{"id":20445,"date":"2025-02-21T10:44:18","date_gmt":"2025-02-21T09:44:18","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?p=20445"},"modified":"2026-11-04T14:47:28","modified_gmt":"2026-11-04T13:47:28","slug":"bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/","title":{"rendered":"Bor: na co pomaga, jakie s\u0105 objawy niedoboru i skutki uboczne?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bor to pierwiastek \u015bladowy, kt\u00f3ry bierze udzia\u0142 w gospodarce wapniem i magnezem, ale w Unii Europejskiej nie ma dla niego \u017cadnego dopuszczonego o\u015bwiadczenia zdrowotnego, a EFSA nie klasyfikuje boru jako niezb\u0119dnego sk\u0142adnika od\u017cywczego [1] [2].<\/strong> Ma\u0142e badania u ludzi \u0142\u0105cz\u0105 bor z gospodark\u0105 minera\u0142\u00f3w, hormonami p\u0142ciowymi i prac\u0105 m\u00f3zgu, a kilka kr\u00f3tkich pr\u00f3b u os\u00f3b z chorob\u0105 zwyrodnieniow\u0105 staw\u00f3w da\u0142o wst\u0119pne wyniki; te dowody nie wystarczaj\u0105 do rutynowego zalecania suplementacji boru [3]. Objaw\u00f3w niedoboru boru u ludzi nie opisano jako osobnej choroby, a skutki uboczne pojawiaj\u0105 si\u0119 przy du\u017cych ilo\u015bciach kwasu borowego: wymioty, biegunka i b\u00f3l brzucha; dla doros\u0142ych g\u00f3rny limit to 10 mg boru dziennie \u0142\u0105cznie z diet\u0105, a polska opinia dopuszcza najwy\u017cej 3 mg w dziennej porcji suplementu [4] [1]. Je\u015bli zale\u017cy ci na ko\u015bciach, unijne o\u015bwiadczenia maj\u0105 witamina D, wap\u0144, magnez, cynk i mangan, a bor dostarczaj\u0105 owoce, warzywa, orzechy i ro\u015bliny str\u0105czkowe [2] [5].<\/p>\n<p>Ofert\u0119 sklepu w tym zakresie zobaczysz w kategorii <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/multiwitaminy\/c147?utm_source=blog&amp;utm_medium=lead&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\">multiwitaminy<\/a>.<\/p>\n<p class=\"aktualizacja\"><small>Aktualizacja 29.10.2026: Skr\u00f3cili\u015bmy om\u00f3wienie bada\u0144 boru i hormon\u00f3w do najwa\u017cniejszych wynik\u00f3w i odsy\u0142amy do poradnika, kt\u00f3ry opisuje je szczeg\u00f3\u0142owo.<\/small><\/p>\n<div class=\"polecamy-boks\" style=\"margin:20px 0;padding:10px;border:2px solid #F38823;border-radius:14px;background:#FDEEDD\">\n<p class=\"polecamy-tytul\" style=\"margin:0 0 2px;font-size:18px;line-height:1.3;font-weight:700;color:#121212\">Produkty omawiane w artykule<\/p>\n<div style=\"display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fit,minmax(min(100%,240px),1fr));gap:8px\">\n<figure class=\"polecamy-produkt\" style=\"margin:0;display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:6px 12px;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:6px 10px;min-width:0\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-kompleks-olimp-vita-min-one-60kaps\/p3386?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"flex:0 0 80px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/27178-large_default\/witaminy-i-mineraly-kompleks-olimp-vita-min-one-60kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie multiwitaminy Olimp Vita-Min One, kapsu\u0142ki z 1 mg boru, witamin\u0105 D, wapniem i magnezem w porcji\" width=\"80\" height=\"80\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:80px;height:80px;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"flex:1 1 150px;min-width:0;line-height:1.25\"><span style=\"display:block;font-size:12px;font-weight:700;color:#A34F07;text-transform:uppercase;letter-spacing:.03em\">Multiwitamina z 1 mg boru<\/span><span style=\"display:block;font-size:14px;font-weight:700;margin-top:2px\"><span style=\"font-size:12px;font-weight:400;color:#55524C\">Na zdj\u0119ciu:<\/span> <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-kompleks-olimp-vita-min-one-60kaps\/p3386?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"color:#121212\">Olimp Vita-Min One, 60 kaps.<\/a><\/span><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#121212;margin-top:2px\">1 mg boru w porcji oraz witamina D, wap\u0144, magnez i cynk, kt\u00f3re pomagaj\u0105 w utrzymaniu zdrowych ko\u015bci<\/span><a class=\"polecamy-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-kompleks-olimp-vita-min-one-60kaps\/p3386?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"display:inline-block;padding:5px 14px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:4px\">Sprawd\u017a cen\u0119<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"polecamy-produkt\" style=\"margin:0;display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:6px 12px;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:6px 10px;min-width:0\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"flex:0 0 80px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26329-large_default\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie \u015awiat Supli Multivitamina Complex, kapsu\u0142ki z witamin\u0105 D3, wapniem, magnezem i cynkiem, bez boru\" width=\"80\" height=\"80\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:80px;height:80px;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"flex:1 1 150px;min-width:0;line-height:1.25\"><span style=\"display:block;font-size:12px;font-weight:700;color:#A34F07;text-transform:uppercase;letter-spacing:.03em\">Marka w\u0142asna: multiwitamina bez boru<\/span><span style=\"display:block;font-size:14px;font-weight:700;margin-top:2px\"><span style=\"font-size:12px;font-weight:400;color:#55524C\">Na zdj\u0119ciu:<\/span> <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"color:#121212\">\u015awiat Supli Multivitamina Complex, 90 kaps.<\/a><\/span><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#121212;margin-top:2px\">witamina D3, wap\u0144, magnez, cynk i mangan dla ko\u015bci, gdy bor dostarczasz z jedzenia<\/span><a class=\"polecamy-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"display:inline-block;padding:5px 14px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:4px\">Sprawd\u017a cen\u0119<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"polecamy-produkt\" style=\"margin:0;display:flex;flex-wrap:wrap;align-items:center;gap:6px 12px;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:6px 10px;min-width:0\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-d-singularis-witamina-d-2000ui-60kaps\/p10220?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"flex:0 0 80px\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/21316-large_default\/witamina-d-singularis-witamina-d-2000ui-60kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie suplementu Singularis Witamina D 2000 IU, 60 kapsu\u0142ek z witamin\u0105 D3\" width=\"80\" height=\"80\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:80px;height:80px;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"flex:1 1 150px;min-width:0;line-height:1.25\"><span style=\"display:block;font-size:12px;font-weight:700;color:#A34F07;text-transform:uppercase;letter-spacing:.03em\">Sama witamina D3<\/span><span style=\"display:block;font-size:14px;font-weight:700;margin-top:2px\"><span style=\"font-size:12px;font-weight:400;color:#55524C\">Na zdj\u0119ciu:<\/span> <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-d-singularis-witamina-d-2000ui-60kaps\/p10220?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"color:#121212\">Singularis Witamina D 2000 IU, 60 kaps.<\/a><\/span><span style=\"display:block;font-size:13px;color:#121212;margin-top:2px\">2000 IU witaminy D3, kt\u00f3ra pomaga w utrzymaniu zdrowych ko\u015bci<\/span><a class=\"polecamy-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-d-singularis-witamina-d-2000ui-60kaps\/p10220?utm_source=blog&amp;utm_medium=polecamy&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"display:inline-block;padding:5px 14px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;font-size:14px;line-height:1.4;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:4px\">Sprawd\u017a cen\u0119<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n<details class=\"toc\" open>\n<summary>Spis tre\u015bci<\/summary>\n<nav aria-label=\"Spis tre\u015bci\">\n<ul>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#co-to-jest-bor\">1. Bor: co to za pierwiastek i jak\u0105 ma rol\u0119 w organizmie?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#na-co-pomaga\">2. Bor na co pomaga: co pokaza\u0142y badania u ludzi<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#kosci\">2.1. Bor a ko\u015bci i menopauza<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#stawy\">2.2. Bor na stawy i stany zapalne<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#hormony\">2.3. Bor a testosteron, estrogen i potencja<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#mozg\">2.4. Bor a pami\u0119\u0107 i koncentracja<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#niedobor-boru\">3. Niedob\u00f3r boru w organizmie: objawy<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#zrodla-boru\">4. W czym jest bor? \u0179r\u00f3d\u0142a boru w diecie<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#suplement-z-borem\">5. Bor suplement: ile boru dziennie i jaki wybra\u0107?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#kiedy-brac\">5.1. Kiedy bra\u0107 bor: rano czy wieczorem i jak d\u0142ugo?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#jaki-wybrac\">5.2. Jaki suplement z borem wybra\u0107?