{"id":5268,"date":"2026-10-31T11:04:57","date_gmt":"2026-10-31T10:04:57","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?p=5268"},"modified":"2026-10-31T11:05:48","modified_gmt":"2026-10-31T10:05:48","slug":"selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/","title":{"rendered":"Selen: co to jest, gdzie wyst\u0119puje i na co pomaga?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Selen pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu tarczycy i uk\u0142adu odporno\u015bciowego, pomaga w ochronie kom\u00f3rek przed stresem oksydacyjnym, przyczynia si\u0119 do prawid\u0142owego przebiegu spermatogenezy (procesu powstawania plemnik\u00f3w) oraz pomaga zachowa\u0107 zdrowe w\u0142osy i paznokcie [1]. To pierwiastek \u015bladowy, z kt\u00f3rego organizm buduje selenobia\u0142ka, m.in. enzymy przekszta\u0142caj\u0105ce hormon tarczycy T4 w aktywny T3 [2]. Najwi\u0119cej selenu maj\u0105 orzechy brazylijskie, ryby morskie, podroby i jaja, a doros\u0142y potrzebuje wed\u0142ug polskich norm 55 \u00b5g dziennie [2] [3]. Suplement ma sens, gdy dieta tego nie pokrywa, a \u0142\u0105cznie z jedzeniem doros\u0142y nie powinien przekracza\u0107 255 \u00b5g selenu dziennie [4].<\/strong><\/p>\n<p>Selen nie zapobiega nowotworom, a przy Hashimoto o suplementacji decyduje endokrynolog [5] [6]. Ocen\u0119 preparat\u00f3w wed\u0142ug formy selenu, porcji i ceny znajdziesz w <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/najlepszy-selen-ranking\/\">rankingu suplement\u00f3w z selenem<\/a>.<\/p>\n<p class=\"aktualizacja\"><small>Aktualizacja 31.10.2026: odpowied\u017a, na co pomaga selen, na pocz\u0105tku tekstu, dawkowanie selenu z normami dla doros\u0142ych, dzieci i kobiet w ci\u0105\u017cy, por\u00f3wnanie trzech suplement\u00f3w z cen\u0105 za dzie\u0144 wed\u0142ug kart sklepu z 27.10.2026 oraz pytanie, kiedy bra\u0107 selen.<\/small><\/p>\n<details class=\"toc\" open>\n<summary>Spis tre\u015bci<\/summary>\n<nav aria-label=\"Spis tre\u015bci\">\n<ul>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#na-co-pomaga\">1. Na co pomaga selen? W\u0142a\u015bciwo\u015bci potwierdzone w UE<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#co-to-jest\">2. Co to jest selen?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#gdzie-wystepuje\">3. Gdzie wyst\u0119puje selen? Produkty bogate w selen (tabela)<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#ile-dziennie\">4. Ile selenu dziennie? Dawkowanie selenu i normy<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#niedobor\">5. Niedob\u00f3r selenu: objawy i kto jest nara\u017cony?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#tarczyca\">6. Selen a tarczyca i Hashimoto<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#nowotwory\">7. Czy selen chroni przed nowotworami?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#suplement\">8. Jaki suplement selenu wybra\u0107?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#nadmiar\">9. Nadmiar selenu (selenoza), interakcje i kiedy do lekarza<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#faq\">10. Najcz\u0119stsze pytania o selen<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#podsumowanie\">11. Podsumowanie<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/nav>\n<\/details>\n<div class=\"polecamy-boks\" style=\"margin:20px 0;padding:10px;border:2px solid #F38823;border-radius:14px;background:#FDEEDD\">\n<p class=\"polecamy-tytul\" style=\"margin:0 0 2px;font-size:18px;line-height:1.3;font-weight:700;color:#121212\">Polecamy, gdy dieta nie pokrywa selenu<\/p>\n<div style=\"display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(min(100%,240px),1fr));gap:8px\">\n<figure class=\"polecamy-produkt\" style=\"margin:0;display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:6px 12px;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:6px 10px;min-width:0\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"flex:0 0 80px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/31436-large_default\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie \u015awiat Supli Multivitamina Complex, 90 kapsu\u0142ek z witaminami i sk\u0142adnikami mineralnymi, w tym selenem\" width=\"80\" height=\"80\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:80px;height:80px;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"flex:1 1 150px;min-width:0;line-height:1.25\"><span style=\"display:block;font-size:12px;font-weight:700;color:#A34F07;text-transform:uppercase;letter-spacing:.03em\">Gdy brakuje kilku sk\u0142adnik\u00f3w<\/span><span style=\"display:block;font-size:14px;font-weight:700;margin-top:2px\"><span style=\"font-size:12px;font-weight:400;color:#55524C\">Na zdj\u0119ciu:<\/span> <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"color:#121212\">\u015awiat Supli Multivitamina Complex, 90 kapsu\u0142ek<\/a><\/span><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#121212;margin-top:2px\">80 \u00b5g selenu, cynk i jod w 2 kapsu\u0142kach wed\u0142ug karty<\/span><a class=\"polecamy-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"display:inline-block;padding:5px 14px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:4px\">Sprawd\u017a cen\u0119<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"polecamy-produkt\" style=\"margin:0;display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:6px 12px;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:6px 10px;min-width:0\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-swanson-selen-select-100g-300tab\/p8345?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"flex:0 0 80px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/18670-large_default\/mineraly-selen-swanson-selen-select-100g-300tab.jpg\" alt=\"Opakowanie Swanson Selen SeLECT z selenem w postaci L-selenometioniny, 100 \u00b5g w kapsu\u0142ce\" width=\"80\" height=\"80\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:80px;height:80px;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"flex:1 1 150px;min-width:0;line-height:1.25\"><span style=\"display:block;font-size:12px;font-weight:700;color:#A34F07;text-transform:uppercase;letter-spacing:.03em\">Gdy uzupe\u0142niasz sam selen<\/span><span style=\"display:block;font-size:14px;font-weight:700;margin-top:2px\"><span style=\"font-size:12px;font-weight:400;color:#55524C\">Na zdj\u0119ciu:<\/span> <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-swanson-selen-select-100g-300tab\/p8345?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"color:#121212\">Swanson Selen SeLECT 100 \u00b5g, 300 kapsu\u0142ek<\/a><\/span><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#121212;margin-top:2px\">100 \u00b5g selenu w L-selenometioninie w kapsu\u0142ce wed\u0142ug karty<\/span><a class=\"polecamy-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-swanson-selen-select-100g-300tab\/p8345?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"display:inline-block;padding:5px 14px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:4px\">Sprawd\u017a cen\u0119<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"polecamy-produkt\" style=\"margin:0;display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:6px 12px;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:6px 10px;min-width:0\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-olimp-selen-110-mcg-120tab\/p4540?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"flex:0 0 80px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/27619-large_default\/mineraly-selen-olimp-selen-110-mcg-120tab.jpg\" alt=\"Opakowanie Olimp Selen 110 mcg z L-selenometionin\u0105 w tabletkach\" width=\"80\" height=\"80\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:80px;height:80px;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"flex:1 1 150px;min-width:0;line-height:1.25\"><span style=\"display:block;font-size:12px;font-weight:700;color:#A34F07;text-transform:uppercase;letter-spacing:.03em\">Gdy wolisz tabletk\u0119<\/span><span style=\"display:block;font-size:14px;font-weight:700;margin-top:2px\"><span style=\"font-size:12px;font-weight:400;color:#55524C\">Na zdj\u0119ciu:<\/span> <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-olimp-selen-110-mcg-120tab\/p4540?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"color:#121212\">Olimp Selen 110 mcg, 120 tabletek<\/a><\/span><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#121212;margin-top:2px\">110 \u00b5g selenu w tabletce wed\u0142ug karty<\/span><a class=\"polecamy-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-olimp-selen-110-mcg-120tab\/p4540?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"display:inline-block;padding:5px 14px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:4px\">Sprawd\u017a cen\u0119<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2 id=\"na-co-pomaga\">1. Na co pomaga selen? W\u0142a\u015bciwo\u015bci potwierdzone w UE<\/h2>\n<p>Unia Europejska dopu\u015bci\u0142a dla selenu sze\u015b\u0107 o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych. Selen [1]:<\/p>\n<ul>\n<li>pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu tarczycy;<\/li>\n<li>pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu odporno\u015bciowego;<\/li>\n<li>pomaga w ochronie kom\u00f3rek przed stresem oksydacyjnym;<\/li>\n<li>przyczynia si\u0119 do prawid\u0142owego przebiegu spermatogenezy;<\/li>\n<li>pomaga zachowa\u0107 zdrowe w\u0142osy;<\/li>\n<li>pomaga zachowa\u0107 zdrowe paznokcie.