{"id":24546,"date":"2026-05-06T10:20:23","date_gmt":"2026-05-06T08:20:23","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?p=24546"},"modified":"2026-10-19T09:25:24","modified_gmt":"2026-10-19T07:25:24","slug":"korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/","title":{"rendered":"Korze\u0144 koz\u0142ka lekarskiego (waleriana) na sen i l\u0119k: czy dzia\u0142a, czy uzale\u017cnia i co z melatonin\u0105?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Korze\u0144 koz\u0142ka lekarskiego, czyli waleriana, u cz\u0119\u015bci os\u00f3b poprawia odczuwan\u0105 jako\u015b\u0107 snu, ale metaanalizy nie wykaza\u0142y kr\u00f3tszego zasypiania ni\u017c po placebo, a przegl\u0105d przegl\u0105d\u00f3w z 2024 roku nie znalaz\u0142 dowod\u00f3w, \u017ce leczy bezsenno\u015b\u0107 [1] [2]. Europejska Agencja Lek\u00f3w (EMA) uznaje suchy wyci\u0105g z korzenia w dawce 400-600 mg za lek ro\u015blinny przy \u0142agodnym napi\u0119ciu nerwowym i zaburzeniach snu i dla optymalnego efektu zaleca przyjmowa\u0107 go regularnie przez 2-4 tygodnie, co nie gwarantuje skuteczno\u015bci [3]. Na l\u0119k dowod\u00f3w jest za ma\u0142o, a uzale\u017cnienia monografia EMA nie wymienia, cho\u0107 po nag\u0142ym odstawieniu d\u0142ugo przyjmowanej waleriany opisywano objawy odstawienia [4] [3] [5]. Je\u015bli g\u0142\u00f3wnie trudno Ci zasn\u0105\u0107, melatonina przyj\u0119ta w ilo\u015bci 1 mg kr\u00f3tko przed snem ma w UE dopuszczone o\u015bwiadczenie zdrowotne [6].<\/strong><\/p>\n<p class=\"aktualizacja\"><small>Aktualizacja 15.10.2026: Sprawd\u017a, co pokaza\u0142y metaanalizy waleriany przy k\u0142opotach ze snem i l\u0119ku, czy waleriana uzale\u017cnia, ile kropli podaje monografia EMA i kiedy lepiej sprawdzi si\u0119 melatonina.<\/small><\/p>\n<div class=\"polecamy-boks\" style=\"margin:20px 0;padding:10px;border:2px solid #F38823;border-radius:14px;background:#FDEEDD\">\n<p class=\"polecamy-tytul\" style=\"margin:0 0 2px;font-size:18px;line-height:1.3;font-weight:700;color:#121212\">Produkty omawiane w artykule<\/p>\n<div style=\"display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(min(100%,240px),1fr));gap:8px\">\n<figure class=\"polecamy-produkt\" style=\"margin:0;display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:6px 12px;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:6px 10px;min-width:0\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-swiat-supli-melatonina-90caps\/p14304?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"flex:0 0 80px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/29783-large_default\/dobry-sen-swiat-supli-melatonina-90caps.jpg\" alt=\"Opakowanie \u015awiat Supli Melatonina, kapsu\u0142ek z 1 mg melatoniny marki w\u0142asnej sklepu, przyjmowanych przed snem\" width=\"80\" height=\"80\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:80px;height:80px;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"flex:1 1 150px;min-width:0;line-height:1.25\"><span style=\"display:block;font-size:12px;font-weight:700;color:#A34F07;text-transform:uppercase;letter-spacing:.03em\">Marka w\u0142asna, 1 mg melatoniny<\/span><span style=\"display:block;font-size:14px;font-weight:700;margin-top:2px\"><span style=\"font-size:12px;font-weight:400;color:#55524C\">Na zdj\u0119ciu:<\/span> <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-swiat-supli-melatonina-90caps\/p14304?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"color:#121212\">\u015awiat Supli Melatonina, 90 kapsu\u0142ek<\/a><\/span><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#121212;margin-top:2px\">1 kapsu\u0142ka przed snem, gdy g\u0142\u00f3wnie trudno Ci zasn\u0105\u0107<\/span><a class=\"polecamy-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-swiat-supli-melatonina-90caps\/p14304?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"display:inline-block;padding:5px 14px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:4px\">Sprawd\u017a cen\u0119<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"polecamy-produkt\" style=\"margin:0;display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:6px 12px;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:6px 10px;min-width:0\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/stres-i-nerwy-medica-herbs-waleriana-kozlek-lekarski-60kaps\/p12455?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"flex:0 0 80px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/28862-large_default\/stres-i-nerwy-medica-herbs-waleriana-kozlek-lekarski-60kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie Medica Herbs Waleriana, kapsu\u0142ek z wyci\u0105giem z korzenia koz\u0142ka lekarskiego bez innych ro\u015blin\" width=\"80\" height=\"80\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:80px;height:80px;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"flex:1 1 150px;min-width:0;line-height:1.25\"><span style=\"display:block;font-size:12px;font-weight:700;color:#A34F07;text-transform:uppercase;letter-spacing:.03em\">Sam koz\u0142ek lekarski<\/span><span style=\"display:block;font-size:14px;font-weight:700;margin-top:2px\"><span style=\"font-size:12px;font-weight:400;color:#55524C\">Na zdj\u0119ciu:<\/span> <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/stres-i-nerwy-medica-herbs-waleriana-kozlek-lekarski-60kaps\/p12455?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"color:#121212\">Medica Herbs Waleriana (koz\u0142ek lekarski), 60 kapsu\u0142ek<\/a><\/span><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#121212;margin-top:2px\">300 mg wyci\u0105gu z korzenia w 1 kapsu\u0142ce dziennie, bez innych ro\u015blin<\/span><a class=\"polecamy-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/stres-i-nerwy-medica-herbs-waleriana-kozlek-lekarski-60kaps\/p12455?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"display:inline-block;padding:5px 14px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:4px\">Sprawd\u017a cen\u0119<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n<details class=\"toc\" open>\n<summary>Spis tre\u015bci<\/summary>\n<nav aria-label=\"Spis tre\u015bci\">\n<ul>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#Czym_jest_waleriana_i_jakie_zawiera_skladniki_aktywne\">1. Czym jest waleriana i jakie zawiera sk\u0142adniki aktywne?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#waleron-kwasy\">1.1. Waleron, kwas walerianowy i kwas walerenowy: czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#mechanizm\">1.2. Jak dzia\u0142a waleriana na uk\u0142ad nerwowy?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#Co_mowia_badania_kliniczne_na_sen\">2. Waleriana na sen: co m\u00f3wi\u0105 badania kliniczne?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#metaanalizy\">2.1. Metaanalizy: poprawa odczuwana, bez kr\u00f3tszego zasypiania<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#badania\">2.2. Pojedyncze badania: od 1982 do 2024 roku<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#waleriana-na-lek\">3. Waleriana na l\u0119k i stres: co wiadomo?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#Porownanie_waleriana_vs_melatonina_vs_GABA\">4. Waleriana, melatonina czy GABA: co jest lepsze na sen?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#dawkowanie\">5. Waleriana: dawkowanie, krople i jak wybra\u0107 preparat<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#krople\">5.1. Ile kropli walerianowych na sen?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#jaki-preparat\">5.2. Jak wybra\u0107 suplement z koz\u0142kiem?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#bezpieczenstwo\">6. Czy waleriana jest bezpieczna? Skutki uboczne i przeciwwskazania<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#czy-uzaleznia\">6.1. Czy waleriana uzale\u017cnia?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#z-czym-nie-laczyc\">6.2. Z czym nie \u0142\u0105czy\u0107 waleriany?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#samochod\">6.3. Waleriana a prowadzenie samochodu<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#kiedy-do-lekarza\">6.4. Kiedy do lekarza i kiedy dzwoni\u0107 na 112<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#faq\">7. Najcz\u0119stsze pytania o walerian\u0119<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#faq-po-jakim-czasie\">7.1. Po jakim czasie dzia\u0142a waleriana na sen i czy usypia od razu?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#faq-codziennie\">7.2. Czy walerian\u0119 mo\u017cna bra\u0107 codziennie i jak d\u0142ugo?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#faq-herbata\">7.3. Herbata z waleriany czy kapsu\u0142ki?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#faq-wybudzenia\">7.4. Czy waleriana pomaga przy budzeniu si\u0119 w nocy?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#faq-stres\">7.5. Czy waleriana pomaga na stres przed egzaminem albo zabiegiem?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#najwazniejsze\">8. Najwa\u017cniejsze w skr\u00f3cie<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/nav>\n<\/details>\n<h2 id=\"Czym_jest_waleriana_i_jakie_zawiera_skladniki_aktywne\">1. Czym jest waleriana i jakie zawiera sk\u0142adniki aktywne?<\/h2>\n<p>Koz\u0142ek lekarski (Valeriana officinalis) to ro\u015blina, kt\u00f3rej korze\u0144 s\u0142u\u017cy do produkcji lek\u00f3w ro\u015blinnych, herbat i suplement\u00f3w [3]. Korze\u0144 i k\u0142\u0105cze zawieraj\u0105 kilka grup zwi\u0105zk\u00f3w: walepotriaty, olejek eteryczny z seskwiterpenami, takimi jak walerenal i kwas walerenowy, kwasy walerianowy i izowalerianowy, lignany oraz niewielkie ilo\u015bci GABA, czyli kwasu gamma-aminomas\u0142owego [7]. Sk\u0142ad olejku zale\u017cy od odmiany, wieku ro\u015bliny i terminu zbioru [8].<\/p>\n<p>Preparaty z koz\u0142kiem, melatonin\u0105 i innymi sk\u0142adnikami stosowanymi wieczorem znajdziesz w kategorii <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen\/c138?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\">dobry sen w sklepie \u015awiat Supli<\/a>.<\/p>\n<h3 id=\"waleron-kwasy\">1.1. Waleron, kwas walerianowy i kwas walerenowy: czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105?<\/h3>\n<p>Nazwy brzmi\u0105 podobnie, ale to r\u00f3\u017cne zwi\u0105zki. Przy standaryzacji na kwas walerenowy producenci podaj\u0105 r\u00f3\u017cne parametry. Jeden z suplement\u00f3w opisanych w przegl\u0105dzie Shinjyo i wsp. standaryzowano na 0,8 procent kwas\u00f3w walerenowych w wyci\u0105gu [7], wyci\u0105g z badania z 2024 roku na 2 procent \u0142\u0105cznej zawarto\u015bci kwasu walerenowego (ang. total valerenic acid) [9], a karta Medica Herbs podaje 2,4 mg kwas\u00f3w walerenowych w 300 mg wyci\u0105gu [10]. \u0179r\u00f3d\u0142a nie podaj\u0105 metody oznaczenia ani przeliczenia, wi\u0119c tych liczb nie por\u00f3wnuj wprost. Kwasy walerianowy i izowalerianowy to inna grupa, kwasy karboksylowe [7]. Waleron, czyli waleranon, to sk\u0142adnik olejku: w olejku z korzeni dw\u00f3ch odmian koz\u0142ka oznaczono jego pochodn\u0105, 15-acetoksywaleranon [8], a w badaniu na jelicie \u015bwinki morskiej waleranon rozkurcza\u0142 mi\u0119\u015bnie g\u0142adkie [11]. EMA zaznacza, \u017ce dzia\u0142ania wyci\u0105gu nie da si\u0119 z pewno\u015bci\u0105 przypisa\u0107 \u017cadnemu znanemu sk\u0142adnikowi [3].<\/p>\n<h3 id=\"mechanizm\">1.2. Jak dzia\u0142a waleriana na uk\u0142ad nerwowy?<\/h3>\n<p>W badaniach laboratoryjnych kwas walerenowy i walerenol wi\u0105za\u0142y si\u0119 z receptorami GABA-A, na kt\u00f3re dzia\u0142a g\u0142\u00f3wny hamuj\u0105cy przeka\u017anik m\u00f3zgu, i wzmacnia\u0142y odpowied\u017a na GABA. U myszy kwas walerenowy dzia\u0142a\u0142 przeciwl\u0119kowo, ale nie u myszy z mutacj\u0105 jednej podjednostki receptora [12]. Wyci\u0105g i kwas walerenowy by\u0142y te\u017c cz\u0119\u015bciowymi agonistami receptora serotoninowego 5-HT5A w badaniach in vitro, a sam GABA z korzenia po po\u0142kni\u0119ciu raczej nie dzia\u0142a bezpo\u015brednio [7].