennie (cena z 3.10.2026). Witamina B12 pomaga w prawid\u0142owej produkcji czerwonych krwinek [9]. To dodatek do diety, kt\u00f3ra ju\u017c dostarcza B12; nie realizuje schematu dla wegetarian, a kapsu\u0142ka jest z \u017celatyny wo\u0142owej. Karta odradza stosowanie w ci\u0105\u017cy bez zalecenia; B6 jest tu wielokrotnie poni\u017cej g\u00f3rnego poziomu EFSA [13].<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-b-swiat-supli-b-complex-90cap\/p13438\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Zobacz sk\u0142ad i dawkowanie<\/a><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-8528\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26113-large_default\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps.jpg\" alt=\"Promaker B-Complex, opakowanie 90 kapsu\u0142ek z witaminami z grupy B\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528\">Promaker B-Complex, 90 kapsu\u0142ek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Wed\u0142ug karty sk\u0142ad jak wy\u017cej: 2,5 \u00b5g cyjanokobalaminy i po 100% RWS pozosta\u0142ych witamin z grupy B; porcja to 1 kapsu\u0142ka dziennie rano do posi\u0142ku, opakowanie na 90 dni, oko\u0142o 0,37 z\u0142 dziennie (cena z 3.10.2026). Witamina B12 pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego [9]. R\u00f3wnie\u017c dodatek do diety z produktami zwierz\u0119cymi, kapsu\u0142ka z \u017celatyny wo\u0142owej. Je\u015bli przyjmujesz inne preparaty z witaminami z grupy B, zsumuj dawki; list\u0119 par, kt\u00f3rych lepiej nie \u0142\u0105czy\u0107, znajdziesz we wpisie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/jakich-suplementow-nie-laczyc\/\">jakich suplement\u00f3w nie \u0142\u0105czy\u0107<\/a>.<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Zobacz sk\u0142ad i dawkowanie<\/a><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-4449\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-olimp-b-12-max-60tab\/p4449\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/27618-large_default\/witaminy-b-olimp-b-12-max-60tab.jpg\" alt=\"Olimp B-12 Max, opakowanie 60 tabletek z witamin\u0105 B12\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-olimp-b-12-max-60tab\/p4449\">Olimp B-12 Max, 60 tabletek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Wed\u0142ug karty produktu tabletka zawiera 700 \u00b5g witaminy B12 w postaci cyjanokobalaminy, bez \u017celatyny w sk\u0142adzie; porcja to 1 tabletka dziennie w trakcie posi\u0142ku, opakowanie na 60 dni, oko\u0142o 0,72 z\u0142 dziennie (cena z 3.10.2026). Dla B12 nie ustalono g\u00f3rnego poziomu spo\u017cycia [13]. Opcja dla wegan i os\u00f3b starszych; w ci\u0105\u017cy, podczas karmienia piersi\u0105 i przy lekach na sta\u0142e skonsultuj j\u0105 z lekarzem.<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-olimp-b-12-max-60tab\/p4449\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Zobacz sk\u0142ad i dawkowanie<\/a><\/div>\n<\/section>\n<div class=\"faq-section\">\n<h2 id=\"faq\">10. Najcz\u0119stsze pytania<\/h2>\n<h3 id=\"faq-co-to\">10.1. Co to jest kobalt?<\/h3>\n<p>To pierwiastek chemiczny Co o liczbie atomowej 27, metal przej\u015bciowy o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach magnetycznych, s\u0105siad \u017celaza i niklu [1].<\/p>\n<h3 id=\"faq-wartosciowosc\">10.2. Jaka jest warto\u015bciowo\u015b\u0107 kobaltu?<\/h3>\n<p>Najcz\u0119\u015bciej II (na przyk\u0142ad CoO, CoCl<sub>2<\/sub>) lub III (na przyk\u0142ad LiCoO<sub>2<\/sub>); w tlenku Co<sub>3<\/sub>O<sub>4<\/sub> kobalt wyst\u0119puje na obu stopniach [1] [2].<\/p>\n<h3 id=\"faq-gdzie\">10.3. Gdzie wyst\u0119puje kobalt?<\/h3>\n<p>W kobaltynie, smaltynie i rudach miedzi i niklu; 73% wydobycia w 2025 r. da\u0142o Kongo, 14% Indonezja [3].