{"id":16481,"date":"2024-04-10T10:57:55","date_gmt":"2024-04-10T08:57:55","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?p=16481"},"modified":"2026-10-20T20:03:15","modified_gmt":"2026-10-20T18:03:15","slug":"cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/","title":{"rendered":"Dobry i z\u0142y cholesterol: czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 LDL i HDL, jakie s\u0105 normy i kt\u00f3re suplementy obni\u017caj\u0105 cholesterol"},"content":{"rendered":"<p><strong>Z\u0142y cholesterol to potoczna nazwa cholesterolu LDL, a dobry to cholesterol HDL. LDL dostarcza cholesterol do tkanek, a jego nadmiar odk\u0142ada si\u0119 w \u015bcianach t\u0119tnic, dlatego im ni\u017cszy LDL, tym mniejsze ryzyko zawa\u0142u i udaru [2] [4]. HDL odbiera nadmiar cholesterolu z tkanek, ale samo podniesienie HDL nie okaza\u0142o si\u0119 sposobem na mniejsze ryzyko, wi\u0119c polskie wytyczne nie traktuj\u0105 go jako celu leczenia [1] [2] [6]. U zdrowej osoby o niskim ryzyku LDL powinien wynosi\u0107 poni\u017cej 115 mg\/dl (3,0 mmol\/l), a przy wy\u017cszym ryzyku cel jest ni\u017cszy; suplementy ze sterolami ro\u015blinnymi, beta-glukanem czy czerwonym ry\u017cem obni\u017caj\u0105 LDL o kilka do kilkunastu procent i nie zast\u0119puj\u0105 lek\u00f3w [1] [2].<\/strong><\/p>\n<p>Poni\u017cej znajdziesz tabel\u0119 norm wed\u0142ug ryzyka z polskich wytycznych z 2024 r., przyk\u0142ad, jak z lipidogramu policzy\u0107 cholesterol nie-HDL, wyja\u015bnienie, kiedy niski cholesterol jest problemem, oraz zestawienie suplement\u00f3w z dawkami z bada\u0144, dok\u0142adnym brzmieniem o\u015bwiadcze\u0144 dopuszczonych w UE i ograniczeniami bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n<details class=\"toc\" open>\n<summary>Spis tre\u015bci<\/summary>\n<nav aria-label=\"Spis tre\u015bci\">\n<ul>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#ktory-cholesterol-jest-zly\">1. Kt\u00f3ry cholesterol jest z\u0142y, a kt\u00f3ry dobry?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#co-to-jest-cholesterol\">2. Cholesterol: co to jest i po co go potrzebujemy?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#zrodlo-cholesterolu\">2.1. Sk\u0105d bierze si\u0119 cholesterol w organizmie?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#normy-cholesterolu\">3. Normy cholesterolu: jaki wynik LDL, HDL i nie-HDL jest prawid\u0142owy?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#jak-policzyc-nie-hdl\">3.1. Jak policzy\u0107 cholesterol nie-HDL i LDL z lipidogramu?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#jaki-ldl-jest-niebezpieczny\">3.2. Jaki poziom LDL jest niebezpieczny?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#przyczyny-i-objawy\">4. Z\u0142y cholesterol: przyczyny i objawy<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#dobry-cholesterol-hdl\">5. Dobry cholesterol HDL: czy trzeba go podnosi\u0107?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#niski-cholesterol\">6. Niski cholesterol: co oznacza za niski wynik?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#jak-obnizyc-zly-cholesterol\">7. Jak obni\u017cy\u0107 z\u0142y cholesterol: dieta, ruch i leki<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#suplementy-na-cholesterol\">8. Suplementy na cholesterol: kt\u00f3re maj\u0105 dowody?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#sterole-roslinne\">8.1. Sterole i stanole ro\u015blinne<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#beta-glukan-i-blonnik\">8.2. Beta-glukan z owsa i j\u0119czmienia oraz inny b\u0142onnik<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#czerwony-ryz-monakolina\">8.3. Czerwony ry\u017c fermentowany (monakolina K)<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#omega-3-berberyna\">8.4. Omega-3, berberyna i CLA<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#jak-wybrac-suplement\">9. Jak wybra\u0107 suplement na cholesterol: dla kogo co<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#faq\">10. Najcz\u0119stsze pytania o dobry i z\u0142y cholesterol<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#faq-ktory-zly\">10.1. Kt\u00f3ry cholesterol jest z\u0142y: LDL czy HDL?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#faq-norma-ldl-hdl\">10.2. Jaki powinien by\u0107 wynik cholesterolu HDL i LDL?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#faq-co-zbija\">10.3. Co najbardziej zbija z\u0142y cholesterol?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#faq-bez-lekow\">10.4. Jak obni\u017cy\u0107 z\u0142y cholesterol bez lek\u00f3w i czy suplement zast\u0105pi lek?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#faq-podniesc-hdl\">10.5. Jak podnie\u015b\u0107 dobry cholesterol?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#faq-niski\">10.6. Co oznacza za niski cholesterol?