<\/p>\n<p>Teza o lignanie z korzenia, kt\u00f3ry pobudza sprzyjaj\u0105ce senno\u015bci receptory adenozynowe A1, opiera si\u0119 na jednym doniesieniu z 2002 roku [13], a w 2020 roku badacze nie znale\u017ali go w 6 partiach korzenia [14]. Badania mechanizm\u00f3w nie m\u00f3wi\u0105 wi\u0119c, jak silny jest efekt kapsu\u0142ki u cz\u0142owieka.<\/p>\n<h2 id=\"Co_mowia_badania_kliniczne_na_sen\">2. Waleriana na sen: co m\u00f3wi\u0105 badania kliniczne?<\/h2>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/waleriana-na-sen-i-lek-ilustracja-bdb585e7.webp\" alt=\"\u015awie\u017ce k\u0142\u0105cze koz\u0142ka lekarskiego, miseczka suszonego korzenia, buteleczka z zakraplaczem i kapsu\u0142ki na stole\" width=\"2752\" height=\"1536\" class=\"wp-image-28027\" loading=\"lazy\" style=\"max-width:100%;height:auto\"><\/figure>\n<p>EMA zaliczy\u0142a suchy wyci\u0105g z korzenia w etanolu 40-70 procent, o stopniu koncentracji 3-7,4:1, do lek\u00f3w ro\u015blinnych o ugruntowanym zastosowaniu, czyli takich, kt\u00f3rych skuteczno\u015b\u0107 opisano w badaniach klinicznych. Wskazanie to \u0142agodne napi\u0119cie nerwowe i zaburzenia snu [3]. Wed\u0142ug EMA w tych badaniach wyci\u0105g poprawia\u0142 czas zasypiania i jako\u015b\u0107 snu, wyra\u017aniej po 2 tygodniach, ale por\u00f3wnawczych bada\u0144 d\u0142ugoterminowych brakuje [15]. Herbat\u0119, nalewki i inne przetwory EMA ocenia jako tradycyjne, czyli na podstawie d\u0142ugiego stosowania, a nie wynik\u00f3w bada\u0144 [3].<\/p>\n<h3 id=\"metaanalizy\">2.1. Metaanalizy: poprawa odczuwana, bez kr\u00f3tszego zasypiania<\/h3>\n<p>W metaanalizie Benta i wsp. z 2006 roku (16 bada\u0144 z placebo, 1093 osoby) wi\u0119kszo\u015b\u0107 bada\u0144 mia\u0142a istotne b\u0142\u0119dy metodologiczne, a dawki i preparaty bardzo si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142y. W 6 badaniach, w kt\u00f3rych pytano, czy sen si\u0119 poprawi\u0142, odpowied\u017a twierdz\u0105ca by\u0142a cz\u0119stsza po walerianie ni\u017c po placebo: ryzyko wzgl\u0119dne (RR) 1,8, 95-procentowy przedzia\u0142 ufno\u015bci (CI) 1,2-2,9. Autorzy znale\u017ali jednak oznaki stronniczo\u015bci publikacji, czyli cz\u0119stszego og\u0142aszania wynik\u00f3w korzystnych [16].<\/p>\n<p>Metaanaliza 18 bada\u0144 z 2010 roku nie wykaza\u0142a r\u00f3\u017cnicy w czasie zasypiania (0,70 minuty; CI od -3,44 do 4,83) ani w punktowej ocenie jako\u015bci snu. Cz\u0119\u015bciej natomiast uczestnicy oceniali sen jako lepszy (RR 1,37; CI 1,05-1,78), co autorzy uznali za popraw\u0119 subiektywn\u0105, niepotwierdzon\u0105 pomiarami [1]. W przegl\u0105dzie 14 bada\u0144 u 1602 os\u00f3b z bezsenno\u015bci\u0105 \u017caden preparat ro\u015blinny, w tym waleriana i rumianek, nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od placebo w 13 miarach skuteczno\u015bci, a po walerianie zg\u0142aszano wi\u0119cej zdarze\u0144 niepo\u017c\u0105danych na osob\u0119 [17]. Badania rumianku i jego sk\u0142adnika, apigeniny, opisujemy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/apigenina-skladnik-rumianku-ktory-naukowcy-testuja-jako-najsilniejszy-naturalny-srodek-nasenny\/\">rumianek na sen: czy apigenina pomaga zasn\u0105\u0107<\/a>.<\/p>\n<p>Przegl\u0105d Shinjyo i wsp. z 2020 roku obj\u0105\u0142 60 bada\u0144 i 6894 osoby. W metaanalizie 10 bada\u0144 z placebo (1065 os\u00f3b) \u0142\u0105czny efekt dla odczuwanej jako\u015bci snu wyni\u00f3s\u0142 0,36, ale przedzia\u0142 ufno\u015bci od -0,08 do 0,81 obejmowa\u0142 zero, a wyniki bardzo si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142y (niejednorodno\u015b\u0107 I2 85 procent). W podgrupie bada\u0144 z ca\u0142ym korzeniem efekt by\u0142 wi\u0119kszy ni\u017c w badaniach wyci\u0105g\u00f3w (0,83 wobec 0,10), co autorzy wi\u0105\u017c\u0105 z jako\u015bci\u0105 preparat\u00f3w, ale to tylko hipoteza z analizy podgrup [7].<\/p>\n<p>Nowsze zestawienia s\u0105 ostro\u017cniejsze. Przegl\u0105d 8 przegl\u0105d\u00f3w systematycznych Valente i wsp. z 2024 roku nie znalaz\u0142 dowod\u00f3w skuteczno\u015bci waleriany w leczeniu bezsenno\u015bci; mo\u017cliwa jest poprawa odczuwanej jako\u015bci snu, niepotwierdzona pomiarami obiektywnymi [2]. W przegl\u0105dzie 15 przegl\u0105d\u00f3w metod uzupe\u0142niaj\u0105cych z 2023 roku waleriana nie poprawi\u0142a istotnie wynik\u00f3w snu [18].<\/p>\n<h3 id=\"badania\">2.2. Pojedyncze badania: od 1982 do 2024 roku<\/h3>\n<p>W badaniu Leathwooda i wsp. z 1982 roku 128 os\u00f3b w nienast\u0119puj\u0105cych po sobie nocach przyjmowa\u0142o w losowej kolejno\u015bci placebo, 400 mg wodnego wyci\u0105gu z korzenia albo preparat handlowy z walerian\u0105. Wyci\u0105g skraca\u0142 subiektywnie oceniany czas zasypiania i poprawia\u0142 jako\u015b\u0107 snu, najwyra\u017aniej u os\u00f3b, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142y sw\u00f3j sen za s\u0142aby. Po preparacie handlowym cz\u0119\u015bciej zg\u0142aszano senno\u015b\u0107 rano [19].<\/p>\n<p>U 16 pacjent\u00f3w w wieku 22-55 lat z bezsenno\u015bci\u0105 jedna dawka wyci\u0105gu nie zmieni\u0142a snu badanego w laboratorium. Po 14 dniach czas do snu wolnofalowego, czyli g\u0142\u0119bokiego, by\u0142 kr\u00f3tszy ni\u017c przy placebo (13,5 wobec 21,3 minuty), ale wydajno\u015b\u0107 snu wzros\u0142a tak samo w obu okresach; streszczenie nie podaje dawki [20]. W badaniu Taibi i wsp. 16 kobiet w \u015brednim wieku 69 lat z bezsenno\u015bci\u0105 przyjmowa\u0142o 300 mg wyci\u0105gu albo placebo przez 2 tygodnie i \u017caden pomiar snu nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 istotnie mi\u0119dzy okresami [21].<\/p>\n<p>Badanie z Indii z 2024 roku obj\u0119\u0142o 80 doros\u0142ych w wieku 18-50 lat z \u0142agodnymi k\u0142opotami ze snem; 72 osoby je uko\u0144czy\u0142y. Przez 56 dni przyjmowa\u0142y godzin\u0119 przed snem kapsu\u0142k\u0119 z 200 mg wyci\u0105gu standaryzowanego na 2 procent \u0142\u0105cznej zawarto\u015bci kwasu walerenowego albo placebo. Wynik kwestionariusza jako\u015bci snu PSQI zmniejszy\u0142 si\u0119 o 2,05 punktu, a przy placebo o 0,09 punktu; pomiary aktygrafem i polisomnografi\u0105 tak\u017ce wypad\u0142y korzystniej. Badanie sfinansowa\u0142 dostawca wyci\u0105gu, a jego wyniki nie dotycz\u0105 innych preparat\u00f3w [9].<\/p>\n<p>Wytyczne nie zalecaj\u0105 waleriany przy przewlek\u0142ej bezsenno\u015bci. Europejskie Towarzystwo Bada\u0144 nad Snem w 2023 roku nie zaleci\u0142o preparat\u00f3w ro\u015blinnych, a jako leczenie pierwszego wyboru wskaza\u0142o terapi\u0119 poznawczo-behawioraln\u0105 bezsenno\u015bci [22]. Ameryka\u0144ska Akademia Medycyny Snu w 2017 roku sformu\u0142owa\u0142a s\u0142abe zalecenie przeciw walerianie [23].<\/p>\n<h2 id=\"waleriana-na-lek\">3. Waleriana na l\u0119k i stres: co wiadomo?<\/h2>\n<p>Przegl\u0105d Cochrane z 2006 roku znalaz\u0142 tylko jedno badanie: 36 pacjent\u00f3w z uog\u00f3lnionym zaburzeniem l\u0119kowym przez 4 tygodnie przyjmowa\u0142o walerian\u0119, diazepam albo placebo, a waleriana nie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od placebo w skali l\u0119ku Hamiltona. Danych by\u0142o za ma\u0142o do wniosk\u00f3w o skuteczno\u015bci i bezpiecze\u0144stwie [4]. W metaanalizie sieciowej 29 bada\u0144 ro\u015blin stosowanych przy l\u0119ku dla waleriany tak\u017ce zabrak\u0142o dowod\u00f3w skuteczno\u015bci [24]. Przegl\u0105d Shinjyo i wsp. po\u0142\u0105czy\u0142 8 bada\u0144 z 535 osobami, ale ich wyniki bardzo si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142y, a analiza wskaza\u0142a na brak cz\u0119\u015bci bada\u0144 z wynikiem niekorzystnym [7].<\/p>\n<p>EMA opisuje walerian\u0119 przy \u0142agodnym napi\u0119ciu nerwowym, a nie przy zaburzeniach l\u0119kowych [3]. Uog\u00f3lnione zaburzenie l\u0119kowe leczy si\u0119 terapi\u0105 psychologiczn\u0105 i lekami; je\u015bli niepok\u00f3j trudno opanowa\u0107 i wp\u0142ywa na codzienne \u017cycie, id\u017a do lekarza [25]. Sk\u0142adniki badane przy l\u0119ku por\u00f3wnujemy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/suplementy-na-lek-7-skladnikow-o-udowodnionym-dzialaniu\/\">suplementy na l\u0119k: co ma poparcie w badaniach<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"Porownanie_waleriana_vs_melatonina_vs_GABA\">4. Waleriana, melatonina czy GABA: co jest lepsze na sen?<\/h2>\n<p>Te trzy substancje maj\u0105 inny status prawny i inne wyniki bada\u0144.<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;max-width:100%;-webkit-overflow-scrolling:touch\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:560px;width:auto\">\n<thead>\n<tr>\n<th style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Cecha<\/th>\n<th style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Waleriana<\/th>\n<th style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Melatonina<\/th>\n<th style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">GABA w suplemencie<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">O\u015bwiadczenie zdrowotne w UE<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">brak; wyci\u0105g z monografii EMA jest lekiem ro\u015blinnym [3] [6]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">skraca czas potrzebny do za\u015bni\u0119cia przy 1 mg kr\u00f3tko przed snem [6]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">brak [6]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Czas zasypiania w metaanalizach<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">bez r\u00f3\u017cnicy z placebo [1]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">kr\u00f3tszy \u015brednio o oko\u0142o 7 minut [26]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">ma\u0142e badania, dowody niskiej jako\u015bci [27]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Jak stosowa\u0107<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">EMA zaleca lek z wyci\u0105giem regularnie przez 2-4 tygodnie dla optymalnego efektu, bez gwarancji skuteczno\u015bci [3]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">porcja kr\u00f3tko przed snem [6]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">skutecznej dawki nie ustalono [27]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Zmiana strefy czasowej<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">brak o\u015bwiadczenia<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">o\u015bwiadczenie przy co najmniej 0,5 mg [6]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">brak o\u015bwiadczenia<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Co jest lepsze, waleriana czy melatonina, zale\u017cy od k\u0142opotu. Przy d\u0142ugim zasypianiu i przesuni\u0119tym rytmie, np. po podr\u00f3\u017cy przez strefy czasowe, lepiej udokumentowana jest melatonina: w metaanalizie 19 bada\u0144 skraca\u0142a zasypianie \u015brednio o 7 minut wzgl\u0119dem placebo [26], a w przegl\u0105dzie z 2023 roku skraca\u0142a je w pomiarach subiektywnych i obiektywnych, czego nie pokazano dla waleriany [18]. To niewielki efekt, a ani preparaty ro\u015blinne, ani melatonina o szybkim uwalnianiu nie s\u0105 zalecane w leczeniu przewlek\u0142ej bezsenno\u015bci [22]. Ile melatoniny przyjmowa\u0107, wyja\u015bniamy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/melatonina-ile-naprawde-brac-wieksza-dawka-%e2%89%a0-lepszy-sen\/\">ile melatoniny na sen: 1 mg, 3 mg czy 5 mg<\/a>.<\/p>\n<p>GABA w kapsu\u0142kach badano w ma\u0142ych grupach, a autorzy przegl\u0105du 14 bada\u0144 ocenili dowody dotycz\u0105ce snu jako niskiej jako\u015bci [27]; nie wiadomo te\u017c, ile GABA z przewodu pokarmowego dociera do m\u00f3zgu [28]. Szczeg\u00f3\u0142y opisujemy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/gaba-naturalny-hamulec-nerwowy-ktorego-brakuje-w-twoim-mozgu-dlaczego-jestes-ciagle-spiety\/\">GABA: czy suplement pomaga na sen i stres<\/a>.