{"id":22691,"date":"2025-10-09T09:40:19","date_gmt":"2025-10-09T07:40:19","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?p=22691"},"modified":"2026-10-14T22:01:09","modified_gmt":"2026-10-14T20:01:09","slug":"naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/","title":{"rendered":"Naturalne metody na menopauz\u0119: domowe sposoby na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bez hormon\u00f3w najlepiej udokumentowane s\u0105 terapia poznawczo-behawioralna (CBT) i hipnoza kliniczna, a z leczenia farmakologicznego kilka niehormonalnych lek\u00f3w na recept\u0119; domowe sposoby, takie jak ch\u0142odna sypialnia, ubranie warstwami i unikanie alkoholu czy ostrych potraw, poprawiaj\u0105 komfort, ale nie ma dobrych dowod\u00f3w, \u017ce zmniejszaj\u0105 liczb\u0119 uderze\u0144 gor\u0105ca [1] [2]. Z suplement\u00f3w izoflawony z soi i czerwonej koniczyny zmniejsza\u0142y cz\u0119sto\u015b\u0107 uderze\u0144 gor\u0105ca bardziej ni\u017c placebo w metaanalizach bada\u0144 z r\u00f3\u017cnymi preparatami, ale efekt by\u0142 ma\u0142y [3] [4]; ashwagandha ma niewiele bada\u0144 u kobiet w perimenopauzie [5], a pluskwica daje niesp\u00f3jne wyniki i wymaga ostro\u017cno\u015bci ze wzgl\u0119du na w\u0105trob\u0119 [6] [7]. \u017badne z dopuszczonych w UE o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych dla \u017cywno\u015bci nie dotyczy izoflawon\u00f3w, czerwonej koniczyny, ashwagandhy ani objaw\u00f3w menopauzy [8]. Najskuteczniejsza pozostaje terapia hormonalna, o kt\u00f3rej decyzj\u0119 podejmujesz razem z lekarzem [9] [10].<\/strong><\/p>\n<p class=\"aktualizacja\"><small>Aktualizacja 14.10.2026: opisali\u015bmy, co wed\u0142ug bada\u0144 i wytycznych pomaga na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w, poprawili\u015bmy dane o zio\u0142ach i suplementach oraz dodali\u015bmy objawy, przy kt\u00f3rych trzeba i\u015b\u0107 do lekarza albo dzwoni\u0107 na 112.<\/small><\/p>\n<div class=\"polecamy-boks\" style=\"margin:20px 0;padding:10px;border:2px solid #F38823;border-radius:14px;background:#FDEEDD\">\n<p class=\"polecamy-tytul\" style=\"margin:0 0 2px;font-size:18px;line-height:1.3;font-weight:700;color:#121212\">Polecamy, je\u015bli po poznaniu dowod\u00f3w chcesz spr\u00f3bowa\u0107 suplementu<\/p>\n<div style=\"display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(min(100%,240px),1fr));gap:8px\">\n<figure class=\"polecamy-produkt\" style=\"margin:0;display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:6px 12px;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:6px 10px;min-width:0\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap\/p13439?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"flex:0 0 80px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26366-large_default\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap.jpg\" alt=\"Opakowanie \u015awiat Supli Ashwagandha, 60 kapsu\u0142ek z ekstraktem z korzenia ashwagandhy\" width=\"80\" height=\"80\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:80px;height:80px;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"flex:1 1 150px;min-width:0;line-height:1.25\"><span style=\"display:block;font-size:12px;font-weight:700;color:#A34F07;text-transform:uppercase;letter-spacing:.03em\">Marka w\u0142asna: ekstrakt z korzenia ashwagandhy<\/span><span style=\"display:block;font-size:14px;font-weight:700;margin-top:2px\"><span style=\"font-size:12px;font-weight:400;color:#55524C\">Na zdj\u0119ciu:<\/span> <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap\/p13439?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"color:#121212\">\u015awiat Supli Ashwagandha, 60 kapsu\u0142ek<\/a><\/span><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#121212;margin-top:2px\">10 mg witanolid\u00f3w w 1 kapsu\u0142ce dziennie, w granicy zalecenia GIS<\/span><a class=\"polecamy-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap\/p13439?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"display:inline-block;padding:5px 14px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:4px\">Sprawd\u017a cen\u0119<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"polecamy-produkt\" style=\"margin:0;display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:6px 12px;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:6px 10px;min-width:0\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps\/p12260?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"flex:0 0 80px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/28884-large_default\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie Medica Herbs Czerwona koniczyna, 60 kapsu\u0142ek z wyci\u0105giem standaryzowanym na izoflawony\" width=\"80\" height=\"80\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:80px;height:80px;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"flex:1 1 150px;min-width:0;line-height:1.25\"><span style=\"display:block;font-size:12px;font-weight:700;color:#A34F07;text-transform:uppercase;letter-spacing:.03em\">Izoflawony z czerwonej koniczyny<\/span><span style=\"display:block;font-size:14px;font-weight:700;margin-top:2px\"><span style=\"font-size:12px;font-weight:400;color:#55524C\">Na zdj\u0119ciu:<\/span> <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps\/p12260?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"color:#121212\">Medica Herbs Czerwona koniczyna, 60 kapsu\u0142ek<\/a><\/span><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#121212;margin-top:2px\">41,6 mg izoflawon\u00f3w w 1 kapsu\u0142ce dziennie<\/span><a class=\"polecamy-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps\/p12260?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"display:inline-block;padding:5px 14px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:4px\">Sprawd\u017a cen\u0119<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n<details class=\"toc\" open>\n<summary>Spis tre\u015bci<\/summary>\n<nav aria-label=\"Spis tre\u015bci\">\n<ul>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#uderzenia-goraca\">1. Sk\u0105d bior\u0105 si\u0119 uderzenia gor\u0105ca i jak d\u0142ugo trwaj\u0105?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#domowe-sposoby\">2. Domowe sposoby na uderzenia gor\u0105ca: ch\u0142odzenie, ubranie i wyzwalacze<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#cbt-hipnoza\">3. Co zamiast hormon\u00f3w? Metody bez lek\u00f3w z najlepszymi dowodami<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#cbt\">3.1. Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#hipnoza\">3.2. Hipnoza kliniczna<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#fitoestrogeny\">4. Fitoestrogeny: soja, czerwona koniczyna i siemi\u0119 lniane<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#ziola\">5. Zio\u0142a na menopauz\u0119: pluskwica, sza\u0142wia, dziurawiec, maca i \u017ce\u0144-sze\u0144<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#ashwagandha\">6. Ashwagandha przy menopauzie: co pokaza\u0142o badanie?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#witaminy\">7. Magnez, omega-3, wap\u0144 i witamina D: co warto uzupe\u0142ni\u0107 w menopauzie?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#wybor\">8. Co ze sklepu ma sens przy uderzeniach gor\u0105ca?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#leczenie\">9. Leczenie u lekarza: terapia hormonalna i leki niehormonalne<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#lekarz\">10. Kiedy do lekarza, a kiedy dzwoni\u0107 na 112<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#faq\">11. Najcz\u0119stsze pytania o naturalne metody na menopauz\u0119<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#faq-ile-trwa\">11.1. Ile trwaj\u0105 uderzenia gor\u0105ca w menopauzie?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#faq-niehormonalne-leki\">11.2. Jakie s\u0105 niehormonalne leki na menopauz\u0119?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#faq-ashwagandha\">11.3. Czy ashwagandha pomaga w menopauzie?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#faq-siemie\">11.4. Czy siemi\u0119 lniane pomaga na menopauz\u0119?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#faq-nasiadowki\">11.5. Czy nasiad\u00f3wki pomagaj\u0105 na objawy menopauzy?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#faq-jedzenie\">11.6. Co je\u015b\u0107 przy menopauzie?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#podsumowanie\">12. Podsumowanie<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/nav>\n<\/details>\n<h2 id=\"uderzenia-goraca\">1. Sk\u0105d bior\u0105 si\u0119 uderzenia gor\u0105ca i jak d\u0142ugo trwaj\u0105?<\/h2>\n<p>Uderzenia gor\u0105ca i nocne poty to objawy naczynioruchowe: nag\u0142e uczucie gor\u0105ca, zwykle na twarzy, szyi i klatce piersiowej, z zaczerwienieniem i poceniem. Pojawiaj\u0105 si\u0119, gdy w okresie przekwitania spada i waha si\u0119 st\u0119\u017cenie estrogen\u00f3w. Ostatnia miesi\u0105czka przychodzi najcz\u0119\u015bciej mi\u0119dzy 45. a 55. rokiem \u017cycia, \u015brednio oko\u0142o 51. roku [11]. Wed\u0142ug \u015awiatowej Organizacji Zdrowia (WHO) menopauz\u0119 rozpoznaje si\u0119 po 12 kolejnych miesi\u0105cach bez miesi\u0105czki, a perimenopauza trwa od pierwszych zmian, zwykle w cyklu miesi\u0105czkowym, do roku po ostatniej miesi\u0105czce i mo\u017ce trwa\u0107 kilka lat [12]. Kiedy zaczyna si\u0119 perimenopauza i jakie objawy daje jeszcze przed ostatni\u0105 miesi\u0105czk\u0105, wyja\u015bniamy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/perimenopauza-objawy-ktore-ignorujesz-od-lat\/\">perimenopauza: w jakim wieku si\u0119 zaczyna i jakie daje objawy<\/a>.<\/p>\n<p>W ameryka\u0144skim badaniu SWAN, kt\u00f3re obserwowa\u0142o 3302 kobiety, u 1449 kobiet z cz\u0119stymi uderzeniami gor\u0105ca mediana ca\u0142kowitego czasu ich trwania wynios\u0142a 7,4 roku, a mediana ich utrzymywania si\u0119 po ostatniej miesi\u0105czce 4,5 roku; najd\u0142u\u017cej u kobiet, u kt\u00f3rych zacz\u0119\u0142y si\u0119 wcze\u015bnie, jeszcze przed menopauz\u0105 [13]. Dlatego warto mie\u0107 plan na kilka lat, a nie na kilka tygodni. Preparaty ro\u015blinne i suplementy stosowane w tym okresie znajdziesz w kategorii <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/wsparcie-w-menopauzie\/c394?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\">wsparcie w menopauzie w sklepie \u015awiat Supli<\/a>; ni\u017cej opisujemy, kt\u00f3re z nich maj\u0105 badania.<\/p>\n<h2 id=\"domowe-sposoby\">2. Domowe sposoby na uderzenia gor\u0105ca: ch\u0142odzenie, ubranie i wyzwalacze<\/h2>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/naturalne-metody-menopauza-ilustracja-9f94e2a6.webp\" alt=\"Ch\u0142odna sypialnia z uchylonym oknem, wentylatorem i szklank\u0105 wody, przygotowana na noc z uderzeniami gor\u0105ca\" width=\"2752\" height=\"1536\" class=\"wp-image-27774\" loading=\"lazy\" style=\"max-width:100%;height:auto\"><\/figure>\n<p>Brytyjska NHS zaleca kilka prostych krok\u00f3w, kt\u00f3re pomagaj\u0105 przetrwa\u0107 uderzenia gor\u0105ca na co dzie\u0144 [2]:<\/p>\n<ul>\n<li>lekkie ubranie, najlepiej warstwami, kt\u00f3re \u0142atwo zdj\u0105\u0107,<\/li>\n<li>ch\u0142odna sypialnia w nocy, wentylator, ch\u0142odny prysznic albo zimny nap\u00f3j,<\/li>\n<li>ograniczenie wyzwalaczy: ostrych potraw, kofeiny, gor\u0105cych napoj\u00f3w, palenia i alkoholu,<\/li>\n<li>regularny sen i utrzymanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a.