<\/p>\n<h3 id=\"faq-polska\">10.4. Czy w Polsce s\u0105 z\u0142o\u017ca kobaltu?<\/h3>\n<p>Kobalt wyst\u0119puje w polskich rudach miedzi na Monoklinie Przedsudeckiej, ale wed\u0142ug danych z 2006 r. nie by\u0142 z nich odzyskiwany, a krajowe potrzeby pokrywa\u0142 import [2].<\/p>\n<h3 id=\"faq-szkodliwy\">10.5. Czy kobalt jest szkodliwy?<\/h3>\n<p>Typowe ilo\u015bci z diety zasadniczo nie stanowi\u0105 zagro\u017cenia. Szkodzi wdychany py\u0142 oraz nadmiar kobaltu z suplement\u00f3w i wadliwych endoprotez, kt\u00f3ry uszkadza g\u0142\u00f3wnie uk\u0142ad nerwowy i serce [12].<\/p>\n<h3 id=\"faq-radioaktywny\">10.6. Czy kobalt jest radioaktywny?<\/h3>\n<p>Naturalny kobalt-59 nie; promieniotw\u00f3rczy jest sztuczny kobalt-60, u\u017cywany w radioterapii i sterylizacji [1].<\/p>\n<\/div>\n<h2 id=\"podsumowanie\">11. Podsumowanie<\/h2>\n<ul>\n<li>Kobalt (Co, liczba atomowa 27) to ferromagnetyczny metal przej\u015bciowy z 9. grupy; w zwi\u0105zkach ma zwykle warto\u015bciowo\u015b\u0107 II lub III [1].<\/li>\n<li>Wydobywa si\u0119 go g\u0142\u00f3wnie w Kongu, a zu\u017cywa przede wszystkim w akumulatorach i nadstopach [3].<\/li>\n<li>Cz\u0142owiek potrzebuje kobaltu tylko w gotowej witaminie B12; kobaltu nieorganicznego z jedzenia nie zamienia w B12 [7] [8].<\/li>\n<li>Nadmiar kobaltu z py\u0142u, suplement\u00f3w i zu\u017cytych endoprotez szkodzi g\u0142\u00f3wnie uk\u0142adowi nerwowemu i sercu [12]; samego kobaltu si\u0119 nie suplementuje.<\/li>\n<li>Artyku\u0142 ma charakter informacyjny i nie zast\u0119puje porady lekarskiej.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"article-sources\">\n<h2 id=\"zrodla\">12. \u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n<ol>\n<li id=\"zrodlo-1\">National Center for Biotechnology Information, PubChem, Cobalt (element 27), odczyt 3.10.2026 (liczba atomowa 27, masa atomowa 58,933194 wg IUPAC, grupa 9, okres 4, konfiguracja [Ar]3d<sup>7<\/sup>4s<sup>2<\/sup>, stopnie utlenienia +2 i +3, g\u0119sto\u015b\u0107 8,86 g\/cm<sup>3<\/sup>, temperatura topnienia 1495\u00b0C i wrzenia 2927\u00b0C, oko\u0142o 25 mg\/kg w skorupie ziemskiej, jedyny trwa\u0142y izotop <sup>59<\/sup>Co, sztuczny <sup>60<\/sup>Co o okresie p\u00f3\u0142trwania 5,27 roku, odkrycie: Georg Brandt, nazwa od niemieckiego Kobold): <a href=\"https:\/\/pubchem.ncbi.nlm.nih.gov\/element\/27\" rel=\"nofollow\">pubchem.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-2\">Lewicka E., 2007, Kobalt \u2013 wyj\u0105tkowy metal wielu zastosowa\u0144, Gospodarka Surowcami Mineralnymi 23(2) (w\u0142a\u015bciwo\u015bci i najwa\u017cniejsze zwi\u0105zki kobaltu, minera\u0142y kobaltyn i smaltyn, zastosowania; Polska: kobalt w z\u0142o\u017cach rud miedzi Monokliny Przedsudeckiej, zasoby szacunkowe 116,35 tys. t wed\u0142ug bilansu zasob\u00f3w z 2006 r., niewykorzystywane, zapotrzebowanie pokrywa import): <a href=\"https:\/\/gsm.min-pan.krakow.pl\/pdf-96672-29769?filename=29769.pdf\" rel=\"nofollow\">gsm.min-pan.krakow.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-3\">U.S. Geological Survey, 2026, Mineral Commodity Summaries 2026: Cobalt (wydobycie na \u015bwiecie w 2025 r. oko\u0142o 310 tys. t, z czego Kongo 73%, Indonezja 14%; zasoby udokumentowane 12 mln t; oko\u0142o 5 mld t kobaltu w konkrecjach na dnie ocean\u00f3w; baterie litowo-jonowe g\u0142\u00f3wnym zastosowaniem na \u015bwiecie; w USA 51% zu\u017cycia to nadstopy do silnik\u00f3w lotniczych, 9% w\u0119gliki spiekane): <a href=\"https:\/\/pubs.usgs.gov\/periodicals\/mcs2026\/mcs2026-cobalt.pdf\" rel=\"nofollow\">pubs.usgs.