<\/a><\/li>\n<li class=\"sub\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#faq-czerwony-ryz-statyna\">10.7. Czy mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 czerwony ry\u017c ze statyn\u0105?<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#podsumowanie\">11. Podsumowanie<\/a><\/li>\n<li class=\"\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#zrodla\">12. \u0179r\u00f3d\u0142a<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/nav>\n<\/details>\n<h2 id=\"ktory-cholesterol-jest-zly\">1. Kt\u00f3ry cholesterol jest z\u0142y, a kt\u00f3ry dobry?<\/h2>\n<p>Z\u0142y jest cholesterol LDL (lipoproteiny o ma\u0142ej g\u0119sto\u015bci), a dobry to cholesterol HDL (lipoproteiny o du\u017cej g\u0119sto\u015bci). Cholesterol nie rozpuszcza si\u0119 we krwi, wi\u0119c kr\u0105\u017cy w cz\u0105steczkach bia\u0142kowo-t\u0142uszczowych, czyli lipoproteinach; nazwy dobry i z\u0142y opisuj\u0105 te no\u015bniki, a nie dwa rodzaje cholesterolu, bo sama cz\u0105steczka cholesterolu jest w obu identyczna [2]. Oko\u0142o 70 procent cholesterolu we krwi przenosz\u0105 cz\u0105steczki LDL [2].<\/p>\n<p>Zgodne wyniki bada\u0144 genetycznych, obserwacyjnych i klinicznych przes\u0105dzaj\u0105, \u017ce LDL jest przyczyn\u0105 mia\u017cd\u017cycy i jej powik\u0142a\u0144, a nie tylko jej wska\u017anikiem [4]. Przy HDL jest inaczej: niski HDL cz\u0119sto towarzyszy wi\u0119kszemu ryzyku, ale wed\u0142ug wytycznych PTL z 2021 r. badania z lekami podnosz\u0105cymi HDL, takimi jak niacyna i cz\u0119\u015b\u0107 inhibitor\u00f3w CETP, nie wykaza\u0142y korzy\u015bci, dlatego PTL nazywa dobry cholesterol mitem i nie u\u017cywa HDL do oceny ryzyka ani jako celu leczenia [2]. Wyj\u0105tkiem by\u0142 anacetrapib: w badaniu REVEAL u 30 449 os\u00f3b leczonych statyn\u0105 zmniejszy\u0142 odsetek os\u00f3b z g\u0142\u00f3wnym incydentem wie\u0144cowym z 11,8 do 10,8 procent w ci\u0105gu 4,1 roku, ale jednocze\u015bnie obni\u017ca\u0142 cholesterol nie-HDL o 17 mg\/dl, wi\u0119c wyniku nie da si\u0119 przypisa\u0107 samemu wzrostowi HDL [20].<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;max-width:100%;-webkit-overflow-scrolling:touch\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:520px;width:auto\">\n<caption>Frakcje w lipidogramie: co oznaczaj\u0105 i jak je interpretowa\u0107 (na podstawie wytycznych PTL 2021 i PTDL\/PTL 2024)<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Parametr<\/th>\n<th scope=\"col\">Potoczna nazwa<\/th>\n<th scope=\"col\">Co mierzy<\/th>\n<th scope=\"col\">Jak interpretowa\u0107<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>LDL-C<\/td>\n<td>z\u0142y cholesterol<\/td>\n<td>cholesterol w cz\u0105steczkach LDL, kt\u00f3re dostarczaj\u0105 go do tkanek<\/td>\n<td>g\u0142\u00f3wny cel leczenia; im ni\u017cej, tym mniejsze ryzyko [1] [2]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>HDL-C<\/td>\n<td>dobry cholesterol<\/td>\n<td>cholesterol w cz\u0105steczkach HDL, kt\u00f3re odbieraj\u0105 go z tkanek<\/td>\n<td>nie jest celem leczenia; s\u0142u\u017cy do wyliczenia LDL i nie-HDL [1]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>nie-HDL-C<\/td>\n<td>ca\u0142y z\u0142y cholesterol<\/td>\n<td>cholesterol ca\u0142kowity minus HDL, czyli wszystkie cz\u0105steczki sprzyjaj\u0105ce mia\u017cd\u017cycy<\/td>\n<td>od 2021 r. r\u00f3wnorz\u0119dny z LDL; szczeg\u00f3lnie przydatny przy tr\u00f3jglicerydach powy\u017cej 200 mg\/dl, oty\u0142o\u015bci i cukrzycy [1]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>TG<\/td>\n<td>tr\u00f3jglicerydy<\/td>\n<td>t\u0142uszcze kr\u0105\u017c\u0105ce we krwi<\/td>\n<td>podwy\u017cszone zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko niezale\u017cnie od LDL [1]<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Opr\u00f3cz lipidogramu lekarz mo\u017ce zleci\u0107 lipoprotein\u0119(a), dziedzicznie uwarunkowan\u0105 cz\u0105steczk\u0119, kt\u00f3rej wynik powy\u017cej 50 mg\/dl (105 nmol\/l) aktualizacja wytycznych ESC\/EAS z 2025 r. ka\u017ce traktowa\u0107 jako czynnik podnosz\u0105cy ryzyko [3]; o niej i o homocysteinie piszemy w artykule <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/szokujaca-prawda-o-homocysteinie-ktorej-lekarze-ci-nie-mowia\/\">homocysteina a cholesterol i lipoproteina(a)<\/a>. Je\u015bli po rozmowie z lekarzem chcesz por\u00f3wna\u0107 preparaty ze sterolami ro\u015blinnymi lub czerwonym ry\u017cem, zobacz kategori\u0119 <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/cholesterol\/c265\">suplementy na cholesterol<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"co-to-jest-cholesterol\">2. Cholesterol: co to jest i po co go potrzebujemy?<\/h2>\n<p>Cholesterol to t\u0142uszczowa cz\u0105steczka z grupy steroli, kt\u00f3rej organizm potrzebuje do budowy b\u0142on kom\u00f3rkowych, wytwarzania hormon\u00f3w steroidowych i kwas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych [2]. Nie da si\u0119 wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce cholesterol jest szkodliwy sam w sobie; problemem jest nadmiar cholesterolu przenoszonego w cz\u0105steczkach LDL.