<\/li>\n<\/ul>\n<p>To rozs\u0105dne domowe sposoby na menopauz\u0119, bo s\u0105 tanie i \u0142atwe do wprowadzenia. Trzeba jednak uczciwie powiedzie\u0107, czego od nich oczekiwa\u0107: stanowisko The Menopause Society (wcze\u015bniej North American Menopause Society, NAMS) z 2023 roku nie zaleca technik ch\u0142odzenia ani unikania wyzwalaczy jako leczenia uderze\u0144 gor\u0105ca, bo nie ma dobrych dowod\u00f3w, \u017ce zmniejszaj\u0105 ich liczb\u0119 lub nasilenie; ta ocena opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na opinii ekspert\u00f3w [1]. Pomagaj\u0105 znie\u015b\u0107 epizod i lepiej spa\u0107, a je\u015bli uderzenia gor\u0105ca nadal utrudniaj\u0105 \u017cycie, si\u0119gnij po metody z nast\u0119pnej sekcji.<\/p>\n<p>Ruchu, jogi ani \u0107wicze\u0144 relaksacyjnych NAMS te\u017c nie zaleca jako leczenia uderze\u0144 gor\u0105ca, bo dowody s\u0105 ograniczone lub niesp\u00f3jne [1], ale \u0107wiczenia z obci\u0105\u017ceniem i trening oporowy NHS zaleca w okresie menopauzy dla ochrony ko\u015bci [2]. Wed\u0142ug NAMS redukcja masy cia\u0142a mo\u017ce pom\u00f3c cz\u0119\u015bci kobiet z nadwag\u0105, cho\u0107 dowody s\u0105 ograniczone [1].<\/p>\n<h2 id=\"cbt-hipnoza\">3. Co zamiast hormon\u00f3w? Metody bez lek\u00f3w z najlepszymi dowodami<\/h2>\n<h3 id=\"cbt\">3.1. Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)<\/h3>\n<p>CBT dla kobiet w okresie menopauzy to kilka sesji, w kt\u00f3rych uczysz si\u0119 rozpoznawa\u0107 wyzwalacze, oddycha\u0107 i reagowa\u0107 na epizod, a tak\u017ce zmienia\u0107 my\u015bli, kt\u00f3re nasilaj\u0105 napi\u0119cie. Brytyjskie wytyczne NICE NG23 (aktualizacja 2024-2026) zalecaj\u0105 rozwa\u017cenie CBT przy uderzeniach gor\u0105ca razem z terapi\u0105 hormonaln\u0105 albo zamiast niej, gdy hormony s\u0105 przeciwwskazane lub ich nie chcesz [14]. W badaniu MENOS 2 (Wielka Brytania, 140 kobiet z co najmniej 10 uci\u0105\u017cliwymi epizodami tygodniowo) CBT grupowa i CBT z poradnikiem po 6 tygodniach obni\u017ca\u0142y ocen\u0119 uci\u0105\u017cliwo\u015bci uderze\u0144 gor\u0105ca w skali 1-10 o oko\u0142o 2 punkty bardziej ni\u017c brak leczenia, a po 26 tygodniach o 1,2-1,3 punktu; zmniejszy\u0142a si\u0119 te\u017c liczba nocnych pot\u00f3w [15]. Metaanaliza Ye i wsp. z 2022 roku (14 bada\u0144, 1618 kobiet) wykaza\u0142a, \u017ce terapia poznawcza i behawioralna zmniejsza\u0142a uderzenia gor\u0105ca bardziej ni\u017c w grupach kontrolnych; efekt by\u0142 ma\u0142y do umiarkowanego i utrzymywa\u0142 si\u0119, cho\u0107 z czasem s\u0142ab\u0142 [16].<\/p>\n<h3 id=\"hipnoza\">3.2. Hipnoza kliniczna<\/h3>\n<p>W badaniu Elkinsa i wsp. z 2013 roku 187 kobiet po menopauzie z co najmniej 7 uderzeniami gor\u0105ca dziennie odby\u0142o 5 cotygodniowych sesji hipnozy albo sesji kontrolnych. Po 12 tygodniach liczba zg\u0142aszanych epizod\u00f3w spad\u0142a o 74 procent w grupie hipnozy i o 17 procent w grupie kontrolnej, a epizod\u00f3w zmierzonych aparatur\u0105 o 57 wobec 10 procent [17]. W nowszym badaniu z 2025 roku (250 kobiet po menopauzie, w tym 62 po raku piersi) samodzielna hipnoza z nagra\u0144 przez 6 tygodni obni\u017cy\u0142a wska\u017anik uderze\u0144 gor\u0105ca, czyli iloczyn ich cz\u0119sto\u015bci i nasilenia notowanych w dzienniczku, o 53 procent, a nagrania kontrolne z bia\u0142ym szumem o 41 procent; r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy grupami by\u0142a istotna statystycznie [18]. Badania z 2013 i 2025 roku mierzy\u0142y co innego, w innym czasie i przy innych grupach kontrolnych, wi\u0119c ich wynik\u00f3w procentowych nie mo\u017cna por\u00f3wnywa\u0107 wprost [17] [18]. NAMS wymienia CBT i hipnoz\u0119 w\u015br\u00f3d zalecanych metod niehormonalnych [1].<\/p>\n<h2 id=\"fitoestrogeny\">4. Fitoestrogeny: soja, czerwona koniczyna i siemi\u0119 lniane<\/h2>\n<p>Fitoestrogeny to zwi\u0105zki ro\u015blinne o budowie podobnej do estrogen\u00f3w, ale dzia\u0142aj\u0105ce znacznie s\u0142abiej. Najlepiej zbadano izoflawony z soi i czerwonej koniczyny.<\/p>\n<p><strong>Soja.<\/strong> W metaanalizie Taku i wsp. (2012) izoflawony sojowe w ekstraktach, w medianie 54 mg dziennie przez 6 tygodni do 12 miesi\u0119cy, zmniejsza\u0142y cz\u0119sto\u015b\u0107 uderze\u0144 gor\u0105ca o 20,6 procent i ich nasilenie o 26,2 procent bardziej ni\u017c placebo, przy du\u017cym zr\u00f3\u017cnicowaniu wynik\u00f3w mi\u0119dzy badaniami [3]. NAMS nie zaleca jednak produkt\u00f3w ani ekstrakt\u00f3w sojowych jako leczenia uderze\u0144 gor\u0105ca, bo dowody s\u0105 ograniczone lub niesp\u00f3jne [1]. Pacjent.gov.pl podaje, \u017ce jedzenie produkt\u00f3w sojowych mo\u017ce \u0142agodzi\u0107 uderzenia gor\u0105ca, a suplement\u00f3w z soj\u0105 nie nale\u017cy stosowa\u0107 bez konsultacji z lekarzem [11]. Czy soja w diecie podnosi poziom hormon\u00f3w, wyja\u015bniamy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/czy-soja-naprawde-podnosi-poziom-estrogenu\/\">czy soja podnosi poziom estrogenu<\/a>.<\/p>\n<p><strong>Czerwona koniczyna.<\/strong> Metaanaliza Jiang i Wu z 2026 roku obj\u0119\u0142a 9 bada\u0144 z placebo u kobiet w wieku 40-65 lat; izoflawony z czerwonej koniczyny w ilo\u015bci 37-160 mg dziennie przez 12 tygodni do 12 miesi\u0119cy zmniejsza\u0142y cz\u0119sto\u015b\u0107 uderze\u0144 gor\u0105ca bardziej ni\u017c placebo, a efekt autorzy ocenili jako ma\u0142y do umiarkowanego (standaryzowana r\u00f3\u017cnica \u015brednich, SMD, -0,45) [4]. Wytyczne NICE m\u00f3wi\u0105, \u017ce izoflawony mog\u0105 \u0142agodzi\u0107 uderzenia gor\u0105ca, ale preparaty si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105, ich bezpiecze\u0144stwo jest niepewne, a opisywano interakcje z lekami [14]. Europejski Urz\u0105d ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA) nie znalaz\u0142 szkodliwego wp\u0142ywu typowych dawek izoflawon\u00f3w z suplement\u00f3w na pier\u015b, macic\u0119 i tarczyc\u0119 u kobiet po menopauzie, ale nie mia\u0142 danych dla kobiet w perimenopauzie ani dla kobiet z nowotworem w wywiadzie [19].<\/p>\n<p><strong>Siemi\u0119 lniane.<\/strong> Lignany z lnu te\u017c s\u0105 fitoestrogenami, ale w badaniu z placebo (188 kobiet po menopauzie, baton z siemieniem daj\u0105cy 410 mg lignan\u00f3w dziennie przez 6 tygodni) uderzenia gor\u0105ca zmniejsza\u0142y si\u0119 podobnie jak po batonie placebo [20]. Siemi\u0119 zostaje dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em b\u0142onnika w diecie, ale nie liczymy na nie jako na spos\u00f3b na uderzenia gor\u0105ca.<\/p>\n<h2 id=\"ziola\">5. Zio\u0142a na menopauz\u0119: pluskwica, sza\u0142wia, dziurawiec, maca i \u017ce\u0144-sze\u0144<\/h2>\n<p><strong>Pluskwica groniasta (Cimicifuga racemosa).<\/strong> Europejska Agencja Lek\u00f3w (EMA) uzna\u0142a trzy okre\u015blone suche wyci\u0105gi z k\u0142\u0105cza pluskwicy, w dawce 5-6,5 mg na dob\u0119, za leki ro\u015blinne o ugruntowanym zastosowaniu w \u0142agodzeniu uderze\u0144 gor\u0105ca i nadmiernego pocenia [7]. Badania nie s\u0105 jednak zgodne: przegl\u0105d Cochrane z 2012 roku (16 bada\u0144, 2027 kobiet, mediana 40 mg dziennie) nie wykaza\u0142 istotnej r\u00f3\u017cnicy wobec placebo w cz\u0119sto\u015bci uderze\u0144 gor\u0105ca, ale dane o cz\u0119sto\u015bci pochodzi\u0142y tylko z 3 bada\u0144 i 393 kobiet [6], a metaanaliza z 2023 roku (22 publikacje, 2310 kobiet) znalaz\u0142a ma\u0142y do umiarkowanego efekt ekstrakt\u00f3w, tak\u017ce \u0142\u0105czonych z innymi sk\u0142adnikami, na objawy menopauzy i uderzenia gor\u0105ca; jeden z autor\u00f3w zg\u0142osi\u0142 honoraria od producent\u00f3w suplement\u00f3w [21]. EMA zaleca ostro\u017cno\u015b\u0107 przy chorobach w\u0105troby w wywiadzie, stosowanie bez porady lekarza nie d\u0142u\u017cej ni\u017c 6 miesi\u0119cy i natychmiastowe odstawienie przy objawach uszkodzenia w\u0105troby, takich jak za\u017c\u00f3\u0142cenie sk\u00f3ry i oczu albo ciemny mocz [7]. Pluskwicy nie \u0142\u0105cz z estrogenami bez zgody lekarza, a po raku piersi lub innym nowotworze hormonozale\u017cnym stosuj j\u0105 tylko po konsultacji z lekarzem [7] [22].<\/p>\n<p><strong>Sza\u0142wia lekarska.<\/strong> EMA uznaje li\u015b\u0107 sza\u0142wii za tradycyjny lek ro\u015blinny \u0142agodz\u0105cy nadmierne pocenie, na podstawie d\u0142ugiego stosowania, a nie bada\u0144 klinicznych; przyk\u0142adowa porcja to napar z 2 g li\u015bcia na 150 ml wrz\u0105cej wody, a gdy po 6 tygodniach nie ma poprawy, trzeba i\u015b\u0107 do lekarza [23]. Nie zaleca si\u0119 jej w ci\u0105\u017cy, podczas karmienia ani poni\u017cej 18 lat, a olejek sza\u0142wiowy w du\u017cych ilo\u015bciach wywo\u0142ywa\u0142 przyspieszone bicie serca i drgawki [23].<\/p>\n<p><strong>Dziurawiec.<\/strong> NICE w zaleceniu dla kobiet po raku piersi lub z wysokim ryzykiem tego raka podaje, \u017ce dziurawiec mo\u017ce \u0142agodzi\u0107 uderzenia gor\u0105ca, ale dawkowanie, trwa\u0142o\u015b\u0107 efektu i si\u0142a preparat\u00f3w s\u0105 niepewne, a dziurawiec wchodzi w powa\u017cne interakcje z lekami, m.in. z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpadaczkowymi oraz z lekami stosowanymi po raku piersi [14]. Z jakimi lekami go nie \u0142\u0105czy\u0107, opisujemy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/dziurawiec-a-depresja-jak-dziala-z-jakimi-lekami-wchodzi-w-grozne-interakcje-i-kiedy-jest-skuteczny\/\">dziurawiec na depresj\u0119 i interakcje z lekami<\/a>.<\/p>\n<p><strong>Maca i \u017ce\u0144-sze\u0144.<\/strong> Przegl\u0105d z 2011 roku znalaz\u0142 tylko 4 ma\u0142e badania maki z placebo; wyniki by\u0142y korzystne, ale zbyt s\u0142abe do wniosk\u00f3w, a bezpiecze\u0144stwa nie potwierdzono [24]. W przegl\u0105dzie bada\u0144 \u017ce\u0144-szenia z 2022 roku 3 badania (515 kobiet) wykaza\u0142y nieco mniej uderze\u0144 gor\u0105ca ni\u017c przy placebo, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 bada\u0144 mia\u0142a zastrze\u017cenia metodologiczne [25].<\/p>\n<h2 id=\"ashwagandha\">6. Ashwagandha przy menopauzie: co pokaza\u0142o badanie?<\/h2>\n<p>W badaniu z placebo przeprowadzonym w Indiach 100 kobiet w perimenopauzie z objawami przekwitania przyjmowa\u0142o 300 mg ekstraktu z korzenia ashwagandhy 2 razy dziennie albo placebo przez 8 tygodni, a 91 uko\u0144czy\u0142o badanie. W grupie ashwagandhy wynik skali objaw\u00f3w menopauzy (MRS) i skali jako\u015bci \u017cycia by\u0142 ni\u017cszy ni\u017c przy placebo, a st\u0119\u017cenie estradiolu wy\u017csze [5]. Streszczenie nie podaje osobno wyniku dla uderze\u0144 gor\u0105ca ani zawarto\u015bci witanolid\u00f3w w ekstrakcie, a to jedno badanie na jednym preparacie, wi\u0119c nie przenosimy jego wynik\u00f3w na inne produkty.<\/p>\n<p>Ashwagandha ma te\u017c ograniczenia bezpiecze\u0144stwa. Opisano rzadkie przypadki uszkodzenia w\u0105troby, a ameryka\u0144skie Narodowe Centrum Zdrowia Komplementarnego i Integracyjnego (NCCIH) odradza j\u0105 przy chorobach tarczycy i chorobach autoimmunologicznych [26] [27]; w Danii sprzeda\u017c produkt\u00f3w z ashwagandh\u0105 jest zakazana [28]. Zesp\u00f3\u0142 do spraw Suplement\u00f3w Diety przy G\u0142\u00f3wnym Inspektorze Sanitarnym (GIS) zaleca najwy\u017cej 10 mg witanolid\u00f3w w dziennej porcji i ostrze\u017cenia: nie stosowa\u0107 z lekami uspokajaj\u0105cymi i nasennymi ani z lekami przeciwpadaczkowymi, u dzieci, w ci\u0105\u017cy i podczas karmienia [29]. Por\u00f3wnanie ashwagandhy z innymi adaptogenami znajdziesz w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/ashwagandha-rozeniec-czy-soplowka-ktory-adaptogen-wybrac-na-stres-i-zmeczenie-przed-urlopem\/\">ashwagandha, r\u00f3\u017ceniec czy sopl\u00f3wka<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"witaminy\">7. Magnez, omega-3, wap\u0144 i witamina D: co warto uzupe\u0142ni\u0107 w menopauzie?