<\/p>\n<p>Je\u015bli po poznaniu tych danych Twoj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 trudno\u015bci\u0105 jest zasypianie, wybierz \u015awiat Supli Melatonina z 1 mg w kapsu\u0142ce przyjmowanej przed snem; walerian\u0119 rozwa\u017c wtedy, gdy wolisz preparat ro\u015blinny i akceptujesz niepewne wyniki bada\u0144. Produkty stosowane przy k\u0142opotach ze snem por\u00f3wnujemy te\u017c w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/najskuteczniejsze-tabletki-na-sen-bez-efektu-sennosci-ranking-oparty-na-badaniach-eeg\/\">tabletki na sen bez recepty: ranking suplement\u00f3w<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"dawkowanie\">5. Waleriana: dawkowanie, krople i jak wybra\u0107 preparat<\/h2>\n<p>Dawkowanie z monografii EMA dotyczy lek\u00f3w ro\u015blinnych. Suchy wyci\u0105g etanolowy przyjmuje si\u0119 w pojedynczej dawce 400-600 mg p\u00f3\u0142 godziny do godziny przed snem, w razie potrzeby z wcze\u015bniejsz\u0105 dawk\u0105 wieczorem; przy napi\u0119ciu nerwowym do 3 razy dziennie, najwy\u017cej 4 dawki na dob\u0119. Dotyczy to m\u0142odzie\u017cy, doros\u0142ych i os\u00f3b starszych [3]. Herbat\u0119 przygotowuje si\u0119 z 0,3-3 g rozdrobnionego korzenia zalanego 150 ml wrz\u0105cej wody [3].<\/p>\n<h3 id=\"krople\">5.1. Ile kropli walerianowych na sen?<\/h3>\n<p>Krople walerianowe to nalewki o r\u00f3\u017cnym stosunku surowca do alkoholu, a monografia EMA przypisuje dawk\u0119 ka\u017cdemu przetworowi osobno, zamiast poda\u0107 jedn\u0105 liczb\u0119 kropli [3]. Dawkuj wi\u0119c wed\u0142ug ulotki swojej nalewki. Nalewki zawieraj\u0105 etanol [3], co ma znaczenie przed jazd\u0105 samochodem i przy przeciwwskazaniach do alkoholu.<\/p>\n<h3 id=\"jaki-preparat\">5.2. Jak wybra\u0107 suplement z koz\u0142kiem?<\/h3>\n<p>Suplement nie musi zawiera\u0107 wyci\u0105gu opisanego w monografii, wi\u0119c por\u00f3wnuj na etykiecie rodzaj i ilo\u015b\u0107 wyci\u0105gu w porcji, zawarto\u015b\u0107 kwas\u00f3w walerenowych i obecno\u015b\u0107 innych ro\u015blin. Koz\u0142ek lekarski nie ma w UE dopuszczonego o\u015bwiadczenia zdrowotnego, a o\u015bwiadczenia dla ro\u015blin wci\u0105\u017c czekaj\u0105 na ocen\u0119 [6] [29]. Je\u015bli chcesz samego koz\u0142ka, wybierz Medica Herbs Waleriana; je\u015bli wolisz mieszank\u0119 z melis\u0105, chmielem i magnezem, BioTechUSA Valeriana Forte [10] [30]. Przywo\u0142ane badania nie potwierdzaj\u0105 skuteczno\u015bci tych konkretnych produkt\u00f3w.<\/p>\n<p>\u017badnego z produkt\u00f3w opisanych ni\u017cej nie stosuj w ci\u0105\u017cy [31] [10] [30]. Waleriany nie stosuj podczas karmienia piersi\u0105 [3], a o melatoninie w tym okresie decyduje lekarz [32]. Osobom poni\u017cej 18 lat podawaj je tylko po rozmowie z lekarzem.<\/p>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-swiat-supli-melatonina\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-swiat-supli-melatonina-90caps\/p14304?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/29783-large_default\/dobry-sen-swiat-supli-melatonina-90caps.jpg\" alt=\"Opakowanie \u015awiat Supli Melatonina, kapsu\u0142ek z 1 mg melatoniny marki w\u0142asnej sklepu, przyjmowanych przed snem\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-swiat-supli-melatonina-90caps\/p14304?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\">\u015awiat Supli Melatonina, 90 kapsu\u0142ek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ych, kt\u00f3rym g\u0142\u00f3wnie trudno zasn\u0105\u0107 i kt\u00f3rzy wol\u0105 sk\u0142adnik z dopuszczonym o\u015bwiadczeniem zdrowotnym zamiast preparatu zio\u0142owego. To marka w\u0142asna sklepu \u015awiat Supli.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug karty 1 kapsu\u0142ka zawiera 1 mg melatoniny i przyjmuje si\u0119 j\u0105 przed snem [31]. Melatonina pomaga w skr\u00f3ceniu czasu potrzebnego na za\u015bni\u0119cie, a korzystny efekt uzyskuje si\u0119 po spo\u017cyciu 1 mg melatoniny kr\u00f3tko przed snem [6]. Metaanaliza opisana w sekcji 4 dotyczy\u0142a r\u00f3\u017cnych preparat\u00f3w i dawek, wi\u0119c nie potwierdza skuteczno\u015bci tego konkretnego produktu.<\/p>\n<p>W sk\u0142adzie s\u0105 melatonina, celuloza mikrokrystaliczna, kapsu\u0142ka z \u017celatyny wo\u0142owej i woda, wi\u0119c produkt nie jest wega\u0144ski. Producent nie deklaruje alergen\u00f3w w sk\u0142adzie; wed\u0142ug producenta mo\u017ce zawiera\u0107 mleko (w tym laktoz\u0119), soj\u0119, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, p\u0142atki owsiane, jaja i skorupiaki [31].<\/p>\n<p>Nie \u0142\u0105cz melatoniny z walerian\u0105 ani innymi zio\u0142ami wywo\u0142uj\u0105cymi senno\u015b\u0107 i nie pij alkoholu w czasie jej stosowania [33] [34]. Przy chorobach w\u0105troby lub nerek, chorobach autoimmunologicznych oraz przy lekach przeciwdepresyjnych, nasennych, przeciwzakrzepowych i obni\u017caj\u0105cych ci\u015bnienie zapytaj lekarza przed rozpocz\u0119ciem [35] [33].<\/p>\n<p>Ostrze\u017cenie z karty produktu: nie stosuj go w ci\u0105\u017cy i nie przekraczaj 1 kapsu\u0142ki dziennie. Opakowanie przechowuj tam, gdzie nie si\u0119gn\u0105 ma\u0142e dzieci [31].<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-swiat-supli-melatonina-90caps\/p14304?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Sprawd\u017a sk\u0142ad i cen\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-medica-herbs-waleriana\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/stres-i-nerwy-medica-herbs-waleriana-kozlek-lekarski-60kaps\/p12455?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/28862-large_default\/stres-i-nerwy-medica-herbs-waleriana-kozlek-lekarski-60kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie Medica Herbs Waleriana, kapsu\u0142ek z wyci\u0105giem z korzenia koz\u0142ka lekarskiego bez innych ro\u015blin\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/stres-i-nerwy-medica-herbs-waleriana-kozlek-lekarski-60kaps\/p12455?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\">Medica Herbs Waleriana (koz\u0142ek lekarski), 60 kapsu\u0142ek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ych, kt\u00f3rzy po poznaniu ogranicze\u0144 bada\u0144 chc\u0105 spr\u00f3bowa\u0107 samego koz\u0142ka w kapsu\u0142ce, bez innych ro\u015blin, <\/p>\n<p>Wed\u0142ug karty 1 kapsu\u0142ka raz dziennie zawiera 300 mg wyci\u0105gu z korzenia koz\u0142ka lekarskiego, w tym 2,4 mg kwas\u00f3w walerenowych [10]. Karta nie podaje rozpuszczalnika ani stopnia koncentracji wyci\u0105gu, a porcja jest mniejsza ni\u017c 400-600 mg wyci\u0105gu w lekach ro\u015blinnych z monografii EMA, wi\u0119c produktu nie traktuj jak zamiennika takiego leku [3]. Skuteczno\u015bci tego preparatu nie sprawdzano w badaniach klinicznych, a koz\u0142ek nie ma dopuszczonych o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych [29].<\/p>\n<p>Karta wymienia wyci\u0105g i kapsu\u0142k\u0119 z \u017celatyny, wi\u0119c produkt nie jest wegetaria\u0144ski. Producent nie deklaruje alergen\u00f3w; przy alergii przeczytaj etykiet\u0119 opakowania [10].<\/p>\n<p>Nie \u0142\u0105cz go z alkoholem, lekami uspokajaj\u0105cymi ani nasennymi [5], a je\u015bli czujesz po nim senno\u015b\u0107, nie prowad\u017a samochodu [3]. Podczas karmienia piersi\u0105 go nie stosuj [3].<\/p>\n<p>Ostrze\u017cenie z karty produktu: nie stosuj go w ci\u0105\u017cy, nie przekraczaj 1 kapsu\u0142ki dziennie i trzymaj opakowanie poza zasi\u0119giem ma\u0142ych dzieci [10].<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/stres-i-nerwy-medica-herbs-waleriana-kozlek-lekarski-60kaps\/p12455?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Sprawd\u017a sk\u0142ad i cen\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-biotechusa-valeriana-forte\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-kozlek-lekarski-biotechusa-valeriana-forte-60tabs\/p10630?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/21779-large_default\/dobry-sen-kozlek-lekarski-biotechusa-valeriana-forte-60tabs.jpg\" alt=\"Opakowanie BioTechUSA Valeriana Forte, tabletek z wyci\u0105giem z koz\u0142ka lekarskiego, melisy i chmielu\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-kozlek-lekarski-biotechusa-valeriana-forte-60tabs\/p10630?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\">BioTechUSA Valeriana Forte, 60 tabletek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ych, kt\u00f3rzy wol\u0105 mieszank\u0119 koz\u0142ka z melis\u0105 i chmielem ni\u017c sam koz\u0142ek i przyjmuj\u0105 do wiadomo\u015bci, \u017ce dzia\u0142ania mieszanki nie da si\u0119 przypisa\u0107 jednemu sk\u0142adnikowi.<\/p>\n<p>Karta podaje w 2 tabletkach dziennie, popijanych szklank\u0105 wody, 119 mg wyci\u0105gu z korzenia koz\u0142ka, 67 mg wyci\u0105gu z melisy, 67 mg wyci\u0105gu z chmielu, 33 mg wyci\u0105gu z r\u00f3\u017ce\u0144ca g\u00f3rskiego, 113 mg magnezu i 0,9 mg witaminy B6 [30]. Magnez i witamina B6 pomagaj\u0105 w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego [6]; to o\u015bwiadczenie dotyczy pracy uk\u0142adu nerwowego, a nie snu. Koz\u0142ka jest tu mniej ni\u017c w jednej dawce leku ro\u015blinnego z monografii EMA [3], a skuteczno\u015bci tej mieszanki nie sprawdzano w badaniach klinicznych.<\/p>\n<p>Producent nie deklaruje alergen\u00f3w. \u0179r\u00f3d\u0142em magnezu jest diglicynian magnezu, a w sk\u0142adzie s\u0105 m.in. \u017cel celulozowy, alkohol poliwinylowy i talk. Przy alergii przeczytaj etykiet\u0119 opakowania [30].<\/p>\n<p>R\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski mo\u017ce u cz\u0119\u015bci os\u00f3b utrudnia\u0107 zasypianie [36], wi\u0119c je\u015bli po tabletkach \u015bpisz gorzej, przerwij ich przyjmowanie. G\u00f3rny poziom spo\u017cycia magnezu z suplement\u00f3w i \u017cywno\u015bci wzbogacanej dla doros\u0142ych to 250 mg dziennie, dlatego dolicz magnez z innych preparat\u00f3w [37]. Nie \u0142\u0105cz tabletek z melatonin\u0105, alkoholem ani lekami nasennymi [33] [5].<\/p>\n<p>Ostrze\u017cenie z karty produktu: nie stosuj go w ci\u0105\u017cy, nie przekraczaj 2 tabletek dziennie i przechowuj je poza zasi\u0119giem ma\u0142ych dzieci [30].<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-kozlek-lekarski-biotechusa-valeriana-forte-60tabs\/p10630?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Sprawd\u017a sk\u0142ad i cen\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<div class=\"produkty-kafelki\" style=\"margin:28px 0;padding:18px;border:1px solid #F4D9BC;border-radius:14px;background:#FAF9F7\">\n<p class=\"kafelki-tytul\" style=\"margin:0 0 4px;font-size:19px;font-weight:700;color:#121212\">Produkty z tego tekstu w sklepie \u015awiat Supli<\/p>\n<p style=\"margin:0 0 14px;font-size:14px;color:#55524C\">Melatonina marki w\u0142asnej, kapsu\u0142ki z samym koz\u0142kiem lekarskim i tabletki z mieszank\u0105 koz\u0142ka, melisy i chmielu.<\/p>\n<div style=\"display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fill,minmax(max(140px,30%),1fr));gap:14px\">\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-swiat-supli-melatonina-90caps\/p14304?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/29783-large_default\/dobry-sen-swiat-supli-melatonina-90caps.jpg\" alt=\"Opakowanie \u015awiat Supli Melatonina, kapsu\u0142ek z 1 mg melatoniny marki w\u0142asnej sklepu, przyjmowanych przed snem\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-swiat-supli-melatonina-90caps\/p14304?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"color:#121212\">\u015awiat Supli Melatonina, 90 kapsu\u0142ek<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-swiat-supli-melatonina-90caps\/p14304?