{"id":22107,"date":"2025-08-19T09:14:08","date_gmt":"2025-08-19T07:14:08","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?p=22107"},"modified":"2026-10-04T20:28:42","modified_gmt":"2026-10-04T18:28:42","slug":"surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/","title":{"rendered":"Surowe mleko: czy jest zdrowe i czy mo\u017cna je pi\u0107?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Surowe mleko nie jest zdrowsze od pasteryzowanego: ma prawie takie same sk\u0142adniki od\u017cywcze [1], a mo\u017ce przenosi\u0107 bakterie Campylobacter, Salmonella i E. coli wytwarzaj\u0105ce toksyn\u0119 Shiga (STEC) oraz wirus kleszczowego zapalenia m\u00f3zgu, kt\u00f3re Europejski Urz\u0105d do spraw Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA) uznaje za g\u0142\u00f3wne zagro\u017cenia tego mleka [2]. W Polsce mo\u017cna je legalnie kupi\u0107 od rolnika [3], ale przed wypiciem trzeba je zagotowa\u0107, bo gotowanie zabija te bakterie i wirusy [2]; nie niszczy jednak toksyny gronkowca z\u0142ocistego, je\u015bli zd\u0105\u017cy\u0142a powsta\u0107 w \u017ale przechowywanym mleku [4]. Kobiety w ci\u0105\u017cy, ma\u0142e dzieci, seniorzy i osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 nie powinny pi\u0107 nieprzegotowanego mleka ani je\u015b\u0107 ser\u00f3w z mleka niepasteryzowanego [5] [6] [7].<\/strong><\/p>\n<p>Poni\u017cej wyja\u015bniamy, czym surowe mleko r\u00f3\u017cni si\u0119 od pasteryzowanego, jakie drobnoustroje mo\u017ce zawiera\u0107, co wynika z bada\u0144 o witaminach, astmie, alergii i laktozie, kto powinien go unika\u0107 i kiedy po jego wypiciu i\u015b\u0107 do lekarza. Produkty, o kt\u00f3rych piszemy, s\u0105 w <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/\">sklepie \u015awiat Supli<\/a>.<\/p>\n\n<details class=\"toc\" open>\n<summary>Spis tre\u015bci<\/summary>\n<nav aria-label=\"Spis tre\u015bci\">\n<ul>\n<li class=\"\"><a href=\"#czym-jest\">1. Czym jest surowe mleko i czy mo\u017cna je kupi\u0107 w Polsce<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#bakterie\">2. Bakterie w surowym mleku: probiotyk czy zagro\u017cenie<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#zagrozenia\">3. Jakie bakterie i wirusy mog\u0105 by\u0107 w surowym mleku<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#zachorowania\">4. Ile os\u00f3b choruje po surowym mleku<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#witaminy\">5. Czy surowe mleko ma wi\u0119cej witamin i lepiej s\u0142u\u017cy ko\u015bciom<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#alergie\">6. Astma, alergie i laktoza: co pokazuj\u0105 badania<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#kto-nie\">7. Kto nie powinien pi\u0107 surowego mleka<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#bezpiecznie\">8. Jak bezpieczniej pi\u0107 mleko od rolnika<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#objawy\">9. Objawy po surowym mleku: kiedy do lekarza, kiedy 112<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#faq\">10. Najcz\u0119stsze pytania<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#podsumowanie\">11. Podsumowanie<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"#zrodla\">12. \u0179r\u00f3d\u0142a<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/nav>\n<\/details>\n<h2 id=\"czym-jest\">1. Czym jest surowe mleko i czy mo\u017cna je kupi\u0107 w Polsce<\/h2>\n<p>Wed\u0142ug prawa UE surowe mleko to mleko, kt\u00f3rego nie podgrzano powy\u017cej 40 \u00b0C ani nie poddano obr\u00f3bce o podobnym skutku [2]. W Polsce rolnik mo\u017ce je sprzedawa\u0107 konsumentom w ramach sprzeda\u017cy bezpo\u015bredniej, do 1000 litr\u00f3w tygodniowo, przechowuj\u0105c je w temperaturze do 6 \u00b0C [3].<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;max-width:100%;-webkit-overflow-scrolling:touch\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:560px;width:auto\">\n<caption>Mleko surowe, pasteryzowane, UHT i przegotowane: czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Rodzaj mleka<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Obr\u00f3bka cieplna<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Co dzieje si\u0119 z drobnoustrojami<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Surowe (od rolnika)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">nie wi\u0119cej ni\u017c 40 \u00b0C [2]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">mog\u0105 zosta\u0107 bakterie chorobotw\u00f3rcze i wirusy [2]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Pasteryzowane<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">na przyk\u0142ad 72 \u00b0C przez 15 sekund [8]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">gin\u0105 formy wegetatywne bakterii, przetrwalniki mog\u0105 prze\u017cy\u0107 [2]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">UHT<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">135\u2013140 \u00b0C przez sekund\u0119 lub kr\u00f3cej [2]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">sterylizacja handlowa [2]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Surowe przegotowane w domu<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">doprowadzenie do wrzenia<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">gin\u0105 bakterie i wirusy chorobotw\u00f3rcze [2], ale wytworzona wcze\u015bniej toksyna gronkowca zostaje [4]<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h2 id=\"bakterie\">2. Bakterie w surowym mleku: probiotyk czy zagro\u017cenie<\/h2>\n<p>W surowym mleku obok bakterii fermentacji mlekowej mog\u0105 \u017cy\u0107 bakterie chorobotw\u00f3rcze [2]. Probiotyk to \u017cywe drobnoustroje, kt\u00f3re podane w odpowiedniej ilo\u015bci przynosz\u0105 korzy\u015b\u0107 zdrowotn\u0105 [9], czyli okre\u015blony szczep w znanej dawce. Ameryka\u0144ska Agencja \u017bywno\u015bci i Lek\u00f3w (FDA) podkre\u015bla, \u017ce bakterie z surowego mleka pochodz\u0105 z wymienia, obory i sprz\u0119tu i nie s\u0105 probiotykami [8].