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>B\u0142ony kom\u00f3rkowe:<\/strong> cholesterol jest sk\u0142adnikiem b\u0142ony zewn\u0119trznej kom\u00f3rki i b\u0142on jej organelli [2].<\/li>\n<li><strong>Hormony:<\/strong> jest substratem do syntezy hormon\u00f3w steroidowych, w tym p\u0142ciowych i <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/szokujaca-prawda-kortyzol-moze-byc-przyczyna-twoich-chronicznych-bolow\/\">kortyzolu<\/a> [2].<\/li>\n<li><strong>Trawienie:<\/strong> z cholesterolu powstaj\u0105 kwasy \u017c\u00f3\u0142ciowe, kt\u00f3re pomagaj\u0105 trawi\u0107 t\u0142uszcze [2].<\/li>\n<\/ul>\n<h3 id=\"zrodlo-cholesterolu\">2.1. Sk\u0105d bierze si\u0119 cholesterol w organizmie?<\/h3>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142a s\u0105 dwa: w\u0142asna synteza, g\u0142\u00f3wnie w w\u0105trobie, oraz jedzenie pochodzenia zwierz\u0119cego. Ilo\u015b\u0107 wytwarzanego cholesterolu zale\u017cy od tego, ile go jest w kom\u00f3rkach; g\u0142\u00f3wnym enzymem tej syntezy jest reduktaza HMG-CoA i to na ni\u0105 dzia\u0142aj\u0105 statyny [2]. Na st\u0119\u017cenie LDL we krwi najsilniej wp\u0142ywa jednak nie sam cholesterol z jedzenia, lecz ilo\u015b\u0107 t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych i t\u0142uszcz\u00f3w trans w diecie [2].<\/p>\n<h2 id=\"normy-cholesterolu\">3. Normy cholesterolu: jaki wynik LDL, HDL i nie-HDL jest prawid\u0142owy?<\/h2>\n<p>Prawid\u0142owy cholesterol ca\u0142kowity to poni\u017cej 190 mg\/dl (4,9 mmol\/l), HDL powy\u017cej 40 mg\/dl u m\u0119\u017cczyzn i powy\u017cej 45 mg\/dl u kobiet, a tr\u00f3jglicerydy na czczo poni\u017cej 100 mg\/dl (wytyczne z 2021 r. podawa\u0142y poni\u017cej 150 mg\/dl) [1] [2]; docelowy LDL zale\u017cy od ryzyka sercowo-naczyniowego i wynosi od poni\u017cej 115 mg\/dl przy niskim ryzyku do poni\u017cej 40 mg\/dl przy ryzyku ekstremalnym [1]. Takie warto\u015bci polskie towarzystwa diagnostyki laboratoryjnej i lipidologiczne zaleci\u0142y w 2024 r. do umieszczania na wydruku lipidogramu [1]. Ryzyko ustala lekarz na podstawie wieku, ci\u015bnienia, palenia, chor\u00f3b (zw\u0142aszcza cukrzycy, choroby nerek i przebytego zawa\u0142u) i tabel ryzyka [2].<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;max-width:100%;-webkit-overflow-scrolling:touch\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:560px;width:auto\">\n<caption>Docelowe st\u0119\u017cenia LDL i nie-HDL wed\u0142ug ryzyka sercowo-naczyniowego (wytyczne PTDL\/PTL 2024)<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Ryzyko<\/th>\n<th scope=\"col\">Przyk\u0142ad, kto do niego nale\u017cy<\/th>\n<th scope=\"col\">LDL: cel<\/th>\n<th scope=\"col\">nie-HDL: cel<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>niskie<\/td>\n<td>osoba bez chor\u00f3b serca, cukrzycy i choroby nerek, z niskim wynikiem w tabeli ryzyka; kategori\u0119 ustala lekarz [2]<\/td>\n<td>poni\u017cej 115 mg\/dl (3,0 mmol\/l)<\/td>\n<td>poni\u017cej 130 mg\/dl (3,4 mmol\/l)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>umiarkowane<\/td>\n<td>osoba bez chor\u00f3b serca, u kt\u00f3rej tabela ryzyka daje wynik po\u015bredni; kategori\u0119 ustala lekarz [2]<\/td>\n<td>poni\u017cej 100 mg\/dl (2,6 mmol\/l)<\/td>\n<td>poni\u017cej 130 mg\/dl (3,4 mmol\/l)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>wysokie<\/td>\n<td>np. LDL powy\u017cej 190 mg\/dl albo hipercholesterolemia rodzinna bez innych czynnik\u00f3w; osoby z cukrzyc\u0105 lekarz kwalifikuje osobno, bo kategoria zale\u017cy od powik\u0142a\u0144, innych czynnik\u00f3w ryzyka i czasu trwania choroby [2]<\/td>\n<td>poni\u017cej 70 mg\/dl (1,8 mmol\/l) i spadek o co najmniej 50 procent<\/td>\n<td>poni\u017cej 100 mg\/dl (2,6 mmol\/l)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>bardzo wysokie<\/td>\n<td>np. udokumentowana choroba sercowo-naczyniowa, przebyty zawa\u0142 [2]<\/td>\n<td>poni\u017cej 55 mg\/dl (1,4 mmol\/l) i spadek o co najmniej 50 procent<\/td>\n<td>poni\u017cej 85 mg\/dl (2,2 mmol\/l)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>ekstremalne<\/td>\n<td>np. kolejny incydent naczyniowy w ci\u0105gu 2 lat po ostrym zespole wie\u0144cowym [2]<\/td>\n<td>poni\u017cej 40 mg\/dl (1,0 mmol\/l)<\/td>\n<td>poni\u017cej 70 mg\/dl (1,8 mmol\/l)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p>Warto\u015bci alarmowe z tych samych wytycznych: LDL powy\u017cej 190 mg\/dl (4,9 mmol\/l) lub cholesterol ca\u0142kowity powy\u017cej 300 mg\/dl (7,8 mmol\/l) nasuwaj\u0105 podejrzenie rodzinnej hipercholesterolemii, a tr\u00f3jglicerydy powy\u017cej 880 mg\/dl (10 mmol\/l) wymagaj\u0105 pilnej oceny lekarskiej z powodu du\u017cego ryzyka ostrego zapalenia trzustki i mog\u0105 wskazywa\u0107 na zesp\u00f3\u0142 chylomikronemii [1]. Europejskie wytyczne ESC\/EAS po aktualizacji z 2025 r. zachowa\u0142y te same cele LDL co w 2019 r.; kategori\u0119 ryzyka ekstremalnego wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 polskie wytyczne [2] [3].