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/stres-i-nerwy-medica-herbs-waleriana-kozlek-lekarski-60kaps\/p12455?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/28862-large_default\/stres-i-nerwy-medica-herbs-waleriana-kozlek-lekarski-60kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie Medica Herbs Waleriana, kapsu\u0142ek z wyci\u0105giem z korzenia koz\u0142ka lekarskiego bez innych ro\u015blin\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/stres-i-nerwy-medica-herbs-waleriana-kozlek-lekarski-60kaps\/p12455?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"color:#121212\">Medica Herbs Waleriana (koz\u0142ek lekarski), 60 kapsu\u0142ek<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/stres-i-nerwy-medica-herbs-waleriana-kozlek-lekarski-60kaps\/p12455?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-kozlek-lekarski-biotechusa-valeriana-forte-60tabs\/p10630?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/21779-large_default\/dobry-sen-kozlek-lekarski-biotechusa-valeriana-forte-60tabs.jpg\" alt=\"Opakowanie BioTechUSA Valeriana Forte, tabletek z wyci\u0105giem z koz\u0142ka lekarskiego, melisy i chmielu\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-kozlek-lekarski-biotechusa-valeriana-forte-60tabs\/p10630?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"color:#121212\">BioTechUSA Valeriana Forte, 60 tabletek<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/dobry-sen-kozlek-lekarski-biotechusa-valeriana-forte-60tabs\/p10630?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2 id=\"bezpieczenstwo\">6. Czy waleriana jest bezpieczna? Skutki uboczne i przeciwwskazania<\/h2>\n<p><strong>Skutki uboczne.<\/strong> EMA wymienia objawy \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe, takie jak nudno\u015bci i skurcze brzucha, z nieznan\u0105 cz\u0119sto\u015bci\u0105 [3]. NCCIH, ameryka\u0144ski instytut medycyny komplementarnej, dodaje b\u00f3l g\u0142owy, ot\u0119pienie, pobudzenie, niepok\u00f3j i \u017cywe sny oraz bardzo rzadkie przypadki uszkodzenia w\u0105troby, zwykle przy \u0142\u0105czeniu z innymi zio\u0142ami [5]. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b waleriana pobudza zamiast uspokaja\u0107 [7]. Przyj\u0119cie oko\u0142o 20 g korzenia, czyli wielokrotno\u015bci dawek, wywo\u0142a\u0142o przemijaj\u0105ce objawy, m.in. zm\u0119czenie, skurcze brzucha i dr\u017cenie r\u0105k [3].<\/p>\n<p><strong>Kto nie powinien jej stosowa\u0107.<\/strong> Nie stosuj waleriany przy uczuleniu na ni\u0105, w ci\u0105\u017cy ani podczas karmienia piersi\u0105, bo nie ustalono bezpiecze\u0144stwa w tym okresie; EMA nie zaleca jej te\u017c dzieciom poni\u017cej 12 lat [3]. Przy innych niepokoj\u0105cych objawach po walerianie przerwij przyjmowanie i skontaktuj si\u0119 z lekarzem lub farmaceut\u0105 [3].<\/p>\n<h3 id=\"czy-uzaleznia\">6.1. Czy waleriana uzale\u017cnia?<\/h3>\n<p>Monografia EMA nie wymienia uzale\u017cnienia w\u015br\u00f3d dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych [3], a w przegl\u0105dzie 60 bada\u0144 nie opisano powa\u017cnych zdarze\u0144 niepo\u017c\u0105danych [7]. NCCIH ostrzega jednak, \u017ce po nag\u0142ym odstawieniu d\u0142ugo przyjmowanej waleriany mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 objawy odstawienia: l\u0119k, dra\u017cliwo\u015b\u0107, zaburzenia pracy serca, bezsenno\u015b\u0107, a rzadko omamy [5]. Opisano te\u017c przypadek majaczenia i powik\u0142a\u0144 sercowych wi\u0105zanych z odstawieniem korzenia waleriany [38]. Bezpiecze\u0144stwo d\u0142ugiego stosowania nie jest znane [5], wi\u0119c o przyjmowaniu d\u0142u\u017cszym ni\u017c kilka tygodni i o sposobie zako\u0144czenia decyduj z lekarzem lub farmaceut\u0105.<\/p>\n<h3 id=\"z-czym-nie-laczyc\">6.2. Z czym nie \u0142\u0105czy\u0107 waleriany?<\/h3>\n<ul>\n<li><strong>Alkohol, leki uspokajaj\u0105ce i nasenne.<\/strong> NCCIH zaleca, by waleriany z nimi nie \u0142\u0105czy\u0107, bo mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 nasennie [5].<\/li>\n<li><strong>Melatonina i inne zio\u0142a wywo\u0142uj\u0105ce senno\u015b\u0107.<\/strong> Ich \u0142\u0105czenie nasila dzia\u0142anie uspokajaj\u0105ce [33].<\/li>\n<li><strong>Leki przyjmowane na sta\u0142e.<\/strong> EMA nie opisuje interakcji [3], ale w badaniach u zdrowych ochotnik\u00f3w waleriana umiarkowanie wp\u0142ywa\u0142a na w\u0105trobowy enzym CYP3A4 [7]. Przy sta\u0142ych lekach zapytaj lekarza lub farmaceut\u0119 przed rozpocz\u0119ciem [5].<\/li>\n<\/ul>\n<p>Inne pary suplement\u00f3w i lek\u00f3w wymagaj\u0105ce ostro\u017cno\u015bci zebrali\u015bmy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/jakich-suplementow-nie-laczyc\/\">jakich suplement\u00f3w nie \u0142\u0105czy\u0107<\/a>.<\/p>\n<h3 id=\"samochod\">6.3. Waleriana a prowadzenie samochodu<\/h3>\n<p>Wed\u0142ug EMA waleriana mo\u017ce upo\u015bledza\u0107 zdolno\u015b\u0107 prowadzenia pojazd\u00f3w i obs\u0142ugiwania maszyn, wi\u0119c je\u015bli czujesz po niej senno\u015b\u0107, nie prowad\u017a [3]. W ma\u0142ym badaniu jednorazowa dawka 1600 mg nie pogorszy\u0142a jazdy w symulatorze, ale grupa mog\u0142a by\u0107 za ma\u0142a, by wykry\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 [39].<\/p>\n<h3 id=\"kiedy-do-lekarza\">6.4. Kiedy do lekarza i kiedy dzwoni\u0107 na 112<\/h3>\n<p>Do lekarza id\u017a, gdy k\u0142opoty ze snem trwaj\u0105 miesi\u0105cami, utrudniaj\u0105 codzienne \u017cycie albo zmiana nawyk\u00f3w nie pomaga; bezsenno\u015b\u0107 trwaj\u0105ca 3 miesi\u0105ce lub d\u0142u\u017cej to bezsenno\u015b\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142a [40]. Skontaktuj si\u0119 z lekarzem lub farmaceut\u0105 tak\u017ce wtedy, gdy objawy utrzymuj\u0105 si\u0119 albo nasilaj\u0105 po 2 tygodniach przyjmowania waleriany [3].<\/p>\n<p>Je\u015bli masz my\u015bli o odebraniu sobie \u017cycia, dzwo\u0144 na 112. W kryzysie psychicznym mo\u017cesz zadzwoni\u0107 do Centrum Wsparcia dla os\u00f3b doros\u0142ych w kryzysie psychicznym pod numer 800 70 2222, ca\u0142odobowo i bezp\u0142atnie [41].<\/p>\n<p>Dzwo\u0144 na 112 od razu, je\u015bli po przyj\u0119ciu produktu nagle puchn\u0105 wargi, usta, gard\u0142o lub j\u0119zyk, oddech jest bardzo szybki lub utrudniony, czujesz ucisk w gardle i trudno po\u0142yka\u0107, sk\u00f3ra lub wargi siniej\u0105 albo bledn\u0105, pojawia si\u0119 nag\u0142e spl\u0105tanie, senno\u015b\u0107 lub omdlenie [42]. Ka\u017cdy z tych objaw\u00f3w osobno jest powodem do wezwania pomocy. Je\u015bli masz automatyczny wstrzykiwacz adrenaliny, u\u017cyj go natychmiast, a nast\u0119pnie zadzwo\u0144 na 112 albo popro\u015b kogo\u015b, by dzwoni\u0142 w tym samym czasie. Po\u0142\u00f3\u017c si\u0119, mo\u017cesz unie\u015b\u0107 nogi; przy duszno\u015bci unie\u015b barki albo powoli usi\u0105d\u017a. Nie wstawaj i nie chod\u017a, nawet gdy poczujesz si\u0119 lepiej, a je\u015bli po 5 minutach nie ma poprawy, u\u017cyj drugiego wstrzykiwacza [42].<\/p>\n<p>Alkohol razem z melatonin\u0105 mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 bardzo g\u0142\u0119boki sen z nieprawid\u0142owym oddechem i trudnym wybudzeniem [34]. Je\u015bli osoba nie reaguje, natychmiast dzwo\u0144 na 112. Je\u015bli nie reaguje i nie oddycha prawid\u0142owo, rozpocznij resuscytacj\u0119 zgodnie z instrukcjami dyspozytora. Pojedyncze westchnienia nie s\u0105 prawid\u0142owym oddechem [43]. Pozycj\u0119 boczn\u0105 stosuj u osoby nieprzytomnej, kt\u00f3ra oddycha prawid\u0142owo, gdy nie podejrzewasz urazu, i obserwuj jej oddech do przyjazdu pomocy [44] [45]. Przy podejrzeniu urazu (np. po upadku) ogranicz zb\u0119dne ruchy i wykonuj polecenia dyspozytora; dro\u017cno\u015b\u0107 dr\u00f3g oddechowych i resuscytacja maj\u0105 pierwsze\u0144stwo [44]. Osobie, kt\u00f3ra nie reaguje, nie podawaj nic do picia ani do jedzenia.<\/p>\n<div class=\"faq-section\">\n<h2 id=\"faq\">7. Najcz\u0119stsze pytania o walerian\u0119<\/h2>\n<h3 id=\"faq-po-jakim-czasie\">7.1. Po jakim czasie dzia\u0142a waleriana na sen i czy usypia od razu?<\/h3>\n<p>Nie dzia\u0142a jak tabletka nasenna. EMA pisze, \u017ce ze wzgl\u0119du na stopniowy pocz\u0105tek dzia\u0142ania lek z walerian\u0105 nie nadaje si\u0119 do dora\u017anego stosowania, i zaleca przyjmowa\u0107 go regularnie przez 2-4 tygodnie dla optymalnego efektu, co nie gwarantuje poprawy [3]. W badaniu Donath i wsp. jedna dawka nie zmieni\u0142a snu, a r\u00f3\u017cnic\u0119 w czasie do snu g\u0142\u0119bokiego zauwa\u017cono po 14 dniach [20].<\/p>\n<h3 id=\"faq-codziennie\">7.2. Czy walerian\u0119 mo\u017cna bra\u0107 codziennie i jak d\u0142ugo?<\/h3>\n<p>Dla leku z wyci\u0105giem z monografii EMA zalecane jest regularne stosowanie przez 2-4 tygodnie dla optymalnego efektu [3]. NCCIH opisuje stosowanie 300-600 mg dziennie do 6 tygodni jako zwykle bezpieczne u doros\u0142ych, a o d\u0142u\u017cszym przyjmowaniu brakuje danych [5]. Suplement przyjmuj w porcji z etykiety i nie \u0142\u0105cz kilku produkt\u00f3w z koz\u0142kiem.<\/p>\n<h3 id=\"faq-herbata\">7.3. Herbata z waleriany czy kapsu\u0142ki?<\/h3>\n<p>Herbata z 0,3-3 g korzenia to w monografii EMA tradycyjny lek ro\u015blinny, a badania kliniczne dotycz\u0105 g\u0142\u00f3wnie suchych wyci\u0105g\u00f3w etanolowych w kapsu\u0142kach i tabletkach [3].<\/p>\n<h3 id=\"faq-wybudzenia\">7.4. Czy waleriana pomaga przy budzeniu si\u0119 w nocy?<\/h3>\n<p>Badania tego nie potwierdzaj\u0105. W badaniu Leathwooda i wsp. wyci\u0105g poprawi\u0142 zasypianie i jako\u015b\u0107 snu, ale nie zmieni\u0142 wyra\u017anie liczby nocnych przebudze\u0144 [19], a u starszych kobiet z bezsenno\u015bci\u0105 czas czuwania po za\u015bni\u0119ciu nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od placebo [21]. Cz\u0119ste budzenie si\u0119 w nocy, kt\u00f3re trwa miesi\u0105cami, om\u00f3w z lekarzem [40].<\/p>\n<h3 id=\"faq-stres\">7.5. Czy waleriana pomaga na stres przed egzaminem albo zabiegiem?<\/h3>\n<p>Dane s\u0105 nieliczne: w pojedynczych badaniach wyci\u0105g zmniejsza\u0142 reakcj\u0119 na stres w laboratorium i niepok\u00f3j przed zabiegiem stomatologicznym, ale jako\u015b\u0107 dowod\u00f3w by\u0142a niska, a wyniki bada\u0144 l\u0119ku bardzo si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142y [7]. Waleriana mo\u017ce upo\u015bledza\u0107 zdolno\u015b\u0107 prowadzenia pojazd\u00f3w [3], wi\u0119c nie przyjmuj jej pierwszy raz tu\u017c przed egzaminem ani jazd\u0105 samochodem.<\/p>\n<\/div>\n<h2 id=\"najwazniejsze\">8. Najwa\u017cniejsze w skr\u00f3cie<\/h2>\n<ul>\n<li>EMA uznaje suchy wyci\u0105g z korzenia koz\u0142ka w dawce 400-600 mg za lek ro\u015blinny przy \u0142agodnym napi\u0119ciu nerwowym i zaburzeniach snu i zaleca go regularnie przez 2-4 tygodnie dla optymalnego efektu, bez gwarancji skuteczno\u015bci [3].<\/li>\n<li>Metaanalizy pokazuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie odczuwan\u0105 popraw\u0119 snu, bez kr\u00f3tszego zasypiania ni\u017c po placebo [1] [2].<\/li>\n<li>Na l\u0119k dowod\u00f3w jest za ma\u0142o [4] [24].<\/li>\n<li>Monografia EMA nie wymienia uzale\u017cnienia, ale po nag\u0142ym odstawieniu d\u0142ugo przyjmowanej waleriany opisywano objawy odstawienia [3] [5].<\/li>\n<li>Nie \u0142\u0105cz jej z alkoholem, lekami nasennymi ani melatonin\u0105 i nie stosuj w ci\u0105\u017cy ani podczas karmienia piersi\u0105 [5] [33] [3].<\/li>\n<li>Melatonina przyj\u0119ta w ilo\u015bci 1 mg kr\u00f3tko przed snem pomaga w skr\u00f3ceniu czasu potrzebnego na za\u015bni\u0119cie; \u015awiat Supli Melatonina ma 1 mg w kapsu\u0142ce [6] [31].<\/li>\n<\/ul>\n<p>Artyku\u0142 ma charakter informacyjny i nie zast\u0119puje porady lekarza.