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#skutki-uboczne\">6. Bor skutki uboczne: czy bor jest bezpieczny?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#kiedy-do-lekarza\">7. Kiedy do lekarza, a kiedy dzwoni\u0107 pod 112<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#faq\">8. Najcz\u0119stsze pytania<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#faq-szkodliwy\">8.1. Czy bor jest szkodliwy?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#faq-nerki\">8.2. Pierwiastek bor a nerki: czy przy chorobie nerek mo\u017cna bra\u0107 bor?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#faq-bor-10-mg\">8.3. Czy bor 10 mg to dobra dawka?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#faq-krzem-bor\">8.4. Krzem z borem: jakie skutki uboczne?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#faq-jak-dlugo\">8.5. Jak d\u0142ugo mo\u017cna bra\u0107 bor?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#najwazniejsze\">9. Najwa\u017cniejsze w skr\u00f3cie<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/nav>\n<\/details>\n<h2 id=\"co-to-jest-bor\">1. Bor: co to za pierwiastek i jak\u0105 ma rol\u0119 w organizmie?<\/h2>\n<p>Bor to pierwiastek chemiczny obecny w glebie, wodzie i ro\u015blinach. W organizmie cz\u0142owieka wyst\u0119puje w niewielkich ilo\u015bciach: wch\u0142ania si\u0119 z przewodu pokarmowego i jest usuwany g\u0142\u00f3wnie z moczem [6].<\/p>\n<p>Polski Zesp\u00f3\u0142 do spraw Suplement\u00f3w Diety opisuje udzia\u0142 boru w metabolizmie wapnia, wzro\u015bcie ko\u015bci i metabolizmie insuliny, ale zaznacza, \u017ce mechanizmy s\u0105 s\u0142abo poznane, a zalecanego dziennego spo\u017cycia nie ustalono [4]. EFSA nie wyznaczy\u0142a dla niego warto\u015bci referencyjnych, bo u ludzi nie zidentyfikowano \u017cadnej konkretnej funkcji, kt\u00f3rej brak powodowa\u0142by chorob\u0119 [1]. Z tego powodu \u017caden produkt z borem nie mo\u017ce w UE obiecywa\u0107, \u017ce bor wspiera ko\u015bci, stawy czy hormony [2] [1].<\/p>\n<p>Uchwa\u0142a Zespo\u0142u z 2020 roku wymienia jako formy boru z wykazu dla suplement\u00f3w diety kwas borowy i boran sodu [4]. Osobno, od grudnia 2021 roku, UE dopuszcza jako now\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 fruktoboran wapnia: tylko w suplementach dla doros\u0142ych, do 220 mg zwi\u0105zku dziennie, z informacj\u0105 na etykiecie, \u017ce nie powinny go stosowa\u0107 osoby poni\u017cej 18 lat ani kobiety w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105ce piersi\u0105 [7]. To masa zwi\u0105zku, a nie boru: bor stanowi 2,5-2,9 procent fruktoboranu, wi\u0119c 220 mg daje ok. 5,5-6,4 mg boru [7]. Najcz\u0119\u015bciej spotkasz go jako dodatek do kompleks\u00f3w mineralnych i multiwitamin w sklepie \u015awiat Supli, zwykle w ilo\u015bci 1-2 mg w porcji.<\/p>\n<h2 id=\"na-co-pomaga\">2. Bor na co pomaga: co pokaza\u0142y badania u ludzi<\/h2>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/bor-na-co-pomaga-niedobor-ilustracja-ff9b7137.webp\" alt=\"Kobieta po menopauzie czyta przy stole w kuchni, obok szklanka wody i talerzyk z rodzynkami i orzechami\" width=\"2752\" height=\"1536\" class=\"wp-image-27976\" loading=\"lazy\" style=\"max-width:100%;height:auto\"><\/figure>\n<p>W\u0142a\u015bciwo\u015bci boru opisywane w sieci (mocne ko\u015bci, \u0142agodzenie menopauzy, lepsza pami\u0119\u0107, mniejsze stany zapalne) pochodz\u0105 g\u0142\u00f3wnie z bada\u0144 na zwierz\u0119tach i kom\u00f3rkach oraz z kilku ma\u0142ych bada\u0144 u ludzi [3]. Przegl\u0105d z 2026 roku ocenia, \u017ce badania boru u ludzi maj\u0105 ma\u0142e pr\u00f3by, a obecne dane nie wystarczaj\u0105, by uzasadni\u0107 zalecenia dietetyczne ani suplementacj\u0119 [3].<\/p>\n<h3 id=\"kosci\">2.1. Bor a ko\u015bci i menopauza<\/h3>\n<p>W pierwszym badaniu tego typu 12 kobiet po menopauzie (48-82 lata) przez 119 dni jad\u0142o diet\u0119 z ok. 0,25 mg boru dziennie, a potem przez 48 dni dostawa\u0142o dodatkowo 3 mg boru [8]. Po dodaniu boru zmniejszy\u0142o si\u0119 wydalanie wapnia i magnezu z moczem, a w surowicy wzros\u0142y 17-beta-estradiol i testosteron. Badanie por\u00f3wnywa\u0142o okresy u tych samych os\u00f3b i nie mia\u0142o grupy placebo [8]. W podobnym badaniu z Aberdeen zdrowe kobiety po menopauzie przez 3 tygodnie jad\u0142y diet\u0119 z 0,33 mg boru, a potem przez 3 tygodnie dostawa\u0142y dodatkowo 3 mg; zmiana nie wp\u0142yn\u0119\u0142a na sk\u0142adniki mineralne, hormony p\u0142ciowe ani markery obrotu kostnego [9].<\/p>\n<p>G\u0119sto\u015b\u0107 ko\u015bci mierzono w rocznym badaniu 28 studentek, 17 trenuj\u0105cych i 11 nietrenuj\u0105cych, kt\u00f3re dostawa\u0142y bor albo placebo [10]. Bor zmienia\u0142 w nim g\u0142\u00f3wnie st\u0119\u017cenie fosforu i magnezu we krwi, a streszczenie nie przypisuje mu zmian g\u0119sto\u015bci ko\u015bci [10]. Przegl\u0105d narracyjny 11 bada\u0144 z 594 osobami uzna\u0142 3 mg boru dziennie za wspieraj\u0105ce ko\u015bci, ale 4 z tych bada\u0144 dotyczy\u0142y boru razem z innymi sk\u0142adnikami [11]. Badania z pomiarem g\u0119sto\u015bci ko\u015bci s\u0105 nieliczne i ma\u0142e, wi\u0119c nie pozwalaj\u0105 stwierdzi\u0107, \u017ce bor chroni przed osteoporoz\u0105 [3].<\/p>\n<h3 id=\"stawy\">2.2. Bor na stawy i stany zapalne<\/h3>\n<p>Na stawy bor bywa polecany ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwe dzia\u0142anie przeciwzapalne. U ludzi opisano np. badanie Naghii z 2011 roku: 8 zdrowych m\u0119\u017cczyzn przez tydzie\u0144 przyjmowa\u0142o 10 mg boru dziennie; po tym czasie istotnie obni\u017cy\u0142 si\u0119 TNF-alfa, a zmiany hsCRP i IL-6 nie osi\u0105gn\u0119\u0142y istotno\u015bci statystycznej [12]. Badanie nie mia\u0142o osobnej grupy kontrolnej, a 10 mg to tyle, ile wynosi g\u00f3rny limit dla doros\u0142ych z wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142 [12] [1].<\/p>\n<p>U os\u00f3b z chorob\u0105 zwyrodnieniow\u0105 staw\u00f3w przeprowadzono kilka ma\u0142ych pr\u00f3b z placebo. W australijskim badaniu 20 os\u00f3b z potwierdzon\u0105 radiologicznie chorob\u0105 przez 8 tygodni dostawa\u0142o 6 mg boru dziennie w postaci boranu sodu albo placebo; uko\u0144czy\u0142o je 18 os\u00f3b, a popraw\u0119 zg\u0142osi\u0142a po\u0142owa os\u00f3b z grupy boru wobec 10 procent z grupy placebo [13]. W rumu\u0144skim badaniu pilota\u017cowym 60 os\u00f3b z chorob\u0105 zwyrodnieniow\u0105 kolan przez 2 tygodnie przyjmowa\u0142o fruktoboran wapnia (1,5, 3 albo 6 mg boru dziennie) lub placebo; oceniano markery zapalne we krwi, a nie b\u00f3l [14]. W badaniu, kt\u00f3rego cz\u0119\u015b\u0107 autor\u00f3w pracowa\u0142a u producenta fruktoboranu, 60 os\u00f3b ze zg\u0142aszanym dyskomfortem kolan przez 2 tygodnie dostawa\u0142o 220 mg fruktoboranu wapnia dziennie albo placebo, a dyskomfort w kwestionariuszach zmniejszy\u0142 si\u0119 bardziej ni\u017c przy placebo [15]. Pr\u00f3by by\u0142y kr\u00f3tkie, stosowa\u0142y r\u00f3\u017cne formy i dawki boru, a wynik\u00f3w fruktoboranu wapnia nie mo\u017cna przenosi\u0107 na kwas borowy z multiwitamin. Te dowody nie wystarczaj\u0105, by rutynowo zaleca\u0107 bor na stawy [3].<\/p>\n<p>W badaniu z randomizacj\u0105 u 113 studentek z bolesnymi miesi\u0105czkami 10 mg boru dziennie, przyjmowane od 2 dni przed miesi\u0105czk\u0105 do jej 3. dnia przez 2 cykle, zmniejsza\u0142o b\u00f3l i skraca\u0142o jego czas w por\u00f3wnaniu z placebo [16]. Dawka by\u0142a ponad trzy razy wi\u0119ksza ni\u017c polski limit dla suplement\u00f3w [4].<\/p>\n<h3 id=\"hormony\">2.3. Bor a testosteron, estrogen i potencja<\/h3>\n<p>Wyniki dotycz\u0105ce hormon\u00f3w s\u0105 niesp\u00f3jne: w dw\u00f3ch ma\u0142ych badaniach bez grupy placebo 10 mg boru dziennie zmienia\u0142o u m\u0119\u017cczyzn st\u0119\u017cenie estradiolu albo wolnego testosteronu [17] [12], a w jedynym badaniu z placebo 2,5 mg boru przez 7 tygodni nie zmieni\u0142o testosteronu, si\u0142y ani masy mi\u0119\u015bniowej u 19 m\u0142odych kulturyst\u00f3w [18]. Szczeg\u00f3\u0142y tych bada\u0144, wyniki dla SHBG i witaminy D oraz pytanie, czy bor pomaga na potencj\u0119, omawiamy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-w-organizmie-jak-ten-pierwiastek-wplywa-na-poziom-testosteronu-estrogenu-i-wchlanianie-witaminy-d\/\">czy bor podnosi testosteron<\/a>.<\/p>\n<p>U kobiet po menopauzie stosuj\u0105cych terapi\u0119 estrogenow\u0105 dieta uboga w bor os\u0142abia\u0142a wzrost estradiolu wywo\u0142any lekiem [19]. Je\u015bli przyjmujesz hormonaln\u0105 terapi\u0119 menopauzaln\u0105, powiedz lekarzowi o ka\u017cdym suplemencie z borem.<\/p>\n<h3 id=\"mozg\">2.4. Bor a pami\u0119\u0107 i koncentracja<\/h3>\n<p>W trzech badaniach Penlanda te same zdrowe starsze osoby jad\u0142y diet\u0119 z ok. 0,25 mg albo ok. 3,25 mg boru na 2000 kcal dziennie. Przy niskim spo\u017cyciu w zapisie EEG przybywa\u0142o fal o niskiej cz\u0119stotliwo\u015bci, a wyniki test\u00f3w uwagi, pami\u0119ci kr\u00f3tkotrwa\u0142ej, zr\u0119czno\u015bci i koordynacji wzrokowo-ruchowej by\u0142y gorsze [20]. Badania mierzy\u0142y skutki diety bardzo ubogiej w bor, a nie efekt suplementu u os\u00f3b, kt\u00f3re jedz\u0105 typowo.