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-4\">National Center for Biotechnology Information, PubChem, Cobalt(II) chloride (CID 24288), sekcja Use and Manufacturing, odczyt 3.10.2026 (chlorek kobaltu(II) s\u0142u\u017cy do wykrywania obecno\u015bci wody): <a href=\"https:\/\/pubchem.ncbi.nlm.nih.gov\/compound\/24288\" rel=\"nofollow\">pubchem.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-5\">Agency for Toxic Substances and Disease Registry (CDC), ToxFAQs for Cobalt, przegl\u0105d strony 5.11.2024 (\u017cywno\u015b\u0107 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em kobaltu dla og\u00f3\u0142u ludzi; witamina B12 zawiera kobalt; <sup>60<\/sup>Co do sterylizacji sprz\u0119tu medycznego, radioterapii i napromieniania \u017cywno\u015bci; wdychanie py\u0142u szkodzi drogom oddechowym, a du\u017ce dawki doustne krwi i tarczycy; witamina B12 nie jest obj\u0119ta ocen\u0105 rakotw\u00f3rczo\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w kobaltu): <a href=\"https:\/\/wwwn.cdc.gov\/TSP\/ToxFAQs\/ToxFAQsDetails.aspx?faqid=372&amp;toxid=64\" rel=\"nofollow\">wwwn.cdc.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-6\">Hokin B. i wsp., 2004, Analysis of the cobalt content in Australian foods, Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition 13(3):284\u2013288 (150 produkt\u00f3w spo\u017cywczych z australijskich sklep\u00f3w, pomiar metod\u0105 ICP-MS; najwi\u0119cej kobaltu w kawie rozpuszczalnej, orzechach brazylijskich, siemieniu lnianym, prosie, gryce i gorzkiej czekoladzie; zawarto\u015b\u0107 podobna do danych z innych kraj\u00f3w; ograniczenie: jeden kraj, pojedyncze pr\u00f3bki): <a href=\"https:\/\/apjcn.nhri.org.tw\/server\/APJCN\/13\/3\/284.pdf\" rel=\"nofollow\">apjcn.nhri.org.tw<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-7\">Rizzo G. i wsp., 2016, Vitamin B12 among Vegetarians: Status, Assessment and Supplementation, Nutrients (przegl\u0105d: B12 wytwarzaj\u0105 tylko niekt\u00f3re bakterie i archeony; cz\u0105steczka z centralnym atomem kobaltu; niedob\u00f3r uszkadza krew i uk\u0142ad nerwowy; oko\u0142o 1% dawki wch\u0142ania si\u0119 biernie, co ma znaczenie przy dawkach 0,5\u20131 mg; dla zdrowych doros\u0142ych wegetarian, na pokrycie zapotrzebowania, a nie do leczenia niedoboru: 50\u2013100 \u00b5g dziennie albo \u0142\u0105cznie 2000 \u00b5g tygodniowo w dw\u00f3ch dawkach cyjanokobalaminy; brak mi\u0119dzynarodowego konsensusu co do suplementacji wegetarian; spirulina nie jest wiarygodnym \u017ar\u00f3d\u0142em): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/nu8120767\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-8\">Scientific Committee on Food, 2000, Opinion on the Tolerable Upper Intake Level of Vitamin B12, SCF\/CS\/NUT\/UPPLEV\/42 Final (witamina B12 to grupa zwi\u0105zk\u00f3w zawieraj\u0105cych kobalt, czyli kobalamin; cyjanokobalamina w suplementach i \u017cywno\u015bci wzbogacanej): <a href=\"https:\/\/ec.europa.eu\/food\/fs\/sc\/scf\/out80d_en.pdf\" rel=\"nofollow\">ec.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-9\">Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) nr 432\/2012, 2012, wykaz dopuszczonych o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych, Dziennik Urz\u0119dowy UE L 136 (witamina B12 pomaga w prawid\u0142owej produkcji czerwonych krwinek i w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego; warunek: produkt jest co najmniej \u017ar\u00f3d\u0142em witaminy B12; dla kobaltu brak o\u015bwiadcze\u0144): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg\/2012\/432\/oj\" rel=\"nofollow\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-10\">EFSA NDA Panel, 2015, Scientific Opinion on Dietary Reference Values for cobalamin (vitamin B12), EFSA Journal (wystarczaj\u0105ce spo\u017cycie: doro\u015bli 4 \u00b5g dziennie, ci\u0105\u017ca 