{"id":28723,"date":"2026-10-25T17:00:00","date_gmt":"2026-10-25T16:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?p=28723"},"modified":"2026-10-25T15:41:36","modified_gmt":"2026-10-25T14:41:36","slug":"kiedy-brac-witamine-b12","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/","title":{"rendered":"Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12: rano czy wieczorem, na czczo czy z posi\u0142kiem?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Por\u0119 przyjmowania B12 dopasuj do instrukcji preparatu i zaleconego schematu, a przy suplementacji codziennej sta\u0142a pora mo\u017ce u\u0142atwi\u0107 pami\u0119tanie o dawce: w wyszukiwaniu PubMed z 19.10.2026 nie znale\u017ali\u015bmy badania, kt\u00f3re por\u00f3wnywa\u0142oby efekty suplementu B12 przyjmowanego rano i wieczorem [1]. Dost\u0119pne badania nie pozwalaj\u0105 wskaza\u0107 korzystniejszej pory; je\u015bli sam zauwa\u017cysz, \u017ce po wieczornej porcji gorzej zasypiasz, mo\u017cesz przenie\u015b\u0107 j\u0105 na rano, ale to rozwi\u0105zanie praktyczne, a nie wynik bada\u0144 [2] [3]. Na czczo czy z posi\u0142kiem: stosuj si\u0119 do instrukcji konkretnego preparatu, np. lek z 1 mg B12 producent zaleca na pusty \u017co\u0142\u0105dek, bo w wyszukiwaniu PubMed z 19.10.2026 nie znale\u017ali\u015bmy bada\u0144 rozstrzygaj\u0105cych wp\u0142yw posi\u0142ku na wch\u0142anianie suplementu B12 [4] [5]. Je\u015bli przyjmujesz metformin\u0119 albo leki na zgag\u0119 z grupy inhibitor\u00f3w pompy protonowej (IPP), jeste\u015b na diecie wega\u0144skiej lub jeste\u015b osob\u0105 starsz\u0105, wa\u017cniejsze od godziny s\u0105 dawka i badanie poziomu B12, kt\u00f3re omawiamy ni\u017cej [6].<\/strong><\/p>\n<p>Poni\u017cej: sk\u0105d rada o poranku, na czczo czy z jedzeniem, B complex, z czym nie \u0142\u0105czy\u0107 B12, dawki dla wegan i badania kontrolne.<\/p>\n<details class=\"toc\" open>\n<summary>Spis tre\u015bci<\/summary>\n<nav aria-label=\"Spis tre\u015bci\">\n<ul>\n<li class=\"\"><a href=\"#rano-czy-wieczorem\">1. Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12: rano czy wieczorem?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#na-czczo-czy-po-jedzeniu\">2. Witamina B12 na czczo czy po jedzeniu?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"#podjezykowo\">2.1. Podj\u0119zykowo czy tabletka do po\u0142kni\u0119cia?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"#forma\">2.2. Metylokobalamina czy cyjanokobalamina: czy forma zmienia por\u0119?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#b-complex\">3. Kiedy bra\u0107 B complex?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#z-czym-nie-laczyc\">4. Z czym nie \u0142\u0105czy\u0107 witaminy B12?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#kto-potrzebuje\">5. Weganie, metformina, IPP i osoby starsze: kto potrzebuje wi\u0119cej B12<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#jak-dlugo\">6. Jak d\u0142ugo bra\u0107 witamin\u0119 B12 i kiedy zrobi\u0107 badanie?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#jaki-preparat\">7. B complex czy sama B12: kt\u00f3ry preparat wybra\u0107<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#faq\">8. Pytania i odpowiedzi<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"#faq-wieczorem\">8.1. Czy witamin\u0119 B12 mo\u017cna bra\u0107 wieczorem?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"#faq-czczo\">8.2. Czy witamin\u0119 B12 bra\u0107 na czczo?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"#faq-codziennie\">8.3. Czy mo\u017cna bra\u0107 witamin\u0119 B12 codziennie?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"#faq-witamina-c\">8.4. Czy B12 mo\u017cna bra\u0107 z witamin\u0105 C?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"#faq-kiedy-nie\">8.5. Kiedy nie bra\u0107 witaminy B12?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"#faq-efekt\">8.6. Po jakim czasie dzia\u0142a witamina B12?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#podsumowanie\">9. Podsumowanie<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/nav>\n<\/details>\n<div class=\"polecamy-boks\" style=\"margin:20px 0;padding:10px;border:2px solid #F38823;border-radius:14px;background:#FDEEDD\">\n<p class=\"polecamy-tytul\" style=\"margin:0 0 2px;font-size:18px;line-height:1.3;font-weight:700;color:#121212\">Produkty omawiane w sekcjach 3, 5 i 7<\/p>\n<div style=\"display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(min(100%,240px),1fr));gap:8px\">\n<figure class=\"polecamy-produkt\" style=\"margin:0;display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:6px 12px;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:6px 10px;min-width:0\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"flex:0 0 80px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26803-large_default\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie Promaker B-Complex, 90 kapsu\u0142ek z o\u015bmioma witaminami z grupy B, w tym 2,5 \u00b5g witaminy B12\" width=\"80\" height=\"80\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:80px;height:80px;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"flex:1 1 150px;min-width:0;line-height:1.25\"><span style=\"display:block;font-size:12px;font-weight:700;color:#A34F07;text-transform:uppercase;letter-spacing:.03em\">Kompleks witamin B, marka Promaker<\/span><span style=\"display:block;font-size:14px;font-weight:700;margin-top:2px\"><span style=\"font-size:12px;font-weight:400;color:#55524C\">Na zdj\u0119ciu:<\/span> <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"color:#121212\">Promaker B-Complex, 90 kapsu\u0142ek<\/a><\/span><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#121212;margin-top:2px\">Wed\u0142ug karty 1 kapsu\u0142ka dziennie, rano do posi\u0142ku: 2,5 \u00b5g B12, czyli 100% referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia (RWS), i 7 innych witamin B; dla os\u00f3b jedz\u0105cych produkty zwierz\u0119ce<\/span><a class=\"polecamy-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"display:inline-block;padding:5px 14px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:4px\">Sprawd\u017a cen\u0119<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"polecamy-produkt\" style=\"margin:0;display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:6px 12px;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:6px 10px;min-width:0\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps\/p5622?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"flex:0 0 80px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/18730-large_default\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie Aliness Witamina B12 Methylcobalamin, 100 kapsu\u0142ek po 950 \u00b5g metylokobalaminy\" width=\"80\" height=\"80\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:80px;height:80px;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"flex:1 1 150px;min-width:0;line-height:1.25\"><span style=\"display:block;font-size:12px;font-weight:700;color:#A34F07;text-transform:uppercase;letter-spacing:.03em\">Sama witamina B12 w du\u017cej dawce<\/span><span style=\"display:block;font-size:14px;font-weight:700;margin-top:2px\"><span style=\"font-size:12px;font-weight:400;color:#55524C\">Na zdj\u0119ciu:<\/span> <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps\/p5622?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"color:#121212\">Aliness Witamina B12 Methylcobalamin 950 \u00b5g, 100 kapsu\u0142ek<\/a><\/span><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#121212;margin-top:2px\">Wed\u0142ug karty 950 \u00b5g metylokobalaminy w kapsu\u0142ce bez \u017celatyny, 1 kapsu\u0142ka w trakcie posi\u0142ku; preparat i dawk\u0119 uzgodnij z lekarzem<\/span><a class=\"polecamy-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps\/p5622?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"display:inline-block;padding:5px 14px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:4px\">Sprawd\u017a cen\u0119<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2 id=\"rano-czy-wieczorem\">1. Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12: rano czy wieczorem?<\/h2>\n<p>Witamin\u0119 B12 mo\u017cesz bra\u0107 rano albo wieczorem: w opisanych wyszukiwaniach PubMed z 19.10.2026 (pora dnia oraz sen) nie znaleziono bada\u0144 u ludzi por\u00f3wnuj\u0105cych pory przyjmowania suplementu B12 [1]. Rada, \u017ce B12 trzeba bra\u0107 rano, bo pobudza, opiera si\u0119 na sk\u0105pych danych. W badaniu Mayera z 1996 roku 20 zdrowych os\u00f3b losowo przydzielono do cyjanokobalaminy albo metylokobalaminy, po 3 mg dziennie przez 14 dni; po metylokobalaminie spali kr\u00f3cej, ale nie by\u0142o grupy placebo, a dawka przekracza\u0142a ponad tysi\u0105c razy referencyjn\u0105 warto\u015b\u0107 spo\u017cycia 2,5 \u00b5g [3] [7].<\/p>\n<p>W lepiej zaplanowanym badaniu z placebo 50 os\u00f3b z zespo\u0142em op\u00f3\u017anionej fazy snu dostawa\u0142o przez 4 tygodnie 3 mg metylokobalaminy (27 os\u00f3b) albo placebo (23 osoby); nie wykazano istotnych r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy B12 a placebo w ocenianym \u015bnie nocnym i senno\u015bci dziennej [2]. Badanie nie por\u00f3wnywa\u0142o poranka z wieczorem i dotyczy\u0142o os\u00f3b z zaburzeniem rytmu snu, wi\u0119c dost\u0119pne badania nie pozwalaj\u0105 wskaza\u0107 korzystniejszej pory; nie znale\u017ali\u015bmy te\u017c dowodu, \u017ce poranna porcja daje wi\u0119cej energii. Je\u015bli sam zauwa\u017cysz, \u017ce po wieczornej porcji gorzej zasypiasz, mo\u017cesz przenie\u015b\u0107 j\u0105 na rano; to rozwi\u0105zanie praktyczne, niepotwierdzone badaniami. Jak przestawi\u0107 sen po zmianie czasu, opisujemy w poradniku o <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/zmiana-czasu-na-zimowy-2026\/\">zmianie czasu na zimowy<\/a>.