<\/p>\n<p>Je\u015bli zale\u017cy Ci na \u017cywych kulturach, wybierz jogurt lub kefir z celowo dodanymi kulturami bakterii [8] albo suplement z kategorii <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/probiotyki\/c392\">probiotyki<\/a> z nazw\u0105 szczepu i liczb\u0105 bakterii na etykiecie. R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy formami opisujemy we wpisie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/probiotyk-w-kapsulkach-vs-w-proszku-vs-w-plynie-forma-ma-znaczenie\/\">probiotyk w kapsu\u0142kach, proszku czy w p\u0142ynie<\/a>.<\/p>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-15055\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/activlab-probiotyk-gastro-30-kaps\/p15055\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/30907-large_default\/activlab-probiotyk-gastro-30-kaps.jpg\" alt=\"Activlab Probiotyk Gastro, opakowanie 30 kapsu\u0142ek z trzema szczepami bakterii kwasu mlekowego\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong>Activlab Probiotyk Gastro, 30 kapsu\u0142ek<\/strong><\/p>\n<p>Wed\u0142ug karty produktu kapsu\u0142ka zawiera Lactococcus lactis LLC02 (1 mld CFU, czyli \u017cywych bakterii), Lactiplantibacillus plantarum LP0 (800 mln CFU), Lactobacillus delbrueckii LDD01 (800 mln CFU) i 200 mg inuliny; porcja to 1 kapsu\u0142ka dziennie, oko\u0142o 0,90 z\u0142 dziennie przy cenie 26,99 z\u0142 (ceny wed\u0142ug sklepu \u015awiat Supli z 4.10.2026). Probiotyki nie maj\u0105 dopuszczonych o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych, a produkt nie zast\u0119puje leczenia zatrucia.<\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ych, kt\u00f3rzy wol\u0105 znany szczep w znanej liczbie ni\u017c bakterie z surowego mleka. W ci\u0105\u017cy i przy os\u0142abionej odporno\u015bci najpierw zapytaj lekarza.<\/p>\n<p>Alergeny: wed\u0142ug producenta mo\u017ce zawiera\u0107 gluten, soj\u0119 i mleko.<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/activlab-probiotyk-gastro-30-kaps\/p15055\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Zobacz sk\u0142ad i dawkowanie<\/a><\/div>\n<\/section>\n<h2 id=\"zagrozenia\">3. Jakie bakterie i wirusy mog\u0105 by\u0107 w surowym mleku<\/h2>\n<p>W badaniach mleka z kraj\u00f3w UE bakterie chorobotw\u00f3rcze wykrywano w 0\u201312% pr\u00f3bek, zale\u017cnie od patogenu [2]. Mleko mo\u017ce zanieczy\u015bci\u0107 zwierz\u0119 bez objaw\u00f3w choroby albo otoczenie gospodarstwa [2], a certyfikat gospodarstwa nie gwarantuje braku patogen\u00f3w [8].<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;max-width:100%;-webkit-overflow-scrolling:touch\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:620px;width:auto\">\n<caption>Zagro\u017cenia w surowym mleku wed\u0142ug EFSA, WHO i CDC<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Drobnoustr\u00f3j<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Co mo\u017ce wywo\u0142a\u0107<\/th>\n<th scope=\"col\" style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Kto jest najbardziej nara\u017cony<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Campylobacter<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">zatrucie pokarmowe; 21 z 27 ognisk z surowego mleka w UE w latach 2007\u20132012 [2]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">dzieci, kobiety w ci\u0105\u017cy, seniorzy, osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 [8]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Salmonella<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">zatrucie pokarmowe; 1 ognisko w UE w tym okresie [2]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">dzieci, seniorzy, osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 [8]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">E. coli STEC<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">krwawa biegunka; u do 10% chorych zesp\u00f3\u0142 hemolityczno-mocznicowy (HUS) z ostr\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 nerek [7]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">ma\u0142e dzieci i seniorzy [7]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Listeria monocytogenes<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">listerioza, w postaci inwazyjnej \u015bmiertelna u 20\u201330% chorych; namna\u017ca si\u0119 w lod\u00f3wce [6]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">ci\u0105\u017ca, noworodki, seniorzy, os\u0142abiona odporno\u015b\u0107 [5]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Gronkowiec z\u0142ocisty<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">zatrucie toksyn\u0105, kt\u00f3rej gotowanie nie niszczy [4]; toksyna powstaje w mleku od oko\u0142o 10 \u00b0C [2]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">ka\u017cdy, gdy mleko stoi poza lod\u00f3wk\u0105 [2]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">Wirus kleszczowego zapalenia m\u00f3zgu (KZM)<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">zapalenie opon m\u00f3zgowych i m\u00f3zgu; 3 ogniska w UE [2]<\/td>\n<td style=\"padding:6px 8px;vertical-align:top\">pij\u0105cy surowe mleko z region\u00f3w, gdzie wyst\u0119puje KZM [10]<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Jedyne dane o wirusie KZM w mleku, na kt\u00f3rych opar\u0142a si\u0119 EFSA, pochodz\u0105 z Polski [2]: w badaniu Cisak i wsp. z 2010 r. w 119 pr\u00f3bkach z 8 gospodarstw na Lubelszczy\u017anie, gdzie wyst\u0119puje KZM, RNA wirusa wykryto metod\u0105 RT-PCR w 11,1% pr\u00f3bek mleka krowiego, 22,2% owczego i 20,7% koziego [11]. To ma\u0142e badanie z jednego regionu, a wykrycie RNA nie dowodzi obecno\u015bci zaka\u017anego wirusa [10]. Przegl\u0105d z 2025 r. szacuje obecno\u015b\u0107 wirusa na oko\u0142o 6% pojedynczych pr\u00f3bek surowego mleka, ale \u0142\u0105czy niejednorodne prace, z kt\u00f3rych 10 z 16 prowadzono po ogniskach zachorowa\u0144, wi\u0119c ta liczba nie opisuje ryzyka dla losowo kupionego mleka [10]. Osobny temat to genotyp B3.13 wirusa ptasiej grypy H5N1 u kr\u00f3w mlecznych w USA: w grudniu 2025 r. EFSA oceni\u0142a wprowadzenie tego genotypu z USA do Europy jako bardzo ma\u0142o prawdopodobne, a pasteryzacj\u0119 jako wysoce skuteczn\u0105 [12]. Ocena dotyczy tylko tego genotypu, a nie ptasiej grypy w og\u00f3le.