<\/p>\n<h3 id=\"jak-policzyc-nie-hdl\">3.1. Jak policzy\u0107 cholesterol nie-HDL i LDL z lipidogramu?<\/h3>\n<p>Cholesterol nie-HDL to cholesterol ca\u0142kowity minus HDL; LDL laboratorium najcz\u0119\u015bciej wylicza wzorem Friedewalda: cholesterol ca\u0142kowity minus HDL minus tr\u00f3jglicerydy podzielone przez 5 (w mg\/dl) [1]. Przyk\u0142ad dla wyniku: cholesterol ca\u0142kowity 230 mg\/dl, HDL 50 mg\/dl, tr\u00f3jglicerydy 150 mg\/dl.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>nie-HDL:<\/strong> 230 minus 50 daje 180 mg\/dl, czyli powy\u017cej celu 130 mg\/dl nawet przy niskim ryzyku.<\/li>\n<li><strong>LDL:<\/strong> 230 minus 50 minus 30 (150 podzielone przez 5) daje 150 mg\/dl, powy\u017cej celu 115 mg\/dl.<\/li>\n<li><strong>Zastrze\u017cenie:<\/strong> wzoru Friedewalda nie stosuje si\u0119 przy tr\u00f3jglicerydach powy\u017cej 200 mg\/dl; wtedy laboratorium u\u017cywa innych wzor\u00f3w albo pomiaru bezpo\u015bredniego [1].<\/li>\n<\/ul>\n<p>Lipidogramu nie trzeba robi\u0107 na czczo; powt\u00f3rk\u0119 na czczo rozwa\u017ca si\u0119, gdy tr\u00f3jglicerydy bez postu przekraczaj\u0105 400 mg\/dl [1]. Cholesterol ca\u0142kowity u tej samej osoby waha si\u0119 o 5 do 10 procent mi\u0119dzy pomiarami, a zim\u0105 bywa wy\u017cszy ni\u017c latem, dlatego o leczeniu nie decyduje pojedynczy wynik z granicy normy [1] [2].<\/p>\n<h3 id=\"jaki-ldl-jest-niebezpieczny\">3.2. Jaki poziom LDL jest niebezpieczny?<\/h3>\n<p>LDL powy\u017cej 190 mg\/dl (4,9 mmol\/l) wymaga pilnej konsultacji, bo mo\u017ce oznacza\u0107 rodzinn\u0105 hipercholesterolemi\u0119, a sam w sobie kwalifikuje do grupy wysokiego ryzyka [1] [2]. Rodzinna hipercholesterolemia dotyczy wed\u0142ug szacunk\u00f3w oko\u0142o 1 na 250 os\u00f3b, czyli 140 do 150 tysi\u0119cy os\u00f3b w Polsce, a rozpoznanie ma mniej ni\u017c 5 procent z nich [2]. Ka\u017cdy wynik powy\u017cej celu dla Twojej grupy ryzyka jest powodem do rozmowy z lekarzem, a nie do samodzielnego leczenia.<\/p>\n<h2 id=\"przyczyny-i-objawy\">4. Z\u0142y cholesterol: przyczyny i objawy<\/h2>\n<p>Podwy\u017cszony LDL zwykle nie daje \u017cadnych objaw\u00f3w, wi\u0119c wykrywa go dopiero badanie krwi; najcz\u0119stsze przyczyny to dieta bogata w t\u0142uszcze nasycone i trans, nadmierna masa cia\u0142a, ma\u0142a aktywno\u015b\u0107 fizyczna i sk\u0142onno\u015b\u0107 dziedziczna [2]. Skala problemu w Polsce jest du\u017ca: w badaniu NATPOL 2011 LDL powy\u017cej 115 mg\/dl mia\u0142o 57,8 procent doros\u0142ych, a w badaniu WOBASZ II 60,6 procent os\u00f3b z hipercholesterolemi\u0105 nie wiedzia\u0142o o niej [2].<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Dieta:<\/strong> t\u0142uszcze nasycone i trans podnosz\u0105 LDL najsilniej ze wszystkich sk\u0142adnik\u00f3w diety [2].<\/li>\n<li><strong>Geny:<\/strong> rodzinna hipercholesterolemia daje bardzo wysoki LDL od dzieci\u0144stwa [2].<\/li>\n<li><strong>Stany przej\u015bciowe:<\/strong> w ci\u0105\u017cy, zw\u0142aszcza w III trymestrze, LDL ro\u015bnie zwykle do 50 procent [2].<\/li>\n<\/ul>\n<p>Widoczne objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w rodzinnej hipercholesterolemii: \u017c\u00f3\u0142te zgrubienia na \u015bci\u0119gnach (k\u0119pki \u017c\u00f3\u0142te \u015bci\u0119gien) i szary r\u0105bek na brzegu rog\u00f3wki przed 45. rokiem \u017cycia [2]. Sygna\u0142em z wywiadu rodzinnego s\u0105 zawa\u0142y i udary u krewnych przed 55. rokiem \u017cycia u m\u0119\u017cczyzn i przed 60. u kobiet [2]. Je\u015bli widzisz je u siebie albo w rodzinie, lekarz mo\u017ce zleci\u0107 lipidogram tak\u017ce krewnym [2].<\/p>\n<h2 id=\"dobry-cholesterol-hdl\">5. Dobry cholesterol HDL: czy trzeba go podnosi\u0107?<\/h2>\n<p>Nie ma lek\u00f3w ani suplement\u00f3w, kt\u00f3re przez podniesienie HDL zmniejsza\u0142yby ryzyko zawa\u0142u, dlatego wytyczne nie wyznaczaj\u0105 celu leczenia dla HDL i skupiaj\u0105 si\u0119 na obni\u017caniu LDL i nie-HDL [1] [2]. Voight i wsp. (2012) w badaniu z randomizacj\u0105 mendlowsk\u0105 na ponad 100 tysi\u0105cach os\u00f3b pokazali, \u017ce wariant genu podnosz\u0105cy HDL nie zmniejsza\u0142 ryzyka zawa\u0142u, podczas gdy genetycznie wy\u017cszy LDL wyra\u017anie je zwi\u0119ksza\u0142 [6].<\/p>\n<p>Bardzo wysoki HDL tak\u017ce nie chroni: w dw\u00f3ch du\u0144skich badaniach obejmuj\u0105cych 116 508 os\u00f3b najmniejsz\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107 obserwowano przy HDL oko\u0142o 73 mg\/dl u m\u0119\u017cczyzn i 93 mg\/dl u kobiet, a przy HDL od 116 mg\/dl u m\u0119\u017cczyzn i od 135 mg\/dl u kobiet \u015bmiertelno\u015b\u0107 by\u0142a wy\u017csza [7]. To badanie obserwacyjne, wi\u0119c nie dowodzi, \u017ce wysoki HDL szkodzi, ale pokazuje, \u017ce wi\u0119cej nie znaczy lepiej.