<\/p>\n<div class=\"article-sources\">\n<h2 id=\"zrodla\">9. \u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n<ol>\n<li id=\"zrodlo-1\">Fern\u00e1ndez-San-Mart\u00edn M.I., Masa-Font R., Palacios-Soler L. i wsp., 2010, Effectiveness of Valerian on insomnia: a meta-analysis of randomized placebo-controlled trials, Sleep Medicine 11(6):505-511 (18 bada\u0144 z placebo; r\u00f3\u017cnica w czasie zasypiania 0,70 minuty przy 95-procentowym przedziale ufno\u015bci od -3,44 do 4,83; standaryzowana r\u00f3\u017cnica \u015brednich w skali jako\u015bci snu -0,02 (od -0,35 do 0,31); poprawa jako\u015bci snu oceniana jako tak lub nie cz\u0119stsza, ryzyko wzgl\u0119dne 1,37 (1,05-1,78); poprawa subiektywna bez potwierdzenia pomiarami ilo\u015bciowymi i obiektywnymi; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.sleep.2009.12.009\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/20347389\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-2\">Valente V., Machado D., Jorge S. i wsp., 2024, Does valerian work for insomnia? An umbrella review of the evidence, European Neuropsychopharmacology 82:6-28 (przegl\u0105d przegl\u0105d\u00f3w systematycznych: 70 rekord\u00f3w, 8 przegl\u0105d\u00f3w w analizie; dobry profil bezpiecze\u0144stwa; brak dowod\u00f3w skuteczno\u015bci w leczeniu bezsenno\u015bci; mo\u017cliwa subiektywna poprawa jako\u015bci snu, niepotwierdzona pomiarami ilo\u015bciowymi ani obiektywnymi; badania nieliczne, niejednorodne i niskiej jako\u015bci; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.euroneuro.2024.01.008\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/38359657\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-3\">European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products, 2016, European Union herbal monograph on Valeriana officinalis L., radix, EMA\/HMPC\/150848\/2015 (ugruntowane zastosowanie: suchy wyci\u0105g z korzenia o stopniu koncentracji 3-7,4:1 w etanolu 40-70 procent, lek ro\u015blinny \u0142agodz\u0105cy \u0142agodne napi\u0119cie nerwowe i zaburzenia snu, pojedyncza dawka 400-600 mg, przy zaburzeniach snu p\u00f3\u0142 godziny do godziny przed snem, w razie potrzeby z wcze\u015bniejsz\u0105 dawk\u0105 wieczorem, przy napi\u0119ciu do 3 razy dziennie, najwy\u017cej 4 dawki na dob\u0119; m\u0142odzie\u017c, doro\u015bli i osoby starsze; ze wzgl\u0119du na stopniowy pocz\u0105tek dzia\u0142ania nie nadaje si\u0119 do dora\u017anego stosowania, dla optymalnego efektu zalecane 2-4 tygodnie sta\u0142ego stosowania, przy utrzymywaniu si\u0119 lub nasileniu objaw\u00f3w po 2 tygodniach kontakt z lekarzem lub farmaceut\u0105; tradycyjne zastosowanie innych przetwor\u00f3w przy \u0142agodnych objawach stresu psychicznego i jako pomoc w zasypianiu, m.in. herbata 0,3-3 g rozdrobnionego korzenia w 150 ml wrz\u0105cej wody, nalewki o r\u00f3\u017cnym stosunku surowca do rozpuszczalnika, z dawk\u0105 okre\u015blon\u0105 osobno dla ka\u017cdego przetworu; nalewki i wyci\u0105gi z etanolem wymagaj\u0105 oznakowania zawarto\u015bci etanolu; niezalecane u dzieci poni\u017cej 12 lat; przeciwwskazanie: nadwra\u017cliwo\u015b\u0107; interakcji nie zg\u0142oszono; w ci\u0105\u017cy i podczas karmienia piersi\u0105 niezalecane, bo nie ustalono bezpiecze\u0144stwa; mo\u017ce upo\u015bledza\u0107 zdolno\u015b\u0107 prowadzenia pojazd\u00f3w i obs\u0142ugiwania maszyn, osoby, u kt\u00f3rych to wyst\u0119puje, nie powinny prowadzi\u0107; dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane: objawy \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe, np. nudno\u015bci i skurcze brzucha, z nieznan\u0105 cz\u0119sto\u015bci\u0105; po oko\u0142o 20 g korzenia zm\u0119czenie, skurcze brzucha, ucisk w klatce piersiowej, uczucie pustki w g\u0142owie, dr\u017cenie r\u0105k i rozszerzenie \u017arenic, ust\u0119puj\u0105ce w ci\u0105gu 24 godzin; dzia\u0142ania nie da si\u0119 z pewno\u015bci\u0105 przypisa\u0107 \u017cadnemu ze znanych sk\u0142adnik\u00f3w; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.ema.europa.eu\/en\/documents\/herbal-monograph\/final-european-union-herbal-monograph-valeriana-officinalis-l-radix_en.pdf\">ema.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-4\">Miyasaka L.S., Atallah A.N., Soares B.G., 2006, Valerian for anxiety disorders, Cochrane Database of Systematic Reviews (4):CD004515 (jedno badanie z randomizacj\u0105, 36 pacjent\u00f3w z uog\u00f3lnionym zaburzeniem l\u0119kowym, 4 tygodnie: waleriana, diazepam i placebo; bez istotnych r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy walerian\u0105 a placebo w skali l\u0119ku Hamiltona; za ma\u0142o danych, by oceni\u0107 skuteczno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1002\/14651858.CD004515.pub2\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/17054208\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-5\">NCCIH, Valerian: Usefulness and Safety, aktualizacja maj 2025 (za ma\u0142o dowod\u00f3w, by oceni\u0107 przydatno\u015b\u0107 waleriany w jakimkolwiek celu zdrowotnym; wyniki bada\u0144 nad snem niesp\u00f3jne; Ameryka\u0144ska Akademia Medycyny Snu w wytycznych z 2017 roku odradzi\u0142a walerian\u0119 w przewlek\u0142ej bezsenno\u015bci u doros\u0142ych; za ma\u0142o danych o l\u0119ku i stresie; zwykle bezpieczna kr\u00f3tkotrwale u wi\u0119kszo\u015bci doros\u0142ych, stosowana w dawkach 300-600 mg dziennie do 6 tygodni, bezpiecze\u0144stwo d\u0142ugiego stosowania nieznane; dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane: b\u00f3l g\u0142owy, dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowe, ot\u0119pienie, pobudzenie, niepok\u00f3j, \u017cywe sny; po nag\u0142ym odstawieniu po d\u0142ugim stosowaniu mo\u017cliwe objawy odstawienia: l\u0119k, dra\u017cliwo\u015b\u0107, zaburzenia pracy serca, bezsenno\u015b\u0107, rzadko omamy; bardzo rzadko uszkodzenie w\u0105troby, najcz\u0119\u015bciej przy \u0142\u0105czeniu z innymi zio\u0142ami; nie \u0142\u0105czy\u0107 z alkoholem ani lekami uspokajaj\u0105cymi; ma\u0142o wiadomo o ci\u0105\u017cy i karmieniu; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nccih.nih.gov\/health\/valerian\">nccih.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-6\">Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) nr 432\/2012 z 16 maja 2012 r. ustanawiaj\u0105ce wykaz dopuszczonych o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych dotycz\u0105cych \u017cywno\u015bci innych ni\u017c o\u015bwiadczenia odnosz\u0105ce si\u0119 do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (melatonina pomaga skr\u00f3ci\u0107 czas potrzebny do za\u015bni\u0119cia, warunek: 1 mg melatoniny w okre\u015blonej ilo\u015bciowo porcji i informacja, \u017ce korzystny efekt uzyskuje si\u0119 po spo\u017cyciu 1 mg kr\u00f3tko przed snem; melatonina pomaga z\u0142agodzi\u0107 subiektywne odczucie zmiany strefy czasowej, warunek: co najmniej 0,5 mg w porcji i informacja, \u017ce efekt uzyskuje si\u0119 po spo\u017cyciu co najmniej 0,5 mg kr\u00f3tko przed snem pierwszego dnia podr\u00f3\u017cy i przez kilka pierwszych dni po przybyciu; magnez i witamina B6 przyczyniaj\u0105 si\u0119 do prawid\u0142owego funkcjonowania uk\u0142adu nerwowego, warunek: co najmniej \u017ar\u00f3d\u0142o sk\u0142adnika, czyli 15 procent referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia w porcji; w wykazie nie ma o\u015bwiadcze\u0144 dla koz\u0142ka lekarskiego ani GABA): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/PL\/TXT\/?uri=CELEX:32012R0432\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-7\">Shinjyo N., Waddell G., Green J., 2020, Valerian Root in Treating Sleep Problems and Associated Disorders &#8211; A Systematic Review and Meta-Analysis, Journal of Evidence-Based Integrative Medicine 25:2515690X20967323 (60 bada\u0144, 6894 osoby; metaanaliza subiektywnej jako\u015bci snu przy wielokrotnym podawaniu przez 5 dni do 8 tygodni: 10 bada\u0144 z placebo, 1065 os\u00f3b, \u0142\u0105czny efekt 0,36 przy 95-procentowym przedziale ufno\u015bci od -0,08 do 0,81, niejednorodno\u015b\u0107 I2 85 procent, oznaki brakuj\u0105cych danych; w podgrupie ca\u0142ego korzenia i k\u0142\u0105cza efekt 0,83 (0,03 do 1,62), w podgrupie wyci\u0105g\u00f3w 0,10 (-0,02 do 0,22); metaanaliza l\u0119ku: 8 bada\u0144, 535 os\u00f3b, niejednorodno\u015b\u0107 I2 93 procent i oznaki stronniczo\u015bci publikacji; brak powa\u017cnych zdarze\u0144 niepo\u017c\u0105danych u os\u00f3b w wieku 7-80 lat; sk\u0142adniki: walepotriaty, olejek z monoterpenami i seskwiterpenami, m.in. walerenalem i kwasem walerenowym, kwasy karboksylowe, w tym walerianowy i izowalerianowy, lignany i ma\u0142e ilo\u015bci GABA; jako przyk\u0142ad suplementu podano wyci\u0105g z korzenia standaryzowany na 0,8 procent kwas\u00f3w walerenowych (ang. valerenic acids), bez metody oznaczenia; doustny GABA z korzenia raczej nie dzia\u0142a bezpo\u015brednio; kwas walerenowy i walerenol wzmacniaj\u0105 odpowied\u017a receptor\u00f3w GABA-A, a wyci\u0105g i kwas walerenowy s\u0105 cz\u0119\u015bciowymi agonistami receptora serotoninowego 5-HT5A w badaniach laboratoryjnych; w badaniach u zdrowych ochotnik\u00f3w umiarkowany wp\u0142yw na enzym CYP3A4 i brak wp\u0142ywu na CYP2D6; pojedyncze dawki 100-1600 mg wyci\u0105gu nie pogarsza\u0142y sprawno\u015bci poznawczej i psychoruchowej; odczyt pe\u0142nego tekstu w Europe PMC 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC7585905\/\">pe\u0142ny tekst (PMC)<\/a>, <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1177\/2515690X20967323\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/33086877\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-8\">Letchamo W., Ward W., Heard B., Heard D., 2004, Essential oil of Valeriana officinalis L. cultivars and their antimicrobial activity as influenced by harvesting time under commercial organic cultivation, Journal of Agricultural and Food Chemistry 52(12):3915-3919 (olejek z cz\u0119\u015bci podziemnych dw\u00f3ch odmian koz\u0142ka lekarskiego: 0,67-1,1 procent; g\u0142\u00f3wne sk\u0142adniki m.in. walerenal, octan bornylu, 15-acetoksywaleranon i kwas walerenowy; sk\u0142ad zale\u017cny od odmiany, wieku ro\u015bliny i terminu zbioru; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1021\/jf0353990\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/15186117\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-9\">Chandra Shekhar H., Joshua L., Thomas J.V., 2024, Standardized Extract of Valeriana officinalis Improves Overall Sleep Quality in Human Subjects with Sleep Complaints: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled, Clinical Study, Advances in Therapy 41(1):246-261 (Indie; 80 doros\u0142ych w wieku 18-50 lat z \u0142agodnymi dolegliwo\u015bciami snu losowo przydzielonych do kapsu\u0142ki z 200 mg wyci\u0105gu z korzenia standaryzowanego na 2 procent \u0142\u0105cznej zawarto\u015bci kwasu walerenowego (ang. total valerenic acid), bez opisu metody oznaczenia, albo placebo, 1 godzin\u0119 przed snem przez 56 dni; 72 osoby uko\u0144czy\u0142y i wesz\u0142y do analizy, 37 i 35; wynik kwestionariusza jako\u015bci snu PSQI zmniejszy\u0142 si\u0119 o 2,05 punktu wobec 0,09 punktu przy placebo; kr\u00f3tszy czas zasypiania i d\u0142u\u017cszy sen w pomiarach aktygrafem i w polisomnografii u cz\u0119\u015bci uczestnik\u00f3w; badanie sfinansowa\u0142 dostawca wyci\u0105gu, OmniActive Health Technologies; odczyt pe\u0142nego tekstu w Europe PMC 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC10796483\/\">pe\u0142ny tekst (PMC)<\/a>, <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s12325-023-02708-6\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/37899385\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-10\">Karta produktu Medica Herbs Waleriana (Koz\u0142ek Lekarski), 60 kapsu\u0142ek, swiatsupli.pl\/p12455 (1 kapsu\u0142ka: 300 mg wyci\u0105gu z korzenia Valeriana officinalis, w tym 2,4 mg kwas\u00f3w walerenowych, bez podanej metody oznaczenia; kapsu\u0142ka \u017celatynowa; zalecany spos\u00f3b u\u017cycia: 1 kapsu\u0142ka raz