<\/p>\n<h2 id=\"zachorowania\">4. Ile os\u00f3b choruje po surowym mleku<\/h2>\n<p>W UE w latach 2007\u20132012 zg\u0142oszono 27 ognisk po wypiciu surowego mleka, ale EFSA nie mog\u0142a oszacowa\u0107 liczby chorych z braku danych [2]. W USA w latach 1993\u20132006 produkty niepasteryzowane wywo\u0142a\u0142y 73 ogniska: 1571 chorych, 202 hospitalizacje i 2 zgony, czyli oko\u0142o 150 razy wi\u0119cej ognisk na t\u0119 sam\u0105 ilo\u015b\u0107 produktu ni\u017c pasteryzowane [13]. W latach 2013\u20132018 by\u0142o tam 75 ognisk i 675 chorych, w 48% w wieku do 19 lat [14]. To dane z nadzoru, kt\u00f3ry nie wychwytuje wszystkich zachorowa\u0144, i z innego kraju, wi\u0119c nie przenosimy ich wprost na Polsk\u0119.<\/p>\n<h2 id=\"witaminy\">5. Czy surowe mleko ma wi\u0119cej witamin i lepiej s\u0142u\u017cy ko\u015bciom<\/h2>\n<p>Przegl\u0105d 40 bada\u0144 wykaza\u0142, \u017ce po pasteryzacji mleko ma nieco mniej witamin B1, B2, C i folian\u00f3w, ale wp\u0142yw na warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105 jest minimalny; wyj\u0105tkiem jest witamina B2, kt\u00f3rej mleko jest wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em [1]. Pasteryzacja nie zmienia ilo\u015bci ani biodost\u0119pno\u015bci wapnia [8]. Wap\u0144 w twarogu opisujemy we wpisie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/twarog-chudy-superbohater-na-talerzu-odkryj-jego-moc-2\/\">twar\u00f3g chudy<\/a>.<\/p>\n<p>Dla ko\u015bci wa\u017cna jest te\u017c witamina D. Polskie wytyczne z 2023 r. zalecaj\u0105 doros\u0142ym w wieku 19\u201365 lat 1000\u20132000 IU witaminy D3 dziennie, gdy nie przebywaj\u0105 wystarczaj\u0105co na s\u0142o\u0144cu, a osobom w wieku 65\u201375 lat przez ca\u0142y rok [15]. G\u00f3rny tolerowany poziom spo\u017cycia (UL) dla doros\u0142ych wynosi 100 \u00b5g (4000 IU) dziennie \u0142\u0105cznie z \u017cywno\u015bci, tak\u017ce wzbogacanej, i suplement\u00f3w [16]. Nie jest to zalecana dawka suplementu. Por\u0119 przyjmowania omawiamy we wpisie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-suplementy-tabela-harmonogramu-dla-25-skladnikow\/\">kiedy bra\u0107 suplementy<\/a>, a preparaty s\u0105 w kategorii <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-d\/c293\">witamina D<\/a>.<\/p>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-11066\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-singularis-witamina-d3-2000-vegan-120kaps\/p11066\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/22364-large_default\/witaminy-singularis-witamina-d3-2000-vegan-120kaps.jpg\" alt=\"Singularis Witamina D3 2000 Vegan, opakowanie 120 kapsu\u0142ek\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong>Singularis Witamina D3 2000 Vegan, 120 kapsu\u0142ek<\/strong><\/p>\n<p>Wed\u0142ug karty produktu kapsu\u0142ka zawiera 50 \u00b5g (2000 IU) witaminy D3 z Pinus taeda i 170 mg inuliny; porcja to 1 kapsu\u0142ka dziennie po posi\u0142ku, oko\u0142o 0,34 z\u0142 dziennie przy cenie 40,99 z\u0142 (cena wed\u0142ug sklepu z 4.10.2026). Witamina D pomaga w prawid\u0142owym wch\u0142anianiu\/wykorzystaniu wapnia i fosforu oraz pomaga w utrzymaniu zdrowych ko\u015bci [17].<\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ych, kt\u00f3rzy rzadko bywaj\u0105 na s\u0142o\u0144cu, w dawce z polskich wytycznych [15]. W ci\u0105\u017cy, przy chorobach nerek lub lekach na sta\u0142e dawk\u0119 ustal z lekarzem.<\/p>\n<p>Alergeny: producent nie deklaruje alergen\u00f3w.<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-singularis-witamina-d3-2000-vegan-120kaps\/p11066\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Zobacz sk\u0142ad i dawkowanie<\/a><\/div>\n<\/section>\n<h2 id=\"alergie\">6. Astma, alergie i laktoza: co pokazuj\u0105 badania<\/h2>\n<p>W badaniu PARSIFAL u 14 893 dzieci w wieku 5\u201313 lat z pi\u0119ciu kraj\u00f3w Europy te, kt\u00f3re kiedykolwiek pi\u0142y mleko z gospodarstwa, rzadziej mia\u0142y astm\u0119 (iloraz szans aOR 0,74, czyli szansa mniejsza o oko\u0142o jedn\u0105 czwart\u0105) [18], ale badanie nie pozwala por\u00f3wna\u0107 mleka surowego z pasteryzowanym [8]. W badaniu GABRIELA u 8334 dzieci z Niemiec, Austrii i Szwajcarii surowe mleko wi\u0105za\u0142o si\u0119 z rzadsz\u0105 astm\u0105 (aOR 0,59), a przegotowane mleko z gospodarstwa ju\u017c nie [19]. Oba badania by\u0142y obserwacyjne, wi\u0119c pokazuj\u0105 zwi\u0105zek, a nie przyczyn\u0119; dzieci z gospodarstw r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 te\u017c kontaktem ze zwierz\u0119tami i wsi\u0105 [1].<\/p>\n<p>Alergia pokarmowa to nadmierna reakcja uk\u0142adu odporno\u015bciowego na pokarm, a mleko krowie nale\u017cy do najcz\u0119stszych alergen\u00f3w [20]. Nietolerancja laktozy to co innego: dolegliwo\u015bci trawienne, na przyk\u0142ad b\u00f3l brzucha, po zjedzeniu cukru mlecznego [21]. Przy alergii na bia\u0142ka mleka surowe mleko nie jest bezpiecznym zamiennikiem: FDA przytacza badanie, w kt\u00f3rym dzieci z potwierdzon\u0105 alergi\u0105 reagowa\u0142y podobnie na mleko surowe i pasteryzowane [8]. Gotowanie te\u017c nie gwarantuje usuni\u0119cia alergenno\u015bci: ze 100 dzieci i nastolatk\u00f3w z alergi\u0105 na mleko 23 zareagowa\u0142o nawet na mleko intensywnie ogrzane w wypiekach [22]. O zmianach w diecie przy alergii decyduj z alergologiem. Przy nietolerancji laktozy surowe mleko te\u017c nie pomaga: w ma\u0142ym badaniu u 16 doros\u0142ych nie zmniejszy\u0142o objaw\u00f3w w por\u00f3wnaniu z pasteryzowanym [23].<\/p>\n<h2 id=\"kto-nie\">7. Kto nie powinien pi\u0107 surowego mleka<\/h2>\n<ul>\n<li><strong>Kobiety w ci\u0105\u017cy:<\/strong> s\u0105 oko\u0142o 20 razy bardziej podatne na listerioz\u0119 ni\u017c zdrowi doro\u015bli [6], a zaka\u017cenie p\u0142odu lub noworodka grozi \u015bmiertelnymi powik\u0142aniami [5].<\/li>\n<li><strong>Kobiety karmi\u0105ce piersi\u0105:<\/strong> nasze \u017ar\u00f3d\u0142a nie wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 ich jako osobnej grupy ryzyka; wybieraj mleko pasteryzowane lub przegotowane, a przy obni\u017conej odporno\u015bci zapytaj lekarza.