<\/p>\n<h2 id=\"niedobor-boru\">3. Niedob\u00f3r boru w organizmie: objawy<\/h2>\n<p>Niedob\u00f3r boru nie ma u ludzi opisanego zespo\u0142u objaw\u00f3w, takiego jak anemia przy braku \u017celaza. Wiedza o skutkach ma\u0142ej ilo\u015bci boru pochodzi z bada\u0144 w oddzia\u0142ach metabolicznych, w kt\u00f3rych doro\u015bli przez 2-4 miesi\u0105ce jedli diet\u0119 z ok. 0,25 mg boru dziennie, czyli kilka razy mniej ni\u017c typowo [19] [21]. Opisano w nich:<\/p>\n<ul>\n<li>wi\u0119ksze wydalanie wapnia i magnezu z moczem u kobiet po menopauzie [8];<\/li>\n<li>ni\u017csze st\u0119\u017cenie miedzi w osoczu i ni\u017csza aktywno\u015b\u0107 enzymu antyoksydacyjnego (dysmutazy ponadtlenkowej) w krwinkach czerwonych [19];<\/li>\n<li>u kobiet stosuj\u0105cych estrogeny s\u0142abszy wzrost estradiolu [19];<\/li>\n<li>zmiany w zapisie EEG oraz gorsze wyniki test\u00f3w uwagi i pami\u0119ci [20].<\/li>\n<\/ul>\n<p>Cz\u0119ste w internecie listy objaw\u00f3w niedoboru boru, takie jak b\u00f3le staw\u00f3w, zm\u0119czenie, \u0142uszczyca, wypadanie w\u0142os\u00f3w czy depresja, nie maj\u0105 potwierdzenia w tych badaniach. Takie dolegliwo\u015bci maj\u0105 wiele przyczyn, dlatego ich ocen\u0119 zacznij od lekarza rodzinnego, a nie od suplementu.<\/p>\n<h2 id=\"zrodla-boru\">4. W czym jest bor? \u0179r\u00f3d\u0142a boru w diecie<\/h2>\n<p>Du\u017co boru maj\u0105 produkty ro\u015blinne: owoce, warzywa, bulwy i ro\u015bliny str\u0105czkowe zawieraj\u0105 go znacznie wi\u0119cej ni\u017c zbo\u017ca i produkty zwierz\u0119ce [5].<\/p>\n<ul>\n<li>Owoce \u015bwie\u017ce i suszone, np. rodzynki [5] [21].<\/li>\n<li>Orzechy, np. orzeszki ziemne, mas\u0142o orzechowe i inne orzechy [21].<\/li>\n<li>Ro\u015bliny str\u0105czkowe, np. fasola i soczewica, oraz grzyby [4].<\/li>\n<li>Warzywa i bulwy, np. ziemniaki [5].<\/li>\n<li>Napoje i woda: wino, cydr, piwo i wody mineralne; zawarto\u015b\u0107 boru w wodzie zale\u017cy od jej \u017ar\u00f3d\u0142a [4] [5].<\/li>\n<\/ul>\n<p>Mediana spo\u017cycia boru w USA wynosi\u0142a 1,02 mg dziennie u m\u0119\u017cczyzn i 0,83 mg u kobiet [21]. W Wielkiej Brytanii doro\u015bli przyjmuj\u0105 \u015brednio ok. 1,5 mg dziennie, a w Austrii z jedzeniem i wod\u0105 2,3-2,74 mg [4]. Je\u015bli jesz codziennie owoce, warzywa, orzechy i str\u0105czki, dostarczasz bor bez suplementu.<\/p>\n<h2 id=\"suplement-z-borem\">5. Bor suplement: ile boru dziennie i jaki wybra\u0107?<\/h2>\n<p>Dawki boru w suplementach maj\u0105 dwa ograniczenia. Polski Zesp\u00f3\u0142 do spraw Suplement\u00f3w Diety zaleca najwy\u017cej 3 mg boru w dziennej porcji suplementu dla doros\u0142ych [4]. Niemiecki instytut BfR proponuje jeszcze mniej, 0,5 mg w dziennej porcji, i informacj\u0119 na etykiecie, \u017ce produkt nie jest odpowiedni dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, bo u nich dieta i woda mog\u0105 ju\u017c dawa\u0107 tyle boru, ile wynosi limit [1]. Obie opinie s\u0105 dokumentami doradczymi, a nie przepisem prawa.<\/p>\n<p>Drugim ograniczeniem jest g\u00f3rny poziom spo\u017cycia (UL), czyli ilo\u015b\u0107 ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142, przy kt\u00f3rej przy d\u0142ugotrwa\u0142ym spo\u017cyciu nie oczekuje si\u0119 niekorzystnych skutk\u00f3w [1]. Wed\u0142ug EFSA wynosi on 10 mg boru dziennie u doros\u0142ych, tak\u017ce w ci\u0105\u017cy i podczas karmienia, 9 mg w wieku 15-17 lat i od 3 do 7 mg u dzieci w wieku 1-14 lat [1]. Ameryka\u0144ski limit dla doros\u0142ych to 20 mg dziennie [22], a polska opinia opiera si\u0119 na limicie EFSA [4].<\/p>\n<h3 id=\"kiedy-brac\">5.1. Kiedy bra\u0107 bor: rano czy wieczorem i jak d\u0142ugo?<\/h3>\n<p>W opisanych badaniach bor przyjmowano zwykle do \u015bniadania, a pora dnia nie by\u0142a przedmiotem por\u00f3wna\u0144 [12]. Przyjmuj preparat wed\u0142ug etykiety, np. razem z posi\u0142kiem, a zasady \u0142\u0105czenia suplement\u00f3w zebrali\u015bmy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/kiedy-brac-suplementy-tabela-harmonogramu-dla-25-skladnikow\/\">kiedy bra\u0107 suplementy<\/a>. Badania boru trwa\u0142y od tygodnia do roku i nie wyznaczaj\u0105 czasu stosowania (wi\u0119cej w pytaniu 8.5) [12] [10].<\/p>\n<h3 id=\"jaki-wybrac\">5.2. Jaki suplement z borem wybra\u0107?<\/h3>\n<p>Najpierw policz bor z wszystkich preparat\u00f3w: je\u015bli bierzesz multiwitamin\u0119 z borem, nie dok\u0142adaj osobnych tabletek z borem ani kompleks\u00f3w krzemu z borem, bo \u0142atwo przekroczysz 3 mg w porcji suplement\u00f3w [4]. W multiwitaminach borowi towarzysz\u0105 sk\u0142adniki z unijnymi o\u015bwiadczeniami o ko\u015bciach (witamina D, wap\u0144, magnez, cynk, mangan), je\u015bli porcja ma co najmniej 15 procent ich referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia [2] [23]. Multiwitamina Olimp Vita-Min One ma 1 mg boru, a wi\u0119c mniej wi\u0119cej tyle, ile przeci\u0119tna dieta, oraz witamin\u0119 D, wap\u0144, magnez, cynk i mangan w ilo\u015bciach spe\u0142niaj\u0105cych ten warunek [24]. Multiwitamina naszej marki \u015awiat Supli Multivitamina Complex nie zawiera boru, ale ma witamin\u0119 D3, wap\u0144, magnez, cynk i mangan w ilo\u015bciach spe\u0142niaj\u0105cych warunek o\u015bwiadcze\u0144 [25]; to rozs\u0105dny wyb\u00f3r, gdy bor dostarczasz z jedzenia. Sama witamina D3 w kapsu\u0142ce Singularis Witamina D 2000 IU odpowiada polskiemu zaleceniu 1000-2000 j.m. dziennie dla doros\u0142ych w wieku 19-65 lat, je\u015bli latem sk\u00f3ra nie dostaje do\u015b\u0107 s\u0142o\u0144ca [26] [27]. \u017baden z nich nie leczy osteoporozy ani chor\u00f3b staw\u00f3w, a przywo\u0142ane badania nie potwierdzaj\u0105 skuteczno\u015bci tych konkretnych produkt\u00f3w.<\/p>\n<p>Produkty poni\u017cej dobrali\u015bmy dla doros\u0142ych. W ci\u0105\u017cy, podczas karmienia piersi\u0105 i przed 18. rokiem \u017cycia suplementy z borem i witamin\u0105 D wybiera lekarz, a przy chorobie nerek preparat\u00f3w z borem nie zaczynaj bez nefrologa (sekcja 6) [1] [28].<\/p>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-olimp-vita-min-one\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-kompleks-olimp-vita-min-one-60kaps\/p3386?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/27178-large_default\/witaminy-i-mineraly-kompleks-olimp-vita-min-one-60kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie multiwitaminy Olimp Vita-Min One, kapsu\u0142ki z 1 mg boru, witamin\u0105 D, wapniem i magnezem w porcji\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-kompleks-olimp-vita-min-one-60kaps\/p3386?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\">Olimp Vita-Min One, 60 kaps.<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ych, kt\u00f3rzy chc\u0105 multiwitaminy z borem w ilo\u015bci zbli\u017conej do tej z typowej diety, a przy tym uzupe\u0142ni\u0107 sk\u0142adniki wa\u017cne dla ko\u015bci.<\/p>\n<p>Dwie kapsu\u0142ki wed\u0142ug karty produktu zawieraj\u0105 1 mg boru z kwasu borowego, 40 \u00b5g witaminy D (800 procent referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia), 240 mg wapnia, 190 mg magnezu, 10 mg cynku, 1 mg manganu i 14 mg \u017celaza, a tak\u017ce m.in. 400 \u00b5g witaminy A, 6 mg witaminy B6, 55 \u00b5g selenu, 150 \u00b5g jodu i 50 mg ekstraktu z korzenia \u017ce\u0144-szenia ameryka\u0144skiego [24]. Porcja spe\u0142nia warunek o\u015bwiadcze\u0144, \u017ce witamina D, magnez i cynk pomagaj\u0105 w utrzymaniu zdrowych ko\u015bci, a wap\u0144 jest do tego potrzebny [2]. Bor w tej porcji to jedna trzecia ilo\u015bci dopuszczonej w polskiej opinii [4].<\/p>\n<p>Nie dok\u0142adaj do niej osobnych preparat\u00f3w z borem ani z witamin\u0105 D bez rozmowy z lekarzem. Porcja ma 14 mg \u017celaza: do 17 mg dziennie z suplement\u00f3w raczej nie szkodzi, ale je\u015bli lekarz zaleci\u0142 ci unika\u0107 \u017celaza, wybierz produkt bez niego [29]. W badaniu z randomizacj\u0105 u 20 zdrowych os\u00f3b \u017ce\u0144-sze\u0144 ameryka\u0144ski os\u0142abia\u0142 dzia\u0142anie warfaryny [30], dlatego przy leczeniu warfaryn\u0105 nie zaczynaj tej multiwitaminy bez lekarza prowadz\u0105cego.<\/p>\n<p>Kapsu\u0142ka jest z \u017celatyny z barwnikiem E 172. Karta sklepu nie podaje informacji o alergenach, wi\u0119c przy alergii sprawd\u017a etykiet\u0119 na opakowaniu [24]. Producent zaleca 2 kapsu\u0142ki dziennie. Uwagi na karcie sklepu wykluczaj\u0105 stosowanie w ci\u0105\u017cy; opakowanie trzymaj poza zasi\u0119giem ma\u0142ych dzieci.<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-kompleks-olimp-vita-min-one-60kaps\/p3386?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Sprawd\u017a sk\u0142ad i cen\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-swiat-supli-multivitamina-complex\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26329-large_default\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie \u015awiat Supli Multivitamina Complex, kapsu\u0142ki z witamin\u0105 D3, wapniem, magnezem i cynkiem, bez boru\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\">\u015awiat Supli Multivitamina Complex, 90 kaps.<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ych, kt\u00f3rzy bor dostarczaj\u0105 z owoc\u00f3w, warzyw, orzech\u00f3w i str\u0105czk\u00f3w, a w multiwitaminie szukaj\u0105 sk\u0142adnik\u00f3w z o\u015bwiadczeniami o ko\u015bciach. To marka w\u0142asna sklepu \u015awiat Supli.<\/p>\n<p>Dwie kapsu\u0142ki wed\u0142ug karty produktu dostarczaj\u0105 12 \u00b5g witaminy D3, 150 mg wapnia, 65 mg magnezu, 15 mg cynku i 1,8 mg manganu, a tak\u017ce m.in. 5 mg \u017celaza; produkt nie zawiera boru [25]. Ka\u017cdy z tych pi\u0119ciu sk\u0142adnik\u00f3w ma w porcji co najmniej 15 procent referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia, wi\u0119c spe\u0142nia warunek o\u015bwiadcze\u0144 o utrzymaniu zdrowych ko\u015bci [2] [23].