<\/li>\n<\/ul>\n<p>O\u015bwiadczenia opisuj\u0105 rol\u0119 selenu, gdy jest go w diecie wystarczaj\u0105co du\u017co. Mog\u0105 je nosi\u0107 produkty, kt\u00f3re s\u0105 co najmniej \u017ar\u00f3d\u0142em selenu, czyli daj\u0105 15 procent referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia (8,25 \u00b5g selenu) w 100 g lub 100 ml produkt\u00f3w innych ni\u017c napoje, 7,5 procent (oko\u0142o 4,1 \u00b5g) w 100 ml napoj\u00f3w albo 15 procent w porcji, je\u015bli opakowanie zawiera tylko jedn\u0105 porcj\u0119 [1] [7]. Nie oznaczaj\u0105, \u017ce dodatkowy selen ponad zapotrzebowanie wzmocni odporno\u015b\u0107 albo poprawi w\u0142osy u osoby bez niedoboru: wed\u0142ug przegl\u0105du Rayman z 2012 roku na wi\u0119kszym spo\u017cyciu mog\u0105 skorzysta\u0107 osoby z niskim statusem selenu, a osoby z odpowiednim lub wysokim nie powinny bra\u0107 jego suplement\u00f3w [8]. Inne sk\u0142adniki, kt\u00f3re maj\u0105 znaczenie dla m\u0119\u017cczyzn po 30. i 50. roku \u017cycia, opisujemy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/witaminy-dla-mezczyzn\/\">witaminy dla m\u0119\u017cczyzn<\/a>.<\/p>\n<p>Tabela zbiera cz\u0119ste pytania o dzia\u0142anie selenu i to, co na ich temat m\u00f3wi\u0105 badania.<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;max-width:100%\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:600px;width:auto\">\n<caption>Na co pomaga selen: co potwierdzono, a czego nie<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Pytanie<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Odpowied\u017a<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Gdzie wi\u0119cej<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Czy selen pomaga na tarczyc\u0119?<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Tak, selen pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu tarczycy; enzymy aktywuj\u0105ce hormon T3 to selenobia\u0142ka [1] [2]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">sekcja 6<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Czy selen pomaga przy Hashimoto?<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">W metaanalizie 35 bada\u0144 obni\u017ca\u0142 przeciwcia\u0142a anty-TPO (przeciw peroksydazie tarczycowej; pewno\u015b\u0107 dowod\u00f3w niska), ale nie zmienia\u0142 wolnych hormon\u00f3w tarczycy; znaczenie kliniczne jest niepewne [6]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">sekcja 6<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Czy selen wzmacnia odporno\u015b\u0107?<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Selen pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu odporno\u015bciowego; nie wykazano korzy\u015bci z nadwy\u017cki u os\u00f3b bez niedoboru [1] [8]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">sekcja 5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Czy selen pomaga na w\u0142osy i paznokcie?<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Pomaga zachowa\u0107 zdrowe w\u0142osy i paznokcie, ale nadmiar selenu powoduje wypadanie w\u0142os\u00f3w i \u0142amliwo\u015b\u0107 paznokci [1] [4]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">sekcja 9<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Czy selen chroni przed rakiem?<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Nie, w badaniach z randomizacj\u0105 suplementy selenu nie zmniejsza\u0142y zachorowa\u0144 na nowotwory [5]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">sekcja 7<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h2 id=\"co-to-jest\">2. Co to jest selen?<\/h2>\n<p>Selen (symbol Se) to pierwiastek chemiczny, kt\u00f3rego organizm potrzebuje w bardzo ma\u0142ych ilo\u015bciach, dlatego nazywamy go mikroelementem albo pierwiastkiem \u015bladowym. Jest niezb\u0119dny, bo wchodzi w sk\u0142ad aminokwasu selenocysteiny, z kt\u00f3rego powstaj\u0105 selenobia\u0142ka [2]. Najlepiej poznane z nich to peroksydazy glutationowe, kt\u00f3re rozk\u0142adaj\u0105 nadtlenki i chroni\u0105 b\u0142ony kom\u00f3rkowe, reduktazy tioredoksyny, kt\u00f3re utrzymuj\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 utleniania i redukcji w kom\u00f3rce, oraz dejodynazy, kt\u00f3re przekszta\u0142caj\u0105 tyroksyn\u0119 (T4) w tr\u00f3jjodotyronin\u0119 (T3), czyli aktywn\u0105 form\u0119 hormonu tarczycy [2].<\/p>\n<p>W \u017cywno\u015bci selen wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie jako selenometionina, z kt\u00f3rej wch\u0142ania si\u0119 ponad 90 procent [2]. W suplementach spotkasz selenometionin\u0119, nazywan\u0105 selenem organicznym, oraz formy nieorganiczne: selenin i selenian sodu. Ka\u017cda z nich dostarcza selenu, a na etykiecie liczy si\u0119 ilo\u015b\u0107 samego pierwiastka w mikrogramach, a nie masa zwi\u0105zku. Preparaty z samym selenem i selen w zestawach z cynkiem znajdziesz w kategorii <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/selen\/c298?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\">suplementy z selenem<\/a> w sklepie \u015awiat Supli.<\/p>\n<h2 id=\"gdzie-wystepuje\">3. Gdzie wyst\u0119puje selen? Produkty bogate w selen (tabela)<\/h2>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/selen-co-to-jest-ilustracja-4cd454c1.webp\" alt=\"\u0141oso\u015b, tu\u0144czyk, jajka, pier\u015b kurczaka, pieczarki, soczewica, s\u0142onecznik i orzechy brazylijskie z widoku z g\u00f3ry\" width=\"2752\" height=\"1536\" class=\"wp-image-27778\" loading=\"lazy\" style=\"max-width:100%;height:auto\"><\/figure>\n<p>Selen wyst\u0119puje najobficiej w orzechach brazylijskich, a z codziennych produkt\u00f3w w rybach i owocach morza, podrobach, jajach i mi\u0119sie [2] [3]. Selen pochodzi z gleby, wi\u0119c ten sam produkt mo\u017ce go mie\u0107 r\u00f3\u017cn\u0105 ilo\u015b\u0107 zale\u017cnie od regionu, a Polska nale\u017cy do obszar\u00f3w o niskiej zawarto\u015bci selenu [9]. Tabela pokazuje warto\u015bci z ameryka\u0144skiej bazy USDA; w \u017cywno\u015bci z Polski mog\u0105 by\u0107 ni\u017csze, bo w USA spo\u017cycie selenu (100-159 \u00b5g dziennie) jest wyra\u017anie wy\u017csze ni\u017c w Europie (31-66 \u00b5g) [2].<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;max-width:100%\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:600px;width:auto\">\n<caption>Produkty bogate w selen: zawarto\u015b\u0107 w 100 g (USDA FoodData Central)<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Produkt<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Selen w 100 g<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Orzechy brazylijskie<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">1920 \u00b5g (du\u017ca zmienno\u015b\u0107, patrz ni\u017cej)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Tu\u0144czyk \u017c\u00f3\u0142top\u0142etwy, surowy<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">90,6 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Tu\u0144czyk w wodzie z puszki, ods\u0105czony<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">70,6 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Nasiona s\u0142onecznika<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">53,0 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Sardynki w oleju z puszki<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">52,7 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">W\u0105troba wieprzowa, surowa<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">52,7 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Makrela, surowa<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">44,1 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">\u0141oso\u015b hodowlany, pieczony<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">41,4 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Dorsz, pieczony<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">37,6 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Jajo kurze, ca\u0142e<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">30,7 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Pier\u015b kurczaka, pieczona<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">27,6 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Wo\u0142owina mielona, z rusztu<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">21,5 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Pieczarki, surowe<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">9,3 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Twaro\u017cek chudy<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">9,0 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Orzechy w\u0142oskie<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">4,9 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Mleko 3,25 procent<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">3,7 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Soczewica, gotowana<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">2,8 \u00b5g<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Z tabeli wynika prosta zasada: 100 g makreli, sardynek albo tu\u0144czyka dostarcza 44-91 \u00b5g selenu, a 100 g jaj razem ze 100 g piersi kurczaka oko\u0142o 58 \u00b5g, czyli tyle, ile wynosi dzienna norma dla doros\u0142ego [3] [2]. Owoce, wi\u0119kszo\u015b\u0107 warzyw, mleko i orzechy inne ni\u017c brazylijskie maj\u0105 selenu ma\u0142o [3]. Z niekt\u00f3rych ryb, np. tu\u0144czyka, selen wch\u0142ania si\u0119 gorzej [2], a weganie jedz\u0105 go zwykle mniej ni\u017c osoby jedz\u0105ce mi\u0119so [10].