<\/h2>\n<p>Te sk\u0142adniki cz\u0119sto trafiaj\u0105 do zestaw\u00f3w na menopauz\u0119, ale nie zmniejszaj\u0105 uderze\u0144 gor\u0105ca. W badaniu z placebo u 289 kobiet po leczeniu raka piersi tlenek magnezu w dawce 800 albo 1200 mg dziennie przez 8 tygodni nie zmniejszy\u0142 cz\u0119sto\u015bci ani nasilenia uderze\u0144 gor\u0105ca, za to cz\u0119\u015bciej powodowa\u0142 biegunk\u0119 [30]. W badaniu MsFLASH (355 kobiet) 1,8 g kwas\u00f3w omega-3 dziennie przez 12 tygodni zmniejsza\u0142o liczb\u0119 uderze\u0144 gor\u0105ca tak samo jak placebo [31].<\/p>\n<p>Maj\u0105 za to sens z innych powod\u00f3w. W okresie przekwitania niekorzystnie zmieniaj\u0105 si\u0119 lipidy i stan naczy\u0144, dlatego Ameryka\u0144skie Towarzystwo Kardiologiczne nazywa ten czas momentem na profilaktyk\u0119 chor\u00f3b serca [32]. Kwasy omega-3 EPA i DHA (eikozapentaenowy i dokozaheksaenowy) przyczyniaj\u0105 si\u0119 do prawid\u0142owego funkcjonowania serca przy spo\u017cyciu 250 mg dziennie [8]; gdy ryb w diecie jest ma\u0142o, pomaga je uzupe\u0142ni\u0107 suplement z olejem rybim. Kobiety od 51. roku \u017cycia potrzebuj\u0105 wed\u0142ug polskich norm 1200 mg wapnia dziennie, a w Polsce kobiety jedz\u0105 go \u015brednio 589 mg [33]; najlepiej uzupe\u0142ni\u0107 go nabia\u0142em. Polskie wytyczne zalecaj\u0105 witamin\u0119 D w dawce 1000-2000 j.m. dziennie, zale\u017cnie od masy cia\u0142a i ilo\u015bci witaminy D w diecie: doros\u0142ym do 65. roku \u017cycia przez ca\u0142y rok, gdy od maja do wrze\u015bnia nie ods\u0142aniaj\u0105 przedramion i n\u00f3g na s\u0142o\u0144cu przez 30-45 minut mi\u0119dzy 10 a 15 bez filtr\u00f3w, a osobom w wieku 65-75 lat przez ca\u0142y rok niezale\u017cnie od ekspozycji na s\u0142o\u0144ce [34]; \u0142\u0105cznie ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142 nie przekraczaj 4000 j.m. [35]. W okresie przekwitania zmniejsza si\u0119 te\u017c masa bezt\u0142uszczowa, g\u0142\u00f3wnie mi\u0119\u015bniowa [11], dlatego warto sprawdzi\u0107, ile jesz bia\u0142ka; piszemy o tym w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bialko-dla-kobiet-po-50\/\">bia\u0142ko dla kobiet po 50<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"wybor\">8. Co ze sklepu ma sens przy uderzeniach gor\u0105ca?<\/h2>\n<p>Suplement nie zast\u0105pi metod z sekcji 2-3 ani leczenia, ale cz\u0119\u015b\u0107 kobiet chce spr\u00f3bowa\u0107 preparatu ro\u015blinnego. Uczciwie: suplementy z izoflawonami, czerwon\u0105 koniczyn\u0105 i ashwagandh\u0105 nie maj\u0105 dopuszczonych w UE o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych, bo unijny wykaz nie zawiera o\u015bwiadcze\u0144 dla tych sk\u0142adnik\u00f3w ani o\u015bwiadcze\u0144 o objawach menopauzy, a o\u015bwiadczenia dla substancji ro\u015blinnych, kt\u00f3rych ocena nie zosta\u0142a zako\u0144czona, nie s\u0105 o\u015bwiadczeniami dopuszczonymi [8] [36]. Inaczej jest z lekami ro\u015blinnymi: trzy okre\u015blone wyci\u0105gi z pluskwicy maj\u0105 w monografii EMA wskazanie lecznicze, ale to status leku, a nie suplementu diety [7]. Skuteczno\u015bci produkt\u00f3w opisanych ni\u017cej nie badano. Kolejno\u015b\u0107 kart to nasze kryterium redakcyjne: najpierw marka w\u0142asna \u015awiat Supli, potem inne marki. Kto po poznaniu tych ogranicze\u0144 chce spr\u00f3bowa\u0107 fitoestrogenu, powinien szuka\u0107 ekstraktu z podan\u0105 ilo\u015bci\u0105 izoflawon\u00f3w w porcji, takiego jak czerwona koniczyna Medica Herbs. Przy ashwagandzie licz\u0105 si\u0119 brak przeciwwskaza\u0144 z sekcji 6 i ilo\u015b\u0107 witanolid\u00f3w w granicy zalecenia GIS; ten warunek spe\u0142nia ashwagandha \u015awiat Supli. Omega-3 \u015awiat Supli nie s\u0142u\u017cy na uderzenia gor\u0105ca, ale uzupe\u0142nia EPA i DHA, gdy rzadko jesz ryby. Wi\u0119cej produkt\u00f3w z izoflawonami i pluskwic\u0105, z kryteriami i punktacj\u0105, por\u00f3wnujemy w rankingu <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/top-7-suplementow-na-zlagodzenie-objawow-menopauzy-ranking-2025\/\">suplementy na menopauz\u0119<\/a>.<\/p>\n<p>Przyjmujesz leki na sta\u0142e? Ka\u017cdy suplement, tak\u017ce ro\u015blinny, skonsultuj wcze\u015bniej z lekarzem albo farmaceut\u0105, bo niekt\u00f3re zio\u0142a i izoflawony wchodz\u0105 w interakcje z lekami [14].<\/p>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-swiat-supli-ashwagandha\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap\/p13439?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26366-large_default\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap.jpg\" alt=\"Opakowanie \u015awiat Supli Ashwagandha, 60 kapsu\u0142ek z ekstraktem z korzenia ashwagandhy\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap\/p13439?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\">\u015awiat Supli Ashwagandha, 60 kapsu\u0142ek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ych kobiet, kt\u00f3re po poznaniu ogranicze\u0144 bada\u0144 chc\u0105 spr\u00f3bowa\u0107 ashwagandhy, nie maj\u0105 chor\u00f3b w\u0105troby, tarczycy ani chor\u00f3b autoimmunologicznych i nie przyjmuj\u0105 lek\u00f3w uspokajaj\u0105cych i nasennych ani przeciwpadaczkowych. To marka w\u0142asna sklepu \u015awiat Supli.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug karty produktu 1 kapsu\u0142ka zawiera 500 mg ekstraktu z korzenia ashwagandhy (Withania somnifera) standaryzowanego na 2 procent witanolid\u00f3w, czyli 10 mg witanolid\u00f3w; pozosta\u0142e sk\u0142adniki to celuloza mikrokrystaliczna i otoczka z \u017celatyny wo\u0142owej, wi\u0119c produkt nie jest dla wegan ani wegetarian [37].<\/p>\n<p>Dlaczego ten produkt: 10 mg witanolid\u00f3w to najwy\u017csza ilo\u015b\u0107 zalecana przez Zesp\u00f3\u0142 do spraw Suplement\u00f3w Diety w dziennej porcji [29], a etykieta podaje j\u0105 w miligramach. W badaniu Gopal i wsp. kobiety przyjmowa\u0142y 600 mg innego ekstraktu dziennie [5], wi\u0119c jego wynik\u00f3w nie przenosimy na ten produkt; skuteczno\u015bci tego preparatu nie badano.<\/p>\n<p>Jak stosowa\u0107 wed\u0142ug producenta: 1 kapsu\u0142ka dziennie, popita wod\u0105 lub innym napojem [37]. Nie przekraczaj tej porcji.<\/p>\n<p>Ostrze\u017cenia: nie stosuj w ci\u0105\u017cy, podczas karmienia piersi\u0105 ani u dzieci; nie \u0142\u0105cz z lekami uspokajaj\u0105cymi i nasennymi ani z lekami przeciwpadaczkowymi [29]. Przy lekach na cukrzyc\u0119, nadci\u015bnienie lub lekach immunosupresyjnych zapytaj lekarza [27]. W badaniu Gopal i wsp. st\u0119\u017cenie estradiolu ros\u0142o [5], dlatego po nowotworze hormonozale\u017cnym nie stosuj produktu bez zgody lekarza prowadz\u0105cego. Przy za\u017c\u00f3\u0142ceniu sk\u00f3ry, ciemnym moczu lub b\u00f3lu w nadbrzuszu odstaw produkt i niezw\u0142ocznie id\u017a do lekarza [26]. Wed\u0142ug karty mo\u017ce zawiera\u0107 mleko (w tym laktoz\u0119), soj\u0119, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki [37].<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap\/p13439?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Sprawd\u017a sk\u0142ad i cen\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-swiat-supli-omega-3\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap\/p13405?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26317-large_default\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap.jpg\" alt=\"Opakowanie \u015awiat Supli Omega 3 180\/120, 120 kapsu\u0142ek z olejem rybim bogatym w EPA i DHA\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap\/p13405?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\">\u015awiat Supli Omega 3 180\/120, 120 kapsu\u0142ek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ych, kt\u00f3rzy rzadko jedz\u0105 ryby i chc\u0105 uzupe\u0142ni\u0107 EPA i DHA w okresie, gdy ro\u015bnie znaczenie profilaktyki chor\u00f3b serca. Nie jest to produkt na uderzenia gor\u0105ca: w badaniu MsFLASH omega-3 dzia\u0142a\u0142y na nie tak samo jak placebo [31]. To marka w\u0142asna sklepu \u015awiat Supli.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug karty produktu 1 kapsu\u0142ka zawiera 1000 mg oleju rybiego z sardeli peruwia\u0144skiej, w tym 180 mg EPA i 120 mg DHA, oraz 3,75 mg witaminy E [38].<\/p>\n<p>Dlaczego ten produkt: 1 kapsu\u0142ka daje 300 mg EPA i DHA, czyli wi\u0119cej ni\u017c 250 mg, przy kt\u00f3rych EPA i DHA przyczyniaj\u0105 si\u0119 do prawid\u0142owego funkcjonowania serca [8].<\/p>\n<p>Jak stosowa\u0107 wed\u0142ug producenta: 1 kapsu\u0142ka dziennie [38].<\/p>\n<p>Ostrze\u017cenia: produkt zawiera olej rybi, wi\u0119c nie jest dla os\u00f3b uczulonych na ryby; wed\u0142ug karty mo\u017ce te\u017c zawiera\u0107 mleko, soj\u0119, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki [38]. Mo\u017cliwe \u0142agodne dolegliwo\u015bci: nieprzyjemny posmak, zgaga, nudno\u015bci, biegunka [39].<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap\/p13405?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Sprawd\u017a sk\u0142ad i cen\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-medica-herbs-czerwona-koniczyna\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps\/p12260?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/28884-large_default\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie Medica Herbs Czerwona koniczyna, 60 kapsu\u0142ek z wyci\u0105giem standaryzowanym na izoflawony\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps\/p12260?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\">Medica Herbs Czerwona koniczyna, 60 kapsu\u0142ek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ych kobiet po menopauzie, kt\u00f3re po poznaniu ogranicze\u0144 bada\u0144 chc\u0105 spr\u00f3bowa\u0107 izoflawon\u00f3w z czerwonej koniczyny i nie chorowa\u0142y na nowotw\u00f3r hormonozale\u017cny.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug karty produktu 1 kapsu\u0142ka zawiera 520 mg wyci\u0105gu z cz\u0119\u015bci naziemnych koniczyny \u0142\u0105kowej (Trifolium pratense) standaryzowanego na 8 procent izoflawon\u00f3w, czyli 41,6 mg izoflawon\u00f3w; jedynym dodatkiem jest kapsu\u0142ka z \u017celatyny [40].<\/p>\n<p>Dlaczego ten produkt: podaje ilo\u015b\u0107 izoflawon\u00f3w w miligramach i ma j\u0105 w jednej kapsu\u0142ce; 41,6 mg mie\u015bci si\u0119 w zakresie 37-160 mg z bada\u0144 metaanalizy. Badania te dotyczy\u0142y innych preparat\u00f3w [4], wi\u0119c ich wynik\u00f3w nie przenosimy na ten produkt; skuteczno\u015bci tego preparatu nie badano.<\/p>\n<p>Jak stosowa\u0107 wed\u0142ug producenta: 1 kapsu\u0142ka raz dziennie [40].<\/p>\n<p>Ostrze\u017cenia producenta: nie stosowa\u0107 u kobiet w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cych piersi\u0105 ani przy uczuleniu na kt\u00f3rykolwiek sk\u0142adnik, nie przekracza\u0107 zalecanej porcji, a u kobiet z chorob\u0105 nowotworow\u0105 stosowa\u0107 tylko po konsultacji z lekarzem. Producent zaznacza te\u017c, \u017ce dieta bogata w izoflawony, z ro\u015blinami str\u0105czkowymi, w tym soj\u0105, nie wymaga suplementacji [41]. EFSA nie oceni\u0142 bezpiecze\u0144stwa izoflawon\u00f3w u kobiet w perimenopauzie i z nowotworem w wywiadzie [19], dlatego w tych sytuacjach zapytaj lekarza. Opisywano te\u017c interakcje izoflawon\u00f3w z lekami [14].<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps\/p12260?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Sprawd\u017a sk\u0142ad i cen\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<div class=\"produkty-kafelki\" style=\"margin:28px 0;padding:18px;border:1px solid #F4D9BC;border-radius:14px;background:#FAF9F7\">\n<p class=\"kafelki-tytul\" style=\"margin:0 0 4px;font-size:19px;font-weight:700;color:#121212\">Produkty opisane w tym artykule<\/p>\n<p style=\"margin:0 0 14px;font-size:14px;color:#55524C\">Marka w\u0142asna \u015awiat Supli i ekstrakt z podan\u0105 ilo\u015bci\u0105 izoflawon\u00f3w.<\/p>\n<div style=\"display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fill,minmax(max(140px,30%),1fr));gap:14px\">\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap\/p13439?