<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-table\" style=\"overflow-x:auto\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:760px;width:auto\">\n<caption>Kiedy i jak bra\u0107 witamin\u0119 B12: co wiadomo z bada\u0144 i zalece\u0144<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Pora, spos\u00f3b lub po\u0142\u0105czenie<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Co wiadomo<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Ograniczenie<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">\u0179r\u00f3d\u0142o<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Rano albo wieczorem<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">w opisanym wyszukiwaniu PubMed nie znaleziono bada\u0144 por\u00f3wnuj\u0105cych pory przyjmowania<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">wyszukiwanie ograniczone do tytu\u0142\u00f3w i streszcze\u0144<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">PubMed, 19.10.2026 [1]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Du\u017ca dawka, 3 mg dziennie<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">kr\u00f3tszy sen w grupie metylokobalaminy; ca\u0142e badanie: 20 os\u00f3b podzielonych mi\u0119dzy dwie formy B12, 14 dni<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">bez placebo, dawka ponad 1000 razy wi\u0119ksza ni\u017c RWS<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Mayer 1996 [3]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Du\u017ca dawka, 3 mg dziennie, z placebo<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">nie wykazano istotnych r\u00f3\u017cnic wobec placebo w ocenianym \u015bnie nocnym i senno\u015bci dziennej (27 os\u00f3b B12, 23 placebo, 4 tygodnie)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">osoby z zaburzeniem rytmu snu, bez por\u00f3wnania poranka z wieczorem<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Okawa 1997 [2]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Na czczo<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">lek z 1 mg: najlepiej na pusty \u017co\u0142\u0105dek; NHS: tabletki mi\u0119dzy posi\u0142kami<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">zalecenie, nie por\u00f3wnanie w badaniu<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">ChPL Cobalaxin, NHS [4] [8]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Ze \u015bniadaniem, 500 \u00b5g<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">st\u0119\u017cenie B12 w normie po 4 tygodniach (30 os\u00f3b w 3 grupach)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">brak grupy przyjmuj\u0105cej na czczo; potwierdza tylko badany schemat<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Sharabi 2003 [9]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Podj\u0119zykowo<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">skuteczno\u015b\u0107 jak tabletki do po\u0142kni\u0119cia<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">ma\u0142e badania<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">NIH, Sharabi 2003 [6] [9]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Z witamin\u0105 C, 1 g<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">wch\u0142anianie B12 niepogorszone<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">stare badanie, liczba os\u00f3b niepodana w streszczeniu<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Watson 1982 [10]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Przy metforminie<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">st\u0119\u017cenie B12 ni\u017csze o 19% po 4,3 roku (196 os\u00f3b metformina, 194 placebo)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">w opisanym wyszukiwaniu PubMed nie znaleziono bada\u0144 odst\u0119pu w czasie<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">de Jager 2010, PubMed [11] [12]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Przy IPP od co najmniej 2 lat<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">wy\u017csze ryzyko niedoboru, iloraz szans 1,65<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">badanie obserwacyjne<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Lam 2013 [13]<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\n<p>Przy kilku suplementach ustal por\u0119 wed\u0142ug tych, dla kt\u00f3rych ma ona znaczenie, a B12 dopasuj do wolnego miejsca; pomo\u017ce w tym nasza <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-suplementy-tabela-harmonogramu-dla-25-skladnikow\/\">tabela, kiedy bra\u0107 suplementy<\/a>. Preparaty z sam\u0105 B12 i kompleksy witamin B s\u0105 w kategorii <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-b\/c291?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\">Witamina B<\/a> w sklepie \u015awiat Supli; wyb\u00f3r opisujemy w sekcji 7.<\/p>\n<h2 id=\"na-czczo-czy-po-jedzeniu\">2. Witamina B12 na czczo czy po jedzeniu?<\/h2>\n<p>Witamin\u0119 B12 przyjmuj tak, jak podaje instrukcja konkretnego preparatu, bo w wyszukiwaniu PubMed z 19.10.2026 nie znale\u017ali\u015bmy badania, kt\u00f3re rozstrzyga\u0142oby wp\u0142yw posi\u0142ku na wch\u0142anianie suplementu B12 [5]. Sprzeczne rady \u0142atwiej zrozumie\u0107, gdy wiadomo, \u017ce B12 wch\u0142ania si\u0119 dwiema drogami. Pierwsza wymaga czynnika wewn\u0119trznego, bia\u0142ka wydzielanego w \u017co\u0142\u0105dku, i dzia\u0142a dobrze przy ma\u0142ych ilo\u015bciach: przy dawkach do 1-2 \u00b5g wch\u0142ania si\u0119 oko\u0142o po\u0142owy, a powy\u017cej tej granicy odsetek gwa\u0142townie spada [6]. W badaniu Devi z 2020 roku ze znakowan\u0105 cyjanokobalamin\u0105 podawan\u0105 doros\u0142ym na czczo wch\u0142on\u0119\u0142o si\u0119 \u015brednio 46% dawki 2,3 \u00b5g (11 os\u00f3b) i 7,6% dawki 18,3 \u00b5g (4 osoby); to \u015brednie dla badanych grup, nie wynik konkretnego preparatu [14]. Druga droga to dyfuzja bierna, przez kt\u00f3r\u0105 przechodzi oko\u0142o 1-2% dawki [4]. Og\u00f3lne szacunki NIH m\u00f3wi\u0105 o wch\u0142anianiu oko\u0142o 2% przy dawce 500 \u00b5g i 1,3% przy 1000 \u00b5g [6]. Osobna sprawa to brak czynnika wewn\u0119trznego: wed\u0142ug charakterystyki leku Cobalaxin dyfuzja bierna dzia\u0142a tak\u017ce wtedy, a przy du\u017cych dawkach doustnych, oko\u0142o 1 mg na dob\u0119, wch\u0142anianie jest wystarczaj\u0105ce [4].<\/p>\n<p>B12 z mi\u0119sa, ryb czy jaj jest zwi\u0105zana z bia\u0142kami i do jej uwolnienia potrzebny jest kwas \u017co\u0142\u0105dkowy, a B12 w suplementach i produktach wzbogacanych wyst\u0119puje w postaci wolnej i tego etapu nie potrzebuje [6]. Instrukcje preparat\u00f3w si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105: producent leku Cobalaxin z 1 mg cyjanokobalaminy zaleca tabletk\u0119 najlepiej na pusty \u017co\u0142\u0105dek, popit\u0105 wod\u0105 [4], brytyjska publiczna s\u0142u\u017cba zdrowia NHS przy niedoborze z diety radzi tabletki codziennie mi\u0119dzy posi\u0142kami [8], a niekt\u00f3re suplementy maj\u0105 na etykiecie przyjmowanie w trakcie posi\u0142ku [15]. W badaniu Sharabiego 30 os\u00f3b z niskim st\u0119\u017ceniem B12 przyjmowa\u0142o 500 \u00b5g B12 codziennie ze \u015bniadaniem i po 4 tygodniach st\u0119\u017cenie wr\u00f3ci\u0142o do normy we wszystkich grupach; potwierdza to skuteczno\u015b\u0107 tego schematu, ale nie rozstrzyga, czy posi\u0142ek pomaga, czy przeszkadza [9]. Je\u015bli przy przyjmowaniu na czczo masz md\u0142o\u015bci, zapytaj farmaceut\u0119, czy Tw\u00f3j preparat mo\u017cna bra\u0107 z posi\u0142kiem. Jak kawa wp\u0142ywa na wch\u0142anianie innych sk\u0142adnik\u00f3w, piszemy w artykule <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/jak-kofeina-wplywa-na-wchlanianie-witamin-i-mineralow\/\">kawa a wch\u0142anianie witamin i minera\u0142\u00f3w<\/a>.<\/p>\n<h3 id=\"podjezykowo\">2.1. Podj\u0119zykowo czy tabletka do po\u0142kni\u0119cia?<\/h3>\n<p>Tabletka podj\u0119zykowa nie daje przewagi nad po\u0142ykan\u0105: wed\u0142ug przegl\u0105du ameryka\u0144skich Narodowych Instytut\u00f3w Zdrowia (NIH) dowody nie wskazuj\u0105 na r\u00f3\u017cnic\u0119 skuteczno\u015bci tych postaci [6]. W badaniu Sharabiego 30 os\u00f3b losowo przydzielono do 500 \u00b5g B12 podj\u0119zykowo, 500 \u00b5g do po\u0142kni\u0119cia albo kompleksu witamin B z \u0142\u0105cznie 500 \u00b5g B12; po 4 tygodniach st\u0119\u017cenia wzros\u0142y we wszystkich grupach podobnie [9]. Krople, tabletki do ssania i kapsu\u0142ki wybieraj wi\u0119c wed\u0142ug wygody.<\/p>\n<h3 id=\"forma\">2.2. Metylokobalamina czy cyjanokobalamina: czy forma zmienia por\u0119?<\/h3>\n<p>Forma B12 nie zmienia zasad przyjmowania: wed\u0142ug NIH nie ma dowod\u00f3w, \u017ce wch\u0142anianie r\u00f3\u017cni si\u0119 zale\u017cnie od formy, a cyjanokobalamina jest w organizmie przekszta\u0142cana w formy aktywne [6]. Badanie Mayera, w kt\u00f3rym sen skraca\u0142a tylko metylokobalamina, by\u0142o za ma\u0142e, by na tej podstawie wybiera\u0107 form\u0119 [3]. Jak B12 wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a z witamin\u0105 B6, opisujemy w artykule <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/witaminy-b6-i-b12-jak-wplywaja-na-zdrowie-i-dlaczego-sa-tak-wazne\/\">witamina B6 i B12 razem<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"b-complex\">3. Kiedy bra\u0107 B complex?