<\/p>\n<p><strong>Orzechy brazylijskie.<\/strong> W badaniu Thomson i wsp. z 2008 roku 59 doros\u0142ych z Nowej Zelandii przez 12 tygodni jad\u0142o 2 orzechy dziennie, przyjmowa\u0142o 100 \u00b5g selenu w selenometioninie albo placebo. Orzechy mia\u0142y dawa\u0107 oko\u0142o 100 \u00b5g selenu, a dawa\u0142y \u015brednio 53 \u00b5g (od 20 do 84 \u00b5g); selen w osoczu wzr\u00f3s\u0142 o 64 procent po orzechach i o 61 procent po suplemencie, wobec 8 procent po placebo [11]. Orzechy maj\u0105 te\u017c zmienn\u0105 zawarto\u015b\u0107 radu, pierwiastka promieniotw\u00f3rczego, a przegl\u0105d z 2025 roku nie rozstrzyga, czy dawka z 1-2 orzech\u00f3w dziennie jest bez znaczenia dla zdrowia [12]. To dobre \u017ar\u00f3d\u0142o selenu od czasu do czasu, ale nie przewidywalna dawka na ka\u017cdy dzie\u0144.<\/p>\n<h2 id=\"ile-dziennie\">4. Ile selenu dziennie? Dawkowanie selenu i normy<\/h2>\n<p>Zalecane spo\u017cycie selenu wed\u0142ug Norm \u017cywienia dla populacji Polski z 2024 roku wynosi [2]:<\/p>\n<ul>\n<li>doro\u015bli od 19 lat: 55 \u00b5g dziennie;<\/li>\n<li>kobiety w ci\u0105\u017cy: 60 \u00b5g, karmi\u0105ce piersi\u0105: 70 \u00b5g;<\/li>\n<li>dzieci 1-3 lata: 20 \u00b5g, 4-9 lat: 30 \u00b5g, 10-12 lat: 40 \u00b5g, m\u0142odzie\u017c 13-18 lat: 55 \u00b5g.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Europejski Urz\u0105d ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA) przyj\u0105\u0142 dla doros\u0142ych wystarczaj\u0105ce spo\u017cycie 70 \u00b5g dziennie [13], a referencyjna warto\u015b\u0107 spo\u017cycia (RWS) na etykietach to 55 \u00b5g [7]. G\u00f3rny tolerowany poziom spo\u017cycia, czyli najwy\u017csze d\u0142ugotrwa\u0142e spo\u017cycie bez spodziewanych szk\u00f3d, EFSA ustali\u0142a w 2023 roku na 255 \u00b5g dziennie dla doros\u0142ych, tak\u017ce kobiet w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cych, i liczy si\u0119 w nim selen z diety, \u017cywno\u015bci wzbogacanej i wszystkich suplement\u00f3w razem [4]. Dla dzieci limity s\u0105 ni\u017csze: 70 \u00b5g w wieku 1-3 lat, 95 \u00b5g w wieku 4-6 lat, 130 \u00b5g w wieku 7-10 lat, 180 \u00b5g w wieku 11-14 lat i 230 \u00b5g w wieku 15-17 lat [14].<\/p>\n<p><strong>Jak dawkowa\u0107 selen z suplementu?<\/strong> Normy opisuj\u0105 ca\u0142\u0105 diet\u0119, a nie dawk\u0119 tabletki. Suplement wybierasz po to, by uzupe\u0142ni\u0107 to, czego brakuje w jedzeniu: produkty z tego tekstu maj\u0105 80-110 \u00b5g selenu w porcji [15] [16] [17]. Przyjmuj jedn\u0105 porcj\u0119 dziennie wed\u0142ug etykiety i dolicz do niej selen z diety oraz z innych preparat\u00f3w, np. multiwitaminy albo suplementu na w\u0142osy, tak by suma nie przekroczy\u0142a 255 \u00b5g [4]. W badaniach przy Hashimoto podawano najcz\u0119\u015bciej 200 \u00b5g dziennie [6]; takiej dawki nie przyjmuj na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, tylko po decyzji lekarza, bo razem z diet\u0105 zbli\u017ca si\u0119 do limitu. U dzieci i nastolatk\u00f3w suplementacj\u0119 selenu uzgodnij z lekarzem [14].<\/p>\n<h2 id=\"niedobor\">5. Niedob\u00f3r selenu: objawy i kto jest nara\u017cony?<\/h2>\n<p>Ci\u0119\u017cki niedob\u00f3r selenu jest jednym z czynnik\u00f3w zwi\u0105zanych z wyst\u0119powaniem kardiomiopatii Keshan i choroby Kashina-Becka (zwyrodnienia chrz\u0105stek stawowych) w niekt\u00f3rych regionach Chin o skrajnie ubogiej glebie; choroby te maj\u0105 z\u0142o\u017cone przyczyny [2] [18]. W Polsce cz\u0119stszym problemem jest dieta uboga w selen. W badaniu spo\u017cycia z 2000 roku, w kt\u00f3rym 4134 osoby opisa\u0142y, co jad\u0142y poprzedniego dnia, doros\u0142e kobiety spo\u017cywa\u0142y \u015brednio 37,9 \u00b5g selenu dziennie, a m\u0119\u017cczy\u017ani 62,2 \u00b5g [19]; nowszych reprezentatywnych danych dla Polski brakuje [2].<\/p>\n<p>\u0141agodny niedob\u00f3r nie daje charakterystycznych objaw\u00f3w: niski status selenu wi\u0105zano ze s\u0142absz\u0105 odporno\u015bci\u0105 [8], ale cz\u0119ste infekcje maj\u0105 wiele innych przyczyn. Na ni\u017csze spo\u017cycie albo ni\u017cszy poziom selenu nara\u017cone s\u0105 osoby, kt\u00f3re rzadko jedz\u0105 ryby, jaja, mi\u0119so i podroby, w tym weganie [10], osoby z niewydolno\u015bci\u0105 nerek, mukowiscydoz\u0105 albo fenyloketonuri\u0105 oraz osoby z niedoborem bia\u0142ka w diecie [2]. Status selenu ocenia si\u0119, oznaczaj\u0105c jego st\u0119\u017cenie w surowicy lub osoczu krwi [2]; wynik om\u00f3w z lekarzem, bo normy laboratori\u00f3w si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105.<\/p>\n<h2 id=\"tarczyca\">6. Selen a tarczyca i Hashimoto<\/h2>\n<p>Selen pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu tarczycy [1], bo enzymy przekszta\u0142caj\u0105ce T4 w T3 s\u0105 selenobia\u0142kami [2]. Osobn\u0105 spraw\u0105 jest suplementacja w chorobie Hashimoto, czyli autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy.<\/p>\n<p>Metaanaliza Huwiler i wsp. z 2024 roku obj\u0119\u0142a 35 bada\u0144 z randomizacj\u0105, w kt\u00f3rych chorzy przyjmowali selen najcz\u0119\u015bciej w dawce 200 \u00b5g dziennie przez 2-12 miesi\u0119cy. St\u0119\u017cenie przeciwcia\u0142 anty-TPO (przeciwcia\u0142 przeciw peroksydazie tarczycowej) spada\u0142o (standaryzowana r\u00f3\u017cnica \u015brednich -0,96, 29 grup, 2358 os\u00f3b), ale wyniki poszczeg\u00f3lnych bada\u0144 bardzo si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142y. U os\u00f3b bez leczenia hormonami TSH (hormon tyreotropowy, kt\u00f3ry pobudza tarczyc\u0119) obni\u017ca\u0142o si\u0119 nieznacznie, a selen nie zmienia\u0142 wolnych hormon\u00f3w tarczycy fT4 i fT3, przeciwcia\u0142 anty-TG (przeciwcia\u0142 przeciw tyreoglobulinie) ani obj\u0119to\u015bci tarczycy. Autorzy ocenili og\u00f3ln\u0105 pewno\u015b\u0107 dowod\u00f3w jako umiarkowan\u0105, ale dla spadku anty-TPO oceniono j\u0105 jako nisk\u0105, a dla fT3 jako bardzo nisk\u0105, i zaznaczyli, \u017ce znaczenie spadku przeciwcia\u0142 dla przebiegu choroby wymaga dalszych bada\u0144 [6].<\/p>\n<p>Selen nie zast\u0119puje leczenia Hashimoto. Decyzj\u0119 o suplementacji podejmij z endokrynologiem, najlepiej po oznaczeniu selenu we krwi; w dyskusji metaanalizy przytoczono zalecenie, by osoby ze st\u0119\u017ceniem selenu w surowicy co najmniej 122 \u00b5g\/l nie przyjmowa\u0142y selenu [6]. Szczeg\u00f3\u0142y, w tym \u0142\u0105czenie selenu z jodem, opisujemy we wpisie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-a-tarczyca-dlaczego-bez-niego-jod-nie-wystarczy\/\">selen a tarczyca i Hashimoto<\/a>, suplementy z jodem, selenem i cynkiem por\u00f3wnujemy w poradniku <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/najlepsze-suplementy-na-poprawe-zdrowia-tarczycy-jod-selen-cynk-i-inne\/\">jakie suplementy na tarczyc\u0119 wybra\u0107<\/a>, a diet\u0119 przy niedoczynno\u015bci w tek\u015bcie o tym, <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/warzywa-kapustne-a-tarczyca-najwiekszy-mit-dietetyczny-wlasnie-upadl\/\">czy warzywa kapustne szkodz\u0105 tarczycy<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"nowotwory\">7. Czy selen chroni przed nowotworami?<\/h2>\n<p>Nie. Przegl\u0105d Cochrane z 2018 roku obj\u0105\u0142 10 bada\u0144 z randomizacj\u0105 i 27 232 uczestnik\u00f3w. W badaniach o niskim ryzyku b\u0142\u0119du suplementy selenu nie zmienia\u0142y liczby zachorowa\u0144 na nowotwory (ryzyko wzgl\u0119dne 1,01, 95-procentowy przedzia\u0142 ufno\u015bci 0,93-1,10, 19 475 os\u00f3b, wysoka pewno\u015b\u0107 dowod\u00f3w) i nie zmniejsza\u0142y ryzyka raka prostaty, jelita grubego, p\u0142uca ani p\u0119cherza [5]. W najwi\u0119kszym z tych bada\u0144, SELECT, 200 \u00b5g selenu dziennie u m\u0119\u017cczyzn od 50. lub 55. roku \u017cycia nie zmniejszy\u0142o ryzyka raka prostaty [20], a wed\u0142ug przegl\u0105du Cochrane zwi\u0119ksza\u0142o ryzyko \u0142ysienia i zapalenia sk\u00f3ry [5]. W badaniu Stranges i wsp. u 1202 os\u00f3b z region\u00f3w USA o niskim spo\u017cyciu selenu cukrzyca typu 2 rozwin\u0119\u0142a si\u0119 u 58 os\u00f3b przyjmuj\u0105cych 200 \u00b5g selenu i u 39 z grupy placebo; cukrzyca nie by\u0142a g\u0142\u00f3wnym celem badania, wi\u0119c wynik wymaga potwierdzenia [21].<\/p>\n<h2 id=\"suplement\">8. Jaki suplement selenu wybra\u0107?<\/h2>\n<p>Suplement ma sens, gdy dieta nie dostarcza zalecanych 55 \u00b5g, np. gdy rzadko jesz ryby, jaja i mi\u0119so albo jeste\u015b na diecie wega\u0144skiej [2] [10]. Je\u015bli regularnie jesz ryby morskie i jaja albo orzechy brazylijskie, suplement zwykle nie jest potrzebny, a przy orzechach trudno policzy\u0107, ile selenu zostaje do limitu [11] [8]. Tabela por\u00f3wnuje trzy preparaty dla doros\u0142ych wed\u0142ug kart sklepu odczytanych 27.10.2026 [15] [16] [17]; wi\u0119cej produkt\u00f3w, tak\u017ce z selenianem sodu i dro\u017cd\u017cami selenowymi, zestawia ranking selenu wspomniany na pocz\u0105tku tekstu.