<\/p>\n<p>Za ma\u0142o dobrego cholesterolu, czyli HDL poni\u017cej 40 mg\/dl u m\u0119\u017cczyzn i 45 mg\/dl u kobiet [1], jest sygna\u0142em, by przyjrze\u0107 si\u0119 stylowi \u017cycia. Co podnosi HDL wed\u0142ug tabeli wytycznych PTL: regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna (efekt najsilniejszy), ograniczenie t\u0142uszcz\u00f3w trans, redukcja nadmiernej masy cia\u0142a i rzucenie palenia (efekt ma\u0142y) [2]. Te same zmiany obni\u017caj\u0105 przy okazji LDL lub tr\u00f3jglicerydy [2].<\/p>\n<h2 id=\"niski-cholesterol\">6. Niski cholesterol: co oznacza za niski wynik?<\/h2>\n<p>O zbyt niskim cholesterolu (hipolipidemii) m\u00f3wi si\u0119, gdy cholesterol ca\u0142kowity spada poni\u017cej 120 mg\/dl (3,1 mmol\/l) albo LDL poni\u017cej 50 mg\/dl (1,3 mmol\/l) bez leczenia; cz\u0119\u015bciej ni\u017c wrodzone zaburzenia odpowiadaj\u0105 za to inne choroby [8].<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Przyczyny wt\u00f3rne:<\/strong> nadczynno\u015b\u0107 tarczycy, zespo\u0142y z\u0142ego wch\u0142aniania, niedo\u017cywienie (tak\u017ce przy przewlek\u0142ym nadu\u017cywaniu alkoholu), przewlek\u0142e infekcje i stany zapalne oraz nowotwory, w tym krwi [8].<\/li>\n<li><strong>Stan przej\u015bciowy:<\/strong> cholesterol ca\u0142kowity i LDL spadaj\u0105 na kilka tygodni po incydencie sercowo-naczyniowym [2].<\/li>\n<li><strong>Przewlek\u0142e zapalenie i wiek:<\/strong> ni\u017csze st\u0119\u017cenia obserwuje si\u0119 te\u017c w przewlek\u0142ych chorobach zapalnych, na przyk\u0142ad reumatycznych, i u os\u00f3b starszych, zw\u0142aszcza po 75. roku \u017cycia [2].<\/li>\n<li><strong>Przyczyny wrodzone:<\/strong> rzadkie choroby, takie jak abetalipoproteinemia i hipobetalipoproteinemia; wrodzony niski LDL z powodu wariant\u00f3w genu PCSK9 nie wymaga leczenia [8].<\/li>\n<\/ul>\n<p>Niski LDL osi\u0105gni\u0119ty lekami to co innego: w analizie badania FOURIER u 25 982 pacjent\u00f3w z chorob\u0105 sercowo-naczyniow\u0105 leczonych przez median\u0119 2,2 roku im ni\u017cszy LDL, tym mniej zawa\u0142\u00f3w i udar\u00f3w, tak\u017ce przy LDL poni\u017cej 0,5 mmol\/l (19 mg\/dl), i bez wzrostu dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych [9]. Niespodziewanie niski wynik u osoby, kt\u00f3ra nie leczy si\u0119 na cholesterol, warto om\u00f3wi\u0107 z lekarzem, bo mo\u017ce by\u0107 pierwszym sygna\u0142em jednej z przyczyn wymienionych wy\u017cej.<\/p>\n<h2 id=\"jak-obnizyc-zly-cholesterol\">7. Jak obni\u017cy\u0107 z\u0142y cholesterol: dieta, ruch i leki<\/h2>\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/zly-cholesterol-a-dieta-produkty-z-blonnikiem-i-zdrowymi-tlu-b62dbfb7.webp\" alt=\"Z\u0142y cholesterol a dieta: p\u0142atki owsiane, kasza j\u0119czmienna, soczewica, fasola, orzechy, \u0142oso\u015b i olej rzepakowy na blacie\" width=\"2528\" height=\"1696\" class=\"wp-image-26109\" loading=\"lazy\" style=\"max-width:100%;height:auto\"><\/figure>\n<p>Najsilniej z diety obni\u017ca LDL ograniczenie t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych i trans; zamiana 1 procenta energii z t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych na t\u0142uszcze jednonienasycone obni\u017ca LDL o oko\u0142o 1,6 mg\/dl, a na wielonienasycone o oko\u0142o 2 mg\/dl [2]. Gdy styl \u017cycia nie wystarcza albo ryzyko jest wysokie, podstaw\u0105 leczenia s\u0105 statyny [2].<\/p>\n<ul>\n<li><strong>T\u0142uszcze:<\/strong> mniej t\u0142ustego mi\u0119sa, mas\u0142a, smalcu i wyrob\u00f3w z t\u0142uszczami utwardzonymi, wi\u0119cej olej\u00f3w ro\u015blinnych, orzech\u00f3w i ryb [2].<\/li>\n<li><strong>B\u0142onnik rozpuszczalny:<\/strong> ro\u015bliny str\u0105czkowe, warzywa, owoce, owies i j\u0119czmie\u0144; zast\u0119puj\u0105 t\u0142uszcze nasycone i ograniczaj\u0105 wch\u0142anianie t\u0142uszcz\u00f3w [2].<\/li>\n<li><strong>Sterole ro\u015blinne:<\/strong> \u017cywno\u015b\u0107 wzbogacona, na przyk\u0142ad margaryny i jogurty; szczeg\u00f3\u0142y ni\u017cej [2].<\/li>\n<li><strong>Masa cia\u0142a i ruch:<\/strong> redukcja nadmiernej masy cia\u0142a obni\u017ca LDL, a regularny wysi\u0142ek przede wszystkim tr\u00f3jglicerydy i podnosi HDL [2].<\/li>\n<li><strong>Alkohol:<\/strong> wytyczne PTL nie zalecaj\u0105 go w \u017cadnej ilo\u015bci; szczeg\u00f3lnie podnosi tr\u00f3jglicerydy [2].<\/li>\n<\/ul>\n<p>Statyny to leki pierwszego wyboru: w metaanalizie 26 bada\u0144 z udzia\u0142em oko\u0142o 170 tysi\u0119cy os\u00f3b ka\u017cde obni\u017cenie LDL o 1,0 mmol\/l (oko\u0142o 40 mg\/dl) zmniejsza\u0142o liczb\u0119 powa\u017cnych incydent\u00f3w naczyniowych o 22 procent, a \u015bmiertelno\u015b\u0107 og\u00f3ln\u0105 o 10 procent [2] [5]. Gdy statyna nie wystarcza lub nie jest tolerowana, lekarz mo\u017ce do\u0142\u0105czy\u0107 ezetymib lub inne leki [2] [3]. <strong>Nie odstawiaj lek\u00f3w na cholesterol ani nie zamieniaj ich na suplementy bez rozmowy z lekarzem<\/strong>. Osobnym tematem s\u0105 tr\u00f3jglicerydy: jak je obni\u017cy\u0107, piszemy w poradniku <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/jak-obnizyc-trojglicerydy\/\">jak obni\u017cy\u0107 tr\u00f3jglicerydy<\/a>.