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26366-large_default\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap.jpg\" alt=\"Opakowanie \u015awiat Supli Ashwagandha, 60 kapsu\u0142ek z ekstraktem z korzenia ashwagandhy\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap\/p13439?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"color:#121212\">\u015awiat Supli Ashwagandha, 60 kapsu\u0142ek<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap\/p13439?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap\/p13405?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26317-large_default\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap.jpg\" alt=\"Opakowanie \u015awiat Supli Omega 3 180\/120, 120 kapsu\u0142ek z olejem rybim bogatym w EPA i DHA\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap\/p13405?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"color:#121212\">\u015awiat Supli Omega 3 180\/120, 120 kapsu\u0142ek<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap\/p13405?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps\/p12260?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/28884-large_default\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie Medica Herbs Czerwona koniczyna, 60 kapsu\u0142ek z wyci\u0105giem standaryzowanym na izoflawony\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps\/p12260?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"color:#121212\">Medica Herbs Czerwona koniczyna, 60 kapsu\u0142ek<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps\/p12260?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2 id=\"leczenie\">9. Leczenie u lekarza: terapia hormonalna i leki niehormonalne<\/h2>\n<p>Terapia hormonalna jest najskuteczniejszym leczeniem uderze\u0144 gor\u0105ca; wed\u0142ug NAMS u kobiet przed 60. rokiem \u017cycia albo w ci\u0105gu 10 lat od menopauzy, bez przeciwwskaza\u0144, korzy\u015bci zwykle przewa\u017caj\u0105 nad ryzykiem, ale decyzja jest indywidualna [9]. Polskie Towarzystwo Menopauzy i Andropauzy podkre\u015bla, \u017ce terapi\u0119 dobiera lekarz po ocenie wskaza\u0144 i przeciwwskaza\u0144 [10], a Pacjent.gov.pl, \u017ce lekarz informuje o skutkach ubocznych, \u017ceby decyzja by\u0142a \u015bwiadoma [11].<\/p>\n<p>Gdy hormon\u00f3w nie mo\u017cesz lub nie chcesz stosowa\u0107, na przyk\u0142ad po nowotworze hormonozale\u017cnym, lekarz mo\u017ce zaproponowa\u0107 leki niehormonalne na recept\u0119. W\u015br\u00f3d zalecanych NAMS wymienia leki przeciwdepresyjne z grup SSRI i SNRI (inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny albo serotoniny i noradrenaliny), gabapentyn\u0119, oksybutynin\u0119 oraz lek blokuj\u0105cy receptor neurokininy 3 [1]; NICE zaleca ten ostatni przy umiarkowanych i ci\u0119\u017ckich objawach, gdy terapia hormonalna jest nieodpowiednia, a lek\u00f3w SSRI i SNRI nie proponuje jako pierwszego wyboru przy samych uderzeniach gor\u0105ca [14]. Wyb\u00f3r konkretnego leku, dawki i kontroli zale\u017cy od chor\u00f3b i innych lek\u00f3w, dlatego nale\u017cy do lekarza.<\/p>\n<h2 id=\"lekarz\">10. Kiedy do lekarza, a kiedy dzwoni\u0107 na 112<\/h2>\n<p><strong>Dzwo\u0144 na 112<\/strong>, gdy ko\u0142atanie serca nie mija albo towarzyszy mu b\u00f3l w klatce piersiowej, duszno\u015b\u0107, uczucie omdlewania lub omdlenie; nie jed\u017a wtedy sama samochodem do szpitala. Je\u015bli takie objawy ju\u017c min\u0119\u0142y, pilnie skontaktuj si\u0119 z lekarzem rodzinnym albo nocn\u0105 i \u015bwi\u0105teczn\u0105 opiek\u0105 zdrowotn\u0105 [42]. Na 112 dzwo\u0144 te\u017c, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 my\u015bli o odebraniu sobie \u017cycia; ca\u0142odobowo i bezp\u0142atnie pomaga Centrum Wsparcia dla os\u00f3b doros\u0142ych w kryzysie psychicznym, 800 70 2222 [43].<\/p>\n<p><strong>Niezw\u0142ocznie do lekarza<\/strong> id\u017a, gdy przy pluskwicy, ashwagandzie albo innym preparacie zio\u0142owym pojawi si\u0119 za\u017c\u00f3\u0142cenie sk\u00f3ry lub oczu, ciemny mocz, silny b\u00f3l w nadbrzuszu z nudno\u015bciami albo du\u017ce zm\u0119czenie z brakiem apetytu; preparat od razu odstaw [7] [44].<\/p>\n<p><strong>Um\u00f3w wizyt\u0119 u lekarza lub ginekologa<\/strong>, gdy:<\/p>\n<ul>\n<li>pojawi si\u0119 plamienie albo krwawienie z dr\u00f3g rodnych po menopauzie, nawet jednorazowe i niewielkie [11] [45],<\/li>\n<li>uderzenia gor\u0105ca i zmiany cyklu zacz\u0119\u0142y si\u0119 przed 45. rokiem \u017cycia [46],<\/li>\n<li>nocne poty regularnie ci\u0119 budz\u0105 albo wyst\u0119puj\u0105 z wysok\u0105 gor\u0105czk\u0105, kaszlem, biegunk\u0105 lub chudni\u0119ciem bez powodu [47],<\/li>\n<li>ko\u0142atanie serca wraca, pojawia si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej albo trwa d\u0142u\u017cej ni\u017c kilka minut, a tak\u017ce gdy masz chorob\u0119 serca lub choroby serca w rodzinie [42],<\/li>\n<li>uderzenia gor\u0105ca utrudniaj\u0105 prac\u0119, sen albo \u017cycie mimo domowych sposob\u00f3w; wtedy om\u00f3w CBT, terapi\u0119 hormonaln\u0105 lub leki niehormonalne.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"faq\">11. Najcz\u0119stsze pytania o naturalne metody na menopauz\u0119<\/h2>\n<div class=\"faq-section\">\n<h3 id=\"faq-ile-trwa\">11.1. Ile trwaj\u0105 uderzenia gor\u0105ca w menopauzie?<\/h3>\n<p>W badaniu SWAN u kobiet z cz\u0119stymi uderzeniami gor\u0105ca mediana ca\u0142kowitego czasu trwania tych objaw\u00f3w wynios\u0142a 7,4 roku; mediana ich utrzymywania si\u0119 po ostatniej miesi\u0105czce wynios\u0142a 4,5 roku [13]. U cz\u0119\u015bci kobiet mijaj\u0105 szybciej.<\/p>\n<h3 id=\"faq-niehormonalne-leki\">11.2. Jakie s\u0105 niehormonalne leki na menopauz\u0119?<\/h3>\n<p>Przy uderzeniach gor\u0105ca lekarz mo\u017ce przepisa\u0107 leki z grup SSRI lub SNRI, gabapentyn\u0119, oksybutynin\u0119 albo lek blokuj\u0105cy receptor neurokininy 3 [1]. To leki na recept\u0119 z dzia\u0142aniami niepo\u017c\u0105danymi, wi\u0119c wyb\u00f3r nale\u017cy do lekarza. Bez recepty dost\u0119pne s\u0105 preparaty ro\u015blinne opisane w sekcjach 4-6, o s\u0142abszych dowodach.<\/p>\n<h3 id=\"faq-ashwagandha\">11.3. Czy ashwagandha pomaga w menopauzie?<\/h3>\n<p>W jednym badaniu z placebo u 91 kobiet w perimenopauzie ekstrakt z korzenia przez 8 tygodni obni\u017ca\u0142 wynik skali objaw\u00f3w menopauzy [5]. To za ma\u0142o, by m\u00f3wi\u0107 o potwierdzonym dzia\u0142aniu, a ashwagandha ma przeciwwskazania opisane w sekcji 6.<\/p>\n<h3 id=\"faq-siemie\">11.4. Czy siemi\u0119 lniane pomaga na menopauz\u0119?<\/h3>\n<p>Na uderzenia gor\u0105ca nie: 410 mg lignan\u00f3w z siemienia przez 6 tygodni dzia\u0142a\u0142o podobnie jak placebo [20]. Siemi\u0119 mo\u017cesz je\u015b\u0107 jako \u017ar\u00f3d\u0142o b\u0142onnika.<\/p>\n<h3 id=\"faq-nasiadowki\">11.5. Czy nasiad\u00f3wki pomagaj\u0105 na objawy menopauzy?<\/h3>\n<p>Nasiad\u00f3wek zio\u0142owych nie wymieniaj\u0105 w\u015br\u00f3d metod leczenia objaw\u00f3w menopauzy ani wytyczne NICE, ani stanowisko NAMS [14] [1]. Przy sucho\u015bci i pieczeniu pochwy NICE zaleca kobietom bez raka piersi w wywiadzie zaproponowanie estrogenu dopochwowego, samego albo razem z niehormonalnymi \u015brodkami nawil\u017caj\u0105cymi lub lubrykantami; je\u015bli wolisz metody bez hormon\u00f3w albo estrogen jest przeciwwskazany, mo\u017cna rozwa\u017cy\u0107 same \u015brodki nawil\u017caj\u0105ce lub lubrykanty. Po raku piersi NICE zaleca najpierw \u015brodki niehormonalne, a estrogen dopochwowy lekarz rozwa\u017ca, gdy objawy mimo nich si\u0119 utrzymuj\u0105 [14].<\/p>\n<h3 id=\"faq-jedzenie\">11.6. Co je\u015b\u0107 przy menopauzie?<\/h3>\n<p>NHS zaleca zbilansowan\u0105 diet\u0119 z produktami bogatymi w wap\u0144 i ograniczenie alkoholu [2], a polskie normy podaj\u0105 1200 mg wapnia dziennie dla kobiet od 51. roku \u017cycia [33]. Produkty sojowe mog\u0105 \u0142agodzi\u0107 uderzenia gor\u0105ca u cz\u0119\u015bci kobiet [11], a ostre potrawy i gor\u0105ce napoje u niekt\u00f3rych je wywo\u0142uj\u0105 [2].<\/p>\n<\/div>\n<h2 id=\"podsumowanie\">12. Podsumowanie<\/h2>\n<ul>\n<li>Domowe sposoby (ch\u0142odzenie, ubranie warstwami, unikanie wyzwalaczy) poprawiaj\u0105 komfort, ale nie ma dobrych dowod\u00f3w, \u017ce zmniejszaj\u0105 liczb\u0119 uderze\u0144 gor\u0105ca [1] [2].<\/li>\n<li>Najlepiej udokumentowane metody bez hormon\u00f3w to CBT i hipnoza kliniczna [15] [17].<\/li>\n<li>Izoflawony z soi i czerwonej koniczyny daj\u0105 ma\u0142y efekt, wyniki pluskwicy s\u0105 niesp\u00f3jne, a siemi\u0119 lniane, magnez i omega-3 nie dzia\u0142a\u0142y lepiej ni\u017c placebo [3] [4] [6] [20] [30] [31].<\/li>\n<li>Najskuteczniejsza jest terapia hormonalna, a gdy jest przeciwwskazana, leki niehormonalne; o obu decyduje lekarz [9] [1].<\/li>\n<li>Krwawienie po menopauzie zawsze wymaga wizyty u lekarza, a objawy uszkodzenia w\u0105troby przy zio\u0142ach to pow\u00f3d, by preparat odstawi\u0107 i niezw\u0142ocznie i\u015b\u0107 do lekarza [11] [7].<\/li>\n<\/ul>\n<p>Artyku\u0142 ma charakter informacyjny i nie zast\u0119puje porady lekarza.<\/p>\n<div class=\"article-sources\">\n<h2 id=\"zrodla\">13. \u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n<ol>\n<li id=\"zrodlo-1\">The North American Menopause Society, 2023, The 2023 nonhormone therapy position statement of The North American Menopause Society, Menopause 30(6):573-590 (stanowisko towarzystwa obecnie dzia\u0142aj\u0105cego jako The Menopause Society; zalecane przy objawach naczynioruchowych: CBT, hipnoza kliniczna, leki z grup SSRI i SNRI, gabapentyna, fezolinetant, oksybutynina; niezalecane: suplementy i preparaty zio\u0142owe, produkty i ekstrakty sojowe, ekwol, a tak\u017ce techniki ch\u0142odzenia, unikanie wyzwalaczy, \u0107wiczenia i joga jako leczenie uderze\u0144 gor\u0105ca; terapia hormonalna pozostaje najskuteczniejsza): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1097\/GME.0000000000002200\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-2\">NHS, Things you can do to help menopause and perimenopause symptoms (regularny sen, zbilansowana dieta, produkty bogate w wap\u0144, regularne \u0107wiczenia z obci\u0105\u017ceniem w\u0142asnym cia\u0142em i oporowe dla ko\u015bci, joga, tai chi, rozmowa z innymi; przed zio\u0142ami i suplementami porozmawiaj z lekarzem; HTZ nie jest antykoncepcj\u0105; nie pali\u0107, ograniczy\u0107 alkohol; przy uderzeniach gor\u0105ca lekkie ubranie, ch\u0142odna sypialnia, wiatrak, ograniczenie wyzwalaczy: ostre jedzenie, kofeina, gor\u0105ce napoje, palenie, alkohol; CBT pomaga przy obni\u017conym nastroju, l\u0119ku, problemach ze snem i uderzeniach gor\u0105ca; przy sucho\u015bci pochwy nawil\u017cacze i lubrykanty z apteki; dla ko\u015bci: s\u0142o\u0144ce i suplementacja witaminy D; strona przejrzana 19.05.2026, odczyt 13.