<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;max-width:100%\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:600px;width:auto\">\n<caption>Suplementy selenu: porcja, forma i cena za dzie\u0144<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Produkt<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Selen w porcji<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Forma selenu<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Porcja dzienna<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Cena<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Cena za dzie\u0144<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\">\u015awiat Supli Multivitamina Complex, 90 kapsu\u0142ek<\/a> (marka naszego sklepu)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">80 \u00b5g, do tego m.in. 15 mg cynku i 22,5 \u00b5g jodu<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">selenian sodu<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">2 kapsu\u0142ki<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">24,99 z\u0142<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">0,56 z\u0142<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-swanson-selen-select-100g-300tab\/p8345?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\">Swanson Selen SeLECT 100 \u00b5g, 300 kapsu\u0142ek<\/a><\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">100 \u00b5g<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">L-selenometionina<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">1 kapsu\u0142ka<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">30,39 z\u0142<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">0,10 z\u0142<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-olimp-selen-110-mcg-120tab\/p4540?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\">Olimp Selen 110 mcg, 120 tabletek<\/a><\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">110 \u00b5g<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">L-selenometionina<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">1 tabletka<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">23,99 z\u0142<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">0,20 z\u0142<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Je\u015bli brakuje ci kilku sk\u0142adnik\u00f3w naraz, bo jesz ma\u0142o ryb, mi\u0119sa, warzyw i produkt\u00f3w pe\u0142noziarnistych, wybierz \u015awiat Supli Multivitamina Complex: 2 kapsu\u0142ki daj\u0105 80 \u00b5g selenu razem z cynkiem, jodem i witaminami [15]. Porcja ma 15 mg cynku, a g\u00f3rny limit EFSA dla doros\u0142ych to 25 mg dziennie \u0142\u0105cznie z diet\u0105 [14], wi\u0119c na cynk z jedzenia i pozosta\u0142ych preparat\u00f3w zostaje 10 mg. Zsumuj go przed wyborem multiwitaminy; je\u015bli \u0142\u0105czne spo\u017cycie przekracza\u0142oby 25 mg, wybierz preparat z samym selenem. Je\u015bli chcesz uzupe\u0142ni\u0107 tylko selen, wybierz Swanson Selen SeLECT ze 100 \u00b5g selenu w postaci L-selenometioniny w kapsu\u0142ce i najni\u017csz\u0105 cen\u0105 za dzie\u0144 w tabeli [16]. Je\u015bli wolisz tabletk\u0119, kt\u00f3rej sk\u0142ad wed\u0142ug karty nie zawiera \u017celatyny, wybierz Olimp Selen 110 mcg [17]. Karty wszystkich trzech produkt\u00f3w zawieraj\u0105 ostrze\u017cenie, by nie stosowa\u0107 ich w ci\u0105\u017cy bez zalecenia, a karta Swanson zaleca kobietom w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cym konsultacj\u0119 z lekarzem [15] [16] [17]. Przy chorobie tarczycy lub nerek wyb\u00f3r ustal z lekarzem.<\/p>\n<p><strong>Kiedy bra\u0107 selen?<\/strong> Nie znale\u017ali\u015bmy bada\u0144, kt\u00f3re wskazywa\u0142yby lepsz\u0105 por\u0119 dnia. Wa\u017cniejsza jest regularno\u015b\u0107 i porcja z etykiety: producent Olimp zaleca przyjmowanie w trakcie lub po posi\u0142ku [17]. Jak rozplanowa\u0107 kilka suplement\u00f3w w ci\u0105gu dnia, pokazujemy w tabeli <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-suplementy-tabela-harmonogramu-dla-25-skladnikow\/\">kiedy bra\u0107 suplementy<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"nadmiar\">9. Nadmiar selenu (selenoza), interakcje i kiedy do lekarza<\/h2>\n<p>Selenoza to przewlek\u0142e zatrucie selenem. Typowe objawy to \u0142amliwo\u015b\u0107 i utrata paznokci oraz wypadanie w\u0142os\u00f3w, a tak\u017ce zaburzenia \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe, wysypki, czosnkowy zapach oddechu i potu oraz nerwowo\u015b\u0107 [2]. EFSA wyznaczy\u0142a limit 255 \u00b5g w\u0142a\u015bnie na podstawie wypadania w\u0142os\u00f3w jako wczesnego objawu [4]. W 2008 roku w USA p\u0142ynny suplement zawiera\u0142 200 razy wi\u0119cej selenu, ni\u017c deklarowano; zatru\u0142o si\u0119 201 os\u00f3b, najcz\u0119\u015bciej z biegunk\u0105, zm\u0119czeniem, wypadaniem w\u0142os\u00f3w i zmianami paznokci [22].<\/p>\n<p>Ryzyko przekroczenia limitu ro\u015bnie, gdy \u0142\u0105czysz kilka \u017ar\u00f3de\u0142, np. multiwitamin\u0119, osobny selen, preparat na w\u0142osy i orzechy brazylijskie [4]. Z lekami selen mo\u017ce wchodzi\u0107 w interakcje: wed\u0142ug ameryka\u0144skiego Biura Suplement\u00f3w Diety (NIH ODS) cisplatyna, lek stosowany w chemioterapii, mo\u017ce obni\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie selenu w organizmie [18]. Je\u015bli przyjmujesz leki na sta\u0142e, przed w\u0142\u0105czeniem selenu zapytaj lekarza lub farmaceut\u0119. Jak \u0142\u0105czy\u0107 suplementy bez dublowania sk\u0142adnik\u00f3w, opisujemy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/jakich-suplementow-nie-laczyc\/\">jakich suplement\u00f3w nie \u0142\u0105czy\u0107<\/a>.<\/p>\n<p><strong>Kiedy do lekarza.<\/strong> Gdy przyjmujesz selen i zauwa\u017cysz wypadanie w\u0142os\u00f3w, \u0142amliwe paznokcie, czosnkowy zapach oddechu, biegunk\u0119 lub wysypk\u0119, odstaw preparat i um\u00f3w si\u0119 do lekarza; zabierz opakowania wszystkich suplement\u00f3w [2].<\/p>\n<p><strong>Kiedy dzwoni\u0107 pod 112.<\/strong> Gdy dziecko po\u0142kn\u0119\u0142o tabletki z selenem albo nie wiesz, ile po\u0142kn\u0119\u0142o, albo doros\u0142y przyj\u0105\u0142 du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 preparatu naraz, dzwo\u0144 pod 112 od razu, tak\u017ce bez objaw\u00f3w, bo mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 po kilku godzinach. Nie wywo\u0142uj wymiot\u00f3w, nie podawaj nic do jedzenia ani picia i zabierz opakowanie [23]. Mo\u017cesz te\u017c zadzwoni\u0107 do o\u015brodka toksykologicznego; ich list\u0119 zebra\u0142a Medycyna Praktyczna [24]. Je\u015bli kto\u015b nie reaguje, dzwo\u0144 pod 112 i wykonuj polecenia dyspozytora, kt\u00f3ry pomo\u017ce oceni\u0107 oddech. Gdy nieprzytomna osoba oddycha prawid\u0142owo, u\u0142\u00f3\u017c j\u0105 w pozycji bocznej, je\u015bli nie podejrzewasz urazu, i regularnie sprawdzaj oddech do przyjazdu pomocy [23] [25] [26]. Gdy nie oddycha prawid\u0142owo, rozpocznij resuscytacj\u0119 i u\u017cyj defibrylatora AED, je\u015bli jest dost\u0119pny [27]. Przy podejrzeniu urazu (np. po upadku) ogranicz zb\u0119dne ruchy i wykonuj polecenia dyspozytora; dro\u017cno\u015b\u0107 dr\u00f3g oddechowych i resuscytacja maj\u0105 pierwsze\u0144stwo [26].<\/p>\n<div class=\"produkty-kafelki\" style=\"margin:28px 0;padding:18px;border:1px solid #F4D9BC;border-radius:14px;background:#FAF9F7\">\n<p class=\"kafelki-tytul\" style=\"margin:0 0 4px;font-size:19px;font-weight:700;color:#121212\">Selen z tego tekstu<\/p>\n<p style=\"margin:0 0 14px;font-size:14px;color:#55524C\">Porcj\u0119 z etykiety sumuj z selenem z diety i innych preparat\u00f3w. Produkty dla doros\u0142ych.<\/p>\n<div style=\"display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fill,minmax(max(140px,30%),1fr));gap:14px\">\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/31436-large_default\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps.jpg\" alt=\"\u015awiat Supli Multivitamina Complex, kapsu\u0142ki z witaminami, cynkiem, jodem i selenem\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"color:#121212\">\u015awiat Supli Multivitamina Complex, 90 kapsu\u0142ek<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-swanson-selen-select-100g-300tab\/p8345?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/18670-large_default\/mineraly-selen-swanson-selen-select-100g-300tab.jpg\" alt=\"Swanson Selen SeLECT, kapsu\u0142ki ze 100 \u00b5g selenu w L-selenometioninie\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-swanson-selen-select-100g-300tab\/p8345?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"color:#121212\">Swanson Selen SeLECT 100 \u00b5g, 300 kapsu\u0142ek<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-swanson-selen-select-100g-300tab\/p8345?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-olimp-selen-110-mcg-120tab\/p4540?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/27619-large_default\/mineraly-selen-olimp-selen-110-mcg-120tab.jpg\" alt=\"Olimp Selen 110 mcg, tabletki z L-selenometionin\u0105\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-olimp-selen-110-mcg-120tab\/p4540?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"color:#121212\">Olimp Selen 110 mcg, 120 tabletek<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/mineraly-selen-olimp-selen-110-mcg-120tab\/p4540?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"faq-section\">\n<h2 id=\"faq\">10. Najcz\u0119stsze pytania o selen<\/h2>\n<h3 id=\"faq-najwiecej\">10.1. W czym jest najwi\u0119cej selenu?<\/h3>\n<p>W orzechach brazylijskich (wed\u0142ug USDA \u015brednio 1920 \u00b5g w 100 g, z du\u017c\u0105 zmienno\u015bci\u0105), a z codziennych produkt\u00f3w w rybach morskich, np. tu\u0144czyku, sardynkach i makreli, w podrobach i jajach [3] [11] [2].<\/p>\n<h3 id=\"faq-wloskie\">10.2. Czy w orzechach w\u0142oskich jest selen?