<\/h2>\n<p>B complex przyjmuj zgodnie z etykiet\u0105 konkretnego preparatu; Promaker B-Complex ma zalecenie przyjmowania rano do posi\u0142ku [15]. Poranek jest po prostu \u0142atwy do zapami\u0119tania. Kompleks zawiera zwykle B12 w ma\u0142ej dawce: w Promaker B-Complex jest to 2,5 \u00b5g cyjanokobalaminy, czyli 100% referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia [15] [7]. Przy dawkach tego rz\u0119du B12 wch\u0142ania si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z udzia\u0142em czynnika wewn\u0119trznego [6]. Europejski Urz\u0105d ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA) uznaje za wystarczaj\u0105ce spo\u017cycie 4 \u00b5g B12 dziennie u doros\u0142ych \u0142\u0105cznie z diet\u0105 [16].<\/p>\n<p>Je\u015bli jesz mi\u0119so, ryby, nabia\u0142 albo jaja i chcesz w jednej kapsu\u0142ce uzupe\u0142ni\u0107 diet\u0119 o wszystkie witaminy z grupy B w porcjach r\u00f3wnych referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia, wybierz <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\">Promaker B-Complex<\/a> i przyjmuj go rano do \u015bniadania, jak zaleca karta [15]. Uczciwie trzeba doda\u0107, \u017ce 2,5 \u00b5g to za ma\u0142o dla wegan i dla os\u00f3b z potwierdzonym niedoborem, a kapsu\u0142ka zawiera \u017celatyn\u0119 wo\u0142ow\u0105 [17] [15]. Kto potrzebuje witamin z grupy B, wyja\u015bniamy w artykule <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/witaminy-grupy-b-czym-sa-i-kto-naprawde-powinien-je-suplementowac-b-complex-swiat-supli\/\">witaminy z grupy B<\/a>, a por\u00f3wnanie preparat\u00f3w w zestawieniu <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/ranking-suplementow-witamina-b-complex-odkryj-ktore-produkty-skutecznie-wspieraja-twoj-mozg-i-metabolizm\/\">jaki B complex wybra\u0107<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"z-czym-nie-laczyc\">4. Z czym nie \u0142\u0105czy\u0107 witaminy B12?<\/h2>\n<p>Przy B12 wa\u017cniejsze od odst\u0119p\u00f3w mi\u0119dzy suplementami s\u0105 leki: kilka z nich obni\u017ca jej wch\u0142anianie lub st\u0119\u017cenie we krwi i wtedy liczy si\u0119 kontrola poziomu B12. Wed\u0142ug charakterystyki leku Cobalaxin wch\u0142anianie B12 mog\u0105 zmniejsza\u0107 inhibitory pompy protonowej (np. omeprazol), leki blokuj\u0105ce receptor H2 (np. cymetydyna), kwas aminosalicylowy, kolchicyna, aminoglikozydy (np. neomycyna) i cholestyramina, a przy metforminie i doustnej antykoncepcji st\u0119\u017cenie B12 mo\u017ce by\u0107 ni\u017csze [4]. Charakterystyka innego leku z B12 dodaje picie du\u017cych ilo\u015bci alkoholu przez ponad 2 tygodnie [18].<\/p>\n<ul>\n<li>Metformina: w badaniu z randomizacj\u0105 390 os\u00f3b z cukrzyc\u0105 typu 2 leczonych insulin\u0105 dostawa\u0142o metformin\u0119 850 mg 3 razy dziennie (196 os\u00f3b) albo placebo (194 osoby); po 4,3 roku st\u0119\u017cenie B12 by\u0142o w grupie metforminy o 19% ni\u017csze, a niedob\u00f3r cz\u0119stszy o 7,2 punktu procentowego [11]. Brytyjski urz\u0105d ds. lek\u00f3w MHRA zaleca rozwa\u017cenie okresowej kontroli B12 u os\u00f3b z czynnikami ryzyka i podkre\u015bla, by nie przerywa\u0107 leczenia bez rozmowy z lekarzem [19].<\/li>\n<li>Leki na zgag\u0119 i refluks: w badaniu kliniczno-kontrolnym 25 956 os\u00f3b z niedoborem B12 por\u00f3wnano ze 184 199 osobami bez niedoboru; przyjmowanie IPP przez co najmniej 2 lata wi\u0105za\u0142o si\u0119 z wy\u017cszym ryzykiem niedoboru (iloraz szans 1,65), ale z badania obserwacyjnego nie da si\u0119 wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosku o przyczynie [13]. Wed\u0142ug NIH leki te utrudniaj\u0105 uwalnianie B12 z po\u017cywienia, bo zmniejszaj\u0105 wydzielanie kwasu \u017co\u0142\u0105dkowego [6].<\/li>\n<li>Kolchicyna, stosowana m.in. w dnie moczanowej: zaburza wch\u0142anianie B12 wed\u0142ug charakterystyk produkt\u00f3w leczniczych z B12 [4] [18].<\/li>\n<\/ul>\n<p>Popularna rada, by bra\u0107 B12 4 godziny po metforminie, nie ma oparcia w badaniach, kt\u00f3re znale\u017ali\u015bmy: w opisanym wyszukiwaniu PubMed z 19.10.2026 nie znaleziono bada\u0144 sprawdzaj\u0105cych, czy odst\u0119p zmienia st\u0119\u017cenie B12 [12]. Autorzy jednego z ma\u0142ych bada\u0144 wi\u0105\u017c\u0105 spadek B12 przy metforminie z zaburzeniem wch\u0142aniania w jelicie kr\u0119tym zale\u017cnym od wapnia, a nie z jednoczesnym po\u0142kni\u0119ciem tabletek [20]. Je\u015bli przyjmujesz kt\u00f3ry\u015b z tych lek\u00f3w, nie odstawiaj go i nie zmieniaj dawki sam; zapytaj lekarza o badanie B12, a farmaceut\u0119, czy suplement pasuje do Twoich lek\u00f3w.<\/p>\n<p>W badaniach, kt\u00f3re znale\u017ali\u015bmy, witamina C nie przeszkadza\u0142a B12, cho\u0107 w internecie wci\u0105\u017c powtarza si\u0119 rad\u0119 o odst\u0119pie [21]. Teza pochodzi z badania laboratoryjnego z 1974 roku, ale kolejne badania laboratoryjne przypisa\u0142y j\u0105 b\u0142\u0119dowi metody pomiaru [22] [23]. W badaniu u ludzi z izotopami 1 g witaminy C przyj\u0119ty razem z B12 nie pogorszy\u0142 jej wch\u0142aniania, a 2 g dziennie nie zmniejsza\u0142y zapas\u00f3w B12; liczby uczestnik\u00f3w streszczenie nie podaje [10]. Zasady \u0142\u0105czenia witamin, sumowania dawek i ostro\u017cno\u015bci przy lekach opisujemy w artykule <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/tych-witamin-ze-soba-nie-lacz\/\">jakich witamin nie \u0142\u0105czy\u0107<\/a>, a dla minera\u0142\u00f3w i zi\u00f3\u0142 w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/jakich-suplementow-nie-laczyc\/\">jakich suplement\u00f3w nie \u0142\u0105czy\u0107<\/a>. Przy witaminie D i \u017celazie kieruj si\u0119 ich zasadami, opisanymi w artyku\u0142ach <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-d\/\">kiedy bra\u0107 witamin\u0119 D<\/a> i <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-zelazo\/\">kiedy bra\u0107 \u017celazo<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"kto-potrzebuje\">5. Weganie, metformina, IPP i osoby starsze: kto potrzebuje wi\u0119cej B12<\/h2>\n<p>Wi\u0119cej B12 ni\u017c w kompleksie witamin potrzebuj\u0105 weganie, osoby z zaburzeniami wch\u0142aniania i osoby z potwierdzonym niedoborem; wiek, leki i dieta zmieniaj\u0105 dawk\u0119, a nie por\u0119. Wed\u0142ug NIH grupy ryzyka to osoby starsze, z anemi\u0105 z\u0142o\u015bliw\u0105, chorobami lub po operacjach przewodu pokarmowego oraz weganie i wegetarianie [6]. Zanikowe zapalenie b\u0142ony \u015bluzowej \u017co\u0142\u0105dka, kt\u00f3re zmniejsza wydzielanie czynnika wewn\u0119trznego i kwasu, dotyczy oko\u0142o 2% og\u00f3\u0142u, ale 8-9% os\u00f3b po 65. roku \u017cycia [6]. Przy tym schorzeniu wch\u0142anianie z udzia\u0142em czynnika wewn\u0119trznego s\u0142abnie, ale dyfuzja bierna dzia\u0142a nadal [4].<\/p>\n<ul>\n<li>Je\u015bli jeste\u015b na diecie wega\u0144skiej, Vegan Society zaleca suplement z co najmniej 10 \u00b5g B12 codziennie albo co najmniej 2000 \u00b5g raz w tygodniu, albo produkty wzbogacane 2-3 razy dziennie, \u0142\u0105cznie co najmniej 3 \u00b5g B12 na dzie\u0144, sprawdzaj\u0105c zawarto\u015b\u0107 B12 na etykietach [17]. Spe\u0142nia to np. <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-b-activlab-horizon-vitamin-b12-kartonik-30tab\/p14492?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\">Activlab HORIZON Vitamin B12<\/a> ze 100 \u00b5g metylokobalaminy w tabletce; karta zaznacza jednak, \u017ce produkt mo\u017ce zawiera\u0107 pochodne mleka, wi\u0119c weganin powinien to sprawdzi\u0107 u producenta [15].<\/li>\n<li>Je\u015bli lekarz zaleci\u0142 Ci doustn\u0105 B12 w du\u017cej dawce, np. przy niedoborze, metforminie albo d\u0142ugim stosowaniu IPP, konkretny preparat i dawk\u0119 uzgodnij z nim. Jednym z preparat\u00f3w z sam\u0105 B12 jest <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps\/p5622?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\">Aliness Witamina B12 Methylcobalamin 950 \u00b5g<\/a>: wed\u0142ug karty 950 \u00b5g metylokobalaminy w kapsu\u0142ce z celulozowej otoczki, bez \u017celatyny [15].<\/li>\n<li>Doustna B12 a zastrzyki: w przegl\u0105dzie Cochrane 3 bada\u0144 (74 osoby leczone doustnie, 79 zastrzykami, 3-4 miesi\u0105ce) badane schematy doustne podobnie jak zastrzyki normalizowa\u0142y st\u0119\u017cenie B12 we krwi, przy niskiej jako\u015bci dowod\u00f3w; \u017cadne z bada\u0144 nie ocenia\u0142o objaw\u00f3w klinicznych niedoboru, w tym neurologicznych [24].<\/li>\n<li>Je\u015bli pojawia si\u0119 albo nasila dr\u0119twienie lub mrowienie d\u0142oni czy st\u00f3p albo inne objawy neurologiczne, szybko skonsultuj si\u0119 z lekarzem, zamiast dobiera\u0107 dawk\u0119 samodzielnie. Krew do bada\u0144 najlepiej pobra\u0107 przed rozpocz\u0119ciem przyjmowania B12, ale przy podejrzeniu niedokrwisto\u015bci megaloblastycznej z objawami neurologicznymi leczenia nie op\u00f3\u017ania si\u0119 w oczekiwaniu na wyniki [25]; przy takich objawach leczenie zaczyna si\u0119 zwykle od zastrzyk\u00f3w [4] [8]. Przy niedokrwisto\u015bci albo przewlek\u0142ym zm\u0119czeniu tak\u017ce zacznij od lekarza i bada\u0144. O tym, kt\u00f3re witaminy maj\u0105 dowody przy neuropatii, piszemy w artykule <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/neuropatia-obwodowa-ktore-witaminy-z-grupy-b-kwas-alfa-liponowy-i-acetyl-l-karnityna-maja-udowodnione-dzialanie\/\">witaminy na neuropati\u0119<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Por\u00f3wnanie preparat\u00f3w dla os\u00f3b po 60. roku \u017cycia znajdziesz w rankingu <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/top-10-najlepszych-suplementow-dla-osob-60-witamina-d-b12-kolagen-omega-3-geriatryczny-stack\/\">witaminy dla seniora<\/a>. Wszystkie trzy preparaty z B12 przedstawione w sekcji 7 tego artyku\u0142u dostarczaj\u0105 co najmniej 100% referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia tej witaminy, a witamina B12 pomaga w prawid\u0142owej produkcji czerwonych krwinek [15] [26].