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/menopause\/things-you-can-do\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-3\">Taku K., Melby M.K., Kronenberg F., Kurzer M.S., Messina M., 2012, Extracted or synthesized soybean isoflavones reduce menopausal hot flash frequency and severity: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials, Menopause 19(7):776-790 (13 bada\u0144 dla cz\u0119sto\u015bci i 9 dla nasilenia, kobiety w perimenopauzie i po menopauzie; mediana 54 mg izoflawon\u00f3w przez 6 tygodni do 12 miesi\u0119cy; cz\u0119sto\u015b\u0107 uderze\u0144 gor\u0105ca ni\u017csza o 20,6 procent i nasilenie o 26,2 procent w por\u00f3wnaniu z placebo; du\u017ca niejednorodno\u015b\u0107 wynik\u00f3w): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1097\/gme.0b013e3182410159\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-4\">Jiang W., Wu K., 2026, The effectiveness of red clover on hot-flash in menopausal women: a GRADE-assessed systematic review and meta-analysis, European Journal of Obstetrics and Gynecology and Reproductive Biology 324:115226 (9 bada\u0144 z placebo u kobiet w wieku 40-65 lat w perimenopauzie lub po menopauzie; 37-160 mg izoflawon\u00f3w z czerwonej koniczyny dziennie przez 12 tygodni do 12 miesi\u0119cy; mniejsza cz\u0119sto\u015b\u0107 uderze\u0144 gor\u0105ca ni\u017c przy placebo, standaryzowana r\u00f3\u017cnica \u015brednich SMD -0,446, czyli efekt ma\u0142y do umiarkowanego): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ejogrb.2026.115226\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-5\">Gopal S., Ajgaonkar A., Kanchi P. i wsp., 2021, Effect of an ashwagandha (Withania Somnifera) root extract on climacteric symptoms in women during perimenopause: A randomized, double-blind, placebo-controlled study, Journal of Obstetrics and Gynaecology Research 47(12):4414-4425 (Indie, 100 kobiet w perimenopauzie z objawami przekwitania zrandomizowanych, 91 uko\u0144czy\u0142o; 300 mg ekstraktu z korzenia ashwagandhy 2 razy dziennie albo placebo przez 8 tygodni; wynik skali objaw\u00f3w menopauzy MRS i jako\u015bci \u017cycia MENQoL ni\u017cszy ni\u017c przy placebo; wy\u017cszy estradiol i ni\u017csze FSH i LH; streszczenie nie podaje osobno wyniku uderze\u0144 gor\u0105ca ani zawarto\u015bci witanolid\u00f3w; odczyt streszczenia 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1111\/jog.15030\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-6\">Leach M.J., Moore V., 2012, Black cohosh (Cimicifuga spp.) for menopausal symptoms, Cochrane Database of Systematic Reviews 9:CD007244 (16 bada\u0144, 2027 kobiet w perimenopauzie i po menopauzie, mediana 40 mg dziennie przez \u015brednio 23 tygodnie; bez istotnej r\u00f3\u017cnicy wzgl\u0119dem placebo w cz\u0119sto\u015bci uderze\u0144 gor\u0105ca, 3 badania, 393 kobiety, ani w skalach objaw\u00f3w; dane o bezpiecze\u0144stwie niewystarczaj\u0105ce z powodu s\u0142abego raportowania; za ma\u0142o dowod\u00f3w, by zaleca\u0107 pluskwic\u0119): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1002\/14651858.CD007244.pub2\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-7\">European Medicines Agency, Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC), 2018, European Union herbal monograph on Cimicifuga racemosa (L.) Nutt., rhizoma, Revision 1, EMA\/HMPC\/48745\/2017, 3.07.2018 (ugruntowane zastosowanie lecznicze: \u0142agodzenie dolegliwo\u015bci menopauzalnych, takich jak uderzenia gor\u0105ca i nadmierne pocenie, dla trzech okre\u015blonych suchych wyci\u0105g\u00f3w w dawce dobowej 5,0-6,5 mg; bez porady lekarza nie d\u0142u\u017cej ni\u017c 6 miesi\u0119cy; ostro\u017cnie przy chorobach w\u0105troby w wywiadzie; odstawi\u0107 i od razu skontaktowa\u0107 si\u0119 z lekarzem przy objawach uszkodzenia w\u0105troby: zm\u0119czeniu, braku apetytu, za\u017c\u00f3\u0142ceniu sk\u00f3ry i oczu, silnym b\u00f3lu w nadbrzuszu z nudno\u015bciami i wymiotami albo ciemnym moczu; przy krwawieniu z pochwy do lekarza; nie \u0142\u0105czy\u0107 z estrogenami bez zalecenia lekarza; po leczeniu raka piersi lub innych nowotwor\u00f3w hormonozale\u017cnych tylko po konsultacji z lekarzem; niezalecana w ci\u0105\u017cy i podczas karmienia; dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane: toksyczne uszkodzenie w\u0105troby, reakcje sk\u00f3rne, obrz\u0119ki, dolegliwo\u015bci trawienne, cz\u0119sto\u015b\u0107 nieznana; odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.ema.europa.eu\/en\/documents\/herbal-monograph\/final-european-union-herbal-monograph-cimicifuga-racemosa-l-nutt-rhizome-revision-1_en.pdf\">ema.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-8\">Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) nr 432\/2012 z 16 maja 2012 r. ustanawiaj\u0105ce wykaz dopuszczonych o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych dotycz\u0105cych \u017cywno\u015bci, tekst skonsolidowany (magnez przyczynia si\u0119 do zmniejszenia uczucia zm\u0119czenia i znu\u017cenia, pomaga w prawid\u0142owym funkcjonowaniu uk\u0142adu nerwowego i mi\u0119\u015bni, w utrzymaniu prawid\u0142owych funkcji psychologicznych oraz zdrowych ko\u015bci; wap\u0144 jest potrzebny do utrzymania zdrowych ko\u015bci; witamina D pomaga w prawid\u0142owym wch\u0142anianiu i wykorzystywaniu wapnia i fosforu oraz w utrzymaniu zdrowych ko\u015bci; witamina K pomaga w utrzymaniu zdrowych ko\u015bci; warunek: \u017cywno\u015b\u0107 co najmniej \u017ar\u00f3d\u0142em danego sk\u0142adnika; EPA i DHA przyczyniaj\u0105 si\u0119 do prawid\u0142owego funkcjonowania serca, korzystne dzia\u0142anie przy spo\u017cyciu 250 mg EPA i DHA dziennie; wykaz nie zawiera o\u015bwiadcze\u0144 dotycz\u0105cych izoflawon\u00f3w, czerwonej koniczyny, ashwagandhy (Withania somnifera), pluskwicy ani sza\u0142wii, ani o\u015bwiadcze\u0144 o objawach menopauzy; odczyt 13.10.2026): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/PL\/TXT\/?uri=CELEX:02012R0432-20210517\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-9\">The North American Menopause Society, 2022, The 2022 hormone therapy position statement of The North American Menopause Society, Menopause 29(7):767-794 (stanowisko towarzystwa obecnie dzia\u0142aj\u0105cego jako The Menopause Society: terapia hormonalna jest najskuteczniejszym leczeniem objaw\u00f3w naczynioruchowych; u kobiet przed 60. rokiem \u017cycia lub w ci\u0105gu 10 lat od menopauzy bez przeciwwskaza\u0144 korzy\u015bci zwykle przewa\u017caj\u0105 nad ryzykiem; decyzja indywidualna): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1097\/GME.0000000000002028\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-10\">Paszkowski T., Bi\u0144kowska M., D\u0119bski R., Krzyczkowska-Sendrakowska M., Skrzypulec-Plinta V., Zgliczy\u0144ski W., 2019, Menopausal hormone therapy in questions and answers &#8211; a manual for physicians of various specialties, Przegl\u0105d Menopauzalny 18(1):1-8 (podr\u0119cznik zespo\u0142u ekspert\u00f3w Polskiego Towarzystwa Menopauzy i Andropauzy dla lekarzy r\u00f3\u017cnych specjalno\u015bci: decyzj\u0119 o menopauzalnej terapii hormonalnej podejmuje lekarz po ocenie wskaza\u0144 i przeciwwskaza\u0144, zgodnie z zasad\u0105 primum non nocere; odczyt streszczenia 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.5114\/pm.2019.84150\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-11\">Pacjent.gov.pl (Narodowy Fundusz Zdrowia), 24.05.2024, Klimakterium i menopauza (ostatnia miesi\u0105czka najcz\u0119\u015bciej mi\u0119dzy 45. a 55. rokiem \u017cycia; menopauza najcz\u0119\u015bciej oko\u0142o 51. roku \u017cycia; lekarz mo\u017ce zaleci\u0107 hormonaln\u0105 terapi\u0119 zast\u0119pcz\u0105, je\u015bli uzna to za niezb\u0119dne, i poinformuje o skutkach ubocznych; w okresie klimakterium zmniejsza si\u0119 masa bezt\u0142uszczowa, g\u0142\u00f3wnie mi\u0119\u015bniowa, a wzrasta t\u0142uszczowa; menopauza wed\u0142ug WHO to ostateczne ustanie miesi\u0105czkowania, po kt\u00f3rym przez 12 miesi\u0119cy nie wyst\u0105pi\u0142o krwawienie; plamienie, krwawienie lub inne niepokoj\u0105ce objawy po menopauzie to pow\u00f3d do kontaktu z lekarzem; soja i produkty sojowe s\u0105 najbogatszym \u017ar\u00f3d\u0142em fitoestrogen\u00f3w, ich jedzenie mo\u017ce \u0142agodzi\u0107 niekt\u00f3re objawy, np. uderzenia gor\u0105ca; suplementy z soj\u0105 zawieraj\u0105 wi\u0119cej fitoestrogen\u00f3w ni\u017c \u017cywno\u015b\u0107 i nie nale\u017cy ich stosowa\u0107 bez konsultacji z lekarzem; odczyt 13.10.2026): <a href=\"https:\/\/pacjent.gov.pl\/aktualnosc\/klimakterium-i-menopauza\">pacjent.gov.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-12\">World Health Organization, Menopause, fact sheet, 16.10.2024 (menopauza naturalna rozpoznawana jest po 12 kolejnych miesi\u0105cach bez miesi\u0105czki bez innej oczywistej przyczyny; wi\u0119kszo\u015b\u0107 kobiet przechodzi menopauz\u0119 mi\u0119dzy 45. a 55. rokiem \u017cycia; perimenopauza to okres od pierwszych oznak zmian, zwykle w cyklu miesi\u0105czkowym, do roku po ostatniej miesi\u0105czce i mo\u017ce trwa\u0107 kilka lat; odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.who.int\/news-room\/fact-sheets\/detail\/menopause\">who.int<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-13\">Avis N.E., Crawford S.L., Greendale G. i wsp., 2015, Duration of menopausal vasomotor symptoms over the menopause transition, JAMA Internal Medicine 175(4):531-539 (badanie obserwacyjne SWAN, 3302 kobiety z 7 o\u015brodk\u00f3w w USA, analiza 1449 kobiet z cz\u0119stymi objawami naczynioruchowymi; mediana ca\u0142kowitego czasu trwania 7,4 roku, po ostatniej miesi\u0105czce mediana 4,5 roku; najd\u0142u\u017cej u kobiet, u kt\u00f3rych objawy zacz\u0119\u0142y si\u0119 przed menopauz\u0105 lub we wczesnej perimenopauzie): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1001\/jamainternmed.2014.8063\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-14\">National Institute for Health and Care Excellence, NG23 Menopause: identification and management, opublikowano 12.11.2015, aktualizacja 15.04.2026 (1.3.1: u zdrowych kobiet od 45 lat rozpozna\u0107 perimenopauz\u0119 bez bada\u0144 laboratoryjnych, gdy niedawno pojawi\u0142y si\u0119 objawy naczynioruchowe i zmiany cyklu; 1.3.4: od 45 lat nie stosowa\u0107 do rozpoznania AMH, inhibiny, estradiolu, liczby p\u0119cherzyk\u00f3w antralnych ani obj\u0119to\u015bci jajnik\u00f3w; 1.3.5: nie oznacza\u0107 FSH przy antykoncepcji estrogenowo-progestagenowej; 1.3.6: rozwa\u017cy\u0107 FSH w wieku 40-45 lat z objawami i zmian\u0105 cyklu oraz poni\u017cej 40 lat przy podejrzeniu przedwczesnej niewydolno\u015bci jajnik\u00f3w; 1.2.2: objawy to zmiany cyklu, objawy naczynioruchowe, moczowo-p\u0142ciowe, nastroju, mi\u0119\u015bniowo-stawowe, seksualne; 1.2.5: znaczenie utrzymania masy i si\u0142y mi\u0119\u015bni przez aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105; zaproponowa\u0107 HTZ przy objawach naczynioruchowych; rozwa\u017cy\u0107 terapi\u0119 poznawczo-behawioraln\u0105 (CBT); 1.4.6-1.4.7: bezpiecze\u0144stwo, jako\u015b\u0107 i czysto\u015b\u0107 nieregulowanych preparat\u00f3w mog\u0105 by\u0107 nieznane; s\u0105 pewne dowody, \u017ce izoflawony lub pluskwica groniasta mog\u0105 \u0142agodzi\u0107 objawy naczynioruchowe, ale preparaty si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105, ich bezpiecze\u0144stwo jest niepewne i opisano interakcje z lekami; ryzyko raka piersi ro\u015bnie przy z\u0142o\u017conej HTZ, zale\u017cy od czasu stosowania i maleje po odstawieniu; ryzyko \u017cylnej choroby zakrzepowo-zatorowej nie ro\u015bnie przy HTZ przezsk\u00f3rnej, ro\u015bnie przy doustnej; ryzyko udaru raczej nie ro\u015bnie przy estrogenie przezsk\u00f3rnym, ro\u015bnie przy doustnym; ryzyko z\u0142ama\u0144 maleje w trakcie HTZ; 1.4.8: kobietom po raku piersi lub z wysokim ryzykiem tego raka przekaza\u0107, \u017ce s\u0105 pewne dowody, i\u017c dziurawiec mo\u017ce \u0142agodzi\u0107 objawy naczynioruchowe, ale niepewne s\u0105 dawkowanie, trwa\u0142o\u015b\u0107 efektu, si\u0142a preparat\u00f3w i mo\u017cliwe powa\u017cne interakcje z lekami, m.in. lekami stosowanymi po raku piersi, lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpadaczkowymi; 1.5.2: rozwa\u017cy\u0107 CBT przy objawach naczynioruchowych razem z HTZ, gdy HTZ jest przeciwwskazana albo gdy osoba jej nie chce; 1.5.3: fezolinetant (antagonista receptora neurokininy 3) jako opcja przy umiarkowanych i ci\u0119\u017ckich objawach naczynioruchowych, gdy HTZ jest nieodpowiednia; 1.5.4: nie proponowa\u0107 rutynowo SSRI, SNRI ani klonidyny jako pierwszego wyboru przy samych objawach naczynioruchowych; objawy moczowo-p\u0142ciowe u os\u00f3b bez raka piersi w wywiadzie: 1.5.5 zaproponowa\u0107 estrogen dopochwowy, 1.5.8 estrogen dopochwowy mo\u017cna stosowa\u0107 sam albo z niehormonalnymi \u015brodkami nawil\u017caj\u0105cymi lub lubrykantami, 1.5.9 gdy estrogen dopochwowy jest przeciwwskazany albo osoba woli go nie stosowa\u0107, rozwa\u017cy\u0107 niehormonalne \u015brodki nawil\u017caj\u0105ce lub lubrykanty; u os\u00f3b po raku piersi: 1.5.14 zaproponowa\u0107 niehormonalne \u015brodki nawil\u017caj\u0105ce lub lubrykanty, 1.5.15 rozwa\u017cy\u0107 estrogen dopochwowy, gdy objawy utrzymuj\u0105 si\u0119 mimo metod niehormonalnych; odczyt 13-14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nice.org.uk\/guidance\/ng23\/chapter\/Recommendations\">nice.org.