<\/h3>\n<p>Niewiele: oko\u0142o 4,9 \u00b5g w 100 g, czyli kilkaset razy mniej ni\u017c w orzechach brazylijskich [3]. Orzechy w\u0142oskie nie s\u0105 dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em selenu.<\/p>\n<h3 id=\"faq-jod-cynk\">10.3. Na co pomaga selen z cynkiem i czy mo\u017cna je bra\u0107 razem?<\/h3>\n<p>Mo\u017cna, w zwyk\u0142ych porcjach te sk\u0142adniki cz\u0119sto s\u0105 w jednym preparacie. Oba pomagaj\u0105 w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu odporno\u015bciowego: tak brzmi\u0105 dopuszczone o\u015bwiadczenia dla selenu i dla cynku [1]. Sumuj ich ilo\u015b\u0107 ze wszystkich preparat\u00f3w i z diet\u0105: g\u00f3rny limit cynku dla doros\u0142ych to 25 mg dziennie, a selenu 255 \u00b5g [14] [4]. Przy chorobie tarczycy jod i selen dobiera lekarz.<\/p>\n<h3 id=\"faq-z-czym\">10.4. Z czym nie wolno bra\u0107 selenu?<\/h3>\n<p>Nie \u0142\u0105cz kilku preparat\u00f3w z selenem bez zsumowania jego ilo\u015bci, bo u doros\u0142ych \u0142\u0105czne spo\u017cycie nie powinno przekracza\u0107 255 \u00b5g dziennie [4]. Przy chemioterapii cisplatyn\u0105 i innych lekach przyjmowanych na sta\u0142e zapytaj lekarza lub farmaceut\u0119 przed w\u0142\u0105czeniem selenu [18].<\/p>\n<h3 id=\"faq-ciaza\">10.5. Czy w ci\u0105\u017cy mo\u017cna bra\u0107 selen?<\/h3>\n<p>Zapotrzebowanie w ci\u0105\u017cy wynosi 60 \u00b5g dziennie, a podczas karmienia piersi\u0105 70 \u00b5g [2], a limit 255 \u00b5g dotyczy te\u017c tego okresu [4]. Karty suplement\u00f3w z tego tekstu zawieraj\u0105 ostrze\u017cenie przed stosowaniem w ci\u0105\u017cy bez zalecenia [15] [16] [17], wi\u0119c ka\u017cdy suplement z selenem w ci\u0105\u017cy i podczas karmienia uzgodnij z lekarzem prowadz\u0105cym.<\/p>\n<h3 id=\"faq-ile\">10.6. Ile selenu dziennie mo\u017cna przyj\u0105\u0107?<\/h3>\n<p>Doros\u0142y potrzebuje 55 \u00b5g dziennie, a \u0142\u0105cznie z diety i suplement\u00f3w nie powinien przekracza\u0107 255 \u00b5g [2] [4]. Dla dzieci limity s\u0105 ni\u017csze, np. 130 \u00b5g w wieku 7-10 lat [14].<\/p>\n<\/div>\n<h2 id=\"podsumowanie\">11. Podsumowanie<\/h2>\n<ul>\n<li>Selen pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu tarczycy i uk\u0142adu odporno\u015bciowego oraz pomaga w ochronie kom\u00f3rek przed stresem oksydacyjnym [1].<\/li>\n<li>Najwi\u0119cej selenu maj\u0105 orzechy brazylijskie, ryby morskie, podroby i jaja [3] [2].<\/li>\n<li>Doros\u0142y potrzebuje 55 \u00b5g selenu dziennie, a ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142 razem nie powinien przekracza\u0107 255 \u00b5g; dla dzieci limity s\u0105 ni\u017csze [2] [4] [14].<\/li>\n<li>Suplementy selenu nie zapobiegaj\u0105 nowotworom, a przy Hashimoto o selenie decyduje endokrynolog [5] [6].<\/li>\n<li>Suplement ma sens, gdy dieta nie pokrywa 55 \u00b5g dziennie; porcj\u0119 z etykiety sumuj z diet\u0105 i innymi preparatami [4].<\/li>\n<\/ul>\n<p>Artyku\u0142 ma charakter informacyjny i nie zast\u0119puje porady lekarza.<\/p>\n<div class=\"article-sources\">\n<h2 id=\"zrodla\">12. \u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n<ol>\n<li id=\"zrodlo-1\">Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) nr 432\/2012 z 16 maja 2012 r. ustanawiaj\u0105ce wykaz dopuszczonych o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych dotycz\u0105cych \u017cywno\u015bci, innych ni\u017c o\u015bwiadczenia odnosz\u0105ce si\u0119 do zmniejszenia ryzyka choroby oraz do rozwoju i zdrowia dzieci, tekst skonsolidowany (selen: przyczynia si\u0119 do prawid\u0142owego przebiegu spermatogenezy, pomaga zachowa\u0107 zdrowe w\u0142osy, pomaga zachowa\u0107 zdrowe paznokcie, pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu odporno\u015bciowego, pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu tarczycy, pomaga w ochronie kom\u00f3rek przed stresem oksydacyjnym; cynk: pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu odporno\u015bciowego; warunek: \u017cywno\u015b\u0107 co najmniej \u017ar\u00f3d\u0142em danego sk\u0142adnika w rozumieniu rozporz\u0105dzenia 1924\/2006): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/PL\/TXT\/?uri=CELEX:02012R0432-20210517\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-2\">Sto\u015b K., Wo\u017aniak A., Wojtasik A., Rychlik E., Zi\u00f3\u0142kowska I., G\u0142owala A., 2024, Sk\u0142adniki mineralne, w: Rychlik E., Sto\u015b K., Wo\u017aniak A., Mojska H. (red.), Normy \u017cywienia dla populacji Polski, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH &#8211; Pa\u0144stwowy Instytut Badawczy, Warszawa, cynk s. 273-277, selen s. 286-291 (\u015brednie spo\u017cycie cynku w Polsce u os\u00f3b w wieku 19-64 lata 11,5 mg dziennie u m\u0119\u017cczyzn i 8,7 mg u kobiet; selen jest sk\u0142adnikiem selenobia\u0142ek w postaci selenocysteiny, m.in. peroksydaz glutationowych i reduktaz tioredoksyny, kt\u00f3re chroni\u0105 kom\u00f3rki przed uszkodzeniami oksydacyjnymi; dejodynazy przekszta\u0142caj\u0105ce tyroksyn\u0119 T4 w tr\u00f3jjodotyronin\u0119 T3 zale\u017c\u0105 od selenu; \u017ar\u00f3d\u0142a: podroby, zw\u0142aszcza nerki, skorupiaki i ryby, a zawarto\u015b\u0107 w mleku, przetworach mlecznych i jajach zale\u017cy od paszy; w\u015br\u00f3d warzyw wi\u0119cej selenu maj\u0105 czosnek, grzyby i suche nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych; z selenometioniny z \u017cywno\u015bci wch\u0142ania si\u0119 ponad 90 procent, dobrze z pszenicy i kukurydzy, gorzej z niekt\u00f3rych ryb, np. tu\u0144czyka; wch\u0142anianie u\u0142atwiaj\u0105 bia\u0142ko, witaminy A, E i C, a zmniejszaj\u0105 metale ci\u0119\u017ckie i du\u017ca ilo\u015b\u0107 siarki w diecie; przy niedoborze bia\u0142ka dost\u0119pno\u015b\u0107 selenu spada; przeci\u0119tne spo\u017cycie w Polsce 37,9 \u00b5g dziennie u kobiet i 62,2 \u00b5g u m\u0119\u017cczyzn, w krajach europejskich 31,0-65,6 \u00b5g, w USA 100,5-158,5 \u00b5g; zalecane spo\u017cycie RDA: doro\u015bli od 19 lat 55 \u00b5g dziennie, \u015brednie zapotrzebowanie EAR 45 \u00b5g, kobiety w ci\u0105\u017cy od 19 lat 60 \u00b5g, karmi\u0105ce piersi\u0105 od 19 lat 70 \u00b5g, dzieci 1-3 lata 20 \u00b5g, 4-9 lat 30 \u00b5g, 10-12 lat 40 \u00b5g, 13-18 lat 55 \u00b5g; normy z 2020 r. pozostawione bez zmian z powodu braku reprezentatywnych danych o spo\u017cyciu w Polsce; dodatkowe spo\u017cycie selenu mo\u017ce przynie\u015b\u0107 korzy\u015bci tylko osobom z niskim st\u0119\u017ceniem w surowicy, a u os\u00f3b z odpowiednim i wysokim poziomem mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 ryzyko cukrzycy typu 2; niedob\u00f3r: choroba Keshan i choroba Kashina-Becka w Chinach; obni\u017cony poziom m.in. w niewydolno\u015bci nerek, mukowiscydozie, fenyloketonurii; przewlek\u0142e zatrucie selenem, selenoza: \u0142amliwo\u015b\u0107 i utrata paznokci, wypadanie w\u0142os\u00f3w, zaburzenia \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe, wysypki, czosnkowy zapach oddechu i potu, zaburzenia nerwowe, nerwowo\u015b\u0107; ostre zatrucia po gramowych ilo\u015bciach; odczyt rozdzia\u0142u PDF 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.pzh.gov.pl\/normy-zywienia-2024\/\">pzh.gov.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-3\">U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service, FoodData Central, baza SR Legacy, zawarto\u015b\u0107 selenu w 100 g cz\u0119\u015bci jadalnych (orzechy brazylijskie suszone, FDC 170569: 1920 \u00b5g; tu\u0144czyk \u017c\u00f3\u0142top\u0142etwy surowy, FDC 175159: 90,6 \u00b5g; tu\u0144czyk w wodzie z puszki, ods\u0105czony, FDC 173709: 70,6 \u00b5g; sardynka atlantycka w oleju z puszki, FDC 175139: 52,7 \u00b5g; w\u0105troba wieprzowa surowa, FDC 167862: 52,7 \u00b5g; nasiona s\u0142onecznika suszone, FDC 170562: 53,0 \u00b5g; makrela atlantycka surowa, FDC 175119: 44,1 \u00b5g; \u0142oso\u015b atlantycki hodowlany pieczony, FDC 175168: 41,4 \u00b5g; dorsz atlantycki pieczony, FDC 171956: 37,6 \u00b5g; \u015bled\u017a atlantycki surowy, FDC 175116: 36,5 \u00b5g; jajo kurze ca\u0142e surowe, FDC 171287: 30,7 \u00b5g; pier\u015b kurczaka pieczona, FDC 171477: 27,6 \u00b5g; wo\u0142owina mielona 15 procent t\u0142uszczu, sma\u017cona na ruszcie, FDC 174032: 21,5 \u00b5g; pieczarki bia\u0142e surowe, FDC 169251: 9,3 \u00b5g; twaro\u017cek 1 procent t\u0142uszczu, FDC 173417: 9,0 \u00b5g; orzechy w\u0142oskie, FDC 170187: 4,9 \u00b5g; mleko 3,25 procent, FDC 171265: 3,7 \u00b5g; soczewica gotowana, FDC 172421: 2,8 \u00b5g; warto\u015bci dotycz\u0105 \u017cywno\u015bci w USA; odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/fdc.nal.usda.gov\/food-details\/170569\/nutrients\">fdc.nal.usda.