dziennie; rodzaju rozpuszczalnika ani stopnia koncentracji wyci\u0105gu karta nie podaje; uwagi: nie przekracza\u0107 zalecanego dziennego spo\u017cycia, nie stosowa\u0107 u kobiet w ci\u0105\u017cy, przechowywa\u0107 w miejscu niedost\u0119pnym dla ma\u0142ych dzieci; odczyt 15.10.2026)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-11\">Hazelhoff B., Malingr\u00e9 T.M., Meijer D.K., 1982, Antispasmodic effects of valeriana compounds: an in-vivo and in-vitro study on the guinea-pig ileum, Archives Internationales de Pharmacodynamie et de Therapie 257(2):274-287 (walepotriaty i waleranon, sk\u0142adnik olejku, rozkurcza\u0142y mi\u0119\u015bnie g\u0142adkie jelita \u015bwinki morskiej; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/7114974\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-12\">Benke D., Barberis A., Kopp S. i wsp., 2009, GABA A receptors as in vivo substrate for the anxiolytic action of valerenic acid, a major constituent of valerian root extracts, Neuropharmacology 56(1):174-181 (kwas walerenowy i walerenol wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z receptorami GABA-A i wzmacniaj\u0105 odpowied\u017a na GABA w receptorach rekombinowanych; u myszy dzia\u0142a\u0142y przeciwl\u0119kowo, a u myszy z mutacj\u0105 podjednostki beta3 kwas walerenowy nie dzia\u0142a\u0142; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.neuropharm.2008.06.013\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/18602406\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-13\">Schumacher B., Scholle S., H\u00f6lzl J. i wsp., 2002, Lignans isolated from valerian: identification and characterization of a new olivil derivative with partial agonistic activity at A(1) adenosine receptors, Journal of Natural Products 65(10):1479-1485 (w metanolowym wyci\u0105gu z korzenia opisano pochodn\u0105 oliwilu, kt\u00f3ra w badaniach wi\u0105zania by\u0142a cz\u0119\u015bciowym agonist\u0105 receptor\u00f3w adenozynowych A1 szczura i cz\u0142owieka; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1021\/np010464q\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/12398547\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-14\">Sendker J., Lechtenberg M., Hensel A., 2020, An Unsuccessful Attempt to Confirm the Occurrence of 4&#8242;-O-beta-D-Glucosyl-9-O-(6&#8221;-deoxysaccharosyl)olivil in Valerian Root, Planta Medica 86(15):1133-1139 (w 6 partiach korzenia koz\u0142ka nie potwierdzono obecno\u015bci lignanu opisywanego jako cz\u0119\u015bciowy agonista receptor\u00f3w A1; autorzy wnioskuj\u0105, \u017ce zwi\u0105zek nie wyst\u0119puje regularnie w ilo\u015bciach oczekiwanych na podstawie jedynego doniesienia; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1055\/a-1078-5195\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/31899925\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-15\">European Medicines Agency, Valerianae radix, strona leku ro\u015blinnego (suchy wyci\u0105g etanolowy z korzenia stosowany przy \u0142agodnym napi\u0119ciu nerwowym i zaburzeniach snu na podstawie bada\u0144 klinicznych, w kt\u00f3rych poprawia\u0142 czas zasypiania i jako\u015b\u0107 snu przy zalecanym dawkowaniu; skuteczno\u015b\u0107 lepsza po 2 tygodniach leczenia, brak por\u00f3wnawczych bada\u0144 d\u0142ugoterminowych; inne przetwory, m.in. soki, wyci\u0105gi wodne i nalewki, na podstawie tradycyjnego stosowania; monografia w trakcie kolejnego przegl\u0105du; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.ema.europa.eu\/en\/medicines\/herbal\/valerianae-radix\">ema.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-16\">Bent S., Padula A., Moore D. i wsp., 2006, Valerian for sleep: a systematic review and meta-analysis, American Journal of Medicine 119(12):1005-1012 (16 bada\u0144 z placebo, 1093 osoby; wi\u0119kszo\u015b\u0107 bada\u0144 z istotnymi problemami metodologicznymi, r\u00f3\u017cne dawki, preparaty i czas; w 6 badaniach z ocen\u0105 tak lub nie poprawa jako\u015bci snu cz\u0119stsza ni\u017c przy placebo, ryzyko wzgl\u0119dne 1,8 przy 95-procentowym przedziale ufno\u015bci 1,2-2,9, z oznakami stronniczo\u015bci publikacji; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC4394901\/\">pe\u0142ny tekst (PMC)<\/a>, <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.amjmed.2006.02.026\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/17145239\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-17\">Leach M.J., Page A.T., 2015, Herbal medicine for insomnia: A systematic review and meta-analysis, Sleep Medicine Reviews 24:1-12 (14 bada\u0144 z randomizacj\u0105, 1602 osoby z bezsenno\u015bci\u0105; waleriana, rumianek, kava i wuling; \u017caden preparat nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 istotnie od placebo ani od leczenia por\u00f3wnawczego w 13 miarach skuteczno\u015bci; przy walerianie wi\u0119cej zdarze\u0144 niepo\u017c\u0105danych na osob\u0119 ni\u017c przy placebo; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.smrv.2014.12.003\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/25644982\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-18\">Ell J., Schmid S.R., Benz F., Spille L., 2023, Complementary and alternative treatments for insomnia disorder: a systematic umbrella review, Journal of Sleep Research 32(6):e13979 (15 przegl\u0105d\u00f3w bada\u0144 z randomizacj\u0105 u doros\u0142ych z bezsenno\u015bci\u0105, wyszukiwanie do 6.12.2022; melatonina skraca\u0142a czas zasypiania mierzony subiektywnie i obiektywnie; waleriana i ekspozycja na \u015bwiat\u0142o nie poprawia\u0142y istotnie wynik\u00f3w snu; jako\u015b\u0107 bada\u0144 niska; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1111\/jsr.13979\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/37527850\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-19\">Leathwood P.D., Chauffard F., Heck E., Munoz-Box R., 1982, Aqueous extract of valerian root (Valeriana officinalis L.) improves sleep quality in man, Pharmacology Biochemistry and Behavior 17(1):65-71 (128 os\u00f3b, ka\u017cda testowa\u0142a w losowej kolejno\u015bci w nienast\u0119puj\u0105cych po sobie nocach 3 razy placebo, 3 razy 400 mg wodnego wyci\u0105gu z korzenia i 3 razy preparat handlowy z walerian\u0105; wyci\u0105g skraca\u0142 subiektywnie oceniany czas zasypiania i poprawia\u0142 jako\u015b\u0107 snu, najwyra\u017aniej u os\u00f3b oceniaj\u0105cych sw\u00f3j sen jako s\u0142aby; po preparacie handlowym cz\u0119stsze uczucie senno\u015bci rano; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/0091-3057(82)90264-7\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/7122669\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-20\">Donath F., Quispe S., Diefenbach K. i wsp., 2000, Critical evaluation of the effect of valerian extract on sleep structure and sleep quality, Pharmacopsychiatry 33(2):47-53 (badanie naprzemienne z placebo, 16 pacjent\u00f3w w wieku 22-55 lat z bezsenno\u015bci\u0105 psychofizjologiczn\u0105; po jednej dawce brak efektu; po 14 dniach czas do snu wolnofalowego 13,5 minuty przy wyci\u0105gu wobec 21,3 minuty przy placebo; wydajno\u015b\u0107 snu wzros\u0142a w obu okresach; streszczenie nie podaje dawki wyci\u0105gu; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1055\/s-2000-7972\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/10761819\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-21\">Taibi D.M., Vitiello M.V., Barsness S. i wsp., 2009, A randomized clinical trial of valerian fails to improve self-reported, polysomnographic, and actigraphic sleep in older women with insomnia, Sleep Medicine 10(3):319-328 (badanie naprzemienne, 16 kobiet w \u015brednim wieku 69 lat z bezsenno\u015bci\u0105; 300 mg skoncentrowanego wyci\u0105gu albo placebo 30 minut przed snem przez 2 tygodnie; brak istotnych r\u00f3\u017cnic z placebo w czasie zasypiania, czuwaniu po za\u015bni\u0119ciu, wydajno\u015bci i jako\u015bci snu; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC2709274\/\">pe\u0142ny tekst (PMC)<\/a>, <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.sleep.2008.02.001\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/18482867\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-22\">Riemann D., Espie C.A., Altena E. i wsp., 2023, The European Insomnia Guideline: An update on the diagnosis and treatment of insomnia 2023, Journal of Sleep Research 32(6):e14035 (wytyczne Europejskiego Towarzystwa Bada\u0144 nad Snem: terapia poznawczo-behawioralna bezsenno\u015bci jako leczenie pierwszego wyboru przewlek\u0142ej bezsenno\u015bci u doros\u0142ych; leki przeciwhistaminowe, przeciwpsychotyczne, melatonina o szybkim uwalnianiu, ramelteon i preparaty ro\u015blinne niezalecane w leczeniu bezsenno\u015bci; melatonina o przed\u0142u\u017conym uwalnianiu do 3 miesi\u0119cy u os\u00f3b od 55. roku \u017cycia; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1111\/jsr.14035\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/38016484\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-23\">Sateia M.J., Buysse D.J., Krystal A.D. i wsp., 2017, Clinical Practice Guideline for the Pharmacologic Treatment of Chronic Insomnia in Adults: An American Academy of Sleep Medicine Clinical Practice Guideline, Journal of Clinical Sleep Medicine 13(2):307-349 (s\u0142abe zalecenia przeciw stosowaniu waleriany i melatoniny w leczeniu bezsenno\u015bci z trudno\u015bciami z zasypianiem lub utrzymaniem snu u doros\u0142ych; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.5664\/jcsm.6470\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/27998379\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-24\">Zhang W., Yan Y., Wu Y. i wsp., 2022, Medicinal herbs for the treatment of anxiety: A systematic review and network meta-analysis, Pharmacological Research 179:106204 (29 bada\u0144 z randomizacj\u0105 u doros\u0142ych z rozpoznanym lub podprogowym l\u0119kiem, 12 ro\u015blin; dla waleriany za ma\u0142o dowod\u00f3w, by potwierdzi\u0107 skuteczno\u015b\u0107, r\u00f3\u017cnica w skali l\u0119ku Hamiltona 0,95 przy 95-procentowym przedziale wiarygodno\u015bci od -6,57 do 8,42; wyniki wst\u0119pne z powodu ma\u0142ych pr\u00f3b; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.phrs.2022.106204\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/35378276\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-25\">NHS, Generalised anxiety disorder (GAD) in adults, przegl\u0105d 22.10.2024 (wizyta u lekarza przy objawach uog\u00f3lnionego zaburzenia l\u0119kowego albo gdy leczenie nie pomaga; leczenie: terapie psychologiczne, zwykle przed lekami, oraz leki; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/mental-health\/conditions\/generalised-anxiety-disorder\/overview\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-26\">Ferracioli-Oda E., Qawasmi A., Bloch M.H., 2013, Meta-analysis: melatonin for the treatment of primary sleep disorders, PLoS One 8(5):e63773 (19 bada\u0144 z placebo, 1683 doros\u0142ych i dzieci z pierwotnymi zaburzeniami snu; w por\u00f3wnaniu z placebo zasypianie kr\u00f3tsze \u015brednio o 7,06 minuty przy 95-procentowym przedziale ufno\u015bci 4,37-9,75, a sen d\u0142u\u017cszy o 8,25 minuty (1,74-14,75); wi\u0119ksze efekty w d\u0142u\u017cszych badaniach i przy wi\u0119kszych dawkach; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1371\/journal.pone.0063773\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/23691095\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-27\">Hepsomali P., Groeger J.A., Nishihira J., Scholey A., 2020, Effects of Oral Gamma-Aminobutyric Acid (GABA) Administration on Stress and Sleep in Humans: A Systematic Review, Frontiers in Neuroscience 14:923 (przegl\u0105d systematyczny 14 bada\u0144 u ludzi, wyszukiwanie PubMed do lutego 2020; w badaniach nad stresem od 7 do 63 