<\/p>\n<h2 id=\"jak-dlugo\">6. Jak d\u0142ugo bra\u0107 witamin\u0119 B12 i kiedy zrobi\u0107 badanie?<\/h2>\n<p>Jak d\u0142ugo bra\u0107 B12, zale\u017cy od przyczyny: weganie i osoby z trwa\u0142ym zaburzeniem wch\u0142aniania zwykle przyjmuj\u0105 j\u0105 stale, a przy niedoborze wynikaj\u0105cym z diety lekarz mo\u017ce zaleci\u0107 odstawienie po wyr\u00f3wnaniu poziomu i poprawie diety [8] [4]. Charakterystyka leku Cobalaxin nie ogranicza czasu stosowania, ale zaleca kontrol\u0119 po miesi\u0105cu, po 6 miesi\u0105cach i potem co rok, a przy samodzielnym stosowaniu wizyt\u0119 u lekarza po miesi\u0105cu [4]. Przy leczeniu niedokrwisto\u015bci NHS opisuje badanie krwi oko\u0142o 7-10 dni po rozpocz\u0119ciu leczenia i kolejne po oko\u0142o 8 tygodniach [8].<\/p>\n<p>Wyniki mog\u0105 poprawi\u0107 si\u0119 szybko: przy 500 \u00b5g dziennie wi\u0119kszo\u015b\u0107 wzrostu st\u0119\u017cenia nast\u0105pi\u0142a w pierwszym tygodniu, a po 4 tygodniach warto\u015bci by\u0142y w normie [9]. Zapasy B12 w organizmie to jednak 3-5 mg, dlatego objawy niedoboru pojawiaj\u0105 si\u0119 zwykle dopiero po 3-5 latach niewystarczaj\u0105cej poda\u017cy [4]. Samopoczucie po kilku dniach nie m\u00f3wi wi\u0119c, czy B12 by\u0142a potrzebna; m\u00f3wi\u0105 to badania, a jak czyta\u0107 wynik w strefie szarej, holotranskobalamin\u0119 i kwas metylomalonowy (MMA), wyja\u015bniamy w artykule <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/badanie-witaminy-b12-dlaczego-wynik-w-normie-moze-oznaczac-realny-niedobor-i-jak-czytac-holotranskobalamine\/\">witamina B12: norma i badania<\/a>. Witamina B12 przyczynia si\u0119 do zmniejszenia uczucia zm\u0119czenia i znu\u017cenia [26], ale zm\u0119czenie ma wiele przyczyn, kt\u00f3re omawiamy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/dlaczego-jestem-ciagle-zmeczony-mimo-ze-spie-8-godzin-i-pije-kawe\/\">ci\u0105gle zm\u0119czony mimo snu<\/a>.<\/p>\n<p>Czy codzienne przyjmowanie przez lata jest bezpieczne? Dla B12 nie ustalono g\u00f3rnego limitu spo\u017cycia, a NHS ocenia, \u017ce 2 mg dziennie lub mniej z suplement\u00f3w raczej nie zaszkodzi [6] [27]. NIH opisuje jednak badanie obserwacyjne, w kt\u00f3rym co najmniej 55 \u00b5g B12 z suplement\u00f3w dziennie przez \u015brednio 10 lat wi\u0105za\u0142o si\u0119 u m\u0119\u017cczyzn z wy\u017cszym ryzykiem raka p\u0142uca; nie dowodzi to zwi\u0105zku przyczynowego, ale bez wskazania nie ma powodu bra\u0107 latami dawek setki razy wi\u0119kszych od potrzebnych [6]. Przy niedoborze kwasu foliowego leczenie sam\u0105 B12 mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 s\u0142abiej, dlatego lekarz ocenia oba sk\u0142adniki; o formach kwasu foliowego piszemy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kwas-foliowy-vs-metylofolian-dlaczego-osoby-z-mutacja-mthfr-nie-powinny-przyjmowac-zwyklego-kwasu-foliowego\/\">metylofolian a kwas foliowy<\/a> [4]. Przed badaniami laboratoryjnymi powiedz o przyjmowanej B12, bo mo\u017ce zak\u0142\u00f3ca\u0107 niekt\u00f3re oznaczenia [4].<\/p>\n<h2 id=\"jaki-preparat\">7. B complex czy sama B12: kt\u00f3ry preparat wybra\u0107<\/h2>\n<p>Wyb\u00f3r zale\u017cy od tego, czy uzupe\u0142niasz diet\u0119, czy masz pow\u00f3d do wi\u0119kszej dawki: kompleks z 2,5 \u00b5g B12 to uzupe\u0142nienie diety z produktami zwierz\u0119cymi, weganom odpowiada preparat z co najmniej 10 \u00b5g B12 dziennie, a przy wskazaniu lekarskim preparat i dawk\u0119 uzgadnia si\u0119 z lekarzem [15] [17] [4]. Poni\u017cej najpierw marka w\u0142asna: Promaker produkuje Nauree Labs, firma prowadz\u0105ca sklep \u015awiat Supli. Produkty r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 dawk\u0105, otoczk\u0105 i zaleceniem dotycz\u0105cym posi\u0142ku na etykiecie.<\/p>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-b-complex\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26803-large_default\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie Promaker B-Complex, 90 kapsu\u0142ek z o\u015bmioma witaminami z grupy B, w tym 2,5 \u00b5g witaminy B12\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\">Promaker B-Complex, 90 kapsu\u0142ek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ego, kt\u00f3ry je mi\u0119so, ryby, nabia\u0142 lub jaja i chce w jednej kapsu\u0142ce uzupe\u0142ni\u0107 diet\u0119 o witaminy z grupy B w porcjach r\u00f3wnych referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia. Nie jest to preparat dla wegan ani na niedob\u00f3r B12 [15] [17].<\/p>\n<p>Wed\u0142ug karty produktu 1 kapsu\u0142ka zawiera 2,5 \u00b5g witaminy B12 w postaci cyjanokobalaminy (100% RWS), 200 \u00b5g kwasu foliowego, 16 mg niacyny i pozosta\u0142e witaminy z grupy B, ka\u017cd\u0105 w 100% RWS; karta zaleca 1 kapsu\u0142k\u0119 dziennie, najlepiej rano do posi\u0142ku, popit\u0105 wod\u0105 [15]. Witamina B12 pomaga w prawid\u0142owej produkcji czerwonych krwinek i pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego [26]. Opakowanie to 90 porcji; przy cenie z karty 32,99 z\u0142 porcja kosztuje oko\u0142o 0,37 z\u0142 [15].<\/p>\n<p>Je\u015bli bierzesz inne preparaty z witaminami B, zsumuj ich dawki. W ci\u0105\u017cy i podczas karmienia piersi\u0105 karta zaleca konsultacj\u0119 z lekarzem [15]. Je\u015bli przyjmujesz leki, np. metformin\u0119, leki na zgag\u0119 albo kolchicyn\u0119, poka\u017c sk\u0142ad farmaceucie lub lekarzowi i nie zmieniaj dawek lek\u00f3w na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 [4]. Nie przekraczaj zalecanej porcji i przechowuj produkt w miejscu niedost\u0119pnym dla ma\u0142ych dzieci [15].<\/p>\n<p>Alergeny: wed\u0142ug karty producent nie deklaruje alergen\u00f3w na etykiecie; kapsu\u0142ka zawiera \u017celatyn\u0119 wo\u0142ow\u0105, wi\u0119c produkt nie jest odpowiedni dla wegan ani wegetarian [15].<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Sprawd\u017a sk\u0142ad i cen\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-b12-950\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps\/p5622?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/18730-large_default\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie Aliness Witamina B12 Methylcobalamin, 100 kapsu\u0142ek po 950 \u00b5g metylokobalaminy\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps\/p5622?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\">Aliness Witamina B12 Methylcobalamin 950 \u00b5g, 100 kapsu\u0142ek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ego, kt\u00f3remu lekarz zaleci\u0142 doustn\u0105 B12 w du\u017cej dawce; konkretny preparat i dawk\u0119 uzgodnij z lekarzem [4].<\/p>\n<p>Wed\u0142ug karty produktu 1 kapsu\u0142ka zawiera 950 \u00b5g witaminy B12 w postaci metylokobalaminy, a otoczka jest z hydroksypropylometylocelulozy, nie z \u017celatyny; zalecana porcja to 1 kapsu\u0142ka dziennie w trakcie posi\u0142ku [15]. Witamina B12 pomaga w prawid\u0142owej produkcji czerwonych krwinek i pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego [26]. Opakowanie to 100 porcji; przy cenie z karty 39,90 z\u0142 porcja kosztuje oko\u0142o 0,40 z\u0142 [15].<\/p>\n<p>Przy objawach niedoboru, zw\u0142aszcza nowych lub nasilaj\u0105cych si\u0119 objawach neurologicznych, najpierw szybko skonsultuj si\u0119 z lekarzem, kt\u00f3ry ustali badania, dawk\u0119 i termin kontroli [25] [4]. Nie ma powodu, by bez wskazania bra\u0107 latami dawki setki razy wi\u0119ksze od potrzebnych [6]. Je\u015bli przyjmujesz leki, np. metformin\u0119, leki na zgag\u0119 albo kolchicyn\u0119, poka\u017c sk\u0142ad farmaceucie lub lekarzowi i nie zmieniaj dawek lek\u00f3w na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 [4]. Nie przekraczaj zalecanej porcji i przechowuj produkt w miejscu niedost\u0119pnym dla ma\u0142ych dzieci [15].<\/p>\n<p>Alergeny: producent deklaruje na etykiecie, \u017ce produkt nie zawiera substancji z wykazu alergen\u00f3w w za\u0142\u0105czniku II rozporz\u0105dzenia (UE) nr 1169\/2011 [15].<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps\/p5622?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Sprawd\u017a sk\u0142ad i cen\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-b12-100\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-b-activlab-horizon-vitamin-b12-kartonik-30tab\/p14492?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/30111-large_default\/witamina-b-activlab-horizon-vitamin-b12-kartonik-30tab.jpg\" alt=\"Kartonik Activlab HORIZON Vitamin B12, 30 tabletek po 100 \u00b5g metylokobalaminy\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-b-activlab-horizon-vitamin-b12-kartonik-30tab\/p14492?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\">Activlab HORIZON Vitamin B12, 30 tabletek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ego na diecie ro\u015blinnej albo ograniczaj\u0105cego produkty zwierz\u0119ce, kt\u00f3ry chce przyjmowa\u0107 codziennie co najmniej 10 \u00b5g B12, jak zaleca Vegan Society [17] [15].<\/p>\n<p>Wed\u0142ug karty produktu 1 tabletka zawiera 100 \u00b5g witaminy B12 w postaci metylokobalaminy (4000% RWS), a porcja to 1 tabletka dziennie; produkt jest przeznaczony dla doros\u0142ych [15]. Witamina B12 pomaga w prawid\u0142owej produkcji czerwonych krwinek i pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego [26]. Opakowanie to 30 porcji; przy cenie z karty 11,99 z\u0142 porcja kosztuje oko\u0142o 0,40 z\u0142 [15].<\/p>\n<p>Je\u015bli przyjmujesz leki, np. metformin\u0119, leki na zgag\u0119 albo kolchicyn\u0119, poka\u017c sk\u0142ad farmaceucie lub lekarzowi i nie zmieniaj dawek lek\u00f3w na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 [4]. Nie przekraczaj zalecanej porcji i przechowuj produkt w miejscu niedost\u0119pnym dla ma\u0142ych dzieci [15].