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-4\">EFSA NDA Panel, 2023, Scientific opinion on the tolerable upper intake level for selenium, EFSA Journal 21(1):7704 (g\u00f3rny tolerowany poziom spo\u017cycia UL dla doros\u0142ych, tak\u017ce w ci\u0105\u017cy i podczas karmienia piersi\u0105: 255 \u00b5g dziennie ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142; efektem krytycznym jest wypadanie w\u0142os\u00f3w jako wczesny objaw selenozy): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2023.7704\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-5\">Vinceti M., Filippini T., Del Giovane C. i wsp., 2018, Selenium for preventing cancer, Cochrane Database of Systematic Reviews 1:CD005195 (10 bada\u0144 z randomizacj\u0105, 27 232 uczestnik\u00f3w; w badaniach o niskim ryzyku b\u0142\u0119du suplementy selenu nie zmniejsza\u0142y zachorowa\u0144 na nowotwory: ryzyko wzgl\u0119dne RR 1,01, 95-procentowy przedzia\u0142 ufno\u015bci 0,93-1,10, 3 badania, 19 475 os\u00f3b, wysoka pewno\u015b\u0107; bez wp\u0142ywu na raka prostaty, jelita grubego, p\u0142uca i p\u0119cherza; w badaniu SELECT selen zwi\u0119ksza\u0142 ryzyko \u0142ysienia i zapalenia sk\u00f3ry, a badania z randomizacj\u0105 wskaza\u0142y na nieco wi\u0119ksze ryzyko cukrzycy typu 2; autorzy: brak dowod\u00f3w, \u017ce zwi\u0119kszanie spo\u017cycia selenu z diet\u0105 albo suplementami zapobiega nowotworom): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1002\/14651858.CD005195.pub4\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-6\">Huwiler V.V., Maissen-Abgottspon S., Stanga Z. i wsp., 2024, Selenium Supplementation in Patients with Hashimoto Thyroiditis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Clinical Trials, Thyroid 34(3):295-313 (35 bada\u0144 z randomizacj\u0105 opublikowanych w latach 2002-2021, czas 2-12 miesi\u0119cy, w wi\u0119kszo\u015bci bada\u0144 200 \u00b5g selenu dziennie; u os\u00f3b bez leczenia hormonami tarczycy selen obni\u017ca\u0142 TSH, standaryzowana r\u00f3\u017cnica \u015brednich SMD -0,21, 95-procentowy przedzia\u0142 ufno\u015bci od -0,43 do -0,02, 7 kohort, 869 os\u00f3b; przeciwcia\u0142a anty-TPO spada\u0142y u os\u00f3b leczonych i nieleczonych hormonami, SMD -0,96, od -1,36 do -0,56, 29 kohort, 2358 os\u00f3b, du\u017ca niejednorodno\u015b\u0107 I2 = 90 procent; bez istotnych zmian fT4, fT3, obj\u0119to\u015bci tarczycy i przeciwcia\u0142 anty-TG; dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane podobne jak w grupach kontrolnych; og\u00f3lna pewno\u015b\u0107 dowod\u00f3w umiarkowana, ale w tabeli 2 publikacji pewno\u015b\u0107 dla spadku anty-TPO niska, a dla fT3 bardzo niska; znaczenie kliniczne spadku przeciwcia\u0142 anty-TPO wymaga dalszych bada\u0144; w dyskusji przytoczono zalecenie, by osoby ze st\u0119\u017ceniem selenu w surowicy lub osoczu co najmniej 122 \u00b5g\/l nie przyjmowa\u0142y selenu; pe\u0142ny tekst PMC10951571, odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1089\/thy.2023.0556\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-7\">Rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169\/2011, za\u0142\u0105cznik XIII (cz\u0119\u015b\u0107 A: referencyjna warto\u015b\u0107 spo\u017cycia selenu dla doros\u0142ych 55 \u00b5g; znacz\u0105ca ilo\u015b\u0107 witamin i sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych: 15 procent referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia w 100 g lub 100 ml produkt\u00f3w innych ni\u017c napoje, 7,5 procent w 100 ml napoj\u00f3w albo 15 procent w porcji, je\u017celi opakowanie zawiera tylko jedn\u0105 porcj\u0119): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg\/2011\/1169\/oj\/pol\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-8\">Rayman M.P., 2012, Selenium and human health, Lancet 379(9822):1256-1268 (przegl\u0105d: selen wchodzi w sk\u0142ad selenobia\u0142ek o dzia\u0142aniu przeciwutleniaj\u0105cym, przeciwzapalnym i potrzebnych do wytwarzania aktywnego hormonu tarczycy; niski status selenu wi\u0105zano z wi\u0119ksz\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105, s\u0142absz\u0105 odporno\u015bci\u0105 i pogorszeniem funkcji poznawczych; zale\u017cno\u015b\u0107 zdrowia od statusu selenu ma kszta\u0142t litery U: osoby z niskim statusem mog\u0105 skorzysta\u0107 na wi\u0119kszym spo\u017cyciu, a osoby z odpowiednim lub wysokim nie powinny przyjmowa\u0107 suplement\u00f3w selenu, bo u nich mo\u017ce rosn\u0105\u0107 ryzyko cukrzycy typu 2): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/22381456\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-9\">W\u0105sowicz W., Gromadzi\u0144ska J., Rydzy\u0144ski K., Tomczak J., 2003, Selenium status of low-selenium area residents: Polish experience, Toxicology Letters 137(1-2):95-101 (badania zdrowych mieszka\u0144c\u00f3w r\u00f3\u017cnych region\u00f3w Polski: st\u0119\u017cenie selenu we krwi zale\u017cy od regionu; u znacznej cz\u0119\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w st\u0119\u017cenie w osoczu by\u0142o wzgl\u0119dnie niskie, oko\u0142o 50-55 \u00b5g\/l, a wyliczone spo\u017cycie z diet\u0105 oko\u0142o 30-40 \u00b5g dziennie): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/12505435\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-10\">Simon R., Lossow K., Pellowski D. i wsp., 2025, Improving the selenium supply of vegans and omnivores with Brazil nut butter compared to a dietary supplement in a randomized controlled trial, European Journal of Nutrition 64(2):74 (44 wegan i 42 osoby jedz\u0105ce mi\u0119so z Niemiec przydzielone losowo do placebo albo dodatkowych 55 \u00b5g selenu dziennie z mas\u0142a z orzech\u00f3w brazylijskich lub z suplementu, przez 2 tygodnie; szacowane spo\u017cycie selenu by\u0142o istotnie ni\u017csze u wegan; mas\u0142o orzechowe i suplement podobnie zwi\u0119ksza\u0142y st\u0119\u017cenie selenu i selenoproteiny P w surowicy, bez zmian w grupach placebo; autorzy podkre\u015blaj\u0105 du\u017c\u0105 zmienno\u015b\u0107 zawarto\u015bci selenu w orzechach brazylijskich): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/39891729\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-11\">Thomson C.D., Chisholm A., McLachlan S.K., Campbell J.M., 2008, Brazil nuts: an effective way to improve selenium status, American Journal of Clinical Nutrition 87(2):379-384 (badanie z randomizacj\u0105, 59 doros\u0142ych z Nowej Zelandii, 12 tygodni: 2 orzechy brazylijskie dziennie, kt\u00f3re mia\u0142y dostarcza\u0107 oko\u0142o 100 \u00b5g selenu, 100 \u00b5g selenu w selenometioninie albo placebo; orzechy dostarcza\u0142y faktycznie \u015brednio 53 \u00b5g selenu dziennie, mo\u017cliwy zakres 20-84 \u00b5g; selen w osoczu wzr\u00f3s\u0142 o 64,2 procent w grupie orzech\u00f3w, 61,0 procent w grupie selenometioniny i 7,6 procent w grupie placebo; zmiany w obu grupach aktywnych r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 istotnie od placebo, a nie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/18258628\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-12\">Koeder C., Keller M., 2025, Radium levels in Brazil nuts: A review of the literature, Nutrition Bulletin 50(1):1-11 (przegl\u0105d literatury z niepublikowanymi danymi z Niemiec: orzechy brazylijskie maj\u0105 du\u017c\u0105 i zmienn\u0105 zawarto\u015b\u0107 radu, \u015brednio 49 mBq\/g Ra-226 i 67 mBq\/g Ra-228; codzienne jedzenie 1-2 orzech\u00f3w oznacza dawk\u0119 skuteczn\u0105 oko\u0142o 88-220 \u00b5Sv rocznie, kt\u00f3r\u0105 autorzy oceniaj\u0105 jako ani wyra\u017anie szkodliw\u0105, ani wyra\u017anie nieszkodliw\u0105; potrzebne s\u0105 dalsze badania): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/39489716\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-13\">EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), 2014, Scientific Opinion on Dietary Reference Values for selenium, EFSA Journal 12(10):3846 (wystarczaj\u0105ce spo\u017cycie selenu dla doros\u0142ych 70 \u00b5g dziennie, wyznaczone na podstawie st\u0119\u017cenia selenoproteiny P w osoczu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2014.3846\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-14\">European Food Safety Authority, 2025, Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the Scientific Committee on Food (SCF) and the EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), wersja 11, sierpie\u0144 2025 (g\u00f3rne tolerowane poziomy spo\u017cycia selenu w \u00b5g dziennie: niemowl\u0119ta 4-6 miesi\u0119cy 45, 7-11 miesi\u0119cy 55, dzieci 1-3 lata 70, 4-6 lat 95, 7-10 lat 130, 11-14 lat 180, 15-17 lat 230, doro\u015bli, kobiety w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105ce 255; dla doros\u0142ych tak\u017ce cynk 25 mg, witamina A (retinol i estry retinylu) 3000 \u00b5g, witamina B6 12 mg, witamina D 100 \u00b5g i jod 600 \u00b5g dziennie; UL to najwy\u017cszy poziom d\u0142ugotrwa\u0142ego spo\u017cycia, przy kt\u00f3rym w populacji nie oczekuje si\u0119 niekorzystnych skutk\u00f3w; odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.efsa.europa.eu\/sites\/default\/files\/assets\/UL_Summary_tables.pdf\">efsa.