4,5 \u00b5g, karmienie piersi\u0105 5 \u00b5g, dzieci od 1,5 do 4 \u00b5g zale\u017cnie od wieku): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2015.4150\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-11\">National Institute for Health and Care Excellence, 2024, Vitamin B12 deficiency in over 16s: diagnosis and management, NICE guideline NG239, 6.03.2024 (objawy niedoboru: zmiany w morfologii, w tym niedokrwisto\u015b\u0107, oraz objawy neurologiczne; niedoboru nie wyklucza brak niedokrwisto\u015bci ani makrocytozy; pierwszym badaniem jest witamina B12 ca\u0142kowita albo aktywna, czyli holotranskobalamina): <a href=\"https:\/\/www.nice.org.uk\/guidance\/ng239\" rel=\"nofollow\">nice.org.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-12\">Leyssens L. i wsp., 2017, Cobalt toxicity in humans \u2013 A review of the potential sources and systemic health effects, Toxicology 387:43\u201356 (przegl\u0105d: najwy\u017csze st\u0119\u017cenia kobaltu w organizmie daj\u0105 suplementy z kobaltem i endoprotezy metal-metal; objawy neurologiczne, w tym s\u0142uchu i wzroku, sercowo-naczyniowe i hormonalne; u zdrowych skutki ma\u0142o prawdopodobne przy kobalcie we krwi poni\u017cej 300 \u00b5g\/l, ale u os\u00f3b z wadliwymi endoprotezami opisano je przy ni\u017cszych st\u0119\u017ceniach; odczyt na podstawie streszczenia): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.tox.2017.05.015\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-13\">EFSA, 2024, Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the Scientific Committee on Food and the EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (witamina B12: brak okre\u015blonych skutk\u00f3w niepo\u017c\u0105danych, g\u00f3rnego poziomu nie ustalono; witamina B6: 12 mg dziennie dla doros\u0142ych): <a href=\"https:\/\/www.efsa.europa.eu\/sites\/default\/files\/2024-05\/ul-summary-report.pdf\" rel=\"nofollow\">efsa.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-14\">Medicines and Healthcare products Regulatory Agency, 2023, Vitamin B12 (hydroxocobalamin, cyanocobalamin): advise patients with known cobalt allergy to be vigilant for sensitivity reactions, Drug Safety Update, 18.12.2023 (witamina B12 zawiera kobalt; po podaniu B12 opisano reakcje nadwra\u017cliwo\u015bci na kobalt, zwykle sk\u00f3rne, rzadko rumieniopodobne, od razu albo do 72 godzin po podaniu; osoby z alergi\u0105 na kobalt powinny porozmawia\u0107 z lekarzem; uczulenie na kobalt szacunkowo u 1\u20133% populacji): <a href=\"https:\/\/www.gov.uk\/drug-safety-update\/vitamin-b12-hydroxocobalamin-cyanocobalamin-advise-patients-with-known-cobalt-allergy-to-be-vigilant-for-sensitivity-reactions\" rel=\"nofollow\">gov.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-15\">Tvermoes B.E. i wsp., 2013, Cobalt whole blood concentrations in healthy adult male volunteers following two-weeks of ingesting a cobalt supplement, Food and Chemical Toxicology 53:432\u2013439 (4 zdrowych m\u0119\u017cczyzn, suplement z 0,4 mg kobaltu dziennie przez 15\u201316 dni; kobalt we krwi wzr\u00f3s\u0142 \u015brednio do 3,6 \u00b5g\/l, czyli 9\u201336 razy powy\u017cej t\u0142a; nie oceniano skutk\u00f3w zdrowotnych; bardzo ma\u0142a grupa): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.fct.2012.11.033\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-16\">Packer M., 2016, Cobalt Cardiomyopathy: A Critical Reappraisal in Light of a Recent Resurgence, Circulation: Heart Failure 9(12):e003604 (przegl\u0105d: kobalt mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 szybko post\u0119puj\u0105c\u0105 niewydolno\u015b\u0107 serca z czerwienic\u0105 i wolem; sprzyjaj\u0105 jej dieta uboga w bia\u0142ko, niedob\u00f3r