<\/p>\n<p>Alergeny: wed\u0142ug karty produkt mo\u017ce zawiera\u0107 pochodne zb\u00f3\u017c zawieraj\u0105cych gluten, soi i mleka, dlatego weganin powinien sprawdzi\u0107 t\u0119 informacj\u0119 u producenta [15].<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-b-activlab-horizon-vitamin-b12-kartonik-30tab\/p14492?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Sprawd\u017a sk\u0142ad i cen\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<div class=\"produkty-kafelki\" style=\"margin:28px 0;padding:18px;border:1px solid #F4D9BC;border-radius:14px;background:#FAF9F7\">\n<p class=\"kafelki-tytul\" style=\"margin:0 0 4px;font-size:19px;font-weight:700;color:#121212\">Produkty opisane w tym artykule<\/p>\n<p style=\"margin:0 0 14px;font-size:14px;color:#55524C\">Kompleks witamin B marki w\u0142asnej i witamina B12 w dawkach 100 i 950 \u00b5g; sk\u0142ad, porcje i ostrze\u017cenia opisujemy w sekcji 7. Ceny i dost\u0119pno\u015b\u0107: odczyt ze sklepu 19.10.2026.<\/p>\n<div style=\"display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fill,minmax(max(140px,30%),1fr));gap:14px\">\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26803-large_default\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie Promaker B-Complex, 90 kapsu\u0142ek z o\u015bmioma witaminami z grupy B, w tym 2,5 \u00b5g witaminy B12\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"color:#121212\">Promaker B-Complex, 90 kapsu\u0142ek<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-b-promaker-b-complex-90kaps\/p8528?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps\/p5622?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/18730-large_default\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie Aliness Witamina B12 Methylcobalamin, 100 kapsu\u0142ek po 950 \u00b5g metylokobalaminy\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps\/p5622?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"color:#121212\">Aliness Witamina B12 Methylcobalamin 950 \u00b5g, 100 kapsu\u0142ek<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/aliness-witamina-b12-methylcobalmin-950g-100kaps\/p5622?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-b-activlab-horizon-vitamin-b12-kartonik-30tab\/p14492?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/30111-large_default\/witamina-b-activlab-horizon-vitamin-b12-kartonik-30tab.jpg\" alt=\"Kartonik Activlab HORIZON Vitamin B12, 30 tabletek po 100 \u00b5g metylokobalaminy\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-b-activlab-horizon-vitamin-b12-kartonik-30tab\/p14492?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"color:#121212\">Activlab HORIZON Vitamin B12, 30 tabletek<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-b-activlab-horizon-vitamin-b12-kartonik-30tab\/p14492?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=kiedy-brac-witamine-b12\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"faq-section\">\n<h2 id=\"faq\">8. Pytania i odpowiedzi<\/h2>\n<h3 id=\"faq-wieczorem\">8.1. Czy witamin\u0119 B12 mo\u017cna bra\u0107 wieczorem?<\/h3>\n<p>Tak. Badania nie pozwalaj\u0105 wskaza\u0107 korzystniejszej pory: w badaniu z placebo u os\u00f3b z zaburzeniem rytmu snu 3 mg metylokobalaminy przez 4 tygodnie nie da\u0142o istotnych r\u00f3\u017cnic wobec placebo w ocenianym \u015bnie nocnym i senno\u015bci dziennej, a kr\u00f3tszy sen opisano tylko w ma\u0142ym badaniu bez placebo [2] [3]. Je\u015bli sam zauwa\u017cysz, \u017ce po wieczornej porcji gorzej zasypiasz, mo\u017cesz przenie\u015b\u0107 j\u0105 na rano.<\/p>\n<h3 id=\"faq-czczo\">8.2. Czy witamin\u0119 B12 bra\u0107 na czczo?<\/h3>\n<p>Stosuj si\u0119 do instrukcji swojego preparatu: lek z 1 mg B12 producent zaleca na pusty \u017co\u0142\u0105dek, a niekt\u00f3re suplementy w trakcie posi\u0142ku [4] [15]. W wyszukiwaniu PubMed z 19.10.2026 nie znale\u017ali\u015bmy bada\u0144 rozstrzygaj\u0105cych wp\u0142yw posi\u0142ku; w jednym badaniu schemat 500 \u00b5g ze \u015bniadaniem wyr\u00f3wna\u0142 niski poziom B12 w 4 tygodnie [5] [9].<\/p>\n<h3 id=\"faq-codziennie\">8.3. Czy mo\u017cna bra\u0107 witamin\u0119 B12 codziennie?<\/h3>\n<p>Tak, w dawce z etykiety. Nie ustalono g\u00f3rnego limitu, a wed\u0142ug NHS do 2 mg dziennie z suplement\u00f3w raczej nie szkodzi [6] [27]. Dawek setki razy wi\u0119kszych od potrzeb nie bierz latami bez wskazania lekarza [6].<\/p>\n<h3 id=\"faq-witamina-c\">8.4. Czy B12 mo\u017cna bra\u0107 z witamin\u0105 C?<\/h3>\n<p>Tak, w badaniach, kt\u00f3re znale\u017ali\u015bmy, nie by\u0142o przeciwwskaza\u0144. Teza o rozk\u0142adzie B12 przez witamin\u0119 C wynika\u0142a z b\u0142\u0119du metody laboratoryjnej, a w badaniu u ludzi 1 g witaminy C nie pogorszy\u0142 wch\u0142aniania B12 [23] [10].<\/p>\n<h3 id=\"faq-kiedy-nie\">8.5. Kiedy nie bra\u0107 witaminy B12?<\/h3>\n<p>Nie bierz jej przy uczuleniu na sk\u0142adnik preparatu. Przy chorobie Lebera cyjanokobalamina mo\u017ce by\u0107 przeciwwskazana ze wzgl\u0119du na ryzyko zaniku nerwu wzrokowego; dob\u00f3r odpowiedniej postaci B12 pozostaw lekarzowi [4]. Przy objawach niedoboru, zw\u0142aszcza neurologicznych (wtedy szybko), metforminie, d\u0142ugim stosowaniu IPP, w ci\u0105\u017cy i przy chorobach nerek zacznij od rozmowy z lekarzem, a przed badaniami krwi powiedz o B12 [4] [19].<\/p>\n<h3 id=\"faq-efekt\">8.6. Po jakim czasie dzia\u0142a witamina B12?<\/h3>\n<p>W badaniu z 500 \u00b5g dziennie wi\u0119kszo\u015b\u0107 wzrostu st\u0119\u017cenia B12 nast\u0105pi\u0142a w pierwszym tygodniu, a po 4 tygodniach warto\u015bci by\u0142y w normie [9]. Termin kontroli ustala lekarz zale\u017cnie od objaw\u00f3w, przyczyny niedoboru i sposobu leczenia; charakterystyka leku Cobalaxin zaleca dla tego preparatu kontrol\u0119 po miesi\u0105cu, po 6 miesi\u0105cach i potem co rok [4].<\/p>\n<\/div>\n<h2 id=\"podsumowanie\">9. Podsumowanie<\/h2>\n<ul>\n<li>Witamin\u0119 B12 mo\u017cesz bra\u0107 rano albo wieczorem; w opisanym wyszukiwaniu PubMed nie znaleziono bada\u0144 por\u00f3wnuj\u0105cych pory przyjmowania, a dost\u0119pne badania nie pozwalaj\u0105 wskaza\u0107 korzystniejszej pory [1] [2].<\/li>\n<li>Na czczo czy z posi\u0142kiem: stosuj si\u0119 do instrukcji konkretnego preparatu; znalezione badania nie rozstrzygaj\u0105 wp\u0142ywu posi\u0142ku [4] [5].<\/li>\n<li>Omawiany Promaker B-Complex zawiera 2,5 \u00b5g B12 w kapsu\u0142ce i wed\u0142ug etykiety przyjmuje si\u0119 go rano do posi\u0142ku; inne kompleksy mog\u0105 mie\u0107 inne dawki, dlatego sprawd\u017a etykiet\u0119; weganom zaleca si\u0119 co najmniej 10 \u00b5g dziennie [15] [17].<\/li>\n<li>Przy metforminie, IPP i kolchicynie wa\u017cniejsza od odst\u0119pu jest kontrola poziomu B12; lek\u00f3w nie odstawiaj bez lekarza, a przy nowych objawach neurologicznych szybko skonsultuj si\u0119 z lekarzem [4] [19] [25].<\/li>\n<li>W znalezionych badaniach witamina C nie pogarsza\u0142a wch\u0142aniania B12; termin kontroli przy niedoborze ustala lekarz zale\u017cnie od objaw\u00f3w, przyczyny i leczenia; schemat miesi\u0105c, 6 miesi\u0119cy i rok to zalecenie charakterystyki leku Cobalaxin [10] [4].<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"article-sources\">\n<h2 id=\"zrodla\">10. \u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n<ol>\n<li id=\"zrodlo-1\">PubMed, wyszukiwania redakcji z 19.10.2026: (1) (vitamin B12[tiab] OR cobalamin[tiab] OR methylcobalamin[tiab] OR cyanocobalamin[tiab]) AND (morning[tiab] OR evening[tiab] OR bedtime[tiab] OR time of day[tiab] OR time of administration[tiab]) AND (supplement*[tiab] OR oral[tiab]); 14 wynik\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich \u017cadnego badania u ludzi por\u00f3wnuj\u0105cego efekty suplementu witaminy B12 przyjmowanego o r\u00f3\u017cnych porach dnia: <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%28vitamin%20B12%5Btiab%5D%20OR%20cobalamin%5Btiab%5D%20OR%20methylcobalamin%5Btiab%5D%20OR%20cyanocobalamin%5Btiab%5D%29%20AND%20%28morning%5Btiab%5D%20OR%20evening%5Btiab%5D%20OR%20bedtime%5Btiab%5D%20OR%20%22time%20of%20day%22%5Btiab%5D%20OR%20%22time%20of%20administration%22%5Btiab%5D%29%20AND%20%28supplement%2A%5Btiab%5D%20OR%20oral%5Btiab%5D%29\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a>; (2) (vitamin B12[tiab] OR cobalamin[tiab] OR methylcobalamin[tiab] OR cyanocobalamin[tiab]) AND (sleep[tiab] OR insomnia[tiab]) AND (supplement*[tiab] OR administration[tiab] OR oral[tiab]) AND humans[mh]; 44 wynik\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich badania podawania B12 przy zaburzeniach rytmu snu (opisy przypadk\u00f3w) i badanie u niemowl\u0105t (Hysing 2022, PMID 34999324), bez badania por\u00f3wnuj\u0105cego por\u0119 przyj\u0119cia: <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%28vitamin%20B12%5Btiab%5D%20OR%20cobalamin%5Btiab%5D%20OR%20methylcobalamin%5Btiab%5D%20OR%20cyanocobalamin%5Btiab%5D%29%20AND%20%28sleep%5Btiab%5D%20OR%20insomnia%5Btiab%5D%29%20AND%20%28supplement%2A%5Btiab%5D%20OR%20administration%5Btiab%5D%20OR%20oral%5Btiab%5D%29%20AND%20humans%5Bmh%5D\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-2\">Okawa M., Takahashi K., Egashira K. i wsp., 1997, Vitamin B12 treatment for delayed sleep phase syndrome: a multi-center double-blind study, Psychiatry and Clinical Neurosciences 51(5):275-279 (50 os\u00f3b z zespo\u0142em op\u00f3\u017anionej fazy snu w wieku 13-55 lat: 27 przyjmowa\u0142o 3 mg metylokobalaminy dziennie, 23 placebo, przez 4 tygodnie; nie wykazano