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-15\">Ayers B., Smith M., Hellier J., Mann E., Hunter M.S., 2012, Effectiveness of group and self-help cognitive behavior therapy in reducing problematic menopausal hot flushes and night sweats (MENOS 2): a randomized controlled trial, Menopause 19(7):749-759 (Wielka Brytania, 140 kobiet z co najmniej 10 uci\u0105\u017cliwymi uderzeniami gor\u0105ca lub nocnymi potami tygodniowo; CBT grupowa, CBT z poradnikiem albo brak leczenia; po 6 tygodniach ocena uci\u0105\u017cliwo\u015bci w skali 1-10 ni\u017csza ni\u017c w grupie bez leczenia o 2,12 punktu przy CBT grupowej i o 2,08 przy poradniku, po 26 tygodniach o 1,33 i 1,19; rzadsze nocne poty; odczyt streszczenia 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1097\/gme.0b013e31823fe835\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-16\">Ye M., Shou M., Zhang J. i wsp., 2022, Efficacy of cognitive therapy and behavior therapy for menopausal symptoms: a systematic review and meta-analysis, Psychological Medicine 52(3):433-445 (14 bada\u0144 z randomizacj\u0105, 1618 pacjentek, wyszukiwanie do 1.11.2021; terapia poznawcza i behawioralna w por\u00f3wnaniu z grupami kontrolnymi zmniejsza\u0142a uderzenia gor\u0105ca, standaryzowany efekt Hedgesa g = 0,39, 95-procentowy przedzia\u0142 ufno\u015bci 0,23-0,55, I kwadrat 45 procent, a tak\u017ce nocne poty, objawy depresji i l\u0119ku; efekty ma\u0142e do umiarkowanych, utrzymuj\u0105ce si\u0119, cho\u0107 z czasem s\u0142absze; silniejsze przy menopauzie naturalnej ni\u017c wywo\u0142anej leczeniem; odczyt streszczenia 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1017\/S0033291721005407\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-17\">Elkins G.R., Fisher W.I., Johnson A.K., Carpenter J.S., Keith T.Z., 2013, Clinical hypnosis in the treatment of postmenopausal hot flashes: a randomized controlled trial, Menopause 20(3):291-298 (USA, 187 kobiet po menopauzie z co najmniej 7 uderzeniami gor\u0105ca dziennie; 5 cotygodniowych sesji hipnozy klinicznej albo sesji kontrolnych z ustrukturyzowan\u0105 uwag\u0105; po 12 tygodniach liczba zg\u0142aszanych uderze\u0144 gor\u0105ca spad\u0142a o 74 procent wobec 17 procent w grupie kontrolnej, a mierzonych aparatur\u0105 o 57 wobec 10 procent; lepszy sen; analiza wszystkich zrandomizowanych, kt\u00f3re dostarczy\u0142y dane; odczyt streszczenia 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1097\/gme.0b013e31826ce3ed\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-18\">Elkins G., Arring N., Morgan G. i wsp., 2025, Self-Administered Hypnosis vs Sham Hypnosis for Hot Flashes: A Randomized Clinical Trial, JAMA Network Open 8(11):e2542537 (2 o\u015brodki w USA, 250 kobiet po menopauzie, \u015brednio 55,9 roku, 62 po raku piersi; 6 tygodni samodzielnej hipnozy z nagra\u0144 albo nagra\u0144 z bia\u0142ym szumem; wska\u017anik uderze\u0144 gor\u0105ca, czyli iloczyn ich cz\u0119sto\u015bci i nasilenia z dzienniczka, spad\u0142 po 6 tygodniach o 53,4 procent wobec 40,9 procent w grupie kontrolnej, p = 0,04; analiza zgodna z zamiarem leczenia; odczyt streszczenia 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1001\/jamanetworkopen.2025.42537\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-19\">EFSA, 21.10.2015, Isoflavones in food supplements for post-menopausal women: no evidence of harm, komunikat do opinii EFSA Journal 2015;13(10):4246 (brak wskaza\u0144 szkodliwo\u015bci dla gruczo\u0142u piersiowego, macicy i tarczycy przy dawkach typowych dla suplement\u00f3w u kobiet po menopauzie; brak danych do oceny dla kobiet w okresie oko\u0142omenopauzalnym i z rakiem w wywiadzie osobistym lub rodzinnym; odczyt 8.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.efsa.europa.eu\/en\/press\/news\/151021\">efsa.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-20\">Pruthi S., Qin R., Terstreip S.A. i wsp., 2012, A phase III, randomized, placebo-controlled, double-blind trial of flaxseed for the treatment of hot flashes: North Central Cancer Treatment Group N08C7, Menopause 19(1):48-53 (USA, 188 kobiet po menopauzie, z rakiem piersi w wywiadzie lub bez; baton z siemieniem lnianym dostarczaj\u0105cy 410 mg lignan\u00f3w dziennie albo baton placebo przez 6 tygodni; wska\u017anik uderze\u0144 gor\u0105ca spad\u0142 o 4,9 wobec 3,5 punktu przy placebo, p = 0,29, bez istotnej r\u00f3\u017cnicy; w obu grupach wzd\u0119cia, gazy, biegunka i nudno\u015bci; odczyt streszczenia 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1097\/gme.0b013e318223b021\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-21\">Sadahiro R., Matsuoka L.N., Zeng B.S. i wsp., 2023, Black cohosh extracts in women with menopausal symptoms: an updated pairwise meta-analysis, Menopause 30(7):766-773 (22 publikacje, 2310 kobiet; ekstrakty pluskwicy samodzielnie lub z innymi sk\u0142adnikami wi\u0105za\u0142y si\u0119 z popraw\u0105 og\u00f3lnych objaw\u00f3w menopauzy i uderze\u0144 gor\u0105ca wzgl\u0119dem placebo, efekt ma\u0142y do umiarkowanego, bez istotnej poprawy l\u0119ku i objaw\u00f3w depresyjnych; jeden z autor\u00f3w zg\u0142osi\u0142 honoraria od producent\u00f3w suplement\u00f3w): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1097\/GME.0000000000002196\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-22\">National Center for Complementary and Integrative Health (NIH), Black Cohosh: Usefulness and Safety (zg\u0142aszano przypadki uszkodzenia w\u0105troby, tak\u017ce ci\u0119\u017ckie, u os\u00f3b przyjmuj\u0105cych produkty z pluskwic\u0105; s\u0105 rzadkie i nie ustalono, czy wywo\u0142a\u0142a je pluskwica; przy objawach uszkodzenia w\u0105troby, np. ciemnym moczu i zm\u0119czeniu, skontaktuj si\u0119 z lekarzem; niekt\u00f3re produkty zawiera\u0142y inne zio\u0142o ni\u017c deklarowane; niepewne bezpiecze\u0144stwo po nowotworach hormonozale\u017cnych, np. raku piersi lub macicy; mo\u017ce nie by\u0107 bezpieczna w ci\u0105\u017cy i podczas karmienia piersi\u0105; przy lekach zapytaj lekarza; odczyt 13.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nccih.nih.gov\/health\/black-cohosh\">nccih.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-23\">European Medicines Agency, HMPC, 2017, European Union herbal monograph on Salvia officinalis L., folium, Revision 1, EMA\/HMPC\/277152\/2015 (tradycyjny produkt leczniczy ro\u015blinny m.in. do \u0142agodzenia nadmiernego pocenia, wy\u0142\u0105cznie na podstawie d\u0142ugotrwa\u0142ego stosowania; napar 2 g li\u015bcia na 150 ml wrz\u0105cej wody albo okre\u015blone wyci\u0105gi; bez poprawy w ci\u0105gu 6 tygodni do lekarza; niezalecany poni\u017cej 18 lat oraz w ci\u0105\u017cy i podczas karmienia z braku danych; olejek sza\u0142wiowy w ilo\u015bci odpowiadaj\u0105cej ponad 15 g li\u015bcia wywo\u0142ywa\u0142 uczucie gor\u0105ca, przyspieszone bicie serca, zawroty g\u0142owy i drgawki; odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.ema.europa.eu\/en\/documents\/herbal-monograph\/final-european-union-herbal-monograph-salvia-officinalis-l-folium-revision-1_en.pdf\">ema.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-24\">Lee M.S., Shin B.C., Yang E.J., Lim H.J., Ernst E., 2011, Maca (Lepidium meyenii) for treatment of menopausal symptoms: A systematic review, Maturitas 70(3):227-233 (4 ma\u0142e badania z randomizacj\u0105 i placebo u zdrowych kobiet w okresie oko\u0142omenopauzalnym i po menopauzie; korzystne wyniki w skalach objaw\u00f3w, ale liczba bada\u0144, liczebno\u015b\u0107 i jako\u015b\u0107 zbyt ma\u0142e do wniosk\u00f3w; bezpiecze\u0144stwo niepotwierdzone; odczyt streszczenia 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.maturitas.2011.07.017\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-25\">Lee H.W., Ang L., Lee M.S., 2022, Using ginseng for menopausal women&#8217;s health care: A systematic review of randomized placebo-controlled trials, Complementary Therapies in Clinical Practice 48:101615 (15 bada\u0144 z randomizacj\u0105 i placebo, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z zastrze\u017ceniami co do ryzyka b\u0142\u0119du; w 3 badaniach, 515 kobiet, mniej uderze\u0144 gor\u0105ca ni\u017c przy placebo, SMD -0,34, 95-procentowy przedzia\u0142 ufno\u015bci od -0,66 do -0,01; potrzebne lepsze badania; odczyt streszczenia 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ctcp.2022.101615\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-26\">NCCIH, Ashwagandha (niekt\u00f3re preparaty mog\u0105 pomaga\u0107 przy bezsenno\u015bci i stresie; za ma\u0142o dowod\u00f3w, by oceni\u0107 wp\u0142yw na funkcje poznawcze; mo\u017ce by\u0107 bezpieczna kr\u00f3tkoterminowo do 3 miesi\u0119cy, brak danych o d\u0142ugim stosowaniu; senno\u015b\u0107, dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowe, biegunka, wymioty; rzadkie przypadki uszkodzenia w\u0105troby; unika\u0107 w ci\u0105\u017cy i nie stosowa\u0107 podczas karmienia; niezalecana przed operacj\u0105 ani przy chorobach autoimmunologicznych i tarczycy; mo\u017cliwe interakcje z lekami na cukrzyc\u0119 i nadci\u015bnienie, immunosupresyjnymi, uspokajaj\u0105cymi, przeciwpadaczkowymi i hormonami tarczycy; unika\u0107 przy hormonozale\u017cnym raku prostaty; odczyt 12.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nccih.nih.gov\/health\/ashwagandha\">nccih.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-27\">BfR (Federalny Instytut Oceny Ryzyka, Niemcy), 2024, Ashwagandha: food supplements with potential health risks, Communication 39\/2024 z 10.09.2024 (dzieci, kobiety w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105ce oraz osoby z ostr\u0105 lub przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 w\u0105troby nie powinny stosowa\u0107; dzia\u0142ania: nudno\u015bci, wymioty, biegunka, senno\u015b\u0107, b\u00f3l i zawroty g\u0142owy, wysypka; opisy uszkodze\u0144 w\u0105troby, w tym ostrej niewydolno\u015bci; mo\u017cliwe interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi, przeciwnadci\u015bnieniowymi i immunosupresyjnymi; bezpiecznej ilo\u015bci nie da si\u0119 ustali\u0107): <a href=\"https:\/\/www.bfr.bund.de\/cm\/349\/ashwagandha-food-supplements-with-potential-health-risks.pdf\">bfr.bund.de<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-28\">F\u00f8devarestyrelsen (du\u0144ski urz\u0105d do spraw \u017cywno\u015bci), Ashwagandha i kosttilskud og drikkevarer (wed\u0142ug oceny Du\u0144skiego Uniwersytetu Technicznego niekorzystny wp\u0142yw na hormony p\u0142ciowe i rozrodczo\u015b\u0107 kobiet i m\u0119\u017cczyzn, mo\u017cliwy wp\u0142yw na przemian\u0119 materii, uk\u0142ad odporno\u015bciowy i o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy; sprzeda\u017c produkt\u00f3w z ashwagandh\u0105 w Danii nielegalna; dost\u0119p 5.10.2026): <a href=\"https:\/\/foedevarestyrelsen.dk\/kost-og-foedevarer\/alt-om-mad\/kemi-i-maden\/mad-med-uoensket-kemi\/ashwagandha\" rel=\"nofollow\">foedevarestyrelsen.dk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-29\">G\u0142\u00f3wny Inspektorat Sanitarny, Zesp\u00f3\u0142 do spraw Suplement\u00f3w Diety, zestawienie uchwa\u0142 z rekomendowanym oznakowaniem (uchwa\u0142a 7\/2020, Withania somnifera: sproszkowany korze\u0144 poni\u017cej 3 g na dob\u0119, najwy\u017cej 10 mg witanolid\u00f3w w zalecanej dziennej porcji; produkt nie powinien by\u0107 spo\u017cywany w przypadku stosowania lek\u00f3w o dzia\u0142aniu uspokajaj\u0105cym, nasennym, przeciwpadaczkowym, nie stosowa\u0107 u dzieci, kobiet w ci\u0105\u017cy i w trakcie laktacji; uchwa\u0142a 2\/2021, Rhodiola rosea: sproszkowany korze\u0144 poni\u017cej 216 mg, ekstrakt o stopniu koncentracji 1,5-5:1 poni\u017cej 144 mg, ekstrakt standaryzowany najwy\u017cej 15 mg rozawin i najwy\u017cej 5 mg salidrozyd\u00f3w w zalecanej dziennej porcji; nie stosowa\u0107 u dzieci, kobiet w ci\u0105\u017cy i w trakcie laktacji; w zestawieniu brak pozycji dla Hericium erinaceus; odczyt 13.