<\/li>\n<li><strong>Niemowl\u0119ta, dzieci i nastolatki:<\/strong> HUS to najcz\u0119stsza przyczyna ostrej niewydolno\u015bci nerek u ma\u0142ych dzieci [7], a w ogniskach z USA prawie po\u0142owa chorych mia\u0142a mniej ni\u017c 20 lat [14].<\/li>\n<li><strong>Seniorzy i osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105<\/strong> (na przyk\u0142ad z HIV, chorob\u0105 nowotworow\u0105 lub po przeszczepie): s\u0105 bardziej nara\u017ceni na ci\u0119\u017cki przebieg zaka\u017ce\u0144 STEC i Listeri\u0105 [7] [6].<\/li>\n<li><strong>Osoby z chorobami przewlek\u0142ymi, w tym nerek i w\u0105troby:<\/strong> HUS uszkadza nerki [7], a FDA wymienia osoby hospitalizowane w\u015br\u00f3d grup szczeg\u00f3lnego ryzyka [8]. Wybieraj mleko pasteryzowane; przy ograniczeniach dietetycznych zwi\u0105zanych z chorob\u0105 nerek lub w\u0105troby uzgodnij rodzaj i ilo\u015b\u0107 nabia\u0142u z lekarzem.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"bezpiecznie\">8. Jak bezpieczniej pi\u0107 mleko od rolnika<\/h2>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/lodowka-z-dzbankiem-przegotowanego-mleka-i-butelka-mleka-obo-710d9e6b.webp\" alt=\"Lod\u00f3wka z dzbankiem przegotowanego mleka i butelk\u0105 mleka, obok rondelek i pomara\u0144czowy kubek z logo \u015awiat Supli\" width=\"2732\" height=\"1536\" class=\"wp-image-26785\" loading=\"lazy\" style=\"max-width:100%;height:auto\"><\/figure>\n<ol>\n<li><strong>Zagotuj mleko przed wypiciem.<\/strong> Gotowanie zabija bakterie i wirusy chorobotw\u00f3rcze [2], ale nie niszczy toksyny gronkowca, je\u015bli zd\u0105\u017cy\u0142a powsta\u0107 [4].<\/li>\n<li><strong>Od razu wstaw mleko do lod\u00f3wki.<\/strong> W sprzeda\u017cy bezpo\u015bredniej powinno by\u0107 trzymane w temperaturze do 6 \u00b0C [3], a toksyna gronkowca powstaje w mleku od oko\u0142o 10 \u00b0C [2], wi\u0119c gotowanie nie zast\u0105pi ch\u0142odzenia.<\/li>\n<li><strong>Nie licz na sam\u0105 lod\u00f3wk\u0119.<\/strong> Listeria namna\u017ca si\u0119 w lod\u00f3wce [6], wi\u0119c ch\u0142odzenie nie zast\u0105pi gotowania.<\/li>\n<li><strong>Uwa\u017caj na sery z surowego mleka.<\/strong> Kobiety w ci\u0105\u017cy i osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 powinny ich unika\u0107 [5].<\/li>\n<li><strong>Nie podawaj nieprzegotowanego mleka dzieciom.<\/strong> To grupa najbardziej nara\u017cona na HUS [7].<\/li>\n<\/ol>\n<h2 id=\"objawy\">9. Objawy po surowym mleku: kiedy do lekarza, kiedy 112<\/h2>\n<p>Zatrucie pokarmowe zwykle mija w ci\u0105gu tygodnia; pomaga odpoczynek i du\u017co p\u0142yn\u00f3w [24]. Zatrucie toksyn\u0105 gronkowca zaczyna si\u0119 nagle, zwykle od 30 minut do 8 godzin po jedzeniu [4], zaka\u017cenie STEC zwykle 3\u20138 dni po ekspozycji [7], a listerioza nawet po 1\u20132 tygodniach, czasem po 90 dniach [6].<\/p>\n<p><strong>Skontaktuj si\u0119 z lekarzem,<\/strong> gdy masz krwaw\u0105 biegunk\u0119, biegunka trwa ponad 7 dni, wymioty ponad 2 dni, objawy odwodnienia nie mijaj\u0105 albo choruje niemowl\u0119 [24]. Kobieta w ci\u0105\u017cy z gor\u0105czk\u0105 lub objawami grypopodobnymi po niepasteryzowanym nabiale powinna powiedzie\u0107 o tym lekarzowi [5].<\/p>\n<p><strong>Dzwo\u0144 pod 112,<\/strong> gdy pojawi\u0105 si\u0119 wymioty z krwi\u0105, sztywno\u015b\u0107 karku z b\u00f3lem przy patrzeniu na \u015bwiat\u0142o, nag\u0142y silny b\u00f3l g\u0142owy lub brzucha, sine lub szare usta i sk\u00f3ra, duszno\u015b\u0107 albo spl\u0105tanie [24], a u osoby z alergi\u0105 tak\u017ce nag\u0142y obrz\u0119k warg, j\u0119zyka lub gard\u0142a albo omdlenie [20].<\/p>\n<div class=\"faq-section\">\n<h2 id=\"faq\">10. Najcz\u0119stsze pytania<\/h2>\n<h3 id=\"faq-pic\">10.1. Czy mo\u017cna pi\u0107 surowe mleko?<\/h3>\n<p>Zdrowy doros\u0142y bez alergii na mleko mo\u017ce je pi\u0107 po przegotowaniu, bo gotowanie zabija bakterie i wirusy chorobotw\u00f3rcze [2]. Nie niszczy jednak toksyny gronkowca [4], wi\u0119c pij mleko \u015bwie\u017ce i trzymane w lod\u00f3wce.<\/p>\n<h3 id=\"faq-polska\">10.2. Czy w Polsce mo\u017cna kupi\u0107 surowe mleko?<\/h3>\n<p>Tak, rolnik mo\u017ce je sprzedawa\u0107 bezpo\u015brednio, do 1000 litr\u00f3w tygodniowo, w temperaturze do 6 \u00b0C [3].<\/p>\n<h3 id=\"faq-gotowac\">10.3. Czy mleko surowe trzeba gotowa\u0107?<\/h3>\n<p>Tak. Kupuj\u0105cych z automat\u00f3w zwykle informuje si\u0119, by je zagotowa\u0107 [2]. Gotowanie nie zast\u0119puje jednak lod\u00f3wki, bo nie niszczy wytworzonej wcze\u015bniej toksyny gronkowca [4].<\/p>\n<h3 id=\"faq-zdrowsze\">10.4. Czy mleko prosto od krowy jest zdrowsze od pasteryzowanego?<\/h3>\n<p>Nie. R\u00f3\u017cnice w witaminach s\u0105 niewielkie [1], a wap\u0144 wch\u0142ania si\u0119 tak samo [8].<\/p>\n<h3 id=\"faq-pasteryzowane\">10.5. Czy mleko pasteryzowane jest zdrowe?<\/h3>\n<p>Tak, zachowuje wap\u0144 i wi\u0119kszo\u015b\u0107 witamin [1] [8]. Przetrwalniki bakterii mog\u0105 prze\u017cy\u0107 pasteryzacj\u0119 [2], wi\u0119c przechowuj je w lod\u00f3wce zgodnie z etykiet\u0105.<\/p>\n<h3 id=\"faq-ciaza\">10.6. Czy w ci\u0105\u017cy mo\u017cna pi\u0107 surowe mleko?<\/h3>\n<p>Nie. W ci\u0105\u017cy ryzyko listeriozy jest oko\u0142o 20 razy wy\u017csze [6], a GIS zaleca unika\u0107 ser\u00f3w z niepasteryzowanego mleka [5].<\/p>\n<h3 id=\"faq-astma\">10.7. Czy surowe mleko chroni dzieci przed astm\u0105?<\/h3>\n<p>Badania obserwacyjne pokazuj\u0105 zwi\u0105zek mleka z gospodarstwa z rzadsz\u0105 astm\u0105, ale nie dowodz\u0105 przyczyny [18] [19]; ryzyko zaka\u017ce\u0144 u dzieci pozostaje [14].<\/p>\n<\/div>\n<h2 id=\"podsumowanie\">11. Podsumowanie<\/h2>\n<ul>\n<li>Surowe mleko ma prawie takie same sk\u0142adniki jak pasteryzowane [1], ale mo\u017ce zawiera\u0107 Campylobacter, Salmonell\u0119, STEC i wirus KZM [2].<\/li>\n<li>W Polsce jest legalne w sprzeda\u017cy bezpo\u015bredniej [3]; zagotuj je [2] i trzymaj w lod\u00f3wce, bo gotowanie nie niszczy toksyny gronkowca [4].<\/li>\n<li>Przy alergii na bia\u0142ka mleka ani surowe, ani gotowane mleko nie jest bezpiecznym wyborem bez zgody alergologa [8] [22].