tiaminy, alkoholizm i niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy; po przerwaniu nara\u017cenia zwykle ust\u0119puje; nowe przypadki u os\u00f3b z wadliw\u0105 endoprotez\u0105 biodra; odczyt na podstawie streszczenia): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1161\/CIRCHEARTFAILURE.116.003604\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-17\">Crutsen J.R.W. i wsp., 2022, Prosthetic hip-associated cobalt toxicity: a systematic review of case series and case reports, EFORT Open Reviews 7(3):188\u2013199 (79 pacjent\u00f3w z 67 doniesie\u0144; endoprotezy metal-metal i rewizje p\u0119kni\u0119tych endoprotez ceramicznych z metalow\u0105 g\u0142ow\u0105; 321 zg\u0142oszonych objaw\u00f3w: narz\u0105dy zmys\u0142\u00f3w 77 (24,0%), o\u015brodkowy i obwodowy uk\u0142ad nerwowy 62 (19,3%), sercowo-naczyniowe 71 (22,1%); zalecenie corocznej kontroli kobaltu we krwi; ograniczenie: opisy przypadk\u00f3w): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1530\/EOR-21-0098\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-18\">Devlin J.J. i wsp., 2013, Clinical features, testing, and management of patients with suspected prosthetic hip-associated cobalt toxicity: a systematic review of cases, Journal of Medical Toxicology 9(4):405\u2013415 (10 opisanych przypadk\u00f3w; zaburzenia tarczycy, serca i neurologiczne; objawy od 3 do 72 miesi\u0119cy po wszczepieniu, mediana 19 miesi\u0119cy; ograniczenie: opisy przypadk\u00f3w): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s13181-013-0320-0\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-19\">IARC Working Group, 2023, Cobalt, Antimony Compounds, and Weapons-grade Tungsten Alloy, IARC Monographs vol. 131 (kobalt metaliczny bez w\u0119glika wolframu i rozpuszczalne sole kobaltu(II): grupa 2A, prawdopodobnie rakotw\u00f3rcze; tlenek kobaltu(II): grupa 2B; tlenek kobaltu(II,III) i siarczek kobaltu(II): grupa 3): <a href=\"https:\/\/publications.iarc.who.int\/618\" rel=\"nofollow\">publications.iarc.who.int<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-20\">Alinaghi F. i wsp., 2019, Causative exposures and temporal development of cobalt allergy in Denmark between 2002 and 2017, Contact Dermatitis 81(4):242\u2013248 (13 475 doros\u0142ych pacjent\u00f3w poradni dermatologicznej; alergia na kobalt 3,3%, izolowana 1,5%; cz\u0119\u015bciej opisywane \u017ar\u00f3d\u0142o: wyroby sk\u00f3rzane; tylko 20,1% dodatnich test\u00f3w mia\u0142o znaczenie kliniczne): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1111\/cod.13326\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-21\">Schuttelaar M.L.A. i wsp., 2018, Prevalence of contact allergy to metals in the European general population with a focus on nickel and piercings: The EDEN Fragrance Study, Contact Dermatitis 79(1):1\u20139 (3119 losowo wybranych doros\u0142ych w wieku 18\u201374 lat z 5 kraj\u00f3w Europy, testy p\u0142atkowe: uczulenie na nikiel 14,5%, na kobalt 2,1%, od 0,9% we W\u0142oszech do 3,8% w Holandii, na chrom 0,8%): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1111\/cod.12983\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-22\">Rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169\/2011, 2011, za\u0142\u0105cznik XIII, Dziennik Urz\u0119dowy UE L 304 (referencyjna warto\u015b\u0107 spo\u017cycia witaminy B12: 2,5 \u00b5g): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg\/2011\/1169\/oj\" rel=\"nofollow\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<p class=\"notka-ai\"><small>Ilustracje w tym artykule zosta\u0142y przygotowane z pomoc\u0105 sztucznej inteligencji (AI). Zdj\u0119cia produkt\u00f3w pochodz\u0105 ze sklepu \u015awiat Supli.