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/gis\/zespol-do-spraw-suplementow-diety\">gov.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-30\">Park H., Qin R., Smith T.J. i wsp., 2015, North Central Cancer Treatment Group N10C2 (Alliance): a double-blind placebo-controlled study of magnesium supplements to reduce menopausal hot flashes, Menopause 22(6):627-632 (289 kobiet po menopauzie, po leczeniu raka piersi, z uci\u0105\u017cliwymi uderzeniami gor\u0105ca; tlenek magnezu 800 albo 1200 mg dziennie przez 8 tygodni albo placebo; cz\u0119sto\u015b\u0107 i nasilenie uderze\u0144 gor\u0105ca podobne we wszystkich grupach; w grupach magnezu cz\u0119\u015bciej biegunka; wyniki nie przemawiaj\u0105 za stosowaniem tlenku magnezu na uderzenia gor\u0105ca): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1097\/GME.0000000000000374\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-31\">Cohen L.S., Joffe H., Guthrie K.A. i wsp., 2014, Efficacy of omega-3 for vasomotor symptoms treatment: a randomized controlled trial, Menopause 21(4):347-354 (badanie MsFLASH: 355 zdrowych kobiet w perimenopauzie i po menopauzie z cz\u0119stymi uderzeniami gor\u0105ca, 177 przydzielonych do omega-3, 178 do placebo; 1,8 g kwas\u00f3w omega-3 dziennie, w kapsu\u0142ce 425 mg estru etylowego EPA i 100 mg DHA, przez 12 tygodni; cz\u0119sto\u015b\u0107 uderze\u0144 gor\u0105ca spad\u0142a o 2,5 na dob\u0119 przy omega-3 i o 2,7 przy placebo, bez istotnej r\u00f3\u017cnicy; bez poprawy snu i nastroju wzgl\u0119dem placebo): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1097\/GME.0b013e31829e40b8\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-32\">El Khoudary S.R., Aggarwal B., Beckie T.M. i wsp., 2020, Menopause Transition and Cardiovascular Disease Risk: Implications for Timing of Early Prevention: A Scientific Statement From the American Heart Association, Circulation 142(25):e506-e532 (stanowisko naukowe: w okresie przej\u015bcia menopauzalnego zachodz\u0105 niekorzystne zmiany sk\u0142adu cia\u0142a, lipid\u00f3w i lipoprotein oraz stanu naczy\u0144, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko chor\u00f3b sercowo-naczyniowych po menopauzie; to okres na wczesn\u0105 profilaktyk\u0119): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1161\/CIR.0000000000000912\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-33\">Sto\u015b K., Wo\u017aniak A., Wojtasik A. i wsp., 2024, Wap\u0144, w: Rychlik E., Sto\u015b K., Wo\u017aniak A., Mojska H. (red.), Normy \u017cywienia dla populacji Polski, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH &#8211; Pa\u0144stwowy Instytut Badawczy, Warszawa, s. 255-259 (zalecane spo\u017cycie wapnia: kobiety 19-50 lat 1000 mg dziennie, kobiety od 51 lat 1200 mg; najlepsze \u017ar\u00f3d\u0142o dobrze przyswajalnego wapnia to mleko i przetwory oraz konserwy rybne jedzone z o\u015b\u0107mi; w latach 2017-2020 kobiety w wieku 19-64 lat spo\u017cywa\u0142y \u015brednio 589 mg wapnia dziennie; odczyt 13.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.pzh.gov.pl\/normy-zywienia-2024\/\">pzh.gov.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-34\">P\u0142udowski P., Kos-Kud\u0142a B., Walczak M. i wsp., 2023, Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland, Nutrients 15(3):695 (zdrowi doro\u015bli 19-65 lat: suplementacja nie jest konieczna przy ekspozycji przedramion i n\u00f3g na s\u0142o\u0144ce przez 30-45 minut mi\u0119dzy 10 a 15 od maja do ko\u0144ca wrze\u015bnia, bez filtr\u00f3w; je\u015bli to niespe\u0142nione, 1000-2000 j.m. (25-50 \u00b5g) dziennie przez ca\u0142y rok, zale\u017cnie od masy cia\u0142a i poda\u017cy z diet\u0105; seniorzy 65-75 lat: 1000-2000 j.m. przez ca\u0142y rok; odczyt 13.10.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/nu15030695\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-35\">EFSA, 2025, Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the Scientific Committee on Food (SCF) and the EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), wersja 11, sierpie\u0144 2025 (g\u00f3rne tolerowane poziomy spo\u017cycia dla doros\u0142ych: magnez 250 mg dziennie z \u0142atwo dysocjuj\u0105cych soli magnezu w suplementach, wodzie i \u017cywno\u015bci wzbogacanej, bez magnezu naturalnie obecnego w \u017cywno\u015bci, ustalony na podstawie \u0142agodnej biegunki; wap\u0144 2500 mg dziennie ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142; witamina D 100 \u00b5g, czyli 4000 j.m., dziennie ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142; UL to poziom przewlek\u0142ego spo\u017cycia, przy kt\u00f3rym nie oczekuje si\u0119 niekorzystnych skutk\u00f3w; odczyt 13.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.efsa.europa.eu\/sites\/default\/files\/2024-05\/ul-summary-report.pdf\">efsa.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-36\">Komisja Europejska, EU Register of nutrition and health claims made on foods (rejestr dopuszczonych i odrzuconych o\u015bwiadcze\u0144; nie obejmuje cz\u0119\u015bci o\u015bwiadcze\u0144 funkcjonalnych, kt\u00f3rych ocena nie zosta\u0142a zako\u0144czona, m.in. dotycz\u0105cych substancji ro\u015blinnych; odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/food.ec.europa.eu\/food-safety\/labelling-and-nutrition\/nutrition-and-health-claims\/eu-register-health-claims_en\">food.ec.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-37\">Sklep \u015awiat Supli, karta produktu \u015awiat Supli Ashwagandha, 60 kapsu\u0142ek (p13439), swiatsupli.pl\/adaptogeny-swiat-supli-ashwaghanda-60cap\/p13439 (1 kapsu\u0142ka: 500 mg ekstraktu z korzenia ashwagandhy Withania somnifera standaryzowanego na 2 procent witanolid\u00f3w, czyli 10 mg witanolid\u00f3w; sk\u0142adniki: ekstrakt, celuloza mikrokrystaliczna, otoczka z \u017celatyny wo\u0142owej, woda oczyszczona; zalecana 1 kapsu\u0142ka dziennie z wod\u0105 lub innym napojem; mo\u017ce zawiera\u0107 mleko (w tym laktoz\u0119), soj\u0119, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, p\u0142atki owsiane, jaja i skorupiaki; odczyt 14.10.2026)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-38\">Sklep \u015awiat Supli, karta produktu \u015awiat Supli Omega 3 180\/120, 120 kapsu\u0142ek (p13405), swiatsupli.pl\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap\/p13405 (1 kapsu\u0142ka: 1000 mg oleju rybiego, w tym 180 mg EPA i 120 mg DHA, witamina E 3,75 mg; sk\u0142adniki: olej rybi z sardeli peruwia\u0144skiej (anchoveta), \u017celatyna, glicerol, woda, witamina E; mo\u017ce zawiera\u0107 mleko, soj\u0119, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, p\u0142atki owsiane, jaja, skorupiaki; zalecana 1 kapsu\u0142ka dziennie; odczyt 14.10.2026)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-39\">National Center for Complementary and Integrative Health (NIH), Omega-3 Supplements: What You Need To Know (dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane suplement\u00f3w omega-3 s\u0105 zwykle \u0142agodne: nieprzyjemny smak, nie\u015bwie\u017cy oddech, zgaga, nudno\u015bci, biegunka, b\u00f3l g\u0142owy; odczyt 13.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nccih.nih.gov\/health\/omega3-supplements-what-you-need-to-know\">nccih.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-40\">Sklep \u015awiat Supli, karta produktu Medica Herbs Czerwona koniczyna, 60 kapsu\u0142ek (p12260), swiatsupli.pl\/wsparcie-w-menopauzie-medica-herbs-czerwona-koniczyna-60kaps\/p12260 (1 kapsu\u0142ka: 520 mg wyci\u0105gu z cz\u0119\u015bci naziemnych koniczyny \u0142\u0105kowej Trifolium pratense DER 15:1 standaryzowanego na 8 procent izoflawon\u00f3w, czyli 41,6 mg izoflawon\u00f3w; sk\u0142adniki: wyci\u0105g, kapsu\u0142ka z \u017celatyny; zalecana 1 kapsu\u0142ka raz dziennie; karta nie podaje alergen\u00f3w ani ostrze\u017ce\u0144; odczyt 14.10.2026)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-41\">Medica Herbs S.C. (Krak\u00f3w), Czerwona Koniczyna (Red Clover) 8% izoflawon\u00f3w, strona produktu (60 kapsu\u0142ek; sk\u0142adniki: wyci\u0105g z cz\u0119\u015bci naziemnych Trifolium pratense, kapsu\u0142ka z \u017celatyny; 1 kapsu\u0142ka raz dziennie; uwagi: nie stosowa\u0107 u kobiet w ci\u0105\u017cy oraz karmi\u0105cych piersi\u0105, nie przekracza\u0107 zalecanej porcji, nie stosowa\u0107 w przypadku uczulenia na kt\u00f3rykolwiek ze sk\u0142adnik\u00f3w, dieta bogata w izoflawony (zawieraj\u0105ca ro\u015bliny str\u0105czkowe, w tym soj\u0119) nie wymaga suplementacji, u kobiet z chorob\u0105 nowotworow\u0105 stosowa\u0107 tylko po konsultacji z lekarzem; odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/medicaherbs.pl\/produkt\/czerwona-koniczyna-red-clover\/\" rel=\"nofollow\">medicaherbs.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-42\">NHS, Heart palpitations (ko\u0142atanie serca bywa objawem menopauzy, mo\u017ce te\u017c wynika\u0107 m.in. ze stresu, kofeiny, alkoholu, lek\u00f3w, niedokrwisto\u015bci z niedoboru \u017celaza, nadczynno\u015bci tarczycy i zaburze\u0144 rytmu serca; do lekarza, gdy ko\u0142atanie powraca, nasila si\u0119 albo trwa d\u0142u\u017cej ni\u017c kilka minut; wezwij pomoc ratunkow\u0105, gdy ko\u0142atanie nie mija albo towarzyszy mu b\u00f3l w klatce piersiowej, duszno\u015b\u0107, uczucie omdlewania lub omdlenie; je\u015bli takie objawy ju\u017c min\u0119\u0142y, pilna wizyta u lekarza tego samego dnia; strona przejrzana 17.03.2026, odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/heart-palpitations\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-43\">Ministerstwo Zdrowia, Gdzie uzyska\u0107 pomoc psychologiczn\u0105 i psychiatryczn\u0105, gov.pl (Centrum Wsparcia dla os\u00f3b doros\u0142ych w kryzysie psychicznym: ca\u0142odobowo i bezp\u0142atnie 800 70 2222; 116 123; przy zagro\u017ceniu \u017cycia 112; odczyt 13.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/zdrowie\/gdzie-uzyskac-pomoc-psychologiczna-i-psychiatryczna\">gov.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-44\">NHS, Jaundice, przegl\u0105d 22.01.2024 (g\u0142\u00f3wny objaw to za\u017c\u00f3\u0142cenie sk\u00f3ry albo bia\u0142ek oczu, mo\u017ce mu towarzyszy\u0107 \u015bwi\u0105d, ciemniejszy mocz i ja\u015bniejszy stolec; przy za\u017c\u00f3\u0142ceniu pilna wizyta u lekarza, bo mo\u017ce by\u0107 objawem powa\u017cnej choroby, np. w\u0105troby; odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/jaundice\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-45\">NHS, Postmenopausal bleeding (krwawienie z pochwy po menopauzie, czyli po ponad roku bez miesi\u0105czki u kobiety po 45. roku \u017cycia, zawsze wymaga konsultacji lekarskiej, nawet jednorazowe i niewielkie; zwykle nie jest gro\u017ane, ale mo\u017ce by\u0107 objawem raka; lekarz kieruje do specjalisty, a wizyta nie powinna nast\u0105pi\u0107 p\u00f3\u017aniej ni\u017c w ci\u0105gu 2 tygodni; strona przejrzana 24.09.2026, odczyt 13.