<\/p>\n<h2 id=\"suplementy-na-cholesterol\">8. Suplementy na cholesterol: kt\u00f3re maj\u0105 dowody?<\/h2>\n<p>Dowody obni\u017cania LDL maj\u0105 sterole i stanole ro\u015blinne, beta-glukan z owsa i j\u0119czmienia, inne rodzaje b\u0142onnika rozpuszczalnego (\u0142uski babki jajowatej, czyli psyllium, i glukomannan) oraz czerwony ry\u017c fermentowany z monakolin\u0105 K; w badaniach obni\u017ca\u0142y LDL o oko\u0142o 5 do 25 procent, zale\u017cnie od sk\u0142adnika i dawki [2]. Aktualizacja wytycznych ESC\/EAS z 2025 r. nie zaleca suplement\u00f3w ani witamin bez udokumentowanego bezpiecze\u0144stwa i istotnego obni\u017cania LDL jako sposobu na zmniejszenie ryzyka mia\u017cd\u017cycy [3]. Polskie wytyczne PTL z 2021 r. dopuszczaj\u0105 rozwa\u017cenie takich preparat\u00f3w u os\u00f3b, kt\u00f3re nie mog\u0105 lub nie chc\u0105 przyjmowa\u0107 statyny, nie toleruj\u0105 jej albo mimo leczenia nie osi\u0105gaj\u0105 celu [2].<\/p>\n<p class=\"tabela-podpowiedz\" style=\"font-size:13px;color:#6b7280;margin:0 0 4px\">Na telefonie przesu\u0144 tabel\u0119 w bok, aby zobaczy\u0107 wszystkie kolumny.<\/p>\n<div style=\"overflow-x:auto;max-width:100%;-webkit-overflow-scrolling:touch\">\n<table style=\"border-collapse:collapse;min-width:640px;width:auto\">\n<caption>Sk\u0142adniki obni\u017caj\u0105ce LDL: dawka, spodziewany efekt i warunki o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych UE<\/caption>\n<thead>\n<tr>\n<th scope=\"col\">Sk\u0142adnik<\/th>\n<th scope=\"col\">Dawka dzienna w badaniach<\/th>\n<th scope=\"col\">Spadek LDL<\/th>\n<th scope=\"col\">O\u015bwiadczenie w UE i warunek<\/th>\n<th scope=\"col\">Ograniczenia<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>sterole i stanole ro\u015blinne<\/td>\n<td>0,6 do 3,3 g w badaniach [12]<\/td>\n<td>\u015brednio 6 do 12 procent [12]<\/td>\n<td>tak; utrzymanie prawid\u0142owego poziomu: co najmniej 0,8 g dziennie [10]; obni\u017canie: 1,5 do 3 g dziennie, zgodnie z warunkami tego o\u015bwiadczenia [11]<\/td>\n<td>nie wi\u0119cej ni\u017c 3 g dodanych steroli dziennie ze wszystkich produkt\u00f3w [26]; nie w ci\u0105\u017cy, podczas karmienia i u dzieci poni\u017cej 5 lat [26]; wytyczne PTL odradzaj\u0105 \u0142\u0105czenie z ezetymibem [2]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>beta-glukan z owsa<\/td>\n<td>3 g lub wi\u0119cej [13]<\/td>\n<td>o 0,25 mmol\/l (oko\u0142o 10 mg\/dl) [13]<\/td>\n<td>tak, tak\u017ce dla j\u0119czmienia; 3 g dziennie z owsa, otr\u0105b owsianych, j\u0119czmienia lub otr\u0105b j\u0119czmiennych [10]<\/td>\n<td>nie dotyczy beta-glukanu z dro\u017cd\u017cy i grzyb\u00f3w [10]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u0142uski babki jajowatej (psyllium, <em>Plantago ovata<\/em>)<\/td>\n<td>mediana oko\u0142o 10 g [14]<\/td>\n<td>o 0,33 mmol\/l (oko\u0142o 13 mg\/dl) [14]<\/td>\n<td>brak o\u015bwiadczenia o cholesterolu w wykazie UE [10]<\/td>\n<td>popija\u0107 du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 wody<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>glukomannan<\/td>\n<td>oko\u0142o 3 g [21]<\/td>\n<td>o 0,35 mmol\/l, oko\u0142o 10 procent [21]<\/td>\n<td>tak; warunek 4 g dziennie, z ostrze\u017ceniem o ryzyku zad\u0142awienia [10]<\/td>\n<td>popija\u0107 du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 wody [10]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>monakolina K z czerwonego ry\u017cu<\/td>\n<td>brak dawki uznanej za bezpieczn\u0105 [23]<\/td>\n<td>15 do 25 procent w zestawieniu wytycznych PTL z 2021 r., bez wskazania preparatu i czasu stosowania [2]<\/td>\n<td>brak; o\u015bwiadczenie wycofano w 2024 r. [22]<\/td>\n<td>limit prawny poni\u017cej 3 mg wszystkich monakolin w porcji dziennej [17]; to ta sama substancja co lowastatyna; EFSA nie potwierdzi\u0142a bezpiecze\u0144stwa dawek poni\u017cej 3 mg [16] [23]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>berberyna<\/td>\n<td>500 do 1 500 mg [2]<\/td>\n<td>o 0,46 mmol\/l (oko\u0142o 18 mg\/dl) w badaniach 4 do 24 tygodni [18]<\/td>\n<td>brak o\u015bwiadczenia<\/td>\n<td>ocena bezpiecze\u0144stwa EFSA w toku [19]<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>kwasy omega-3 (EPA i DHA)<\/td>\n<td>2 do 4 g [2]<\/td>\n<td>brak; dzia\u0142aj\u0105 na tr\u00f3jglicerydy, a DHA mo\u017ce podnosi\u0107 LDL o oko\u0142o 3 procent [24]<\/td>\n<td>o tr\u00f3jglicerydach: 2 g EPA i DHA dziennie, z informacj\u0105 o limicie 5 g przy suplementach [10]<\/td>\n<td>nie s\u0105 sposobem na wysoki LDL; wi\u0119ksze dawki wi\u0105za\u0142y si\u0119 z cz\u0119stszym migotaniem przedsionk\u00f3w [25]<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h3 id=\"sterole-roslinne\">8.1. Sterole i stanole ro\u015blinne<\/h3>\n<p>Sterole ro\u015blinne to zwi\u0105zki podobne budow\u0105 do cholesterolu, kt\u00f3re ograniczaj\u0105 jego wch\u0142anianie z jelita; w metaanalizie Rasa i wsp. (2014) obejmuj\u0105cej 124 badania dawki od 0,6 do 3,3 g dziennie obni\u017ca\u0142y LDL \u015brednio o 6 do 12 procent, a efekt r\u00f3s\u0142 do oko\u0142o 3 g dziennie [12]. Naturalnie wyst\u0119puj\u0105 w olejach ro\u015blinnych, warzywach, owocach, produktach pe\u0142noziarnistych i str\u0105czkach, a w dawkach z bada\u0144 dostarczaj\u0105 ich przede wszystkim wzbogacane margaryny i jogurty [2].