istotnych r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy B12 a placebo w ocenianym \u015bnie nocnym i senno\u015bci dziennej; PMID 9413873; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1111\/j.1440-1819.1997.tb03198.x\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-3\">Mayer G., Kr\u00f6ger M., Meier-Ewert K., 1996, Effects of vitamin B12 on performance and circadian rhythm in normal subjects, Neuropsychopharmacology 15(5):456-464 (badanie wst\u0119pne: 20 zdrowych os\u00f3b, 6 kobiet i 14 m\u0119\u017cczyzn, losowo przydzielonych do 3 mg cyjanokobalaminy albo 3 mg metylokobalaminy dziennie przez 14 dni, bez grupy placebo, liczebno\u015bci grup w streszczeniu nie podano; po metylokobalaminie czas snu by\u0142 istotnie kr\u00f3tszy; PMID 8914118; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/S0893-133X(96)00055-3\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-4\">Charakterystyka Produktu Leczniczego Cobalaxin, 1 mg, tabletki (cyjanokobalamina), Rejestr Produkt\u00f3w Leczniczych (4.2: 1 tabletka na dob\u0119, najlepiej na pusty \u017co\u0142\u0105dek, popi\u0107 wod\u0105; konsultacja z lekarzem po miesi\u0105cu samodzielnego stosowania; 4.3: przeciwwskazania, m.in. ryzyko zaniku nerwu wzrokowego w chorobie Lebera; 4.4: kontrola po miesi\u0105cu, po 6 miesi\u0105cach i co rok, zak\u0142\u00f3canie niekt\u00f3rych bada\u0144 laboratoryjnych; 4.5: wch\u0142anianie B12 mog\u0105 zmniejsza\u0107 inhibitory pompy protonowej, antagoni\u015bci receptora H2, kwas aminosalicylowy, kolchicyna, aminoglikozydy i cholestyramina, st\u0119\u017cenie B12 mo\u017ce by\u0107 ni\u017csze przy metforminie i doustnej antykoncepcji; 5.2: biernie wch\u0142ania si\u0119 ok. 1-2% dawki, objawy niedoboru pojawiaj\u0105 si\u0119 zwykle po 3-5 latach niewystarczaj\u0105cej poda\u017cy; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/rejestry.ezdrowie.gov.pl\/api\/rpl\/medicinal-products\/49261\/characteristic\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">rejestry.ezdrowie.gov.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-5\">PubMed, wyszukiwanie redakcji z 19.10.2026: (vitamin B12[tiab] OR cobalamin[tiab] OR cyanocobalamin[tiab] OR methylcobalamin[tiab]) AND (fasting[tiab] OR fasted[tiab] OR meal[tiab] OR with food[tiab]) AND (absorption[tiab] OR bioavailability[tiab]) AND oral[tiab] AND humans[mh]; 6 wynik\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich \u017cadnego badania por\u00f3wnuj\u0105cego wch\u0142anianie suplementu witaminy B12 przyj\u0119tego na czczo i z posi\u0142kiem: <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%28vitamin%20B12%5Btiab%5D%20OR%20cobalamin%5Btiab%5D%20OR%20cyanocobalamin%5Btiab%5D%20OR%20methylcobalamin%5Btiab%5D%29%20AND%20%28fasting%5Btiab%5D%20OR%20fasted%5Btiab%5D%20OR%20meal%5Btiab%5D%20OR%20%22with%20food%22%5Btiab%5D%29%20AND%20%28absorption%5Btiab%5D%20OR%20bioavailability%5Btiab%5D%29%20AND%20oral%5Btiab%5D%20AND%20humans%5Bmh%5D\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-6\">National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements, Vitamin B12: Fact Sheet for Health Professionals (B12 w suplementach jest w postaci wolnej i nie wymaga uwolnienia z bia\u0142ek po\u017cywienia; wch\u0142anianie ok. 50% przy dawkach poni\u017cej 1-2 \u00b5g, ok. 2% przy 500 \u00b5g i 1,3% przy 1000 \u00b5g; brak dowod\u00f3w na r\u00f3\u017cnice we wch\u0142anianiu mi\u0119dzy formami; brak r\u00f3\u017cnicy skuteczno\u015bci postaci doustnej i podj\u0119zykowej; brak g\u00f3rnego limitu spo\u017cycia; leki hamuj\u0105ce wydzielanie kwasu i metformina mog\u0105 obni\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie B12; zanikowe zapalenie b\u0142ony \u015bluzowej \u017co\u0142\u0105dka u 8-9% os\u00f3b w wieku 65 lat i wi\u0119cej; obserwacyjne badanie VITAL: co najmniej 55 \u00b5g B12 z suplement\u00f3w dziennie przez \u015brednio 10 lat wi\u0105za\u0142o si\u0119 u m\u0119\u017cczyzn z wy\u017cszym ryzykiem raka p\u0142uca, bez takiego zwi\u0105zku u kobiet; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/ods.od.nih.gov\/factsheets\/VitaminB12-HealthProfessional\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ods.od.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-7\">Rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169\/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat \u017cywno\u015bci, za\u0142\u0105cznik XIII (referencyjna warto\u015b\u0107 spo\u017cycia witaminy B12 dla doros\u0142ych: 2,5 \u00b5g); odczyt 19.10.2026: <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/PL\/TXT\/?uri=CELEX:02011R1169-20180101\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-8\">NHS, Vitamin B12 or folate deficiency anaemia: Treatment, strona dla pacjent\u00f3w, przegl\u0105d 20.02.2023 (przy niedoborze z powodu diety tabletki B12 codziennie mi\u0119dzy posi\u0142kami; weganie mog\u0105 potrzebowa\u0107 tabletek do ko\u0144ca \u017cycia; badanie krwi ok. 7-10 dni po rozpocz\u0119ciu leczenia i ok. 8 tygodni p\u00f3\u017aniej; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/vitamin-b12-or-folate-deficiency-anaemia\/treatment\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-9\">Sharabi A., Cohen E., Sulkes J., Garty M., 2003, Replacement therapy for vitamin B12 deficiency: comparison between the sublingual and oral route, British Journal of Clinical Pharmacology 56(6):635-638 (30 os\u00f3b z niskim st\u0119\u017ceniem B12 losowo w trzech grupach: 500 \u00b5g podj\u0119zykowo, 500 \u00b5g doustnie albo 2 tabletki kompleksu B, w sumie 500 \u00b5g B12; wszystkie preparaty codziennie ze \u015bniadaniem; po 4 tygodniach st\u0119\u017cenie wr\u00f3ci\u0142o do normy we wszystkich grupach, bez r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy nimi; PMID 14616423; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1046\/j.1365-2125.2003.01907.x\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-10\">Watson W.S., Vallance B.D., Muir M.M., Hume R., 1982, The effect of megadose ascorbic acid ingestion on the absorption and retention of vitamin B12 in man, Scottish Medical Journal 27(3):240-243 (badanie u ludzi z izotopami, liczby uczestnik\u00f3w streszczenie nie podaje: 1 g witaminy C przyj\u0119ty razem z B12 nie pogorszy\u0142 wch\u0142aniania hydroksykobalaminy, a wch\u0142anianie cyjanokobalaminy nieznacznie wzros\u0142o; 2 g dziennie nie zmniejsza\u0142o zapas\u00f3w B12; PMID 7112085; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1177\/003693308202700309\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-11\">de Jager J., Kooy A., Lehert P. i wsp., 2010, Long term treatment with metformin in patients with type 2 diabetes and risk of vitamin B-12 deficiency: randomised placebo controlled trial, BMJ 340:c2181 (390 os\u00f3b z cukrzyc\u0105 typu 2 leczonych insulin\u0105: 196 metformina 850 mg 3 razy dziennie, 194 placebo, 4,3 roku; st\u0119\u017cenie B12 ni\u017csze o 19% wobec placebo, ryzyko niedoboru wy\u017csze o 7,2 punktu procentowego; badanie finansowane przez producenta leku; PMID 20488910; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1136\/bmj.c2181\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-12\">PubMed, wyszukiwanie redakcji z 19.10.2026: metformin[tiab] AND (vitamin B12[tiab] OR cobalamin[tiab]) AND (timing[tiab] OR interval[tiab] OR separat*[tiab] OR hours apart[tiab]); 30 wynik\u00f3w (badania cz\u0119sto\u015bci niedoboru, przegl\u0105dy, badania obserwacyjne), w\u015br\u00f3d nich \u017cadnego badania sprawdzaj\u0105cego, czy odst\u0119p czasowy mi\u0119dzy metformin\u0105 a suplementem B12 zmienia st\u0119\u017cenie B12: <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=metformin%5Btiab%5D%20AND%20%28vitamin%20B12%5Btiab%5D%20OR%20cobalamin%5Btiab%5D%29%20AND%20%28timing%5Btiab%5D%20OR%20interval%5Btiab%5D%20OR%20separat%2A%5Btiab%5D%20OR%20%22hours%20apart%22%5Btiab%5D%29\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-13\">Lam J.R., Schneider J.L., Zhao W., Corley D.A., 2013, Proton pump inhibitor and histamine 2 receptor antagonist use and vitamin B12 deficiency, JAMA 310(22):2435-2442 (badanie kliniczno-kontrolne: 25 956 os\u00f3b z rozpoznanym niedoborem B12 i 184 199 bez niedoboru; stosowanie IPP przez co najmniej 2 lata wi\u0105za\u0142o si\u0119 z wy\u017cszym ryzykiem niedoboru, OR 1,65, lek\u00f3w H2 OR 1,25; badanie obserwacyjne; PMID 24327038; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1001\/jama.2013.280490\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-14\">Devi S., Pasanna R.M., Shamshuddin Z. i wsp., 2020, Measuring vitamin B-12 bioavailability with [13C]-cyanocobalamin in humans, American Journal of Clinical Nutrition 112(6):1504-1515 (pomiar na czczo: przy dawce 2,3 \u00b5g wch\u0142on\u0119\u0142o si\u0119 \u015brednio 46% (11 os\u00f3b), przy 18,3 \u00b5g \u015brednio 7,6% (4 osoby); PMID 32844171; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/ajcn\/nqaa221\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-15\">Karty produkt\u00f3w w sklepie \u015awiat Supli, odczyt 19.10.2026: Promaker B-Complex, 90 kapsu\u0142ek (p8528: 1 kapsu\u0142ka: witamina B12 jako cyjanokobalamina 2,5 \u00b5g, 100% RWS, oraz B1, B2, B3, B5, B6, biotyna i kwas foliowy po 100% RWS; 1 kapsu\u0142ka dziennie, najlepiej rano do posi\u0142ku; sk\u0142adniki pomocnicze: maltodekstryna, \u017celatyna wo\u0142owa; producent nie deklaruje alergen\u00f3w; 32,99 z\u0142); Aliness Witamina B12 Methylcobalamin 950 \u00b5g, 100 kapsu\u0142ek (p5622: 1 kapsu\u0142ka: metylokobalamina 950 \u00b5g, 38000% RWS; 1 kapsu\u0142ka dziennie w trakcie posi\u0142ku; otoczka z