uczestnik\u00f3w i GABA od 20 do 100 mg, g\u0142\u00f3wnie jednorazowo; w badaniach nad snem 100-300 mg przez 1-4 tygodnie u os\u00f3b ze s\u0142abym snem, w bardzo ma\u0142ych pr\u00f3bach; autorzy oceniaj\u0105 dowody jako niskie do umiarkowanych dla stresu i niskie dla snu; ograniczenia: mo\u017cliwy konflikt interes\u00f3w, ma\u0142e i nier\u00f3wne grupy, brak metaanalizy z powodu r\u00f3\u017cnorodno\u015bci metod; skuteczna dawka nieustalona): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/fnins.2020.00923\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-28\">Boonstra E., de Kleijn R., Colzato L.S., Alkemade A., Forstmann B.U., Nieuwenhuis S., 2015, Neurotransmitters as food supplements: the effects of GABA on brain and behavior, Frontiers in Psychology 6:1520 (przegl\u0105d: w Europie GABA jest traktowana jako sk\u0142adnik \u017cywno\u015bci; badania nad przenikaniem GABA przez barier\u0119 krew-m\u00f3zg s\u0105 sprzeczne, cz\u0119\u015b\u0107 prac na zwierz\u0119tach opisuje przenikanie ma\u0142ych ilo\u015bci; brak bada\u0144 u ludzi, kt\u00f3re bezpo\u015brednio to oceni\u0142y; w barierze opisano transporter GABA, a u myszy wyp\u0142yw GABA z m\u00f3zgu by\u0142 17 razy szybszy ni\u017c nap\u0142yw; mo\u017cliwe dzia\u0142anie po\u015brednie przez jelitowy uk\u0142ad nerwowy): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/fpsyg.2015.01520\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-29\">Komisja Europejska, EU Register of nutrition and health claims made on foods, strona informacyjna (ocena cz\u0119\u015bci o\u015bwiadcze\u0144 funkcjonalnych, w tym dotycz\u0105cych substancji ro\u015blinnych, nie zosta\u0142a zako\u0144czona i s\u0105 one nadal rozpatrywane przez Komisj\u0119 i pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie; takie o\u015bwiadczenia nie s\u0105 o\u015bwiadczeniami dopuszczonymi; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/food.ec.europa.eu\/food-safety\/labelling-and-nutrition\/nutrition-and-health-claims\/eu-register-health-claims_en\">food.ec.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-30\">Karta produktu BioTechUSA Valeriana Forte, 60 tabletek, swiatsupli.pl\/p10630 (2 tabletki dziennie, popijaj\u0105c szklank\u0105 wody; w 2 tabletkach: 119 mg wyci\u0105gu z korzenia koz\u0142ka lekarskiego, 67 mg wyci\u0105gu z li\u015bci melisy, 67 mg wyci\u0105gu z chmielu, 33 mg wyci\u0105gu z korzenia r\u00f3\u017ce\u0144ca g\u00f3rskiego, 113 mg magnezu (30 procent referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia) i 0,9 mg witaminy B6 (64 procent); \u017ar\u00f3d\u0142em magnezu jest diglicynian magnezu; w sk\u0142adzie m.in. \u017cel celulozowy, alkohol poliwinylowy, talk; uwagi: nie przekracza\u0107 zalecanej porcji, nie stosowa\u0107 u kobiet w ci\u0105\u017cy, przechowywa\u0107 w miejscu niedost\u0119pnym dla ma\u0142ych dzieci; odczyt 15.10.2026)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-31\">Karta produktu \u015awiat Supli Melatonina, 90 kapsu\u0142ek, swiatsupli.pl\/p14304 (1 kapsu\u0142ka: 1 mg melatoniny; sk\u0142adniki: melatonina, celuloza mikrokrystaliczna, otoczka kapsu\u0142ki z \u017celatyny wo\u0142owej, woda oczyszczona; mo\u017ce zawiera\u0107 mleko, w tym laktoz\u0119, soj\u0119, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, p\u0142atki owsiane, jaja i skorupiaki; produkt nie jest wega\u0144ski; zalecany spos\u00f3b u\u017cycia: 1 kapsu\u0142ka przed snem; uwagi: nie przekracza\u0107 zalecanego dziennego spo\u017cycia, nie stosowa\u0107 u kobiet w ci\u0105\u017cy, przechowywa\u0107 w miejscu niedost\u0119pnym dla ma\u0142ych dzieci; odczyt 15.10.2026)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-32\">NHS, Pregnancy, breastfeeding and fertility while taking melatonin, przegl\u0105d 13.02.2023 (melatoniny zwykle nie zaleca si\u0119 w ci\u0105\u017cy, bo ma\u0142o wiadomo o jej wp\u0142ywie na dziecko; o karmieniu piersi\u0105 decyduje lekarz; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/medicines\/melatonin\/pregnancy-breastfeeding-and-fertility-while-taking-melatonin\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-33\">NHS, Taking melatonin with other medicines and herbal supplements, przegl\u0105d 13.02.2023 (przed melatonin\u0105 powiedz lekarzowi lub farmaceucie m.in. o lekach przeciwdepresyjnych, np. fluwoksaminie, benzodiazepinach, innych lekach nasennych, lekach obni\u017caj\u0105cych ci\u015bnienie, niesteroidowych lekach przeciwzapalnych, estrogenach w antykoncepcji i hormonalnej terapii zast\u0119pczej, opioidach, niekt\u00f3rych antybiotykach, karbamazepinie i warfarynie; podczas przyjmowania melatoniny nie stosuj zi\u00f3\u0142 wywo\u0142uj\u0105cych senno\u015b\u0107, bo nasilaj\u0105 dzia\u0142anie uspokajaj\u0105ce; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/medicines\/melatonin\/taking-melatonin-with-other-medicines-and-herbal-supplements\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-34\">NHS, Common questions about melatonin, przegl\u0105d 13.02.2023 (przy kr\u00f3tkotrwa\u0142ej bezsenno\u015bci lekarz przepisuje melatonin\u0119 zwykle na 1-4 tygodnie; nie prowad\u017a samochodu ani roweru, je\u015bli melatonina wywo\u0142uje senno\u015b\u0107 lub zawroty g\u0142owy; nie pij alkoholu podczas przyjmowania, bo razem mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 bardzo g\u0142\u0119boki sen z nieprawid\u0142owym oddechem i trudnym wybudzeniem; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/medicines\/melatonin\/common-questions-about-melatonin\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-35\">NHS, Who can and cannot take melatonin, przegl\u0105d 13.02.2023 (przed zastosowaniem powiedz lekarzowi lub farmaceucie o uczuleniu na melatonin\u0119 lub inny lek, chorobach w\u0105troby lub nerek i chorobach autoimmunologicznych; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/medicines\/melatonin\/who-can-and-cannot-take-melatonin\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-36\">NCCIH, Rhodiola: Usefulness and Safety (nazwy zwyczajowe: arctic root, golden root, rose root; ro\u015bnie w ch\u0142odnych rejonach i wysoko w g\u00f3rach Europy, Azji i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej; tradycyjnie stosowany przy wydolno\u015bci w pracy, wytrzyma\u0142o\u015bci, zm\u0119czeniu, depresji i chorobie wysoko\u015bciowej; za ma\u0142o wiarygodnych danych, by oceni\u0107 przydatno\u015b\u0107 w jakimkolwiek celu zdrowotnym, badania u ludzi niskiej lub umiarkowanej jako\u015bci; prawdopodobnie bezpieczny do 12 tygodni; dzia\u0142ania: zawroty i b\u00f3l g\u0142owy, bezsenno\u015b\u0107, sucho\u015b\u0107 w ustach albo nadmiar \u015bliny; opisano interakcj\u0119 z losartanem, lekiem na nadci\u015bnienie; ma\u0142o wiadomo o ci\u0105\u017cy i karmieniu; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nccih.nih.gov\/health\/rhodiola\">nccih.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-37\">EFSA, 2025, Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the Scientific Committee on Food and the EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens, wersja 11, sierpie\u0144 2025 (magnez: 250 mg dziennie dla doros\u0142ych z \u0142atwo dysocjuj\u0105cych soli magnezu w suplementach, wodzie i \u017cywno\u015bci wzbogacanej, bez magnezu naturalnie obecnego w \u017cywno\u015bci; witamina B6: 12 mg dziennie dla doros\u0142ych ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142): <a href=\"https:\/\/www.efsa.europa.eu\/sites\/default\/files\/2024-05\/ul-summary-report.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">efsa.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-38\">Garges H.P., Varia I., Doraiswamy P.M., 1998, Cardiac complications and delirium associated with valerian root withdrawal, JAMA 280(18):1566-1567 (list z opisem przypadku powik\u0142a\u0144 sercowych i majaczenia wi\u0105zanych z odstawieniem korzenia waleriany; odczyt rekordu PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1001\/jama.280.18.1566-a\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/9820254\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-39\">Thomas K., Canedo J., Perry P.J. i wsp., 2016, Effects of valerian on subjective sedation, field sobriety testing and driving simulator performance, Accident Analysis and Prevention 92:240-244 (badanie naprzemienne z placebo; jednorazowo 1600 mg waleriany; bez r\u00f3\u017cnic w czasie reakcji, senno\u015bci, testach trze\u017awo\u015bci i wynikach w symulatorze jazdy, ale badanie mog\u0142o mie\u0107 za ma\u0142\u0105 liczebno\u015b\u0107; odczyt streszczenia PubMed 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.aap.2016.01.019\">doi.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/27110643\/\">PubMed<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-40\">NHS, Insomnia, przegl\u0105d 19.03.2024 (bezsenno\u015b\u0107 kr\u00f3tkotrwa\u0142a trwa kr\u00f3cej ni\u017c 3 miesi\u0105ce, d\u0142ugotrwa\u0142a 3 miesi\u0105ce lub d\u0142u\u017cej; co pomaga: sta\u0142e pory snu, wyciszenie przed snem, ciemna i cicha sypialnia, ruch w ci\u0105gu dnia, bez alkoholu, herbaty i kawy co najmniej 6 godzin przed snem; wizyta u lekarza, gdy zmiana nawyk\u00f3w nie pomaga, k\u0142opoty ze snem trwaj\u0105 miesi\u0105cami albo utrudniaj\u0105 codzienne \u017cycie; lekarze rzadko przepisuj\u0105 leki nasenne, bo mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 powa\u017cne dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane i uzale\u017cnienie; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/insomnia\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-41\">Ministerstwo Zdrowia, Gdzie uzyska\u0107 pomoc psychologiczn\u0105 i psychiatryczn\u0105, gov.pl (osoba doros\u0142a mo\u017ce zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do punktu zg\u0142oszeniowo-koordynacyjnego centrum zdrowia psychicznego bez skierowania i bez rejestracji; poza obszarem centrum porady psychiatry w poradni zdrowia psychicznego, informacja o plac\u00f3wkach pod numerem Telefonicznej Informacji Pacjenta 800 190 590; Centrum Wsparcia dla os\u00f3b doros\u0142ych w kryzysie psychicznym: ca\u0142odobowo i bezp\u0142atnie 800 70 2222; telefon wsparcia emocjonalnego 116 123; telefon zaufania dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy 116 111; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/zdrowie\/gdzie-uzyskac-pomoc-psychologiczna-i-psychiatryczna\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">gov.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-42\">NHS, Anaphylaxis (numer alarmowy od razu przy nag\u0142ym obrz\u0119ku warg, ust, gard\u0142a lub j\u0119zyka, bardzo szybkim albo utrudnionym oddechu, ucisku w gardle i trudno\u015bci w po\u0142ykaniu, sinych, szarych lub bladych wargach i sk\u00f3rze, nag\u0142ym spl\u0105taniu, senno\u015bci lub zawrotach g\u0142owy, omdleniu bez mo\u017cliwo\u015bci wybudzenia; mo\u017ce towarzyszy\u0107 wypuk\u0142a, sw\u0119dz\u0105ca wysypka; post\u0119powanie: u\u017cyj automatycznego wstrzykiwacza adrenaliny, je\u015bli go masz, wezwij pogotowie, po\u0142\u00f3\u017c si\u0119, mo\u017cna unie\u015b\u0107 nogi, przy duszno\u015bci unie\u015b barki albo powoli usi\u0105d\u017a, w ci\u0105\u017cy po\u0142\u00f3\u017c si\u0119 na lewym boku, po 5 minutach bez poprawy drugi wstrzykiwacz, nie wstawaj ani nie chod\u017a, nawet przy poprawie; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/anaphylaxis\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-43\">Resuscitation Council UK, 2025, Adult basic life support guidelines (przy braku reakcji wezwij pomoc pod numerem alarmowym; brak reakcji z brakiem prawid\u0142owego oddechu oznacza zatrzymanie kr\u0105\u017cenia; powolny, utrudniony oddech oraz pojedyncze westchnienia lub \u0142apanie powietrza trzeba rozpozna\u0107 jako objaw zatrzymania kr\u0105\u017cenia; resuscytacja wed\u0142ug polece\u0144 dyspozytora, AED mo\u017ce u\u017cy\u0107 ka\u017cdy; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.resus.org.uk\/professional-library\/2025-resuscitation-guidelines\/adult-basic-life-support-guidelines\">resus.org.