<\/li>\n<li>Kobiety w ci\u0105\u017cy, dzieci, seniorzy i osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 powinny go unika\u0107 [5] [7].<\/li>\n<li>Badania o astmie s\u0105 obserwacyjne, a surowe mleko nie \u0142agodzi nietolerancji laktozy [19] [23].<\/li>\n<li>Krwawa biegunka to pow\u00f3d do pilnej wizyty u lekarza, a sztywno\u015b\u0107 karku, spl\u0105tanie lub duszno\u015b\u0107 to pow\u00f3d do wezwania 112 [24].<\/li>\n<li>Artyku\u0142 ma charakter informacyjny i nie zast\u0119puje porady lekarskiej.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"article-sources\">\n<h2 id=\"zrodla\">12. \u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n<ol>\n<li id=\"zrodlo-1\">Macdonald L.E. i wsp., 2011, A systematic review and meta-analysis of the effects of pasteurization on milk vitamins, and evidence for raw milk consumption and other health-related outcomes, Journal of Food Protection (40 bada\u0144 o witaminach; po pasteryzacji mniej witamin B1, B2, C i folian\u00f3w, wp\u0142yw na warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105 minimalny, ale mleko jest wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em B2; mo\u017cliwy zwi\u0105zek surowego mleka z mniejsz\u0105 liczb\u0105 alergii w 6 badaniach, zak\u0142\u00f3cony czynnikami \u017cycia na wsi; s\u0142aba jako\u015b\u0107 metodologii wielu bada\u0144): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.4315\/0362-028X.JFP-10-269\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-2\">EFSA Panel on Biological Hazards (BIOHAZ), 2015, Scientific Opinion on the public health risks related to the consumption of raw drinking milk, EFSA Journal 13(1):3940 (definicja mleka surowego: niepodgrzane powy\u017cej 40 \u00b0C; g\u0142\u00f3wne zagro\u017cenia: Campylobacter, Salmonella, STEC, Brucella melitensis, Mycobacterium bovis, wirus KZM; 27 ognisk w UE w latach 2007\u20132012, w tym 21 Campylobacter; obecno\u015b\u0107 patogen\u00f3w w pr\u00f3bkach 0\u201312%; KZM w mleku z Polski; Listeria ro\u015bnie w temperaturze lod\u00f3wki; S. aureus namna\u017ca si\u0119 powoli w 7 \u00b0C, enterotoksyn\u0119 wytwarza od 10 \u00b0C; kupuj\u0105cych mleko z automat\u00f3w informuje si\u0119, by je zagotowa\u0107; ograniczenie: brak danych do oszacowania liczby zachorowa\u0144 w UE): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2015.3940\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-3\">Pomorski O\u015brodek Doradztwa Rolniczego, 2021, Sprzeda\u017c bezpo\u015brednia produkt\u00f3w pochodzenia zwierz\u0119cego (om\u00f3wienie rozporz\u0105dzenia MRiRW z 30.09.2015, Dz.U. 2015 poz. 1703: mleko surowe z gospodarstwa produkcji mleka w sprzeda\u017cy bezpo\u015bredniej, do 1000 litr\u00f3w tygodniowo, przechowywanie w temperaturze do 6 \u00b0C): <a href=\"https:\/\/podr.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/SPRZEDAZ-BEZPOSREDNIA-PRODUKTOW-POCHODZENIA-ZWIERZECEGO.pdf\" rel=\"nofollow\">podr.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-4\">Centers for Disease Control and Prevention, 2024, About Staph Food Poisoning (przegl\u0105d 16.04.2024; gronkowiec z\u0142ocisty namna\u017ca si\u0119 w \u017cywno\u015bci i wytwarza toksyn\u0119; gotowanie zabija bakteri\u0119, ale nie niszczy toksyny; objawy zwykle nagle, od 30 minut do 8 godzin po jedzeniu): <a href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/staph-food-poisoning\/about\/\" rel=\"nofollow\">cdc.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-5\">G\u0142\u00f3wny Inspektorat Sanitarny, Listerioza, gov.pl, odczyt 4.10.2026 (najbardziej nara\u017cone: kobiety w ci\u0105\u017cy, noworodki, osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105; \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 m.in. niepasteryzowane produkty mleczne; w ci\u0105\u017cy gor\u0105czka, objawy grypopodobne, biegunka albo brak objaw\u00f3w; zaka\u017cenie p\u0142odu lub noworodka grozi \u015bmiertelnymi powik\u0142aniami): <a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/gis\/listerioza\" rel=\"nofollow\">gov.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-6\">World Health Organization, 2018, Listeriosis, fact sheet (ci\u0119\u017carne oko\u0142o 20 razy bardziej podatne ni\u017c zdrowi doro\u015bli; ryzyko u senior\u00f3w i os\u00f3b z os\u0142abion\u0105 odporno\u015bci\u0105, np. z HIV, nowotworem, po przeszczepie; \u015bmiertelno\u015b\u0107 listeriozy inwazyjnej 20\u201330%; okres wyl\u0119gania zwykle 1\u20132 tygodnie, od kilku dni do 90 dni; bakteria namna\u017ca si\u0119 w lod\u00f3wce): <a href=\"https:\/\/www.who.int\/news-room\/fact-sheets\/detail\/listeriosis\" rel=\"nofollow\">who.int<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-7\">World Health Organization, 2018, E. coli, fact sheet (STEC: skurcze brzucha i biegunka, czasem krwawa; wyl\u0119ganie 3\u20138 dni; zesp\u00f3\u0142 hemolityczno-mocznicowy z ostr\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 nerek u do 10% chorych, \u015bmiertelno\u015b\u0107 3\u20135%; najcz\u0119stsza przyczyna ostrej niewydolno\u015bci nerek u ma\u0142ych dzieci; grupy wra\u017cliwe powinny unika\u0107 surowego mleka i produkt\u00f3w z niego): <a href=\"https:\/\/www.who.int\/news-room\/fact-sheets\/detail\/e-coli\" rel=\"nofollow\">who.int<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-8\">U.S. Food and Drug Administration, 2024, Raw Milk Misconceptions and the Danger of Raw Milk Consumption (aktualizacja 5.03.2024; pasteryzacja 72 \u00b0C przez 15 s lub 63 \u00b0C przez 30 min; biodost\u0119pno\u015b\u0107 wapnia bez zmian; bakterie surowego mleka to nie probiotyki; jogurt zawiera celowo dodane kultury; szklanka mleka dostarcza oko\u0142o 5 mg witaminy C; autorzy PARSIFAL: badanie nie pozwala por\u00f3wna\u0107 mleka surowego z pasteryzowanym; HACCP nie gwarantuje braku patogen\u00f3w): <a href=\"https:\/\/www.fda.gov\/food\/buy-store-serve-safe-food\/raw-milk-misconceptions-and-danger-raw-milk-consumption\" rel=\"nofollow\">fda.