hydroksypropylometylocelulozy; producent deklaruje, \u017ce produkt nie zawiera substancji z wykazu alergen\u00f3w w za\u0142\u0105czniku II rozporz\u0105dzenia 1169\/2011; 39,90 z\u0142); Activlab HORIZON Vitamin B12, 30 tabletek (p14492: 1 tabletka: metylokobalamina 100 \u00b5g, 4000% RWS; 1 tabletka dziennie, produkt dla doros\u0142ych; sk\u0142adniki: sorbitole, sole magnezowe kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, metylokobalamina; mo\u017ce zawiera\u0107 pochodne zb\u00f3\u017c zawieraj\u0105cych gluten, soi i mleka; 11,99 z\u0142)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-16\">EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), 2015, Scientific Opinion on Dietary Reference Values for cobalamin (vitamin B12), EFSA Journal 13(7):4150 (wystarczaj\u0105ce spo\u017cycie dla doros\u0142ych 4 \u00b5g dziennie, w ci\u0105\u017cy 4,5 \u00b5g, w okresie karmienia 5 \u00b5g; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2015.4150\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-17\">The Vegan Society, What every vegan should know about vitamin B12 (zalecenie dla wegan: produkty wzbogacane 2-3 razy dziennie, \u0142\u0105cznie co najmniej 3 \u00b5g, albo suplement codziennie co najmniej 10 \u00b5g, albo raz w tygodniu co najmniej 2000 \u00b5g; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.vegansociety.com\/resources\/nutrition-and-health\/nutrients\/vitamin-b12\/what-every-vegan-should-know-about-vitamin-b12\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">vegansociety.com<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-18\">Charakterystyka Produktu Leczniczego Vitaminum B12 WZF, 500 \u00b5g\/ml, roztw\u00f3r do wstrzykiwa\u0144, Polpharma, tekst z 28.09.2023 (4.5: zaburzenia wch\u0142aniania B12 mo\u017ce powodowa\u0107 kolchicyna, kwas paraaminosalicylowy i picie du\u017cych ilo\u015bci alkoholu przez ponad 2 tygodnie; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/farmacjapraktyczna.pl\/polpharma\/files\/products\/characteristics\/smpc-vitaminum-b12-wzf-500-2023-09pl.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">farmacjapraktyczna.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-19\">Medicines and Healthcare products Regulatory Agency (MHRA), Drug Safety Update, Metformin and reduced vitamin B12 levels: new advice for monitoring patients at risk, 20.06.2022 (metformina cz\u0119sto obni\u017ca st\u0119\u017cenie B12; ryzyko ro\u015bnie z dawk\u0105 i czasem leczenia; rozwa\u017cy\u0107 okresow\u0105 kontrol\u0119 B12 u os\u00f3b z czynnikami ryzyka; pacjent nie powinien przerywa\u0107 leczenia bez rozmowy z lekarzem; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.gov.uk\/drug-safety-update\/metformin-and-reduced-vitamin-b12-levels-new-advice-for-monitoring-patients-at-risk\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">gov.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-20\">Bauman W.A., Shaw S., Jayatilleke E. i wsp., 2000, Increased intake of calcium reverses vitamin B12 malabsorption induced by metformin, Diabetes Care 23(9):1227-1231 (21 os\u00f3b z cukrzyc\u0105 typu 2, z nich 14 przestawionych na metformin\u0119; autorzy wi\u0105\u017c\u0105 spadek B12 z zaburzeniem zale\u017cnego od wapnia wch\u0142aniania kompleksu B12 z czynnikiem wewn\u0119trznym w jelicie kr\u0119tym; PMID 10977010; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2337\/diacare.23.9.1227\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-21\">PubMed, wyszukiwanie redakcji z 19.10.2026: (vitamin B12[tiab] OR cobalamin[tiab] OR cyanocobalamin[tiab]) AND (ascorbic acid[tiab] OR vitamin C[tiab]) AND (destruction[tiab] OR stability[tiab] OR absorption[tiab] OR degradation[tiab]); 74 wynik\u00f3w; teza o rozk\u0142adzie B12 przez witamin\u0119 C pochodzi z bada\u0144 laboratoryjnych Herbert i Jacob (JAMA 1974, PMID 4479087); kolejne badania laboratoryjne (Newmark 1976 i 1979, Marcus 1980) przypisa\u0142y j\u0105 b\u0142\u0119dowi metody, a jedyne znalezione badanie u ludzi (Watson 1982) nie wykaza\u0142o pogorszenia wch\u0142aniania: <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%28vitamin%20B12%5Btiab%5D%20OR%20cobalamin%5Btiab%5D%20OR%20cyanocobalamin%5Btiab%5D%29%20AND%20%28ascorbic%20acid%5Btiab%5D%20OR%20vitamin%20C%5Btiab%5D%29%20AND%20%28destruction%5Btiab%5D%20OR%20stability%5Btiab%5D%20OR%20absorption%5Btiab%5D%20OR%20degradation%5Btiab%5D%29\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-22\">Newmark H.L., Scheiner J., Marcus M., Prabhudesai M., 1976, Stability of vitamin B12 in the presence of ascorbic acid, American Journal of Clinical Nutrition 29(6):645-649 (badanie laboratoryjne w dw\u00f3ch niezale\u017cnych laboratoriach, posi\u0142ki jak w pracy Herbert i Jacob 1974: dodatek witaminy C nie zmniejsza\u0142 zawarto\u015bci B12; PMID 1274888; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/ajcn\/29.6.645\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-23\">Marcus M., Prabhudesai M., Wassef S., 1980, Stability of vitamin B12 in the presence of ascorbic acid in food and serum: restoration by cyanide of apparent loss, American Journal of Clinical Nutrition 33(1):137-143 (pozorny ubytek B12 by\u0142 artefaktem metody ekstrakcji; rozk\u0142ad B12 pod wp\u0142ywem witaminy C w organizmie autorzy uznali za wysoce nieprawdopodobne; PMID 7355775; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/ajcn\/33.1.137\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-24\">Wang H., Li L., Qin L.L. i wsp., 2018, Oral vitamin B12 versus intramuscular vitamin B12 for vitamin B12 deficiency, Cochrane Database of Systematic Reviews 3:CD004655 (3 badania z randomizacj\u0105, 153 osoby: 74 doustnie, 79 domi\u0119\u015bniowo, 3-4 miesi\u0105ce; B12 doustnie i domi\u0119\u015bniowo podobnie normalizowa\u0142a st\u0119\u017cenie, jako\u015b\u0107 dowod\u00f3w niska; w jednym badaniu 2000 \u00b5g dziennie doustnie; \u017cadne badanie nie ocenia\u0142o objaw\u00f3w klinicznych niedoboru ani jako\u015bci \u017cycia; PMID 29543316; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1002\/14651858.CD004655.pub3\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-25\">National Institute for Health and Care Excellence (NICE), Vitamin B12 deficiency in over 16s: diagnosis and management, wytyczna NG239, 2024, Recommendations (1.3.4: krew do bada\u0144 diagnostycznych pobiera si\u0119 przed rozpocz\u0119ciem podawania B12; 1.3.6: nie nale\u017cy op\u00f3\u017ania\u0107 podawania B12 w oczekiwaniu na wyniki u os\u00f3b z podejrzeniem niedokrwisto\u015bci megaloblastycznej i objawami neurologicznymi; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nice.org.uk\/guidance\/ng239\/chapter\/Recommendations\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">nice.org.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-26\">Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) nr 432\/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiaj\u0105ce wykaz dopuszczonych o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych dotycz\u0105cych \u017cywno\u015bci, Dziennik Urz\u0119dowy UE L 136 (witamina B12 pomaga w prawid\u0142owej produkcji czerwonych krwinek, przyczynia si\u0119 do zmniejszenia uczucia zm\u0119czenia i znu\u017cenia, pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego; dla \u017cywno\u015bci co najmniej b\u0119d\u0105cej \u017ar\u00f3d\u0142em witaminy B12; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg\/2012\/432\/oj\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-27\">NHS, Vitamins and minerals: B vitamins and folic acid, strona dla pacjent\u00f3w (przyjmowanie 2 mg lub mniej B12 dziennie z suplement\u00f3w raczej nie zaszkodzi; odczyt 19.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/vitamins-and-minerals\/vitamin-b\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<p class=\"notka-ai\"><small>Grafika g\u0142\u00f3wna tego artyku\u0142u zosta\u0142a przygotowana z pomoc\u0105 sztucznej inteligencji (AI). Zdj\u0119cia produkt\u00f3w pochodz\u0105 ze sklepu \u015awiat Supli.<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy pora ma znaczenie, czy B12 bra\u0107 na czczo, kiedy bra\u0107 B complex, z czym nie \u0142\u0105czy\u0107 B12 (metformina, leki na zgag\u0119, witamina C), ile mikrogram\u00f3w potrzebuj\u0105 weganie, jak d\u0142ugo j\u0105 bra\u0107 i kiedy zrobi\u0107 badanie. Wyja\u015bniamy na podstawie bada\u0144 i charakterystyk lek\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":28677,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","inline_featured_image":false,"rop_custom_images_group":[],"rop_custom_messages_group":[],"rop_publish_now":"initial","rop_publish_now_accounts":[],"rop_publish_now_history":[],"rop_publish_now_status":"pending","footnotes":""},"categories":[1379],"tags":[],"class_list":{"0":"post-28723","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-mikro-i-makroelementy"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12? Rano czy wieczorem, na czczo?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Tabela bada\u0144: B12 a sen, posi\u0142ek, metformina, IPP i witamina C. Ile \u00b5g dla wegan, B complex czy sama B12 i kiedy zrobi\u0107 kontrolne badanie.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12? Rano czy wieczorem, na czczo?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tabela bada\u0144: B12 a sen, posi\u0142ek, metformina, IPP i witamina C. Ile \u00b5g dla wegan, B complex czy sama B12 i kiedy zrobi\u0107 kontrolne badanie.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog \u015awiat Supli\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-25T16:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kiedy-brac-witamine-b12-okladka-9e26ba70.