<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cho\u0107 kobalt jest niezb\u0119dny do utrzymania prawid\u0142owej pracy organizmu, to wystarczy wy\u0142\u0105cznie jego minimalna ilo\u015b\u0107, kt\u00f3ra pozwoli uzyska\u0107 zadowalaj\u0105cy efekt. Zgubne jest dzia\u0142anie, kt\u00f3re doprowadza do niekontrolowanego podwy\u017cszania jego poziomu.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":26482,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","inline_featured_image":false,"rop_custom_images_group":[],"rop_custom_messages_group":[],"rop_publish_now":"initial","rop_publish_now_accounts":[],"rop_publish_now_history":[],"rop_publish_now_status":"pending","footnotes":""},"categories":[1379,1378],"tags":[],"class_list":{"0":"post-6860","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-mikro-i-makroelementy","8":"category-suplementacja"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Kobalt: co to za pierwiastek, warto\u015bciowo\u015b\u0107, zastosowanie<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Kobalt (Co, liczba atomowa 27): warto\u015bciowo\u015b\u0107 II i III, gdzie wyst\u0119puje, do czego s\u0142u\u017cy, w czym jest i czy szkodzi. W organizmie to witamina B12.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kobalt: co to za pierwiastek, warto\u015bciowo\u015b\u0107, zastosowanie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kobalt (Co, liczba atomowa 27): warto\u015bciowo\u015b\u0107 II i III, gdzie wyst\u0119puje, do czego s\u0142u\u017cy, w czym jest i czy szkodzi. W organizmie to witamina B12.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog \u015awiat Supli\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-08-13T13:48:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-03T13:42:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kobaltowoniebieskie-butelki-jajka-ser-i-losos-na-kuchennym-b-6f2cf14c.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2732\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Pawe\u0142 Lisowski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Pawe\u0142 Lisowski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Pawe\u0142 Lisowski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a\"},\"headline\":\"Co to jest kobalt? Warto\u015bciowo\u015b\u0107, wyst\u0119powanie i zastosowanie\",\"datePublished\":\"2021-08-13T13:48:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-03T13:42:49+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/\"},\"wordCount\":3706,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/kobaltowoniebieskie-butelki-jajka-ser-i-losos-na-kuchennym-b-6f2cf14c.webp\",\"articleSection\":[\"Mikro i makroelementy\",\"Suplementacja\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/\",\"name\":\"Kobalt: co to za pierwiastek, warto\u015bciowo\u015b\u0107, zastosowanie\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/kobaltowoniebieskie-butelki-jajka-ser-i-losos-na-kuchennym-b-6f2cf14c.webp\",\"datePublished\":\"2021-08-13T13:48:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-03T13:42:49+00:00\",\"description\":\"Kobalt (Co, liczba atomowa 27): warto\u015bciowo\u015b\u0107 II i III, gdzie wyst\u0119puje, do czego s\u0142u\u017cy, w czym jest i czy szkodzi. W organizmie to witamina B12.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/kobaltowoniebieskie-butelki-jajka-ser-i-losos-na-kuchennym-b-6f2cf14c.