<\/p>\n<p>W UE dopuszczono dwa o\u015bwiadczenia. Og\u00f3lne: <em>Sterole ro\u015blinne\/stanole ro\u015blinne pomagaj\u0105 w utrzymaniu prawid\u0142owego poziomu cholesterolu we krwi<\/em>, z informacj\u0105, \u017ce korzystne dzia\u0142anie wyst\u0119puje przy spo\u017cywaniu co najmniej 0,8 g steroli ro\u015blinnych\/stanoli ro\u015blinnych dziennie [10]. O\u015bwiadczenie o zmniejszeniu ryzyka choroby, dopuszczone rozporz\u0105dzeniem 983\/2009: <em>Udowodniono, \u017ce sterole ro\u015blinne obni\u017caj\u0105\/zmniejszaj\u0105 poziom cholesterolu we krwi. Wysoki poziom cholesterolu jest czynnikiem ryzyka rozwoju choroby wie\u0144cowej serca<\/em> [11]. Po zmianach z 2014 r. warunkiem jest spo\u017cycie 1,5 do 3 g steroli lub stanoli dziennie; spadek o 7 do 10 procent przy 1,5 do 2,4 g albo o 10 do 12,5 procent przy 2,5 do 3 g, w ci\u0105gu 2 do 3 tygodni, wolno podawa\u0107 tylko dla t\u0142uszcz\u00f3w do smarowania, produkt\u00f3w mlecznych, majonezu i sos\u00f3w sa\u0142atkowych [11]. \u017bywno\u015b\u0107 z dodatkiem steroli musi mie\u0107 na etykiecie informacj\u0119, \u017ce nie jest przeznaczona dla os\u00f3b, kt\u00f3re nie musz\u0105 kontrolowa\u0107 cholesterolu, \u017ce osoby na lekach obni\u017caj\u0105cych cholesterol powinny j\u0105 je\u015b\u0107 pod kontrol\u0105 lekarza, \u017ce mo\u017ce nie by\u0107 odpowiednia dla kobiet w ci\u0105\u017cy, karmi\u0105cych i dzieci poni\u017cej 5 lat oraz \u017ce nale\u017cy unika\u0107 spo\u017cycia ponad 3 g dodanych steroli lub stanoli dziennie [26].<\/p>\n<p>Je\u015bli przyjmujesz ezetymib, nie dok\u0142adaj steroli ani stanoli bez rozmowy z lekarzem: lek hamuje ich wch\u0142anianie, a wytyczne PTL zalecaj\u0105, by nie stosowa\u0107 ich razem [2].<\/p>\n<h3 id=\"beta-glukan-i-blonnik\">8.2. Beta-glukan z owsa i j\u0119czmienia oraz inny b\u0142onnik<\/h3>\n<p>Beta-glukan owsiany w dawce co najmniej 3 g dziennie obni\u017ca\u0142 LDL \u015brednio o 0,25 mmol\/l (oko\u0142o 10 mg\/dl) w metaanalizie Whiteheada i wsp. (2014) obejmuj\u0105cej 28 bada\u0144 z randomizacj\u0105 trwaj\u0105cych od 2 do 12 tygodni; efekt by\u0142 wi\u0119kszy przy wy\u017cszym wyj\u015bciowym LDL [13]. Ta metaanaliza dotyczy\u0142a wy\u0142\u0105cznie owsa; o\u015bwiadczenie UE obejmuje tak\u017ce j\u0119czmie\u0144, ale bez osobnej liczby dla niego [10]. Dopuszczone o\u015bwiadczenie brzmi: <em>Beta-glukany pomagaj\u0105 w utrzymaniu prawid\u0142owego poziomu cholesterolu we krwi<\/em>; korzystne dzia\u0142anie wyst\u0119puje przy spo\u017cywaniu 3 g beta-glukan\u00f3w dziennie z owsa, otr\u0105b owsianych, j\u0119czmienia, otr\u0105b j\u0119czmiennych lub ich mieszanek, a produkt musi zawiera\u0107 co najmniej 1 g takiego beta-glukanu w porcji [10].<\/p>\n<p>Ziarno owsa zawiera, zale\u017cnie od odmiany, oko\u0142o 6 do 8 procent beta-glukanu, a j\u0119czmie\u0144 4 do 10 procent [15]; zawarto\u015b\u0107 w konkretnych p\u0142atkach zale\u017cy od odmiany i przetworzenia, wi\u0119c szukaj jej na etykiecie. Beta-glukanu z dro\u017cd\u017cy lub grzyb\u00f3w, spotykanego w kapsu\u0142kach na odporno\u015b\u0107, nie obejmuje o\u015bwiadczenie o cholesterolu, kt\u00f3re dotyczy wy\u0142\u0105cznie beta-glukanu z owsa i j\u0119czmienia [10].<\/p>\n<p>B\u0142onnik z babki jajowatej (<em>Plantago ovata<\/em>, psyllium) w medianie oko\u0142o 10,2 g dziennie obni\u017ca\u0142 LDL o 0,33 mmol\/l (oko\u0142o 13 mg\/dl) w metaanalizie Jovanovskiego i wsp. (2018) obejmuj\u0105cej 28 bada\u0144 z 1 924 uczestnikami, trwaj\u0105cych co najmniej 3 tygodnie [14]; dawka dotyczy przebadanego b\u0142onnika, a nie dowolnej masy ca\u0142ych nasion. Glukomannan z bulw konjac w dawce oko\u0142o 3 g dziennie obni\u017ca\u0142 LDL o 0,35 mmol\/l, czyli oko\u0142o 10 procent, w metaanalizie Ho i wsp. (2017) obejmuj\u0105cej 12 bada\u0144 z 370 uczestnikami (doro\u015bli i dzieci, co najmniej 3 tygodnie) [21]. Ma te\u017c o\u015bwiadczenie: <em>Glukomannan pomaga w utrzymaniu prawid\u0142owego poziomu cholesterolu we krwi<\/em>, przy 4 g dziennie, z ostrze\u017ceniem przed zad\u0142awieniem u os\u00f3b z trudno\u015bciami w po\u0142ykaniu lub przy popijaniu zbyt ma\u0142\u0105 ilo\u015bci\u0105 p\u0142ynu i zaleceniem popijania du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 wody [10].