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-9\">Hill C. i wsp., 2014, Expert consensus document: The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic, Nature Reviews Gastroenterology &amp; Hepatology (definicja FAO\/WHO: \u017cywe drobnoustroje, kt\u00f3re podane w odpowiedniej ilo\u015bci przynosz\u0105 korzy\u015b\u0107 zdrowotn\u0105): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/nrgastro.2014.66\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-10\">Tomassone L. i wsp., 2025, A Systematic Review on the Prevalence of Tick-Borne Encephalitis Virus in Milk and Milk Products in Europe, Zoonoses and Public Health (16 prac z 12 kraj\u00f3w, 35 zbior\u00f3w danych; 10 prac to dochodzenia po ogniskach zachorowa\u0144 ludzi, 6 to badania rozpowszechnienia; wirus wykrywano g\u0142\u00f3wnie metod\u0105 RT-PCR, kt\u00f3ra wykrywa materia\u0142 genetyczny i nie potwierdza zaka\u017anego wirusa; szacunkowo 6% pojedynczych pr\u00f3bek surowego mleka i 3% ser\u00f3w; wyniki bardzo zr\u00f3\u017cnicowane regionalnie, ma\u0142o bada\u0144 na kraj): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1111\/zph.13216\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-11\">Cisak E. i wsp., 2010, Prevalence of tick-borne encephalitis virus (TBEV) in samples of raw milk taken randomly from cows, goats and sheep in eastern Poland, Annals of Agricultural and Environmental Medicine (119 pr\u00f3bek mleka niepasteryzowanego od 63 kr\u00f3w, 29 k\u00f3z i 27 owiec z 8 gospodarstw w wojew\u00f3dztwie lubelskim, na terenie wyst\u0119powania KZM; RNA wirusa metod\u0105 nested RT-PCR: owce 22,2%, kozy 20,7%, krowy 11,1%; ma\u0142e badanie z jednego regionu): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/21186771\/\" rel=\"nofollow\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-12\">European Food Safety Authority, 2025, EFSA: introduction of bird flu from US dairy cattle to Europe very unlikely, but vigilance urged, komunikat z 16.12.2025 (dotyczy genotypu B3.13 wirusa H5N1 u byd\u0142a mlecznego w USA; jego wprowadzenie do Europy bardzo ma\u0142o prawdopodobne; g\u0142\u00f3wn\u0105 drog\u0105 nara\u017cenia konsument\u00f3w by\u0142oby picie surowego mleka, siary lub \u015bmietany; pasteryzacja jest wysoce skuteczna; brak zg\u0142oszonych zaka\u017ce\u0144 ludzi drog\u0105 pokarmow\u0105 tym genotypem; odczyt komunikatu, pe\u0142na opinia: EFSA Journal, doi:10.2903\/j.efsa.2025.9801): <a href=\"https:\/\/www.efsa.europa.eu\/en\/news\/efsa-introduction-bird-flu-us-dairy-cattle-europe-very-unlikely-vigilance-urged\" rel=\"nofollow\">efsa.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-13\">Langer A.J. i wsp., 2012, Nonpasteurized dairy products, disease outbreaks, and state laws, United States, 1993\u20132006, Emerging Infectious Diseases (73 ogniska z produkt\u00f3w niepasteryzowanych: 1571 chorych, 202 hospitalizacje, 2 zgony; oko\u0142o 150 razy wi\u0119cej ognisk na jednostk\u0119 spo\u017cytego produktu ni\u017c z pasteryzowanego; nieproporcjonalnie cz\u0119sto osoby poni\u017cej 20 lat; dane z nadzoru USA): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3201\/eid1803.111370\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-14\">Koski L. i wsp., 2022, Foodborne illness outbreaks linked to unpasteurised milk and relationship to changes in state laws, United States, 1998\u20132018, Epidemiology and Infection (2013\u20132018: 75 ognisk, 675 chorych, 48% w wieku 0\u201319 lat; w stanach z legaln\u0105 sprzeda\u017c\u0105 3,2 razy wi\u0119cej ognisk; dane z nadzoru USA, cz\u0119\u015b\u0107 zachorowa\u0144 niezg\u0142oszona): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1017\/S0950268822001649\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-15\">P\u0142udowski P. i wsp., 2023, Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland, Nutrients (doro\u015bli 19\u201365 lat: 1000\u20132000 IU dziennie, gdy brak wystarczaj\u0105cej ekspozycji na s\u0142o\u0144ce; 65\u201375 lat przez ca\u0142y rok; osoby z oty\u0142o\u015bci\u0105 zwykle dawka podw\u00f3jna; ci\u0105\u017ca i karmienie 2000 IU dziennie przy braku oznaczenia 25(OH)D): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/nu15030695\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-16\">EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), 2023, Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D, EFSA Journal (UL to g\u00f3rna granica \u0142\u0105cznego przewlek\u0142ego spo\u017cycia ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142, nie zalecana dawka; g\u00f3rny poziom 100 \u00b5g dziennie dla doros\u0142ych, w tym w ci\u0105\u017cy i podczas karmienia, oraz dla m\u0142odzie\u017cy 11\u201317 lat; 50 \u00b5g dla dzieci 1\u201310 lat): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2023.8145\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-17\">Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) nr 432\/2012, 2012, wykaz dopuszczonych o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych, Dziennik Urz\u0119dowy UE L 136 (witamina D pomaga w prawid\u0142owym wch\u0142anianiu\/wykorzystaniu wapnia i fosforu; pomaga w utrzymaniu zdrowych ko\u015bci; warunek: produkt jest co najmniej \u017ar\u00f3d\u0142em witaminy D): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg\/2012\/432\/oj\" rel=\"nofollow\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-18\">Waser M. i wsp., 2007, Inverse association of farm milk consumption with asthma and allergy in rural and suburban populations across Europe, Clinical and Experimental Allergy (PARSIFAL: 14 893 dzieci w wieku 5\u201313 lat z 5 kraj\u00f3w; picie mleka z gospodarstwa kiedykolwiek: astma aOR 0,74, 95% CI 0,61\u20130,88; badanie przekrojowe): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1111\/j.1365-2222.2006.02640.x\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-19\">Loss G. i wsp., 2011, The protective effect of farm milk consumption on childhood asthma and atopy: the GABRIELA study, Journal of Allergy and Clinical Immunology (8334 dzieci szkolnych z Niemiec, Austrii i Szwajcarii; surowe mleko a astma aOR 0,59, 95% CI 0,46\u20130,74; przegotowane mleko z gospodarstwa bez zwi\u0105zku; badanie obserwacyjne): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.jaci.2011.07.048\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-20\">NHS, 