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/kobaltowoniebieskie-butelki-jajka-ser-i-losos-na-kuchennym-b-6f2cf14c.webp\",\"width\":2732,\"height\":1536,\"caption\":\"Kobaltowoniebieskie butelki, jajka, ser i \u0142oso\u015b na kuchennym blacie obok pomara\u0144czowego kubka z logo \u015awiat Supli\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Co to jest kobalt? Warto\u015bciowo\u015b\u0107, wyst\u0119powanie i zastosowanie\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Blog \u015awiat Supli\",\"description\":\"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"\u015awiat Supli\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":680,\"caption\":\"\u015awiat Supli\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Swiat.Supli\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/SwiatSupli\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/swiatsupli_pl\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a\",\"name\":\"Pawe\u0142 Lisowski\",\"description\":\"Pawe\u0142 Lisowski od ponad 20 lat \u0142\u0105czy do\u015bwiadczenie w sporcie, treningu i suplementacji z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 biznesow\u0105. Uko\u0144czy\u0142 zarz\u0105dzanie i marketing na Politechnice Bia\u0142ostockiej, a nast\u0119pnie studia MBA. Jest technologiem w dziedzinie suplementacji, a w \u015brodowisku sportowym od 25 lat nazywany jest Doktorem Liskiem. By\u0142 finalist\u0105 Mistrzostw Europy w kulturystyce, zdoby\u0142 z\u0142oty medal w zawodach federacji NPC na W\u0119grzech oraz zwyci\u0119\u017cy\u0142 w kategorii OPEN w zawodach w Sopocie. Przez lata pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako trener, wykorzystuj\u0105c wiedz\u0119 i w\u0142asne do\u015bwiadczenie startowe w pracy z podopiecznymi. Obecnie prowadzi \u015awiat Supli oraz Nauree Labs \u2014 zak\u0142ad produkcyjny suplement\u00f3w diety. W swoich publikacjach dzieli si\u0119 praktyczn\u0105 wiedz\u0105 dotycz\u0105c\u0105 suplementacji, treningu, \u017cywienia i \u015bwiadomego wyboru produkt\u00f3w. Jest zwolennikiem podej\u015bcia, w kt\u00f3rym dieta i suplementacja s\u0105 narz\u0119dziami, kt\u00f3rych dzia\u0142anie i zastosowanie warto przede wszystkim dobrze rozumie\u0107.\",\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.swiatsupli.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/author\\\/lisek\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kobalt: co to za pierwiastek, warto\u015bciowo\u015b\u0107, zastosowanie","description":"Kobalt (Co, liczba atomowa 27): warto\u015bciowo\u015b\u0107 II i III, gdzie wyst\u0119puje, do czego s\u0142u\u017cy, w czym jest i czy szkodzi. W organizmie to witamina B12.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Kobalt: co to za pierwiastek, warto\u015bciowo\u015b\u0107, zastosowanie","og_description":"Kobalt (Co, liczba atomowa 27): warto\u015bciowo\u015b\u0107 II i III, gdzie wyst\u0119puje, do czego s\u0142u\u017cy, w czym jest i czy szkodzi. W organizmie to witamina B12.","og_url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/","og_site_name":"Blog \u015awiat Supli","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","article_published_time":"2021-08-13T13:48:00+00:00","article_modified_time":"2026-10-03T13:42:49+00:00","og_image":[{"width":2732,"height":1536,"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kobaltowoniebieskie-butelki-jajka-ser-i-losos-na-kuchennym-b-6f2cf14c.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Pawe\u0142 Lisowski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@SwiatSupli","twitter_site":"@SwiatSupli","twitter_misc":{"Napisane przez":"Pawe\u0142 Lisowski","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/"},"author":{"name":"Pawe\u0142 Lisowski","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a"},"headline":"Co to jest kobalt? Warto\u015bciowo\u015b\u0107, wyst\u0119powanie i