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/post-menopausal-bleeding\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-46\">NHS, Early or premature menopause (wczesna menopauza: ustanie regularnych miesi\u0105czek przed 45. rokiem \u017cycia, przedwczesna przed 40.; wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo przy wczesnej menopauzie w rodzinie, wczesnej pierwszej miesi\u0105czce, paleniu, niedowadze oraz po radioterapii, chemioterapii, niekt\u00f3rych lekach hormonalnych i usuni\u0119ciu jajnik\u00f3w; u os\u00f3b poni\u017cej 45 lat z objawami lekarz mo\u017ce zleci\u0107 badania krwi; wy\u017csze ryzyko osteoporozy i chor\u00f3b sercowo-naczyniowych, dlatego wa\u017cne jest uzupe\u0142nienie hormon\u00f3w; strona przejrzana 11.03.2025, odczyt 13.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/early-menopause\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-47\">NHS, Night sweats, przegl\u0105d 9.11.2023 (nocne poty to pocenie tak silne, \u017ce pi\u017cama i po\u015bciel s\u0105 mokre mimo ch\u0142odnego pomieszczenia; najcz\u0119stsze przyczyny to uderzenia gor\u0105ca w menopauzie, l\u0119k, niekt\u00f3re leki, niski cukier we krwi i alkohol; do lekarza przy regularnych nocnych potach, kt\u00f3re budz\u0105 lub niepokoj\u0105, przy wysokiej gor\u0105czce, kaszlu albo biegunce oraz przy nocnych potach z niezamierzon\u0105 utrat\u0105 masy cia\u0142a; odczyt 14.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/symptoms\/night-sweats\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<p class=\"notka-ai\"><small>Ilustracje w tym artykule zosta\u0142y przygotowane z pomoc\u0105 sztucznej inteligencji (AI). Zdj\u0119cia produkt\u00f3w pochodz\u0105 ze sklepu \u015awiat Supli.<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Co pomaga na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w? Opisujemy domowe sposoby, CBT i hipnoz\u0119, fitoestrogeny, pluskwic\u0119, sza\u0142wi\u0119 i ashwagandh\u0119 wed\u0142ug bada\u0144, leczenie u lekarza oraz objawy, przy kt\u00f3rych trzeba i\u015b\u0107 do lekarza.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":27773,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","inline_featured_image":false,"rop_custom_images_group":[],"rop_custom_messages_group":[],"rop_publish_now":"initial","rop_publish_now_accounts":[],"rop_publish_now_history":[],"rop_publish_now_status":"pending","footnotes":""},"categories":[1385],"tags":[93,1443,34,74,42],"class_list":{"0":"post-22691","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dolegliwosci-i-choroby","8":"tag-dieta","9":"tag-hormony","10":"tag-polecamy","11":"tag-suplementy","12":"tag-zdrowie"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Domowe sposoby na menopauz\u0119 i uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Naturalne sposoby na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w: najlepiej zbadano CBT i hipnoz\u0119, a soja i czerwona koniczyna daj\u0105 ma\u0142y efekt. Zio\u0142a i kiedy do lekarza.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Domowe sposoby na menopauz\u0119 i uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Naturalne sposoby na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w: najlepiej zbadano CBT i hipnoz\u0119, a soja i czerwona koniczyna daj\u0105 ma\u0142y efekt. Zio\u0142a i kiedy do lekarza.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog \u015awiat Supli\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-10-09T07:40:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-14T20:01:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/naturalne-metody-menopauza-okladka-1967626f.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2752\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Pawe\u0142 Supe\u0142ek\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Pawe\u0142 Supe\u0142ek\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Pawe\u0142 Supe\u0142ek\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b0f37b0e0d211afc8a9eb2e96e7b3a8c\"},\"headline\":\"Naturalne metody na menopauz\u0119: domowe sposoby na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w\",\"datePublished\":\"2025-10-09T07:40:19+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-14T20:01:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\\\/\"},\"wordCount\":8499,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/naturalne-metody-menopauza-okladka-1967626f.webp\",\"keywords\":[\"dieta\",\"hormony\",\"Polecamy\",\"suplementy\",\"Zdrowie\"],\"articleSection\":[\"Dolegliwo\u015bci i choroby\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\\\/\",\"name\":\"Domowe sposoby na menopauz\u0119 i uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/naturalne-metody-menopauza-okladka-1967626f.webp\",\"datePublished\":\"2025-10-09T07:40:19+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-14T20:01:09+00:00\",\"description\":\"Naturalne sposoby na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w: najlepiej zbadano CBT i hipnoz\u0119, a soja i czerwona koniczyna daj\u0105 ma\u0142y efekt. Zio\u0142a i kiedy do lekarza.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/naturalne-metody-menopauza-okladka-1967626f.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/naturalne-metody-menopauza-okladka-1967626f.webp\",\"width\":2752,\"height\":1536,\"caption\":\"Soja, kwiaty czerwonej koniczyny, sza\u0142wia i karafka zimnej wody na kuchennym stole przy otwartym oknie\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Naturalne metody na menopauz\u0119: domowe sposoby na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Blog \u015awiat Supli\",\"description\":\"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"\u015awiat Supli\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":680,\"caption\":\"\u015awiat Supli\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Swiat.Supli\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/SwiatSupli\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/swiatsupli_pl\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b0f37b0e0d211afc8a9eb2e96e7b3a8c\",\"name\":\"Pawe\u0142 Supe\u0142ek\",\"description\":\"Trener personalny z wykszta\u0142cenia dietetyk, kt\u00f3ry od wielu lat pomaga budowa\u0107 zdrowe, silne i sprawne cia\u0142o. Specjalizuje si\u0119 w kszta\u0142towaniu sylwetki oraz \u015bwiadomej suplementacji, b\u0119d\u0105cej jedn\u0105 z jego najwi\u0119kszych pasji. Wierzy, \u017ce d\u0142ugie i pe\u0142ne energii \u017cycie zaczyna si\u0119 na talerzu, dlatego stawia na edukacj\u0119, zdrowe nawyki i indywidualne podej\u015bcie do ka\u017cdego. Pokazuje, \u017ce trwa\u0142e efekty nie s\u0105 dzie\u0142em przypadku, lecz po\u0142\u0105czeniem odpowiedniego treningu, od\u017cywiania i konsekwencji.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/author\\\/swiat-supli\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Domowe sposoby na menopauz\u0119 i uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w","description":"Naturalne sposoby na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w: najlepiej zbadano CBT i hipnoz\u0119, a soja i czerwona koniczyna daj\u0105 ma\u0142y efekt. Zio\u0142a i kiedy do lekarza.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Domowe sposoby na menopauz\u0119 i uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w","og_description":"Naturalne sposoby na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w: najlepiej zbadano CBT i hipnoz\u0119, a soja i czerwona koniczyna daj\u0105 ma\u0142y efekt. Zio\u0142a i kiedy do lekarza.","og_url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/","og_site_name":"Blog \u015awiat Supli","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","article_published_time":"2025-10-09T07:40:19+00:00","article_modified_time":"2026-10-14T20:01:09+00:00","og_image":[{"width":2752,"height":1536,"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/naturalne-metody-menopauza-okladka-1967626f.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Pawe\u0142 Supe\u0142ek","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@SwiatSupli","twitter_site":"@SwiatSupli","twitter_misc":{"Napisane przez":"Pawe\u0142 Supe\u0142ek","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/"},"author":{"name":"Pawe\u0142 Supe\u0142ek","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b0f37b0e0d211afc8a9eb2e96e7b3a8c"},"headline":"Naturalne metody na menopauz\u0119: domowe sposoby na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w","datePublished":"2025-10-09T07:40:19+00:00","dateModified":"2026-10-14T20:01:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/"},"wordCount":8499,"publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/naturalne-metody-menopauza-okladka-1967626f.webp","keywords":["dieta","hormony","Polecamy","suplementy","Zdrowie"],"articleSection":["Dolegliwo\u015bci i choroby"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/","name":"Domowe sposoby na menopauz\u0119 i uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/naturalne-metody-menopauza-okladka-1967626f.webp","datePublished":"2025-10-09T07:40:19+00:00","dateModified":"2026-10-14T20:01:09+00:00","description":"Naturalne sposoby na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w: najlepiej zbadano CBT i hipnoz\u0119, a soja i czerwona koniczyna daj\u0105 ma\u0142y efekt. Zio\u0142a i kiedy do lekarza.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/naturalne-metody-menopauza-okladka-1967626f.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/naturalne-metody-menopauza-okladka-1967626f.webp","width":2752,"height":1536,"caption":"Soja, kwiaty czerwonej koniczyny, sza\u0142wia i karafka zimnej wody na kuchennym stole przy otwartym oknie"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/naturalne-metody-na-menopauze-jak-przetrwac-uderzenia-goraca-bez-hormonow\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Naturalne metody na menopauz\u0119: domowe sposoby na uderzenia gor\u0105ca bez hormon\u00f3w"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","name":"Blog \u015awiat Supli","description":"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia","publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization","name":"\u015awiat Supli","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","width":2560,"height":680,"caption":"\u015awiat Supli"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","https:\/\/x.com\/SwiatSupli","https:\/\/www.instagram.com\/swiatsupli_pl\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b0f37b0e0d211afc8a9eb2e96e7b3a8c","name":"Pawe\u0142 Supe\u0142ek","description":"Trener personalny z wykszta\u0142cenia dietetyk, kt\u00f3ry od wielu lat pomaga budowa\u0107 zdrowe, silne i sprawne cia\u0142o. Specjalizuje si\u0119 w kszta\u0142towaniu sylwetki oraz \u015bwiadomej suplementacji, b\u0119d\u0105cej jedn\u0105 z jego najwi\u0119kszych pasji. Wierzy, \u017ce d\u0142ugie i pe\u0142ne energii \u017cycie zaczyna si\u0119 na talerzu, dlatego stawia na edukacj\u0119, zdrowe nawyki i indywidualne podej\u015bcie do ka\u017cdego. Pokazuje, \u017ce trwa\u0142e efekty nie s\u0105 dzie\u0142em przypadku, lecz po\u0142\u0105czeniem odpowiedniego treningu, od\u017cywiania i konsekwencji.","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/author\/swiat-supli\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22691"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27814,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22691\/revisions\/27814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}