2026, Food allergy (przegl\u0105d 20.08.2026; alergia pokarmowa to nadmierna reakcja uk\u0142adu odporno\u015bciowego na pokarm; mleko krowie w\u015br\u00f3d najcz\u0119stszych alergen\u00f3w; alergia r\u00f3\u017cni si\u0119 od nietolerancji; pomoc ratunkowa przy nag\u0142ym obrz\u0119ku warg, j\u0119zyka lub gard\u0142a, trudno\u015bciach z oddychaniem, sinej lub bladej sk\u00f3rze, nag\u0142ym spl\u0105taniu, omdleniu): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/food-allergy\/\" rel=\"nofollow\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-21\">NHS, 2026, Lactose intolerance (przegl\u0105d 8.07.2026; objawy, np. b\u00f3l brzucha, po jedzeniu produkt\u00f3w z laktoz\u0105, cukrem z nabia\u0142u; nietolerancja to nie alergia): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/lactose-intolerance\/\" rel=\"nofollow\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-22\">Nowak-W\u0119grzyn A. i wsp., 2008, Tolerance to extensively heated milk in children with cow&#8217;s milk allergy, Journal of Allergy and Clinical Immunology (100 dzieci z alergi\u0105 na mleko w wieku 2,1\u201317,3 roku, pr\u00f3by prowokacji mlekiem intensywnie ogrzanym w wypiekach; 68 tolerowa\u0142o tylko takie mleko, 23 zareagowa\u0142o tak\u017ce na nie, 9 tolerowa\u0142o ka\u017cde mleko; jeden o\u015brodek w USA): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.jaci.2008.05.043\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-23\">Mummah S. i wsp., 2014, Effect of raw milk on lactose intolerance: a randomized controlled pilot study, Annals of Family Medicine (16 doros\u0142ych z potwierdzonym z\u0142ym wch\u0142anianiem laktozy, 3 fazy po 8 dni: mleko surowe, pasteryzowane, sojowe, do 710 ml dziennie; surowe mleko nie zmniejszy\u0142o objaw\u00f3w; badanie pilota\u017cowe): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1370\/afm.1618\" rel=\"nofollow\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-24\">NHS, 2024, Food poisoning (przegl\u0105d 19.12.2024; objawy zwykle mijaj\u0105 w ci\u0105gu tygodnia; pilna porada przy krwawej biegunce, biegunce ponad 7 dni, wymiotach ponad 2 dni, odwodnieniu, u niemowl\u0105t; pomoc ratunkowa przy wymiotach z krwi\u0105, sztywno\u015bci karku z b\u00f3lem przy patrzeniu na \u015bwiat\u0142o, nag\u0142ym silnym b\u00f3lu g\u0142owy lub brzucha, sinej sk\u00f3rze, duszno\u015bci, spl\u0105taniu): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/food-poisoning\/\" rel=\"nofollow\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<p class=\"notka-ai\"><small>Ilustracje w tym artykule zosta\u0142y przygotowane z pomoc\u0105 sztucznej inteligencji (AI). Zdj\u0119cia produkt\u00f3w pochodz\u0105 ze sklepu \u015awiat Supli.<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Surowe mleko nie jest zdrowsze od pasteryzowanego: ma prawie takie same sk\u0142adniki od\u017cywcze [1], a mo\u017ce przenosi\u0107 bakterie Campylobacter, Salmonella i E. coli wytwarzaj\u0105ce toksyn\u0119 Shiga (STEC) oraz wirus kleszczowego zapalenia m\u00f3zgu, kt\u00f3re Europejski Urz\u0105d&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":26784,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","inline_featured_image":false,"rop_custom_images_group":[],"rop_custom_messages_group":[],"rop_publish_now":"initial","rop_publish_now_accounts":[],"rop_publish_now_history":[],"rop_publish_now_status":"pending","footnotes":""},"categories":[1385],"tags":[3496,3494,3498],"class_list":{"0":"post-22107","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dolegliwosci-i-choroby","8":"tag-romantyczny","9":"tag-surowe","10":"tag-zagrozenie"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Surowe mleko: czy jest zdrowe i czy mo\u017cna je pi\u0107<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Surowe mleko ma prawie te same witaminy co pasteryzowane, ale mo\u017ce przenosi\u0107 Campylobacter, E. coli i Listeri\u0119. Kto ma go unika\u0107 i czy trzeba je gotowa\u0107.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Surowe mleko: czy jest zdrowe i czy mo\u017cna je pi\u0107\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Surowe mleko ma prawie te same witaminy co pasteryzowane, ale mo\u017ce przenosi\u0107 Campylobacter, E. coli i Listeri\u0119. Kto ma go unika\u0107 i czy trzeba je gotowa\u0107.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog \u015awiat Supli\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-08-19T07:14:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-04T18:28:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/wiejska-kuchnia-dfd1d9ed.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2732\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Pawe\u0142 Supe\u0142ek\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Pawe\u0142 Supe\u0142ek\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Pawe\u0142 Supe\u0142ek\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b0f37b0e0d211afc8a9eb2e96e7b3a8c\"},\"headline\":\"Surowe mleko: czy jest zdrowe i czy mo\u017cna je pi\u0107?\",\"datePublished\":\"2025-08-19T07:14:08+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-04T18:28:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\\\/\"},\"wordCount\":3833,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/wiejska-kuchnia-dfd1d9ed.webp\",\"keywords\":[\"Romantyczny\",\"Surowe\",\"Zagro\u017cenie?\"],\"articleSection\":[\"Dolegliwo\u015bci i choroby\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\\\/\",\"name\":\"Surowe mleko: czy jest zdrowe i czy mo\u017cna je pi\u0107\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/wiejska-kuchnia-dfd1d9ed.webp\",\"datePublished\":\"2025-08-19T07:14:08+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-04T18:28:42+00:00\",\"description\":\"Surowe mleko ma prawie te same witaminy co pasteryzowane, ale mo\u017ce przenosi\u0107 Campylobacter, E. coli i Listeri\u0119. Kto ma go unika\u0107 i czy trzeba je gotowa\u0107.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/wiejska-kuchnia-dfd1d9ed.