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-44\">Resuscitation Council UK, 2025, First aid guidelines (osob\u0119 z obni\u017conym poziomem reakcji, kt\u00f3ra oddycha prawid\u0142owo i nie wymaga resuscytacji, uk\u0142ada si\u0119 w pozycji bocznej i obserwuje jej oddech; przy oddechu agonalnym albo urazie nie uk\u0142ada si\u0119 jej w tej pozycji, ogranicza si\u0119 zb\u0119dne ruchy, a bezpiecze\u0144stwo, dro\u017cno\u015b\u0107 dr\u00f3g oddechowych i resuscytacja maj\u0105 pierwsze\u0144stwo; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.resus.org.uk\/professional-library\/2025-resuscitation-guidelines\/first-aid-guidelines\">resus.org.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-45\">St John Ambulance, How to put someone in the recovery position (pozycja boczna dla osoby, kt\u00f3ra nie reaguje, ale oddycha prawid\u0142owo; przy podejrzeniu urazu kr\u0119gos\u0142upa osobna pozycja, gdy osoba nie utrzymuje dro\u017cnych dr\u00f3g oddechowych; przy braku reakcji i braku prawid\u0142owego oddechu numer 999 lub 112 i resuscytacja od razu; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.sja.org.uk\/first-aid-advice\/recovery-position\/\">sja.org.uk<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<p class=\"notka-ai\"><small>Ilustracje w tym artykule zosta\u0142y przygotowane z pomoc\u0105 sztucznej inteligencji (AI). Zdj\u0119cia produkt\u00f3w pochodz\u0105 ze sklepu \u015awiat Supli.<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Co pokaza\u0142y metaanalizy waleriany przy k\u0142opotach ze snem i l\u0119ku, jakie dawkowanie podaje monografia EMA, czy waleriana uzale\u017cnia, z czym jej nie \u0142\u0105czy\u0107 i kiedy lepiej sprawdzi si\u0119 melatonina.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":28026,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","inline_featured_image":false,"rop_custom_images_group":[],"rop_custom_messages_group":[],"rop_publish_now":"yes","rop_publish_now_accounts":[],"rop_publish_now_history":[],"rop_publish_now_status":"pending","footnotes":""},"categories":[1378],"tags":[93,34,74,42],"class_list":{"0":"post-24546","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-suplementacja","8":"tag-dieta","9":"tag-polecamy","10":"tag-suplementy","11":"tag-zdrowie"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Waleriana na sen i l\u0119k: czy dzia\u0142a i czy uzale\u017cnia?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Wyniki metaanaliz i monografia EMA, dawkowanie wyci\u0105gu i kropli, objawy odstawienia, interakcje oraz por\u00f3wnanie waleriany z melatonin\u0105 i GABA.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Waleriana na sen i l\u0119k: czy dzia\u0142a i czy uzale\u017cnia?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wyniki metaanaliz i monografia EMA, dawkowanie wyci\u0105gu i kropli, objawy odstawienia, interakcje oraz por\u00f3wnanie waleriany z melatonin\u0105 i GABA.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog \u015awiat Supli\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-05-06T08:20:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-19T07:25:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/waleriana-na-sen-i-lek-okladka-1b914690.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2752\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Pawe\u0142 Supe\u0142ek\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Pawe\u0142 Supe\u0142ek\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Pawe\u0142 Supe\u0142ek\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b0f37b0e0d211afc8a9eb2e96e7b3a8c\"},\"headline\":\"Korze\u0144 koz\u0142ka lekarskiego (waleriana) na sen i l\u0119k: czy dzia\u0142a, czy uzale\u017cnia i co z melatonin\u0105?\",\"datePublished\":\"2026-05-06T08:20:23+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-19T07:25:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\\\/\"},\"wordCount\":8154,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/waleriana-na-sen-i-lek-okladka-1b914690.webp\",\"keywords\":[\"dieta\",\"Polecamy\",\"suplementy\",\"Zdrowie\"],\"articleSection\":[\"Suplementacja\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\\\/\",\"name\":\"Waleriana na sen i l\u0119k: czy dzia\u0142a i czy uzale\u017cnia?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/waleriana-na-sen-i-lek-okladka-1b914690.webp\",\"datePublished\":\"2026-05-06T08:20:23+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-19T07:25:24+00:00\",\"description\":\"Wyniki metaanaliz i monografia EMA, dawkowanie wyci\u0105gu i kropli, objawy odstawienia, interakcje oraz por\u00f3wnanie waleriany z melatonin\u0105 i GABA.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/waleriana-na-sen-i-lek-okladka-1b914690.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/waleriana-na-sen-i-lek-okladka-1b914690.webp\",\"width\":2752,\"height\":1536,\"caption\":\"Szafka nocna wieczorem z kubkiem naparu, suszonym korzeniem koz\u0142ka lekarskiego i s\u0142oiczkiem obok \u0142\u00f3\u017cka\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Korze\u0144 koz\u0142ka lekarskiego (waleriana) na sen i l\u0119k: czy dzia\u0142a, czy uzale\u017cnia i co z melatonin\u0105?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Blog \u015awiat Supli\",\"description\":\"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"\u015awiat Supli\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":680,\"caption\":\"\u015awiat Supli\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Swiat.Supli\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/SwiatSupli\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/swiatsupli_pl\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b0f37b0e0d211afc8a9eb2e96e7b3a8c\",\"name\":\"Pawe\u0142 Supe\u0142ek\",\"description\":\"Trener personalny z wykszta\u0142cenia dietetyk, kt\u00f3ry od wielu lat pomaga budowa\u0107 zdrowe, silne i sprawne cia\u0142o. Specjalizuje si\u0119 w kszta\u0142towaniu sylwetki oraz \u015bwiadomej suplementacji, b\u0119d\u0105cej jedn\u0105 z jego najwi\u0119kszych pasji. Wierzy, \u017ce d\u0142ugie i pe\u0142ne energii \u017cycie zaczyna si\u0119 na talerzu, dlatego stawia na edukacj\u0119, zdrowe nawyki i indywidualne podej\u015bcie do ka\u017cdego. Pokazuje, \u017ce trwa\u0142e efekty nie s\u0105 dzie\u0142em przypadku, lecz po\u0142\u0105czeniem odpowiedniego treningu, od\u017cywiania i konsekwencji.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/author\\\/swiat-supli\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Waleriana na sen i l\u0119k: czy dzia\u0142a i czy uzale\u017cnia?","description":"Wyniki metaanaliz i monografia EMA, dawkowanie wyci\u0105gu i kropli, objawy odstawienia, interakcje oraz por\u00f3wnanie waleriany z melatonin\u0105 i GABA.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Waleriana na sen i l\u0119k: czy dzia\u0142a i czy uzale\u017cnia?","og_description":"Wyniki metaanaliz i monografia EMA, dawkowanie wyci\u0105gu i kropli, objawy odstawienia, interakcje oraz por\u00f3wnanie waleriany z melatonin\u0105 i GABA.","og_url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/","og_site_name":"Blog \u015awiat Supli","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","article_published_time":"2026-05-06T08:20:23+00:00","article_modified_time":"2026-10-19T07:25:24+00:00","og_image":[{"width":2752,"height":1536,"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/waleriana-na-sen-i-lek-okladka-1b914690.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Pawe\u0142 Supe\u0142ek","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@SwiatSupli","twitter_site":"@SwiatSupli","twitter_misc":{"Napisane przez":"Pawe\u0142 Supe\u0142ek","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/"},"author":{"name":"Pawe\u0142 Supe\u0142ek","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b0f37b0e0d211afc8a9eb2e96e7b3a8c"},"headline":"Korze\u0144 koz\u0142ka lekarskiego (waleriana) na sen i l\u0119k: czy dzia\u0142a, czy uzale\u017cnia i co z melatonin\u0105?","datePublished":"2026-05-06T08:20:23+00:00","dateModified":"2026-10-19T07:25:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/"},"wordCount":8154,"publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/waleriana-na-sen-i-lek-okladka-1b914690.webp","keywords":["dieta","Polecamy","suplementy","Zdrowie"],"articleSection":["Suplementacja"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/","name":"Waleriana na sen i l\u0119k: czy dzia\u0142a i czy uzale\u017cnia?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/waleriana-na-sen-i-lek-okladka-1b914690.webp","datePublished":"2026-05-06T08:20:23+00:00","dateModified":"2026-10-19T07:25:24+00:00","description":"Wyniki metaanaliz i monografia EMA, dawkowanie wyci\u0105gu i kropli, objawy odstawienia, interakcje oraz por\u00f3wnanie waleriany z melatonin\u0105 i GABA.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/waleriana-na-sen-i-lek-okladka-1b914690.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/waleriana-na-sen-i-lek-okladka-1b914690.webp","width":2752,"height":1536,"caption":"Szafka nocna wieczorem z kubkiem naparu, suszonym korzeniem koz\u0142ka lekarskiego i s\u0142oiczkiem obok \u0142\u00f3\u017cka"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/korzen-kozlka-lekarskiego-waleriany-co-nauka-mowi-o-jej-dzialaniu-na-sen-i-lek-w-porownaniu-z-melatonina-i-gaba\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Korze\u0144 koz\u0142ka lekarskiego (waleriana) na sen i l\u0119k: czy dzia\u0142a, czy uzale\u017cnia i co z melatonin\u0105?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","name":"Blog \u015awiat Supli","description":"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia","publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization","name":"\u015awiat Supli","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","width":2560,"height":680,"caption":"\u015awiat Supli"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","https:\/\/x.com\/SwiatSupli","https:\/\/www.instagram.com\/swiatsupli_pl\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b0f37b0e0d211afc8a9eb2e96e7b3a8c","name":"Pawe\u0142 Supe\u0142ek","description":"Trener personalny z wykszta\u0142cenia dietetyk, kt\u00f3ry od wielu lat pomaga budowa\u0107 zdrowe, silne i sprawne cia\u0142o. Specjalizuje si\u0119 w kszta\u0142towaniu sylwetki oraz \u015bwiadomej suplementacji, b\u0119d\u0105cej jedn\u0105 z jego najwi\u0119kszych pasji. Wierzy, \u017ce d\u0142ugie i pe\u0142ne energii \u017cycie zaczyna si\u0119 na talerzu, dlatego stawia na edukacj\u0119, zdrowe nawyki i indywidualne podej\u015bcie do ka\u017cdego. Pokazuje, \u017ce trwa\u0142e efekty nie s\u0105 dzie\u0142em przypadku, lecz po\u0142\u0105czeniem odpowiedniego treningu, od\u017cywiania i konsekwencji.","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/author\/swiat-supli\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24546","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24546"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24546\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28507,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24546\/revisions\/28507"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28026"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24546"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24546"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24546"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}