<\/p>\n<p>Ma 15 mg cynku, dlatego nie \u0142\u0105cz jej z osobnym preparatem cynku ani z drug\u0105 multiwitamin\u0105. Kapsu\u0142ki maj\u0105 otoczk\u0119 z \u017celatyny wo\u0142owej. Wed\u0142ug karty produkt mo\u017ce zawiera\u0107 mleko (\u0142\u0105cznie z laktoz\u0105), soj\u0119, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, zbo\u017ca z glutenem, jaja, skorupiaki i ryby, wi\u0119c przy alergii na kt\u00f3rykolwiek z nich go nie wybieraj [25]. Karta zaleca 2 kapsu\u0142ki dziennie, a jej uwagi wykluczaj\u0105 stosowanie w ci\u0105\u017cy; produkt przechowuj tak, by nie si\u0119gn\u0119\u0142y po niego ma\u0142e dzieci.<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Sprawd\u017a sk\u0142ad i cen\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-singularis-witamina-d-2000\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-d-singularis-witamina-d-2000ui-60kaps\/p10220?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/21316-large_default\/witamina-d-singularis-witamina-d-2000ui-60kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie suplementu Singularis Witamina D 2000 IU, 60 kapsu\u0142ek z witamin\u0105 D3\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-d-singularis-witamina-d-2000ui-60kaps\/p10220?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\">Singularis Witamina D 2000 IU, 60 kaps.<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: dla doros\u0142ych w wieku 19-65 lat, kt\u00f3rzy nie bior\u0105 multiwitaminy z witamin\u0105 D i chc\u0105 j\u0105 uzupe\u0142ni\u0107 zgodnie z polskimi wytycznymi.<\/p>\n<p>Jedna kapsu\u0142ka wed\u0142ug karty produktu zawiera 2000 IU witaminy D3 z lanoliny, czyli 1000 procent referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia, w oleju z krokosza barwierskiego [27]. To g\u00f3rna warto\u015b\u0107 zalecenia 1000-2000 j.m. dziennie dla doros\u0142ych w wieku 19-65 lat [26], a witamina D pomaga w utrzymaniu zdrowych ko\u015bci [2].<\/p>\n<p>Nie dodawaj tej witaminy D automatycznie do multiwitaminy. Z Olimp Vita-Min One otrzymasz \u0142\u0105cznie 90 \u00b5g, czyli 3600 j.m. dziennie z suplement\u00f3w; dolicz diet\u0119 i uzgodnij potrzeb\u0119 takiej dawki z lekarzem [24] [27]. G\u00f3rny limit EFSA dla doros\u0142ych to 100 \u00b5g dziennie ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142 [31].<\/p>\n<p>Kapsu\u0142ka jest z \u017celatyny i gliceryny. Karta sklepu nie podaje informacji o alergenach, wi\u0119c przy alergii sprawd\u017a etykiet\u0119 [27]. Producent zaleca 1 kapsu\u0142k\u0119 dziennie podczas posi\u0142ku lub po nim. Uwagi na karcie sklepu wykluczaj\u0105 stosowanie w ci\u0105\u017cy; trzymaj opakowanie poza zasi\u0119giem dzieci.<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-d-singularis-witamina-d-2000ui-60kaps\/p10220?utm_source=blog&amp;utm_medium=tekst&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Sprawd\u017a sk\u0142ad i cen\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<div class=\"produkty-kafelki\" style=\"margin:28px 0;padding:18px;border:1px solid #F4D9BC;border-radius:14px;background:#FAF9F7\">\n<p class=\"kafelki-tytul\" style=\"margin:0 0 4px;font-size:19px;font-weight:700;color:#121212\">Produkty z tego tekstu w sklepie \u015awiat Supli<\/p>\n<p style=\"margin:0 0 14px;font-size:14px;color:#55524C\">Multiwitamina z 1 mg boru, multiwitamina marki w\u0142asnej bez boru i sama witamina D3.<\/p>\n<div style=\"display:grid;grid-template-columns:repeat(auto-fill,minmax(max(140px,30%),1fr));gap:14px\">\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-kompleks-olimp-vita-min-one-60kaps\/p3386?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/27178-large_default\/witaminy-i-mineraly-kompleks-olimp-vita-min-one-60kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie multiwitaminy Olimp Vita-Min One, kapsu\u0142ki z 1 mg boru, witamin\u0105 D, wapniem i magnezem w porcji\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-kompleks-olimp-vita-min-one-60kaps\/p3386?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"color:#121212\">Olimp Vita-Min One, 60 kaps.<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-kompleks-olimp-vita-min-one-60kaps\/p3386?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26329-large_default\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie \u015awiat Supli Multivitamina Complex, kapsu\u0142ki z witamin\u0105 D3, wapniem, magnezem i cynkiem, bez boru\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"color:#121212\">\u015awiat Supli Multivitamina Complex, 90 kaps.<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witaminy-i-mineraly-swiat-supli-multivitamina-complex-90kaps\/p13412?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<div class=\"produkt-kafelek\" style=\"display:flex;flex-direction:column;background:#FFFFFF;border:1px solid #E6E3DE;border-radius:12px;padding:12px;min-width:0\">\n<figure style=\"margin:0 0 10px;text-align:center\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-d-singularis-witamina-d-2000ui-60kaps\/p10220?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/21316-large_default\/witamina-d-singularis-witamina-d-2000ui-60kaps.jpg\" alt=\"Opakowanie suplementu Singularis Witamina D 2000 IU, 60 kapsu\u0142ek z witamin\u0105 D3\" width=\"120\" height=\"120\" loading=\"lazy\" style=\"display:block;width:120px;max-width:100%;height:auto;margin:0 auto;object-fit:contain\"><\/a><figcaption style=\"margin-top:8px;font-size:14px;font-weight:700;line-height:1.35\">Na zdj\u0119ciu: <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-d-singularis-witamina-d-2000ui-60kaps\/p10220?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"color:#121212\">Singularis Witamina D 2000 IU, 60 kaps.<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<p><a class=\"kafelek-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/witamina-d-singularis-witamina-d-2000ui-60kaps\/p10220?utm_source=blog&amp;utm_medium=kafelki&amp;utm_campaign=bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\" style=\"display:block;text-align:center;padding:10px 12px;background:#F38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px;margin-top:auto\">Do sklepu<\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<h2 id=\"skutki-uboczne\">6. Bor skutki uboczne: czy bor jest bezpieczny?<\/h2>\n<p>Polski Zesp\u00f3\u0142 do spraw Suplement\u00f3w Diety ocenia, \u017ce przy spo\u017cyciu ok. 3 mg boru dziennie ryzyko dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych jest bardzo niewielkie [4]. Skutki uboczne opisano przy du\u017cych ilo\u015bciach kwasu borowego: spo\u017cycie odpowiadaj\u0105ce ok. 25-76 mg boru na kilogram masy cia\u0142a przez kilka dni lub tygodni powodowa\u0142o wymioty, biegunk\u0119 i b\u00f3l brzucha [4]. Limit EFSA wyznaczono z bada\u0144 na szczurach, w kt\u00f3rych bor przyjmowany w ci\u0105\u017cy obni\u017ca\u0142 mas\u0119 p\u0142od\u00f3w [4] [6].<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Zatrucie kwasem borowym:<\/strong> w opisanym przypadku po wypiciu du\u017cej ilo\u015bci kwasu borowego wyst\u0105pi\u0142y nudno\u015bci, wymioty, biegunka i odwodnienie, a potem niewydolno\u015b\u0107 nerek, rumieniowa wysypka i zaburzenia rytmu serca [32]. Kwas borowy i boraks do cel\u00f3w domowych to nie suplementy; nie pij ich roztwor\u00f3w.<\/li>\n<li><strong>Bor a nerki:<\/strong> bor jest usuwany g\u0142\u00f3wnie z moczem [6]. U 17 os\u00f3b d\u0142ugotrwale dializowanych st\u0119\u017cenie boru w surowicy przed dializ\u0105 by\u0142o wy\u017csze ni\u017c u 467 zdrowych os\u00f3b w podobnym wieku [28]. Przy przewlek\u0142ej chorobie nerek lub dializach nie zaczynaj suplement\u00f3w z borem bez nefrologa.<\/li>\n<li><strong>Ci\u0105\u017ca, karmienie, dzieci:<\/strong> limit dla doros\u0142ych obejmuje ci\u0105\u017c\u0119 i karmienie, ale preparaty z borem nie s\u0105 przeznaczone dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy, bo dieta mo\u017ce im ju\u017c dawa\u0107 ilo\u015b\u0107 blisk\u0105 limitu [1].<\/li>\n<li><strong>Leki i hormony:<\/strong> przy hormonalnej terapii menopauzalnej bor mo\u017ce zmienia\u0107 st\u0119\u017cenie estradiolu (sekcja 2.3) [19]. Inne pary suplement\u00f3w, kt\u00f3rych nie warto \u0142\u0105czy\u0107, opisujemy w tek\u015bcie <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/jakich-suplementow-nie-laczyc\/\">jakich suplement\u00f3w nie \u0142\u0105czy\u0107<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n<h2 id=\"kiedy-do-lekarza\">7. Kiedy do lekarza, a kiedy dzwoni\u0107 pod 112<\/h2>\n<ul>\n<li>Gdy po suplemencie z borem masz uporczywe nudno\u015bci, biegunk\u0119 albo wysypk\u0119, odstaw preparat przyjmowany na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 i skontaktuj si\u0119 z lekarzem; zabierz opakowania wszystkich suplement\u00f3w [4].<\/li>\n<li>Gdy kto\u015b, zw\u0142aszcza dziecko, m\u00f3g\u0142 po\u0142kn\u0105\u0107 co\u015b szkodliwego, np. kwas borowy, boraks albo wiele tabletek z borem, dzwo\u0144 pod 112 od razu, tak\u017ce bez objaw\u00f3w, bo mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 po kilku godzinach; nie wywo\u0142uj wymiot\u00f3w, nie podawaj nic do jedzenia ani picia i zabierz opakowanie [33].