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/wiejska-kuchnia-dfd1d9ed.webp\",\"width\":2732,\"height\":1536,\"caption\":\"Wiejska kuchnia: szklana butelka mleka, garnek z mlekiem na kuchence tu\u017c przed zagotowaniem i pomara\u0144czowy kubek z logo \u015awiat Supli\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Surowe mleko: czy jest zdrowe i czy mo\u017cna je pi\u0107?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Blog \u015awiat Supli\",\"description\":\"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"\u015awiat Supli\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":680,\"caption\":\"\u015awiat Supli\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Swiat.Supli\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/SwiatSupli\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/swiatsupli_pl\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b0f37b0e0d211afc8a9eb2e96e7b3a8c\",\"name\":\"Pawe\u0142 Supe\u0142ek\",\"description\":\"Trener personalny z wykszta\u0142cenia dietetyk, kt\u00f3ry od wielu lat pomaga budowa\u0107 zdrowe, silne i sprawne cia\u0142o. Specjalizuje si\u0119 w kszta\u0142towaniu sylwetki oraz \u015bwiadomej suplementacji, b\u0119d\u0105cej jedn\u0105 z jego najwi\u0119kszych pasji. Wierzy, \u017ce d\u0142ugie i pe\u0142ne energii \u017cycie zaczyna si\u0119 na talerzu, dlatego stawia na edukacj\u0119, zdrowe nawyki i indywidualne podej\u015bcie do ka\u017cdego. Pokazuje, \u017ce trwa\u0142e efekty nie s\u0105 dzie\u0142em przypadku, lecz po\u0142\u0105czeniem odpowiedniego treningu, od\u017cywiania i konsekwencji.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/author\\\/swiat-supli\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Surowe mleko: czy jest zdrowe i czy mo\u017cna je pi\u0107","description":"Surowe mleko ma prawie te same witaminy co pasteryzowane, ale mo\u017ce przenosi\u0107 Campylobacter, E. coli i Listeri\u0119. Kto ma go unika\u0107 i czy trzeba je gotowa\u0107.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Surowe mleko: czy jest zdrowe i czy mo\u017cna je pi\u0107","og_description":"Surowe mleko ma prawie te same witaminy co pasteryzowane, ale mo\u017ce przenosi\u0107 Campylobacter, E. coli i Listeri\u0119. Kto ma go unika\u0107 i czy trzeba je gotowa\u0107.","og_url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/","og_site_name":"Blog \u015awiat Supli","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","article_published_time":"2025-08-19T07:14:08+00:00","article_modified_time":"2026-10-04T18:28:42+00:00","og_image":[{"width":2732,"height":1536,"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/wiejska-kuchnia-dfd1d9ed.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Pawe\u0142 Supe\u0142ek","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@SwiatSupli","twitter_site":"@SwiatSupli","twitter_misc":{"Napisane przez":"Pawe\u0142 Supe\u0142ek","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/"},"author":{"name":"Pawe\u0142 Supe\u0142ek","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b0f37b0e0d211afc8a9eb2e96e7b3a8c"},"headline":"Surowe mleko: czy jest zdrowe i czy mo\u017cna je pi\u0107?","datePublished":"2025-08-19T07:14:08+00:00","dateModified":"2026-10-04T18:28:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/"},"wordCount":3833,"publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/wiejska-kuchnia-dfd1d9ed.webp","keywords":["Romantyczny","Surowe","Zagro\u017cenie?"],"articleSection":["Dolegliwo\u015bci i choroby"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/","name":"Surowe mleko: czy jest zdrowe i czy mo\u017cna je pi\u0107","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/wiejska-kuchnia-dfd1d9ed.webp","datePublished":"2025-08-19T07:14:08+00:00","dateModified":"2026-10-04T18:28:42+00:00","description":"Surowe mleko ma prawie te same witaminy co pasteryzowane, ale mo\u017ce przenosi\u0107 Campylobacter, E. coli i Listeri\u0119. Kto ma go unika\u0107 i czy trzeba je gotowa\u0107.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/wiejska-kuchnia-dfd1d9ed.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/wiejska-kuchnia-dfd1d9ed.webp","width":2732,"height":1536,"caption":"Wiejska kuchnia: szklana butelka mleka, garnek z mlekiem na kuchence tu\u017c przed zagotowaniem i pomara\u0144czowy kubek z logo \u015awiat Supli"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/surowe-mleko-romantyczny-mit-czy-realne-zagrozenie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Surowe mleko: czy jest zdrowe i czy mo\u017cna je pi\u0107?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","name":"Blog \u015awiat Supli","description":"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia","publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization","name":"\u015awiat Supli","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","width":2560,"height":680,"caption":"\u015awiat Supli"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","https:\/\/x.com\/SwiatSupli","https:\/\/www.instagram.com\/swiatsupli_pl\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b0f37b0e0d211afc8a9eb2e96e7b3a8c","name":"Pawe\u0142 Supe\u0142ek","description":"Trener personalny z wykszta\u0142cenia dietetyk, kt\u00f3ry od wielu lat pomaga budowa\u0107 zdrowe, silne i sprawne cia\u0142o. Specjalizuje si\u0119 w kszta\u0142towaniu sylwetki oraz \u015bwiadomej suplementacji, b\u0119d\u0105cej jedn\u0105 z jego najwi\u0119kszych pasji. Wierzy, \u017ce d\u0142ugie i pe\u0142ne energii \u017cycie zaczyna si\u0119 na talerzu, dlatego stawia na edukacj\u0119, zdrowe nawyki i indywidualne podej\u015bcie do ka\u017cdego. Pokazuje, \u017ce trwa\u0142e efekty nie s\u0105 dzie\u0142em przypadku, lecz po\u0142\u0105czeniem odpowiedniego treningu, od\u017cywiania i konsekwencji.","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/author\/swiat-supli\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22107"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26815,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22107\/revisions\/26815"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}