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2752\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Pawe\u0142 Lisowski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Pawe\u0142 Lisowski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"30 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/kiedy-brac-witamine-b12\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/kiedy-brac-witamine-b12\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Pawe\u0142 Lisowski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a\"},\"headline\":\"Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12: rano czy wieczorem, na czczo czy z posi\u0142kiem?\",\"datePublished\":\"2026-10-25T16:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/kiedy-brac-witamine-b12\\\/\"},\"wordCount\":6045,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/kiedy-brac-witamine-b12\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/kiedy-brac-witamine-b12-okladka-9e26ba70.webp\",\"articleSection\":[\"Mikro i makroelementy\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/kiedy-brac-witamine-b12\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/kiedy-brac-witamine-b12\\\/\",\"name\":\"Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12? Rano czy wieczorem, na czczo?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/kiedy-brac-witamine-b12\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/kiedy-brac-witamine-b12\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/kiedy-brac-witamine-b12-okladka-9e26ba70.webp\",\"datePublished\":\"2026-10-25T16:00:00+00:00\",\"description\":\"Tabela bada\u0144: B12 a sen, posi\u0142ek, metformina, IPP i witamina C. Ile \u00b5g dla wegan, B complex czy sama B12 i kiedy zrobi\u0107 kontrolne badanie.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/kiedy-brac-witamine-b12\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/kiedy-brac-witamine-b12\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/kiedy-brac-witamine-b12\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/kiedy-brac-witamine-b12-okladka-9e26ba70.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/kiedy-brac-witamine-b12-okladka-9e26ba70.webp\",\"width\":2752,\"height\":1536,\"caption\":\"Poranny st\u00f3\u0142 przy jesiennym oknie: tabletki na spodku, szklanka wody, pomara\u0144czowy kubek herbaty, owsianka z orzechami i jajko na mi\u0119kko\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/kiedy-brac-witamine-b12\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12: rano czy wieczorem, na czczo czy z posi\u0142kiem?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Blog \u015awiat Supli\",\"description\":\"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"\u015awiat Supli\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":680,\"caption\":\"\u015awiat Supli\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Swiat.Supli\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/SwiatSupli\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/swiatsupli_pl\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a\",\"name\":\"Pawe\u0142 Lisowski\",\"description\":\"Pawe\u0142 Lisowski od ponad 20 lat \u0142\u0105czy do\u015bwiadczenie w sporcie, treningu i suplementacji z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 biznesow\u0105. Uko\u0144czy\u0142 zarz\u0105dzanie i marketing na Politechnice Bia\u0142ostockiej, a nast\u0119pnie studia MBA. Jest technologiem w dziedzinie suplementacji, a w \u015brodowisku sportowym od 25 lat nazywany jest Doktorem Liskiem. By\u0142 finalist\u0105 Mistrzostw Europy w kulturystyce, zdoby\u0142 z\u0142oty medal w zawodach federacji NPC na W\u0119grzech oraz zwyci\u0119\u017cy\u0142 w kategorii OPEN w zawodach w Sopocie. Przez lata pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako trener, wykorzystuj\u0105c wiedz\u0119 i w\u0142asne do\u015bwiadczenie startowe w pracy z podopiecznymi. Obecnie prowadzi \u015awiat Supli oraz Nauree Labs \u2014 zak\u0142ad produkcyjny suplement\u00f3w diety. W swoich publikacjach dzieli si\u0119 praktyczn\u0105 wiedz\u0105 dotycz\u0105c\u0105 suplementacji, treningu, \u017cywienia i \u015bwiadomego wyboru produkt\u00f3w. Jest zwolennikiem podej\u015bcia, w kt\u00f3rym dieta i suplementacja s\u0105 narz\u0119dziami, kt\u00f3rych dzia\u0142anie i zastosowanie warto przede wszystkim dobrze rozumie\u0107.\",\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.swiatsupli.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/author\\\/lisek\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12? Rano czy wieczorem, na czczo?","description":"Tabela bada\u0144: B12 a sen, posi\u0142ek, metformina, IPP i witamina C. Ile \u00b5g dla wegan, B complex czy sama B12 i kiedy zrobi\u0107 kontrolne badanie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12? Rano czy wieczorem, na czczo?","og_description":"Tabela bada\u0144: B12 a sen, posi\u0142ek, metformina, IPP i witamina C. Ile \u00b5g dla wegan, B complex czy sama B12 i kiedy zrobi\u0107 kontrolne badanie.","og_url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/","og_site_name":"Blog \u015awiat Supli","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","article_published_time":"2026-10-25T16:00:00+00:00","og_image":[{"width":2752,"height":1536,"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kiedy-brac-witamine-b12-okladka-9e26ba70.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Pawe\u0142 Lisowski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@SwiatSupli","twitter_site":"@SwiatSupli","twitter_misc":{"Napisane przez":"Pawe\u0142 Lisowski","Szacowany czas czytania":"30 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/"},"author":{"name":"Pawe\u0142 Lisowski","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a"},"headline":"Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12: rano czy wieczorem, na czczo czy z posi\u0142kiem?","datePublished":"2026-10-25T16:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/"},"wordCount":6045,"publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kiedy-brac-witamine-b12-okladka-9e26ba70.webp","articleSection":["Mikro i makroelementy"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/","name":"Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12? Rano czy wieczorem, na czczo?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kiedy-brac-witamine-b12-okladka-9e26ba70.webp","datePublished":"2026-10-25T16:00:00+00:00","description":"Tabela bada\u0144: B12 a sen, posi\u0142ek, metformina, IPP i witamina C. Ile \u00b5g dla wegan, B complex czy sama B12 i kiedy zrobi\u0107 kontrolne badanie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kiedy-brac-witamine-b12-okladka-9e26ba70.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kiedy-brac-witamine-b12-okladka-9e26ba70.webp","width":2752,"height":1536,"caption":"Poranny st\u00f3\u0142 przy jesiennym oknie: tabletki na spodku, szklanka wody, pomara\u0144czowy kubek herbaty, owsianka z orzechami i jajko na mi\u0119kko"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-witamine-b12\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kiedy bra\u0107 witamin\u0119 B12: rano czy wieczorem, na czczo czy z posi\u0142kiem?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","name":"Blog \u015awiat Supli","description":"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia","publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization","name":"\u015awiat Supli","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","width":2560,"height":680,"caption":"\u015awiat Supli"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","https:\/\/x.com\/SwiatSupli","https:\/\/www.instagram.com\/swiatsupli_pl\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a","name":"Pawe\u0142 Lisowski","description":"Pawe\u0142 Lisowski od ponad 20 lat \u0142\u0105czy do\u015bwiadczenie w sporcie, treningu i suplementacji z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 biznesow\u0105. Uko\u0144czy\u0142 zarz\u0105dzanie i marketing na Politechnice Bia\u0142ostockiej, a nast\u0119pnie studia MBA. Jest technologiem w dziedzinie suplementacji, a w \u015brodowisku sportowym od 25 lat nazywany jest Doktorem Liskiem. By\u0142 finalist\u0105 Mistrzostw Europy w kulturystyce, zdoby\u0142 z\u0142oty medal w zawodach federacji NPC na W\u0119grzech oraz zwyci\u0119\u017cy\u0142 w kategorii OPEN w zawodach w Sopocie. Przez lata pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako trener, wykorzystuj\u0105c wiedz\u0119 i w\u0142asne do\u015bwiadczenie startowe w pracy z podopiecznymi. Obecnie prowadzi \u015awiat Supli oraz Nauree Labs \u2014 zak\u0142ad produkcyjny suplement\u00f3w diety. W swoich publikacjach dzieli si\u0119 praktyczn\u0105 wiedz\u0105 dotycz\u0105c\u0105 suplementacji, treningu, \u017cywienia i \u015bwiadomego wyboru produkt\u00f3w. Jest zwolennikiem podej\u015bcia, w kt\u00f3rym dieta i suplementacja s\u0105 narz\u0119dziami, kt\u00f3rych dzia\u0142anie i zastosowanie warto przede wszystkim dobrze rozumie\u0107.","sameAs":["http:\/\/www.swiatsupli.pl"],"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/author\/lisek\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28723","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28723"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28723\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29484,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28723\/revisions\/29484"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}