<\/li>\n<li>Dzwo\u0144 pod 112 tak\u017ce wtedy, gdy kto\u015b straci\u0142 przytomno\u015b\u0107, przesta\u0142 oddycha\u0107, ma du\u017ce trudno\u015bci z oddychaniem albo drgawki [33]. Gdy nie masz pewno\u015bci, czy po\u0142kni\u0119ta substancja jest szkodliwa, pilnie zasi\u0119gnij porady lekarza [33].<\/li>\n<li>Gdy kto\u015b nie reaguje, natychmiast dzwo\u0144 pod 112. Je\u015bli osoba nie reaguje i nie oddycha prawid\u0142owo, rozpocznij resuscytacj\u0119 zgodnie z instrukcjami dyspozytora i u\u017cyj AED, je\u015bli jest dost\u0119pny; pojedyncze westchnienia nie s\u0105 prawid\u0142owym oddechem [34] [35]. Pozycj\u0119 boczn\u0105 stosuj u osoby nieprzytomnej, kt\u00f3ra oddycha prawid\u0142owo, gdy nie podejrzewasz urazu; nie podawaj jej niczego doustnie. Przy podejrzeniu urazu (np. po upadku) ogranicz zb\u0119dne ruchy i wykonuj polecenia dyspozytora; dro\u017cno\u015b\u0107 dr\u00f3g oddechowych i resuscytacja maj\u0105 pierwsze\u0144stwo [35].<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"faq-section\">\n<h2 id=\"faq\">8. Najcz\u0119stsze pytania<\/h2>\n<h3 id=\"faq-szkodliwy\">8.1. Czy bor jest szkodliwy?<\/h3>\n<p>Typowe ilo\u015bci boru w zr\u00f3\u017cnicowanej diecie zwykle nie budz\u0105 obaw u zdrowych doros\u0142ych; bezpiecze\u0144stwo zale\u017cy jednak od ca\u0142kowitego spo\u017cycia, wieku i czynno\u015bci nerek [1] [28]. Doros\u0142y nie powinien d\u0142ugotrwale przekracza\u0107 10 mg boru dziennie ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142, a w suplementach polska opinia dopuszcza najwy\u017cej 3 mg w porcji [1] [4].<\/p>\n<h3 id=\"faq-nerki\">8.2. Pierwiastek bor a nerki: czy przy chorobie nerek mo\u017cna bra\u0107 bor?<\/h3>\n<p>Nerki usuwaj\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 wch\u0142oni\u0119tego boru, co pokaza\u0142o badanie, w kt\u00f3rym 84 procent dawki 10 mg odzyskano w moczu [17]. U os\u00f3b dializowanych st\u0119\u017cenie boru przed dializ\u0105 by\u0142o wy\u017csze ni\u017c u zdrowych [28], dlatego przy chorobie nerek o ka\u017cdym suplemencie z borem decyduje nefrolog.<\/p>\n<h3 id=\"faq-bor-10-mg\">8.3. Czy bor 10 mg to dobra dawka?<\/h3>\n<p>Nie jako codzienny suplement. 10 mg to g\u00f3rny limit EFSA dla doros\u0142ych ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142 razem [1], wi\u0119c z diet\u0105 go przekraczasz, a polska opinia dopuszcza najwy\u017cej 3 mg w porcji suplementu [4].<\/p>\n<h3 id=\"faq-krzem-bor\">8.4. Krzem z borem: jakie skutki uboczne?<\/h3>\n<p>W kompleksach krzemu z borem o bezpiecze\u0144stwie boru decyduje jego ilo\u015b\u0107 w porcji: sprawd\u017a na etykiecie, czy razem z innymi preparatami nie przekracza 3 mg dziennie [4].<\/p>\n<h3 id=\"faq-jak-dlugo\">8.5. Jak d\u0142ugo mo\u017cna bra\u0107 bor?<\/h3>\n<p>Badania z placebo trwa\u0142y od kilku tygodni do roku [18] [10] i nie ustali\u0142y, jak d\u0142ugo stosowa\u0107 bor. Limit EFSA opisuje d\u0142ugotrwa\u0142e spo\u017cycie, a porcja do 3 mg u doros\u0142ego z typow\u0105 diet\u0105 si\u0119 w nim mie\u015bci [1] [4]; nie oznacza to, \u017ce d\u0142ugie stosowanie przynosi korzy\u015b\u0107.<\/p>\n<\/div>\n<h2 id=\"najwazniejsze\">9. Najwa\u017cniejsze w skr\u00f3cie<\/h2>\n<ul>\n<li>Bor nie ma w UE dopuszczonych o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych, a EFSA nie klasyfikuje boru jako niezb\u0119dnego sk\u0142adnika od\u017cywczego.<\/li>\n<li>Ma\u0142e badania u ludzi pokazuj\u0105 zmiany w wydalaniu wapnia i magnezu, hormonach i testach poznawczych, ale nie potwierdzaj\u0105 korzy\u015bci dla ko\u015bci; kilka kr\u00f3tkich, ma\u0142ych pr\u00f3b przy chorobie zwyrodnieniowej staw\u00f3w nie wystarcza do rutynowego zalecania boru.<\/li>\n<li>Objaw\u00f3w niedoboru boru nie opisano jako osobnej choroby; typowa dieta daje ok. 1-3 mg boru dziennie.<\/li>\n<li>Polska opinia dopuszcza najwy\u017cej 3 mg boru w porcji suplementu dla doros\u0142ych, a g\u00f3rny limit EFSA to 10 mg dziennie \u0142\u0105cznie z diet\u0105.<\/li>\n<li>Skutki uboczne (wymioty, biegunka, b\u00f3l brzucha) opisano przy du\u017cych ilo\u015bciach kwasu borowego; przy chorobie nerek o borze decyduje nefrolog.<\/li>\n<li>O\u015bwiadczenia UE o zdrowych ko\u015bciach maj\u0105 witamina D, wap\u0144, magnez, cynk i mangan, a nie bor.<\/li>\n<li>Artyku\u0142 ma charakter informacyjny i nie zast\u0119puje porady lekarza.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"article-sources\">\n<h2 id=\"zrodla\">10. \u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n<ol>\n<li id=\"zrodlo-1\">Bundesinstitut f\u00fcr Risikobewertung (BfR), 2021, Proposed maximum levels for the addition of boron to foods including food supplements (g\u00f3rne poziomy spo\u017cycia boru wed\u0142ug EFSA 2004 ze wszystkich \u017ar\u00f3de\u0142: 3 mg dziennie w wieku 1-3 lat, 4 mg w wieku 4-6 lat, 5 mg w wieku 7-10 lat, 7 mg w wieku 11-14 lat, 9 mg w wieku 15-17 lat i 10 mg u doros\u0142ych, tak\u017ce kobiet w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cych; EFSA nie klasyfikuje boru jako niezb\u0119dnego sk\u0142adnika od\u017cywczego i nie ustali\u0142a dla niego warto\u015bci referencyjnych spo\u017cycia; w UE nie dopuszczono o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych dla boru; BfR proponuje najwy\u017cej 0,5 mg boru w dziennej porcji suplementu i informacj\u0119, \u017ce produkt nie jest odpowiedni dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.bfr.bund.de\/cm\/349\/proposed-maximum-levels-for-the-addition-of-boron-to-foods-including-food-supplements.pdf\">bfr.bund.de<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-2\">Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) nr 432\/2012 z 16 maja 2012 r. ustanawiaj\u0105ce wykaz dopuszczonych o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych dotycz\u0105cych \u017cywno\u015bci, tekst skonsolidowany z 17.05.2021 (witamina D, magnez i cynk pomagaj\u0105 w utrzymaniu zdrowych ko\u015bci, wap\u0144 jest potrzebny do utrzymania zdrowych ko\u015bci, mangan przyczynia si\u0119 do utrzymania zdrowych ko\u015bci; warunek: \u017cywno\u015b\u0107 jest co najmniej \u017ar\u00f3d\u0142em danego sk\u0142adnika; w wykazie nie ma o\u015bwiadcze\u0144 dla boru): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg\/2012\/432\/oj\/pol\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-3\">Melenikioti E., Pavlidou E., Dakanalis A., Giaginis C., Papadopoulou S.K., 2026, Dietary lithium, silicon, and boron: an updated critical review of their roles in metabolic regulation, neurobiology, bone health, and the gut microbiome, Nutrients 18(3):386 (przegl\u0105d narracyjny literatury do stycznia 2025; badania boru u ludzi maj\u0105 ma\u0142e pr\u00f3by; obecne dane u ludzi nie wystarczaj\u0105, by uzasadni\u0107 zalecenia dietetyczne lub suplementacj\u0119): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/nu18030386\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-4\">Zesp\u00f3\u0142 do spraw Suplement\u00f3w Diety przy Radzie Sanitarno-Epidemiologicznej, Uchwa\u0142a nr 3\/2020 z 7 lutego 2020 r. w sprawie wyra\u017cenia opinii dotycz\u0105cej maksymalnej dawki boru w zalecanej dziennej porcji w suplementach diety, z uzasadnieniem (najwy\u017cej 3 mg boru w dziennej porcji suplement\u00f3w przeznaczonych dla doros\u0142ych; w suplementach mo\u017cna stosowa\u0107 kwas borowy i boran sodu; najbogatsze \u017ar\u00f3d\u0142a boru w diecie to owoce, warzywa, grzyby, orzechy i ro\u015bliny str\u0105czkowe, a tak\u017ce wino, cydr, piwo i wody mineralne; w Wielkiej Brytanii \u015brednie spo\u017cycie doros\u0142ych ok. 1,5 mg dziennie, 97,5. centyl 2,6 mg; w Austrii 2,3-2,74 mg dziennie z \u017cywno\u015bci\u0105 i wod\u0105; spo\u017cycie kwasu borowego odpowiadaj\u0105ce ok. 25-76 mg boru na kg masy cia\u0142a przez kilka dni lub tygodni powodowa\u0142o wymioty, biegunk\u0119 i b\u00f3l brzucha; UL EFSA 10 mg dziennie wyznaczono z bada\u0144 na szczurach, w kt\u00f3rych bor przyjmowany w ci\u0105\u017cy obni\u017ca\u0142 mas\u0119 p\u0142od\u00f3w; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/attachment\/70d799d3-0fb3-4886-8272-de7d27d35d45\">gov.pl<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-5\">Hunt C.D., Shuler T.R., Mullen L.M., 1991, Concentration of boron and other elements in human foods and personal-care products, Journal of the American Dietetic Association 91(5):558-568 (owoce, warzywa, bulwy i ro\u015bliny str\u0105czkowe maj\u0105 znacznie wi\u0119cej boru ni\u017c zbo\u017ca i produkty zwierz\u0119ce; zawarto\u015b\u0107 boru w wodzie zale\u017cy od miejsca pochodzenia; bor wyst\u0119puje w wielu produktach do higieny i lekach bez recepty): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/2019698\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-6\">Hadrup N., Frederiksen M., Sharma A.K., 2021, Toxicity of boric acid, borax and other boron containing compounds: A review, Regulatory Toxicology and Pharmacology 121:104873 (bor jest wch\u0142aniany z przewodu pokarmowego i wydalany g\u0142\u00f3wnie z moczem; po spo\u017cyciu kwasu borowego opisano zgony; u zwierz\u0105t skutkami s\u0105 utrata masy cia\u0142a i szkodliwy wp\u0142yw na rozrodczo\u015b\u0107): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.yrtph.2021.104873\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-7\">Rozporz\u0105dzenie wykonawcze Komisji (UE) 2021\/2129 z 2 grudnia 2021 