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-15\">\u015awiat Supli, karta produktu \u015awiat Supli Multivitamina Complex, 90 kapsu\u0142ek (porcja 2 kapsu\u0142ki: selen 80 \u00b5g w selenianie (VI) sodu, 145,5 procent referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia, cynk 15 mg, jod 22,5 \u00b5g, \u017celazo 5 mg, witamina B12 25 \u00b5g w cyjanokobalaminie i inne witaminy oraz sk\u0142adniki mineralne; otoczka kapsu\u0142ki z \u017celatyny wo\u0142owej; produkt mo\u017ce zawiera\u0107 mleko (\u0142\u0105cznie z laktoz\u0105), soj\u0119, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, zbo\u017ca zawieraj\u0105ce gluten, jaja, skorupiaki i ryby; og\u00f3lne ostrze\u017cenie karty: nie stosowa\u0107 u kobiet w ci\u0105\u017cy bez zalecenia w opisie produktu; 2 kapsu\u0142ki dziennie; cena 24,99 z\u0142; odczyt karty w sklepie swiatsupli.pl 27.10.2026)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-16\">\u015awiat Supli, karta produktu Swanson Selen SeLECT 100 \u00b5g, 300 kapsu\u0142ek (1 kapsu\u0142ka: 100 \u00b5g selenu w L-selenometioninie, 182 procent referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia; sk\u0142adniki: L-selenometionina, m\u0105ka ry\u017cowa, otoczka kapsu\u0142ki: \u017celatyna; 1 kapsu\u0142ka dziennie, nie przekracza\u0107 zalecanej porcji; kobiety w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105ce piersi\u0105 przed za\u017cyciem powinny skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem; cena 30,39 z\u0142; odczyt karty w sklepie swiatsupli.pl 27.10.2026)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-17\">\u015awiat Supli, karta produktu Olimp Selen 110 mcg, 120 tabletek (1 tabletka: 110 \u00b5g selenu z L-selenometioniny; sk\u0142adniki: celuloza mikrokrystaliczna, L-selenometionina, sole magnezowe kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, dwutlenek krzemu; 1 sztuka dziennie w trakcie lub po posi\u0142ku, popita wod\u0105; og\u00f3lne ostrze\u017cenie karty: nie stosowa\u0107 u kobiet w ci\u0105\u017cy bez zalecenia w opisie produktu; cena 23,99 z\u0142; odczyt karty w sklepie swiatsupli.pl 27.10.2026)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-18\">National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements, Selenium: Fact Sheet for Health Professionals (interakcje z lekami: cisplatyna, lek stosowany w chemioterapii, mo\u017ce obni\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie selenu w organizmie; kardiomiopatia Keshan i choroba Kashina-Becka: niedob\u00f3r selenu jest jednym z czynnik\u00f3w, choroby maj\u0105 z\u0142o\u017cone przyczyny; osoby przyjmuj\u0105ce leki na sta\u0142e powinny om\u00f3wi\u0107 suplementy z lekarzem; odczyt 27.10.2026): <a href=\"https:\/\/ods.od.nih.gov\/factsheets\/Selenium-HealthProfessional\/\">ods.od.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-19\">Flynn A., Hirvonen T., Mensink G.B.M. i wsp., 2009, Intake of selected nutrients from foods, from fortification and from supplements in various European countries, Food &amp; Nutrition Research 53, suppl. 1 (zestawienie krajowych bada\u0144 spo\u017cycia; Polska: badanie spo\u017cycia w gospodarstwach domowych Instytutu \u017bywno\u015bci i \u017bywienia, Szponar L. i wsp., Warszawa 2003, przeprowadzone we wrze\u015bniu-grudniu 2000 r., wywiad o spo\u017cyciu z poprzedniej doby, 4134 osoby w wieku 1-96 lat; \u015brednie spo\u017cycie selenu u doros\u0142ych od 18 lat: kobiety 37,9 \u00b5g dziennie, 1656 os\u00f3b, m\u0119\u017cczy\u017ani 62,2 \u00b5g dziennie, 1324 osoby): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3402\/fnr.v53i0.2129\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-20\">Lippman S.M., Klein E.A., Goodman P.J. i wsp., 2009, Effect of selenium and vitamin E on risk of prostate cancer and other cancers: the Selenium and Vitamin E Cancer Prevention Trial (SELECT), JAMA 301(1):39-51 (35 533 m\u0119\u017cczyzn z USA, Kanady i Portoryko w wieku od 50 albo 55 lat; 200 \u00b5g selenu dziennie w L-selenometioninie, witamina E, oba albo placebo; po medianie 5,46 roku selen nie zmniejszy\u0142 ryzyka raka prostaty, wsp\u00f3\u0142czynnik ryzyka HR 1,04, 99-procentowy przedzia\u0142 ufno\u015bci 0,87-1,24, ani innych nowotwor\u00f3w; nieistotnie statystycznie wi\u0119cej cukrzycy typu 2 w grupie selenu, RR 1,07, 0,94-1,22): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/19066370\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-21\">Stranges S., Marshall J.R., Natarajan R. i wsp., 2007, Effects of long-term selenium supplementation on the incidence of type 2 diabetes: a randomized trial, Annals of Internal Medicine 147(4):217-223 (analiza wt\u00f3rna badania z randomizacj\u0105 z region\u00f3w USA o niskim spo\u017cyciu selenu: 1202 osoby bez cukrzycy, 200 \u00b5g selenu dziennie albo placebo, \u015brednio 7,7 roku obserwacji; cukrzyca typu 2 u 58 os\u00f3b w grupie selenu i 39 w grupie placebo, HR 1,55, 95-procentowy przedzia\u0142 ufno\u015bci 1,03-2,33; cukrzyca by\u0142a drugorz\u0119dowym punktem ko\u0144cowym): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/17620655\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-22\">MacFarquhar J.K., Broussard D.L., Melstrom P. i wsp., 2010, Acute selenium toxicity associated with a dietary supplement, Archives of Internal Medicine 170(3):256-261 (ognisko zatru\u0107 w USA w 2008 roku: p\u0142ynny suplement zawiera\u0142 200 razy wi\u0119cej selenu, ni\u017c deklarowano; 201 przypadk\u00f3w w 10 stanach, 1 hospitalizacja; mediana szacowanej dawki 41 749 \u00b5g dziennie; najcz\u0119stsze objawy: biegunka 78 procent, zm\u0119czenie 75, wypadanie w\u0142os\u00f3w 72, b\u00f3le staw\u00f3w 70, przebarwienie albo \u0142amliwo\u015b\u0107 paznokci 61, nudno\u015bci 58 procent; u cz\u0119\u015bci os\u00f3b objawy trwa\u0142y 90 dni i d\u0142u\u017cej): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/20142570\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-23\">NHS, Poisoning, strona dla pacjent\u00f3w (dzwo\u0144 po pomoc ratunkow\u0105, gdy ty, dziecko lub inna osoba mogli\u015bcie po\u0142kn\u0105\u0107 co\u015b szkodliwego, a tak\u017ce przy utracie przytomno\u015bci, zatrzymaniu oddechu, ci\u0119\u017ckiej duszno\u015bci i drgawkach; nie wywo\u0142uj wymiot\u00f3w, bo grozi to zad\u0142awieniem i zatrzymaniem oddechu; nie podawaj nic do jedzenia ani picia; zabierz opakowanie do szpitala; osob\u0119 nieprzytomn\u0105, kt\u00f3ra oddycha, u\u0142\u00f3\u017c w pozycji bocznej i sprawdzaj oddech; gdy nie reaguje i nie oddycha, zacznij resuscytacj\u0119; objawy mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 po kilku godzinach lub dniach; leki przechowuj poza zasi\u0119giem dzieci; przegl\u0105d 12.06.2025, odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/poisoning\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-24\">Medycyna Praktyczna, Tabela. Lista o\u015brodk\u00f3w toksykologicznych (adresy i telefony o\u015brodk\u00f3w toksykologicznych w Gda\u0144sku, Krakowie, Lublinie, \u0141odzi, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie, Warszawie i Wroc\u0142awiu, wed\u0142ug stron internetowych o\u015brodk\u00f3w; odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.mp.pl\/pytania\/pediatria\/table\/025_1952\">mp.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-25\">St John Ambulance, How to put someone in the recovery position (pozycja boczna dla osoby, kt\u00f3ra nie reaguje, ale oddycha prawid\u0142owo; wezwanie pomocy pod 999 lub 112 i obserwacja do przyjazdu pomocy; przy braku prawid\u0142owego oddechu 112 i RKO od razu; odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.sja.org.uk\/first-aid-advice\/recovery-position\/\">sja.org.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-26\">Resuscitation Council UK, 2025, First aid guidelines (osob\u0119 z obni\u017conym poziomem reakcji, kt\u00f3ra oddycha prawid\u0142owo i nie wymaga resuscytacji, uk\u0142ada si\u0119 w pozycji bocznej i obserwuje jej oddech; przy oddechu agonalnym albo urazie nie uk\u0142ada si\u0119 jej w tej pozycji, ogranicza si\u0119 zb\u0119dne ruchy, a bezpiecze\u0144stwo, dro\u017cno\u015b\u0107 dr\u00f3g oddechowych i resuscytacja maj\u0105 pierwsze\u0144stwo; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.resus.org.uk\/professional-library\/2025-resuscitation-guidelines\/first-aid-guidelines\">resus.org.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-27\">Resuscitation Council UK, 2025, Adult basic life support guidelines (przy braku reakcji jak najszybciej wezwij numer alarmowy, najlepiej przez \u015bwiadka, a potem oce\u0144 oddech; brak reakcji z nieprawid\u0142owym oddechem oznacza zatrzymanie kr\u0105\u017cenia, RKO od razu; AED mo\u017ce u\u017cy\u0107 ka\u017cdy; odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.resus.org.uk\/professional-library\/2025-resuscitation-guidelines\/adult-basic-life-support-guidelines\">resus.org.uk<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<p class=\"notka-ai\"><small>Ilustracje w tym artykule zosta\u0142y przygotowane z pomoc\u0105 sztucznej inteligencji (AI). Zdj\u0119cia produkt\u00f3w pochodz\u0105 ze sklepu \u015awiat Supli.<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Selen na co pomaga wed\u0142ug o\u015bwiadcze\u0144 UE, w czym jest najwi\u0119cej selenu, ile go potrzebujesz wed\u0142ug norm, co z Hashimoto i nowotworami oraz kt\u00f3ry suplement selenu wybra\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":27777,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":5,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","inline_featured_image":false,"rop_custom_images_group":[],"rop_custom_messages_group":[],"rop_publish_now":"initial","rop_publish_now_accounts":[],"rop_publish_now_history":[],"rop_publish_now_status":"pending","footnotes":""},"categories":[1379,1378],"tags":[1159],"class_list":{"0":"post-5268","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-mikro-i-makroelementy","8":"category-suplementacja","9":"tag-selen"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Selen: co to jest, gdzie wyst\u0119puje i na co pomaga?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Na co pomaga selen: tarczyca, odporno\u015b\u0107, w\u0142osy i paznokcie. Gdzie wyst\u0119puje (tabela), ile selenu dziennie, limit 255 \u00b5g i jak wybra\u0107 suplement.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Selen: co to jest, gdzie wyst\u0119puje i na co pomaga?