zastosowanie","datePublished":"2021-08-13T13:48:00+00:00","dateModified":"2026-10-03T13:42:49+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/"},"wordCount":3706,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kobaltowoniebieskie-butelki-jajka-ser-i-losos-na-kuchennym-b-6f2cf14c.webp","articleSection":["Mikro i makroelementy","Suplementacja"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/","name":"Kobalt: co to za pierwiastek, warto\u015bciowo\u015b\u0107, zastosowanie","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kobaltowoniebieskie-butelki-jajka-ser-i-losos-na-kuchennym-b-6f2cf14c.webp","datePublished":"2021-08-13T13:48:00+00:00","dateModified":"2026-10-03T13:42:49+00:00","description":"Kobalt (Co, liczba atomowa 27): warto\u015bciowo\u015b\u0107 II i III, gdzie wyst\u0119puje, do czego s\u0142u\u017cy, w czym jest i czy szkodzi. W organizmie to witamina B12.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kobaltowoniebieskie-butelki-jajka-ser-i-losos-na-kuchennym-b-6f2cf14c.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kobaltowoniebieskie-butelki-jajka-ser-i-losos-na-kuchennym-b-6f2cf14c.webp","width":2732,"height":1536,"caption":"Kobaltowoniebieskie butelki, jajka, ser i \u0142oso\u015b na kuchennym blacie obok pomara\u0144czowego kubka z logo \u015awiat Supli"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/co-to-jest-kobalt-zastosowanie-wystepowanie-wartosciowosc\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Co to jest kobalt? Warto\u015bciowo\u015b\u0107, wyst\u0119powanie i zastosowanie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","name":"Blog \u015awiat Supli","description":"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia","publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization","name":"\u015awiat Supli","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","width":2560,"height":680,"caption":"\u015awiat Supli"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","https:\/\/x.com\/SwiatSupli","https:\/\/www.instagram.com\/swiatsupli_pl\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a","name":"Pawe\u0142 Lisowski","description":"Pawe\u0142 Lisowski od ponad 20 lat \u0142\u0105czy do\u015bwiadczenie w sporcie, treningu i suplementacji z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 biznesow\u0105. Uko\u0144czy\u0142 zarz\u0105dzanie i marketing na Politechnice Bia\u0142ostockiej, a nast\u0119pnie studia MBA. Jest technologiem w dziedzinie suplementacji, a w \u015brodowisku sportowym od 25 lat nazywany jest Doktorem Liskiem. By\u0142 finalist\u0105 Mistrzostw Europy w kulturystyce, zdoby\u0142 z\u0142oty medal w zawodach federacji NPC na W\u0119grzech oraz zwyci\u0119\u017cy\u0142 w kategorii OPEN w zawodach w Sopocie. Przez lata pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako trener, wykorzystuj\u0105c wiedz\u0119 i w\u0142asne do\u015bwiadczenie startowe w pracy z podopiecznymi. Obecnie prowadzi \u015awiat Supli oraz Nauree Labs \u2014 zak\u0142ad produkcyjny suplement\u00f3w diety. W swoich publikacjach dzieli si\u0119 praktyczn\u0105 wiedz\u0105 dotycz\u0105c\u0105 suplementacji, treningu, \u017cywienia i \u015bwiadomego wyboru produkt\u00f3w. Jest zwolennikiem podej\u015bcia, w kt\u00f3rym dieta i suplementacja s\u0105 narz\u0119dziami, kt\u00f3rych dzia\u0142anie i zastosowanie warto przede wszystkim dobrze rozumie\u0107.","sameAs":["http:\/\/www.swiatsupli.pl"],"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/author\/lisek\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6860"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6860\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26513,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6860\/revisions\/26513"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26482"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}