r. zezwalaj\u0105ce na wprowadzenie na rynek fruktoboranu wapnia jako nowej \u017cywno\u015bci (suplementy \u017cywno\u015bciowe dla doros\u0142ych, z wy\u0142\u0105czeniem kobiet w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cych piersi\u0105, najwy\u017cej 220 mg fruktoboranu wapnia dziennie; na etykiecie informacja, \u017ce suplementu nie powinny spo\u017cywa\u0107 osoby poni\u017cej 18 lat ani kobiety w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105ce piersi\u0105; w specyfikacji bor 2,5-2,9 procent; zezwolenie od 23.12.2021; odczyt tekstu z Urz\u0119du Publikacji UE 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg_impl\/2021\/2129\/oj\/pol\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-8\">Nielsen F.H., Hunt C.D., Mullen L.M., Hunt J.R., 1987, Effect of dietary boron on mineral, estrogen, and testosterone metabolism in postmenopausal women, FASEB Journal 1(5):394-397 (12 kobiet po menopauzie w oddziale metabolicznym; po 119 dniach diety z ok. 0,25 mg boru dziennie dodatek 3 mg boru dziennie przez 48 dni; mniejsze wydalanie wapnia i magnezu z moczem, wzrost 17-beta-estradiolu i testosteronu w surowicy; por\u00f3wnanie okres\u00f3w u tych samych os\u00f3b, bez grupy placebo): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/3678698\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-9\">Beattie J.H., Peace H.S., 1993, The influence of a low-boron diet and boron supplementation on bone, major mineral and sex steroid metabolism in postmenopausal women, British Journal of Nutrition 69(3):871-884 (zdrowe kobiety po menopauzie w oddziale metabolicznym; 3 tygodnie diety z 0,33 mg boru dziennie, potem 3 tygodnie z dodatkiem 3 mg; brak wp\u0142ywu na sk\u0142adniki mineralne, hormony p\u0142ciowe i markery obrotu kostnego w moczu; autorzy zaznaczaj\u0105, \u017ce dieta uboga w bor mog\u0142a zwi\u0119kszy\u0107 wch\u0142anianie wapnia i zamaskowa\u0107 efekt): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1079\/bjn19930087\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-10\">Meacham S.L., Taper L.J., Volpe S.L., 1994, Effects of boron supplementation on bone mineral density and dietary, blood, and urinary calcium, phosphorus, magnesium, and boron in female athletes, Environmental Health Perspectives 102(suppl. 7):79-82 (28 studentek, 17 trenuj\u0105cych i 11 nietrenuj\u0105cych, przez rok, bor albo placebo; g\u0119sto\u015b\u0107 ko\u015bci nieznacznie wzros\u0142a u trenuj\u0105cych i nieznacznie spad\u0142a u nietrenuj\u0105cych; bor wp\u0142ywa\u0142 na fosfor i magnez w surowicy oraz wydalanie boru z moczem; streszczenie nie podaje dawki boru): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1289\/ehp.94102s779\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-11\">Rondanelli M., Faliva M.A., Peroni G. i wsp., 2020, Pivotal role of boron supplementation on bone health: a narrative review, Journal of Trace Elements in Medicine and Biology 62:126577 (przegl\u0105d narracyjny 11 bada\u0144 z 594 osobami, 7 bada\u0144 samego boru i 4 boru z innymi sk\u0142adnikami; autorzy uznaj\u0105 3 mg boru dziennie za wspieraj\u0105ce ko\u015bci; dwie autorki z firmy Indena): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.jtemb.2020.126577\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-12\">Naghii M.R., Mofid M., Asgari A.R., Hedayati M., Daneshpour M.S., 2011, Comparative effects of daily and weekly boron supplementation on plasma steroid hormones and proinflammatory cytokines, Journal of Trace Elements in Medicine and Biology 25(1):54-58 (8 zdrowych m\u0119\u017cczyzn; dzie\u0144 0 placebo, potem 10 mg boru dziennie przez 7 dni; bez osobnej grupy kontrolnej; po tygodniu w pr\u00f3bkach z godziny 8 wzrost wolnego testosteronu i spadek estradiolu; wed\u0142ug pe\u0142nego tekstu po tygodniu istotny statystycznie spadek TNF-alfa, a spadki hsCRP i IL-6 nieistotne statystycznie): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.jtemb.2010.10.001\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-13\">Newnham R.E., 1994, Essentiality of boron for healthy bones and joints, Environmental Health Perspectives 102(suppl. 7):83-85 (opis badania z podw\u00f3jnie \u015blep\u0105 pr\u00f3b\u0105 Travers, Rennie, Newnham, J Nutr Med 1990, Royal Melbourne Hospital 1983-1987: 20 os\u00f3b z potwierdzon\u0105 radiologicznie chorob\u0105 zwyrodnieniow\u0105 staw\u00f3w, 6 mg boru dziennie (55 mg dziesi\u0119ciowodnego czteroboranu sodu) albo placebo przez 8 tygodni, ocena po 3 i 8 tygodniach; 2 osoby wycofa\u0142y si\u0119; popraw\u0119 zg\u0142osi\u0142o 50 procent os\u00f3b przyjmuj\u0105cych bor wobec 10 procent przy placebo; odczyt pe\u0142nego tekstu 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/7889887\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-14\">Scorei R., Mitrut P., Petrisor I., Scorei I., 2011, A double-blind, placebo-controlled pilot study to evaluate the effect of calcium fructoborate on systemic inflammation and dyslipidemia markers for middle-aged people with primary osteoarthritis, Biological Trace Element Research 144(1-3):253-263 (72 osoby z pierwotn\u0105 chorob\u0105 zwyrodnieniow\u0105 kolan rozpocz\u0119\u0142y, 60 uko\u0144czy\u0142o, po 15 w 4 grupach; 2 tygodnie fruktoboranu wapnia w ilo\u015bci odpowiadaj\u0105cej 1,5, 3 albo 6 mg boru dziennie albo placebo; oceniano markery zapalne we krwi (CRP, fibrynogen, OB) i lipidy, nie b\u00f3l; autorzy opisuj\u0105 korzystny wp\u0142yw na markery zapalne; odczyt pe\u0142nego tekstu 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/21607703\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-15\">Pietrzkowski Z., Phelan M.J., Keller R. i wsp., 2014, Short-term efficacy of calcium fructoborate on subjects with knee discomfort: a comparative, double-blind, placebo-controlled clinical study, Clinical Interventions in Aging 9:895-899 (60 os\u00f3b z samodzielnie zg\u0142aszanym dyskomfortem kolan, losowo fruktoboran wapnia 110 mg dwa razy dziennie albo placebo przez 14 dni; wi\u0119kszy spadek wynik\u00f3w WOMAC i McGill ni\u017c przy placebo po 7 i 14 dniach; cz\u0119\u015b\u0107 autor\u00f3w z firmy FutureCeuticals): <a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/24940052\/\">pubmed.ncbi.nlm.nih.gov<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-16\">Nikkhah S., Dolatian M., Naghii M.R., Zaeri F., Taheri S.M., 2015, Effects of boron supplementation on the severity and duration of pain in primary dysmenorrhea, Complementary Therapies in Clinical Practice 21(2):79-83 (113 studentek z bolesnymi miesi\u0105czkami bez choroby miednicy, losowo 58 do grupy boru i 55 do placebo; 10 mg boru dziennie od 2 dni przed miesi\u0105czk\u0105 do jej 3. dnia przez 2 cykle; b\u00f3l by\u0142 s\u0142abszy i kr\u00f3tszy ni\u017c w grupie placebo): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.ctcp.2015.03.005\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-17\">Naghii M.R., Samman S., 1997, The effect of boron supplementation on its urinary excretion and selected cardiovascular risk factors in healthy male subjects, Biological Trace Element Research 56(3):273-286 (18 zdrowych m\u0119\u017cczyzn; wydalanie boru z moczem przy zwyk\u0142ej diecie 0,35-3,53 mg dziennie; przy 10 mg boru dziennie przez 4 tygodnie 84 procent dawki odzyskano w moczu; estradiol w osoczu wzr\u00f3s\u0142 z 51,9 do 73,9 pmol\/l; bez grupy placebo): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/BF02785299\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-18\">Green N.R., Ferrando A.A., 1994, Plasma boron and the effects of boron supplementation in males, Environmental Health Perspectives 102(suppl. 7):73-77 (19 kulturyst\u00f3w w wieku 20-27 lat: 10 dostawa\u0142o 2,5 mg boru, 9 placebo, przez 7 tygodni; bor nie wp\u0142yn\u0105\u0142 na testosteron ca\u0142kowity i wolny, bezt\u0142uszczow\u0105 mas\u0119 cia\u0142a ani si\u0142\u0119; testosteron ca\u0142kowity wzr\u00f3s\u0142 w obu grupach w czasie treningu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1289\/ehp.94102s773\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-19\">Nielsen F.H., 1994, Biochemical and physiologic consequences of boron deprivation in humans, Environmental Health Perspectives 102(suppl. 7):59-63 (przegl\u0105d bada\u0144 w oddziale metabolicznym: m.in. 5 m\u0119\u017cczyzn po 45. roku \u017cycia, 4 kobiety po menopauzie i 5 kobiet po menopauzie stosuj\u0105cych estrogeny przez 63 dni na diecie z 0,23 mg boru na 2000 kcal, potem 49 dni z dodatkiem 3 mg boru dziennie; u kobiet stosuj\u0105cych estrogeny niedob\u00f3r boru os\u0142abia\u0142 wzrost 17-beta-estradiolu i miedzi w osoczu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1289\/ehp.94102s759\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-20\">Penland J.G., 1994, Dietary boron, brain function, and cognitive performance, Environmental Health Perspectives 102(suppl. 