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Na co pomaga selen: tarczyca, odporno\u015b\u0107, w\u0142osy i paznokcie. Gdzie wyst\u0119puje (tabela), ile selenu dziennie, limit 255 \u00b5g i jak wybra\u0107 suplement.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog \u015awiat Supli\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-31T10:04:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-31T10:05:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/selen-co-to-jest-okladka-b32eb548.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2752\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Pawe\u0142 Lisowski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Pawe\u0142 Lisowski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Pawe\u0142 Lisowski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a\"},\"headline\":\"Selen: co to jest, gdzie wyst\u0119puje i na co pomaga?\",\"datePublished\":\"2026-10-31T10:04:57+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-31T10:05:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\\\/\"},\"wordCount\":5942,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/selen-co-to-jest-okladka-b32eb548.webp\",\"keywords\":[\"selen\"],\"articleSection\":[\"Mikro i makroelementy\",\"Suplementacja\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\\\/\",\"name\":\"Selen: co to jest, gdzie wyst\u0119puje i na co pomaga?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/selen-co-to-jest-okladka-b32eb548.webp\",\"datePublished\":\"2026-10-31T10:04:57+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-31T10:05:48+00:00\",\"description\":\"Na co pomaga selen: tarczyca, odporno\u015b\u0107, w\u0142osy i paznokcie. Gdzie wyst\u0119puje (tabela), ile selenu dziennie, limit 255 \u00b5g i jak wybra\u0107 suplement.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/selen-co-to-jest-okladka-b32eb548.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/selen-co-to-jest-okladka-b32eb548.webp\",\"width\":2752,\"height\":1536,\"caption\":\"Orzechy brazylijskie, pieczona makrela, jajka, pieczarki i czosnek na stole jako \u017ar\u00f3d\u0142a selenu w diecie\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Selen: co to jest, gdzie wyst\u0119puje i na co pomaga?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Blog \u015awiat Supli\",\"description\":\"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"\u015awiat Supli\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":680,\"caption\":\"\u015awiat Supli\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Swiat.Supli\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/SwiatSupli\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/swiatsupli_pl\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a\",\"name\":\"Pawe\u0142 Lisowski\",\"description\":\"Pawe\u0142 Lisowski od ponad 20 lat \u0142\u0105czy do\u015bwiadczenie w sporcie, treningu i suplementacji z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 biznesow\u0105. Uko\u0144czy\u0142 zarz\u0105dzanie i marketing na Politechnice Bia\u0142ostockiej, a nast\u0119pnie studia MBA. Jest technologiem w dziedzinie suplementacji, a w \u015brodowisku sportowym od 25 lat nazywany jest Doktorem Liskiem. By\u0142 finalist\u0105 Mistrzostw Europy w kulturystyce, zdoby\u0142 z\u0142oty medal w zawodach federacji NPC na W\u0119grzech oraz zwyci\u0119\u017cy\u0142 w kategorii OPEN w zawodach w Sopocie. Przez lata pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako trener, wykorzystuj\u0105c wiedz\u0119 i w\u0142asne do\u015bwiadczenie startowe w pracy z podopiecznymi. Obecnie prowadzi \u015awiat Supli oraz Nauree Labs \u2014 zak\u0142ad produkcyjny suplement\u00f3w diety. W swoich publikacjach dzieli si\u0119 praktyczn\u0105 wiedz\u0105 dotycz\u0105c\u0105 suplementacji, treningu, \u017cywienia i \u015bwiadomego wyboru produkt\u00f3w. Jest zwolennikiem podej\u015bcia, w kt\u00f3rym dieta i suplementacja s\u0105 narz\u0119dziami, kt\u00f3rych dzia\u0142anie i zastosowanie warto przede wszystkim dobrze rozumie\u0107.\",\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.swiatsupli.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/author\\\/lisek\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Selen: co to jest, gdzie wyst\u0119puje i na co pomaga?","description":"Na co pomaga selen: tarczyca, odporno\u015b\u0107, w\u0142osy i paznokcie. Gdzie wyst\u0119puje (tabela), ile selenu dziennie, limit 255 \u00b5g i jak wybra\u0107 suplement.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Selen: co to jest, gdzie wyst\u0119puje i na co pomaga?","og_description":"Na co pomaga selen: tarczyca, odporno\u015b\u0107, w\u0142osy i paznokcie. Gdzie wyst\u0119puje (tabela), ile selenu dziennie, limit 255 \u00b5g i jak wybra\u0107 suplement.","og_url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/","og_site_name":"Blog \u015awiat Supli","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","article_published_time":"2026-10-31T10:04:57+00:00","article_modified_time":"2026-10-31T10:05:48+00:00","og_image":[{"width":2752,"height":1536,"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/selen-co-to-jest-okladka-b32eb548.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Pawe\u0142 Lisowski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@SwiatSupli","twitter_site":"@SwiatSupli","twitter_misc":{"Napisane przez":"Pawe\u0142 Lisowski","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/"},"author":{"name":"Pawe\u0142 Lisowski","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a"},"headline":"Selen: co to jest, gdzie wyst\u0119puje i na co pomaga?","datePublished":"2026-10-31T10:04:57+00:00","dateModified":"2026-10-31T10:05:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/"},"wordCount":5942,"publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/selen-co-to-jest-okladka-b32eb548.webp","keywords":["selen"],"articleSection":["Mikro i makroelementy","Suplementacja"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/","name":"Selen: co to jest, gdzie wyst\u0119puje i na co pomaga?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/selen-co-to-jest-okladka-b32eb548.webp","datePublished":"2026-10-31T10:04:57+00:00","dateModified":"2026-10-31T10:05:48+00:00","description":"Na co pomaga selen: tarczyca, odporno\u015b\u0107, w\u0142osy i paznokcie. Gdzie wyst\u0119puje (tabela), ile selenu dziennie, limit 255 \u00b5g i jak wybra\u0107 suplement.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/selen-co-to-jest-okladka-b32eb548.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/selen-co-to-jest-okladka-b32eb548.webp","width":2752,"height":1536,"caption":"Orzechy brazylijskie, pieczona makrela, jajka, pieczarki i czosnek na stole jako \u017ar\u00f3d\u0142a selenu w diecie"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/selen-co-to-jest-gdzie-wystepuje-i-na-co-pomaga\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Selen: co to jest, gdzie wyst\u0119puje i na co pomaga?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","name":"Blog \u015awiat Supli","description":"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia","publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization","name":"\u015awiat Supli","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","width":2560,"height":680,"caption":"\u015awiat Supli"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","https:\/\/x.com\/SwiatSupli","https:\/\/www.instagram.com\/swiatsupli_pl\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a","name":"Pawe\u0142 Lisowski","description":"Pawe\u0142 Lisowski od ponad 20 lat \u0142\u0105czy do\u015bwiadczenie w sporcie, treningu i suplementacji z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 biznesow\u0105. Uko\u0144czy\u0142 zarz\u0105dzanie i marketing na Politechnice Bia\u0142ostockiej, a nast\u0119pnie studia MBA. Jest technologiem w dziedzinie suplementacji, a w \u015brodowisku sportowym od 25 lat nazywany jest Doktorem Liskiem. By\u0142 finalist\u0105 Mistrzostw Europy w kulturystyce, zdoby\u0142 z\u0142oty medal w zawodach federacji NPC na W\u0119grzech oraz zwyci\u0119\u017cy\u0142 w kategorii OPEN w zawodach w Sopocie. Przez lata pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako trener, wykorzystuj\u0105c wiedz\u0119 i w\u0142asne do\u015bwiadczenie startowe w pracy z podopiecznymi. Obecnie prowadzi \u015awiat Supli oraz Nauree Labs \u2014 zak\u0142ad produkcyjny suplement\u00f3w diety. W swoich publikacjach dzieli si\u0119 praktyczn\u0105 wiedz\u0105 dotycz\u0105c\u0105 suplementacji, treningu, \u017cywienia i \u015bwiadomego wyboru produkt\u00f3w. Jest zwolennikiem podej\u015bcia, w kt\u00f3rym dieta i suplementacja s\u0105 narz\u0119dziami, kt\u00f3rych dzia\u0142anie i zastosowanie warto przede wszystkim dobrze rozumie\u0107.","sameAs":["http:\/\/www.swiatsupli.pl"],"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/author\/lisek\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5268","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5268"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5268\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29883,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5268\/revisions\/29883"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27777"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5268"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5268"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5268"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}