7):65-72 (3 badania u zdrowych starszych kobiet i m\u0119\u017cczyzn, por\u00f3wnanie okres\u00f3w u tych samych os\u00f3b: ok. 0,25 mg wobec ok. 3,25 mg boru na 2000 kcal dziennie; przy niskim spo\u017cyciu boru w zapisie EEG wi\u0119cej fal o niskiej cz\u0119stotliwo\u015bci oraz gorsze wyniki test\u00f3w zr\u0119czno\u015bci, koordynacji wzrokowo-ruchowej, uwagi, percepcji i pami\u0119ci): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1289\/ehp.94102s765\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-21\">Rainey C.J., Nyquist L.A., Christensen R.E. i wsp., 1999, Daily boron intake from the American diet, Journal of the American Dietetic Association 99(3):335-340 (3-dniowe zapisy jad\u0142ospisu 11 009 os\u00f3b w USA; mediana spo\u017cycia boru 1,02 mg dziennie u m\u0119\u017cczyzn i 0,83 mg u kobiet, 95. centyl 2,42 i 1,94 mg; u wegetarian mediana 1,30 mg u m\u0119\u017cczyzn i 1,00 mg u kobiet; kawa i mleko maj\u0105 ma\u0142o boru, ale daj\u0105 12 procent spo\u017cycia z powodu ilo\u015bci; w\u015br\u00f3d produkt\u00f3w bogatych w bor mas\u0142o orzechowe, wino, rodzynki, orzeszki ziemne i inne orzechy): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/S0002-8223(99)00085-1\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-22\">Institute of Medicine (USA), 2001, Dietary Reference Intakes for Vitamin A, Vitamin K, Arsenic, Boron, Chromium, Copper, Iodine, Iron, Manganese, Molybdenum, Nickel, Silicon, Vanadium, and Zinc, National Academies Press (ameryka\u0144ski g\u00f3rny poziom spo\u017cycia boru dla doros\u0142ych: 20 mg dziennie): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.17226\/10026\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-23\">Rozporz\u0105dzenie (WE) nr 1924\/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie o\u015bwiadcze\u0144 \u017cywieniowych i zdrowotnych dotycz\u0105cych \u017cywno\u015bci, za\u0142\u0105cznik (o\u015bwiadczenie \u017ar\u00f3d\u0142o witaminy lub sk\u0142adnika mineralnego: co najmniej 15 procent referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia w porcji): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg\/2006\/1924\/oj\/pol\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-24\">\u015awiat Supli, karta produktu Olimp Vita-Min One, 60 kapsu\u0142ek (2 kapsu\u0142ki: m.in. bor 1 mg z kwasu borowego, witamina D 40 \u00b5g, wap\u0144 240 mg, magnez 190 mg, cynk 10 mg, mangan 1 mg, \u017celazo 14 mg, witamina A 400 \u00b5g, witamina B6 6 mg, selen 55 \u00b5g, jod 150 \u00b5g, ekstrakt z korzenia \u017ce\u0144-szenia ameryka\u0144skiego 50 mg; kapsu\u0142ka z \u017celatyny; 2 kapsu\u0142ki dziennie; odczyt karty w sklepie swiatsupli.pl 15.10.2026)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-25\">\u015awiat Supli, karta produktu \u015awiat Supli Multivitamina Complex, 90 kapsu\u0142ek (2 kapsu\u0142ki: m.in. witamina D3 12 \u00b5g, wap\u0144 150 mg, magnez 65 mg, cynk 15 mg, mangan 1,8 mg, \u017celazo 5 mg, witamina A 800 \u00b5g, witamina B6 6 mg, selen 80 \u00b5g, jod 22,5 \u00b5g; bez boru; otoczka z \u017celatyny wo\u0142owej; produkt mo\u017ce zawiera\u0107 mleko, soj\u0119, orzeszki ziemne, inne orzechy, sezam, zbo\u017ca z glutenem, jaja, skorupiaki i ryby; 2 kapsu\u0142ki dziennie; odczyt karty w sklepie swiatsupli.pl 15.10.2026)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-26\">P\u0142udowski P., Kos-Kud\u0142a B., Walczak M. i wsp., 2023, Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland, Nutrients 15(3):695 (polskie wytyczne; doro\u015bli 19-65 lat: 1000-2000 j.m. dziennie przez ca\u0142y rok, je\u015bli latem brakuje ekspozycji sk\u00f3ry na s\u0142o\u0144ce; osobne zalecenia dla os\u00f3b w wieku 65-75 i powy\u017cej 75 lat; leczenie niedoboru prowadzi lekarz): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/nu15030695\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-27\">\u015awiat Supli, karta produktu Singularis Witamina D 2000 IU, 60 kapsu\u0142ek (1 kapsu\u0142ka: 2000 IU witaminy D3 z lanoliny, 1000 procent referencyjnej warto\u015bci spo\u017cycia; olej z krokosza barwierskiego, \u017celatyna, gliceryna; 1 kapsu\u0142ka dziennie podczas posi\u0142ku lub po nim; odczyt karty w sklepie swiatsupli.pl 15.10.2026)<\/li>\n<li id=\"zrodlo-28\">Usuda K., Kono K., Iguchi K. i wsp., 1996, Hemodialysis effect on serum boron level in the patients with long term hemodialysis, Science of the Total Environment 191(3):283-290 (17 os\u00f3b d\u0142ugotrwale dializowanych w por\u00f3wnaniu z 467 zdrowymi osobami w podobnym wieku; st\u0119\u017cenie boru w surowicy by\u0142o wy\u017csze przed dializ\u0105 i ni\u017csze po jej zako\u0144czeniu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/s0048-9697(96)05271-0\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-29\">NHS, Iron, Vitamins and minerals (doro\u015bli m\u0119\u017cczy\u017ani potrzebuj\u0105 8,7 mg \u017celaza dziennie; do 17 mg \u017celaza dziennie z suplement\u00f3w raczej nie szkodzi, a wi\u0119ksz\u0105 dawk\u0119 stosuje si\u0119 wtedy, gdy zaleci j\u0105 lekarz;bardzo du\u017ce dawki \u017celaza mog\u0105 by\u0107 \u015bmiertelne, zw\u0142aszcza dla dzieci; przegl\u0105d 03.08.2020, odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/vitamins-and-minerals\/iron\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-30\">Yuan C.S., Wei G., Dey L. i wsp., 2004, American ginseng reduces warfarin&#8217;s effect in healthy patients: a randomized, controlled trial, Annals of Internal Medicine 141(1):23-27 (20 zdrowych os\u00f3b, warfaryna przez 3 dni w 1. i 4. tygodniu, od 2. tygodnia \u017ce\u0144-sze\u0144 ameryka\u0144ski albo placebo; po 2 tygodniach \u017ce\u0144-szenia mniejszy szczyt INR i ni\u017csze st\u0119\u017cenie warfaryny ni\u017c przy placebo; streszczenie nie podaje dawki \u017ce\u0144-szenia): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.7326\/0003-4819-141-1-200407060-00011\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-31\">EFSA NDA Panel, 2023, Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D, including the derivation of a conversion factor for calcidiol monohydrate, EFSA Journal 21(8):8145 (g\u00f3rny tolerowany poziom spo\u017cycia witaminy D dla doros\u0142ych: 100 \u00b5g dziennie \u0142\u0105cznie z \u017cywno\u015bci i preparat\u00f3w): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2023.8145\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-32\">Restuccio A., Mortensen M.E., Kelley M.T., 1992, Fatal ingestion of boric acid in an adult, American Journal of Emergency Medicine 10(6):545-547 (opis przypadku: po wypiciu du\u017cej ilo\u015bci kwasu borowego nudno\u015bci, wymioty, zielonkawa biegunka i odwodnienie, potem niewydolno\u015b\u0107 nerek, rumieniowa wysypka i zaburzenia rytmu serca; autorzy wi\u0105\u017c\u0105 ryzyko z odwodnieniem i ma\u0142\u0105 ilo\u015bci\u0105 moczu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/0735-6757(92)90180-6\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-33\">NHS, Poisoning (natychmiastowa pomoc ratunkowa, gdy kto\u015b przesta\u0142 oddycha\u0107, ma du\u017ce trudno\u015bci z oddychaniem albo drgawki; nie wywo\u0142ywa\u0107 wymiot\u00f3w, bo grozi to zad\u0142awieniem; nie podawa\u0107 nic do jedzenia ani picia; przegl\u0105d 12.06.2025, odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.nhs.uk\/conditions\/poisoning\/\">nhs.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-34\">St John Ambulance, How to do CPR (ocena oddechu do 10 sekund, pojedyncze nieregularne westchnienia nie s\u0105 prawid\u0142owym oddechem; przy braku prawid\u0142owego oddechu wezwanie 999 lub 112, RKO i defibrylator przyniesiony przez pomocnika; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.sja.org.uk\/first-aid-advice\/cpr\/\">sja.org.uk<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-35\">Resuscitation Council UK, 2025, First aid guidelines (osob\u0119 z obni\u017conym poziomem reakcji, kt\u00f3ra nie wymaga RKO, uk\u0142ada si\u0119 w pozycji bocznej; przy urazie nie uk\u0142ada si\u0119 jej w pozycji bocznej; osobie nieprzytomnej nie podaje si\u0119 niczego doustnie; przy braku reakcji i nieprawid\u0142owym oddechu RKO; odczyt 15.10.2026): <a href=\"https:\/\/www.resus.org.uk\/professional-library\/2025-resuscitation-guidelines\/first-aid-guidelines\">resus.org.uk<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<p class=\"notka-ai\"><small>Ilustracje w tym artykule zosta\u0142y przygotowane z pomoc\u0105 sztucznej inteligencji (AI). Zdj\u0119cia produkt\u00f3w pochodz\u0105 ze sklepu \u015awiat Supli.<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bor: na co pomaga wed\u0142ug bada\u0144 u ludzi, jakie s\u0105 objawy niedoboru, w czym jest bor, ile boru dziennie dopuszcza si\u0119 w suplemencie, jakie ma skutki uboczne i co z borem przy chorobie nerek.<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":27975,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","inline_featured_image":false,"rop_custom_images_group":[],"rop_custom_messages_group":[],"rop_publish_now":"initial","rop_publish_now_accounts":[],"rop_publish_now_history":[],"rop_publish_now_status":"pending","footnotes":""},"categories":[1378],"tags":[2832,93,2833,34,74,42],"class_list":{"0":"post-20445","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-suplementacja","8":"tag-bor","9":"tag-dieta","10":"tag-kwas-borowy","11":"tag-polecamy","12":"tag-suplementy","13":"tag-zdrowie"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Bor: na co pomaga, objawy niedoboru i skutki uboczne<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Wyniki bada\u0144 boru u ludzi, ile boru daje dieta, limit 3 mg w suplemencie i 10 mg \u0142\u0105cznie, objawy niedoboru, skutki uboczne i bor a nerki.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bor: na co pomaga, objawy niedoboru i skutki uboczne\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wyniki bada\u0144 boru u ludzi, ile boru daje dieta, limit 3 mg w suplemencie i 10 mg \u0142\u0105cznie, objawy niedoboru, skutki uboczne i bor a nerki.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog \u015awiat Supli\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-02-21T09:44:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-11-04T13:47:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/bor-na-co-pomaga-niedobor-okladka-5a963ac1.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2752\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Pawe\u0142 Lisowski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Pawe\u0142 Lisowski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Pawe\u0142 Lisowski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a\"},\"headline\":\"Bor: na co pomaga, jakie s\u0105 objawy niedoboru i skutki uboczne?\",\"datePublished\":\"2025-02-21T09:44:18+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-04T13:47:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/\"},\"wordCount\":6302,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/bor-na-co-pomaga-niedobor-okladka-5a963ac1.webp\",\"keywords\":[\"BOR\",\"dieta\",\"KWAS BOROWY\",\"Polecamy\",\"suplementy\",\"Zdrowie\"],\"articleSection\":[\"Suplementacja\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/\",\"name\":\"Bor: na co pomaga, objawy niedoboru i skutki uboczne\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/bor-na-co-pomaga-niedobor-okladka-5a963ac1.webp\",\"datePublished\":\"2025-02-21T09:44:18+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-04T13:47:28+00:00\",\"description\":\"Wyniki bada\u0144 boru u ludzi, ile boru daje dieta, limit 3 mg w suplemencie i 10 mg \u0142\u0105cznie, objawy niedoboru, skutki uboczne i bor a nerki.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/bor-na-co-pomaga-niedobor-okladka-5a963ac1.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/bor-na-co-pomaga-niedobor-okladka-5a963ac1.webp\",\"width\":2752,\"height\":1536,\"caption\":\"Rodzynki, suszone \u015bliwki, orzechy, jab\u0142ka i soczewica na stole w kuchni, czyli produkty, z kt\u00f3rych dieta dostarcza bor\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bor: na co pomaga, jakie s\u0105 objawy niedoboru i skutki uboczne?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Blog \u015awiat Supli\",\"description\":\"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"\u015awiat Supli\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":680,\"caption\":\"\u015awiat Supli\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Swiat.Supli\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/SwiatSupli\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/swiatsupli_pl\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a\",\"name\":\"Pawe\u0142 Lisowski\",\"description\":\"Pawe\u0142 Lisowski od ponad 20 lat \u0142\u0105czy do\u015bwiadczenie w sporcie, treningu i suplementacji z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 biznesow\u0105. Uko\u0144czy\u0142 zarz\u0105dzanie i marketing na Politechnice Bia\u0142ostockiej, a nast\u0119pnie studia MBA. Jest technologiem w dziedzinie suplementacji, a w \u015brodowisku sportowym od 25 lat nazywany jest Doktorem Liskiem. By\u0142 finalist\u0105 Mistrzostw Europy w kulturystyce, zdoby\u0142 z\u0142oty medal w zawodach federacji NPC na W\u0119grzech oraz zwyci\u0119\u017cy\u0142 w kategorii OPEN w zawodach w Sopocie. Przez lata pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako trener, wykorzystuj\u0105c wiedz\u0119 i w\u0142asne do\u015bwiadczenie startowe w pracy z podopiecznymi. Obecnie prowadzi \u015awiat Supli oraz Nauree Labs \u2014 zak\u0142ad produkcyjny suplement\u00f3w diety. W swoich publikacjach dzieli si\u0119 praktyczn\u0105 wiedz\u0105 dotycz\u0105c\u0105 suplementacji, treningu, \u017cywienia i \u015bwiadomego wyboru produkt\u00f3w. Jest zwolennikiem podej\u015bcia, w kt\u00f3rym dieta i suplementacja s\u0105 narz\u0119dziami, kt\u00f3rych dzia\u0142anie i zastosowanie warto przede wszystkim dobrze rozumie\u0107.\",\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.swiatsupli.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/author\\\/lisek\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bor: na co pomaga, objawy niedoboru i skutki uboczne","description":"Wyniki bada\u0144 boru u ludzi, ile boru daje dieta, limit 3 mg w suplemencie i 10 mg \u0142\u0105cznie, objawy niedoboru, skutki uboczne i bor a nerki.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Bor: na co pomaga, objawy niedoboru i skutki uboczne","og_description":"Wyniki bada\u0144 boru u ludzi, ile boru daje dieta, limit 3 mg w suplemencie i 10 mg \u0142\u0105cznie, objawy niedoboru, skutki uboczne i bor a nerki.","og_url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/","og_site_name":"Blog \u015awiat Supli","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","article_published_time":"2025-02-21T09:44:18+00:00","article_modified_time":"2026-11-04T13:47:28+00:00","og_image":[{"width":2752,"height":1536,"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/bor-na-co-pomaga-niedobor-okladka-5a963ac1.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Pawe\u0142 Lisowski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@SwiatSupli","twitter_site":"@SwiatSupli","twitter_misc":{"Napisane przez":"Pawe\u0142 Lisowski","Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/"},"author":{"name":"Pawe\u0142 Lisowski","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a"},"headline":"Bor: na co pomaga, jakie s\u0105 objawy niedoboru i skutki uboczne?","datePublished":"2025-02-21T09:44:18+00:00","dateModified":"2026-11-04T13:47:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/"},"wordCount":6302,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/bor-na-co-pomaga-niedobor-okladka-5a963ac1.webp","keywords":["BOR","dieta","KWAS BOROWY","Polecamy","suplementy","Zdrowie"],"articleSection":["Suplementacja"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/","name":"Bor: na co pomaga, objawy niedoboru i skutki uboczne","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/bor-na-co-pomaga-niedobor-okladka-5a963ac1.webp","datePublished":"2025-02-21T09:44:18+00:00","dateModified":"2026-11-04T13:47:28+00:00","description":"Wyniki bada\u0144 boru u ludzi, ile boru daje dieta, limit 3 mg w suplemencie i 10 mg \u0142\u0105cznie, objawy niedoboru, skutki uboczne i bor a nerki.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/bor-na-co-pomaga-niedobor-okladka-5a963ac1.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/bor-na-co-pomaga-niedobor-okladka-5a963ac1.webp","width":2752,"height":1536,"caption":"Rodzynki, suszone \u015bliwki, orzechy, jab\u0142ka i soczewica na stole w kuchni, czyli produkty, z kt\u00f3rych dieta dostarcza bor"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/bor-niezwykly-pierwiastek-ktory-zmieni-twoje-zdrowie-odkryj-jego-potencjal\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bor: na co pomaga, jakie s\u0105 objawy niedoboru i skutki uboczne?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","name":"Blog \u015awiat Supli","description":"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia","publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization","name":"\u015awiat Supli","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","width":2560,"height":680,"caption":"\u015awiat Supli"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","https:\/\/x.com\/SwiatSupli","https:\/\/www.instagram.com\/swiatsupli_pl\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a","name":"Pawe\u0142 Lisowski","description":"Pawe\u0142 Lisowski od ponad 20 lat \u0142\u0105czy do\u015bwiadczenie w sporcie, treningu i suplementacji z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 biznesow\u0105. Uko\u0144czy\u0142 zarz\u0105dzanie i marketing na Politechnice Bia\u0142ostockiej, a nast\u0119pnie studia MBA. Jest technologiem w dziedzinie suplementacji, a w \u015brodowisku sportowym od 25 lat nazywany jest Doktorem Liskiem. By\u0142 finalist\u0105 Mistrzostw Europy w kulturystyce, zdoby\u0142 z\u0142oty medal w zawodach federacji NPC na W\u0119grzech oraz zwyci\u0119\u017cy\u0142 w kategorii OPEN w zawodach w Sopocie. Przez lata pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako trener, wykorzystuj\u0105c wiedz\u0119 i w\u0142asne do\u015bwiadczenie startowe w pracy z podopiecznymi. Obecnie prowadzi \u015awiat Supli oraz Nauree Labs \u2014 zak\u0142ad produkcyjny suplement\u00f3w diety. W swoich publikacjach dzieli si\u0119 praktyczn\u0105 wiedz\u0105 dotycz\u0105c\u0105 suplementacji, treningu, \u017cywienia i \u015bwiadomego wyboru produkt\u00f3w. Jest zwolennikiem podej\u015bcia, w kt\u00f3rym dieta i suplementacja s\u0105 narz\u0119dziami, kt\u00f3rych dzia\u0142anie i zastosowanie warto przede wszystkim dobrze rozumie\u0107.","sameAs":["http:\/\/www.swiatsupli.pl"],"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/author\/lisek\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20445"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20445\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30897,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20445\/revisions\/30897"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}