<\/p>\n<h3 id=\"czerwony-ryz-monakolina\">8.3. Czerwony ry\u017c fermentowany (monakolina K)<\/h3>\n<p>Monakolina K w formie laktonu jest t\u0105 sam\u0105 substancj\u0105 co lowastatyna, czyli lek z grupy statyn; EFSA w 2018 r. oceni\u0142a, \u017ce przy 10 mg dziennie monakoliny z czerwonego ry\u017cu budz\u0105 istotne obawy o bezpiecze\u0144stwo, opisano pojedyncze ci\u0119\u017ckie dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane ju\u017c przy 3 mg dziennie (mi\u0119\u015bnie, w tym rozpad mi\u0119\u015bni, i w\u0105troba), a bezpiecznej dawki nie da\u0142o si\u0119 ustali\u0107 [16]. Od 2022 r. porcja dzienna suplementu musi zawiera\u0107 mniej ni\u017c 3 mg monakolin ze sfermentowanego czerwonego ry\u017cu \u0142\u0105cznie, nie tylko monakoliny K [17]. W 2025 r. EFSA po analizie nowych danych podtrzyma\u0142a, \u017ce ci\u0119\u017ckie dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane opisywano ju\u017c przy 3 mg dziennie, i uzna\u0142a, \u017ce dane nie pozwalaj\u0105 potwierdzi\u0107 bezpiecze\u0144stwa dawek poni\u017cej 3 mg dziennie [23].<\/p>\n<p>Wcze\u015bniejsze o\u015bwiadczenie zdrowotne o monakolinie K i cholesterolu (z warunkiem 10 mg dziennie) Komisja Europejska skre\u015bli\u0142a z wykazu rozporz\u0105dzeniem 2024\/2041, wi\u0119c produkty z czerwonym ry\u017cem nie mog\u0105 si\u0119 na nie powo\u0142ywa\u0107 [22]. Na etykiecie musz\u0105 by\u0107 ostrze\u017cenia z rozporz\u0105dzenia 2022\/860 [17]:<\/p>\n<blockquote>\n<p>Niniejszy produkt nie powinien by\u0107 spo\u017cywany przez kobiety w ci\u0105\u017cy lub kobiety karmi\u0105ce piersi\u0105, dzieci w wieku poni\u017cej 18 lat i osoby doros\u0142e w wieku powy\u017cej 70 lat.<\/p>\n<p>Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 o porad\u0119 do lekarza w sprawie spo\u017cycia tego produktu w przypadku wyst\u0105pienia jakichkolwiek problem\u00f3w zdrowotnych.<\/p>\n<p>Nie nale\u017cy spo\u017cywa\u0107, je\u015bli za\u017cywasz leki obni\u017caj\u0105ce poziom cholesterolu.<\/p>\n<p>Nie nale\u017cy spo\u017cywa\u0107, je\u015bli ju\u017c spo\u017cywasz inne produkty zawieraj\u0105ce sfermentowany czerwony ry\u017c.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Lista kontrolna, je\u015bli mimo to rozwa\u017casz taki produkt: najpierw rozmowa z lekarzem; porcja dzienna poni\u017cej 3 mg monakolin \u0142\u0105cznie; nie przyjmujesz statyny ani innych lek\u00f3w na cholesterol; nie jeste\u015b w ci\u0105\u017cy, nie karmisz piersi\u0105, masz od 18 do 70 lat; nie \u0142\u0105czysz kilku produkt\u00f3w z czerwonym ry\u017cem; przy b\u00f3lu lub os\u0142abieniu mi\u0119\u015bni przerywasz stosowanie i kontaktujesz si\u0119 z lekarzem [16] [17] [23].<\/p>\n<h3 id=\"omega-3-berberyna\">8.4. Omega-3, berberyna i CLA<\/h3>\n<p>Kwasy omega-3 w dawce 2 do 4 g dziennie obni\u017caj\u0105 przede wszystkim tr\u00f3jglicerydy, o oko\u0142o 25 do 30 procent [2], i nie s\u0142u\u017c\u0105 do obni\u017cania LDL: wed\u0142ug EFSA 2 do 6 g EPA i DHA dziennie (lub 2 do 4 g samego DHA) podnosi\u0142o LDL o oko\u0142o 3 procent, a samo EPA do 4 g dziennie nie zmienia\u0142o go istotnie [24]. W metaanalizie 7 bada\u0144 z randomizacj\u0105 (81 210 os\u00f3b, \u015brednio 4,9 roku) omega-3 wi\u0105za\u0142y si\u0119 z cz\u0119stszym migotaniem przedsionk\u00f3w, wyra\u017aniej przy dawkach powy\u017cej 1 g dziennie [25]; dlatego dawki rz\u0119du 2 do 4 g przy chorobie serca to decyzja lekarza, a informacja o limicie 5 g nie oznacza dawki zalecanej. O\u015bwiadczenie <em>DHA i EPA pomagaj\u0105 w utrzymaniu prawid\u0142owego poziomu tr\u00f3jgliceryd\u00f3w we krwi<\/em> wymaga 2 g EPA i DHA dziennie, a przy suplementach tak\u017ce informacji, by nie przekracza\u0107 uzupe\u0142niaj\u0105cego spo\u017cycia 5 g EPA i DHA \u0142\u0105cznie dziennie [10]; wi\u0119cej o dawkach i o tym, kiedy omega-3 maj\u0105 sens, piszemy w przewodniku <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/rola-i-znaczenie-kwasow-omega-w-diecie-czy-potrzebujemy-suplementacji-kwasami-tluszczowymi\/\">kwasy omega-3: czym s\u0105 i kiedy suplementacja ma sens<\/a>.<\/p>\n<p>Berberyna w metaanalizie 18 bada\u0144 z placebo (1 788 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie w Chinach, od 4 do 24 tygodni) obni\u017ca\u0142a LDL o 0,46 mmol\/l (oko\u0142o 18 mg\/dl), z cz\u0119stszymi dolegliwo\u015bciami \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowymi (2 do 23 procent) [18]. Nie ma o\u015bwiadczenia zdrowotnego w UE, a w projekcie opinii z 29 stycznia 2026 r. EFSA uzna\u0142a, \u017ce dla preparat\u00f3w z berberyn\u0105 nie da si\u0119 ustali\u0107 bezpiecznego poziomu spo\u017cycia; opinia ko\u0144cowa nie zosta\u0142a jeszcze opublikowana [19]. Nie \u0142\u0105cz berberyny z lekami bez zgody lekarza. CLA (sprz\u0119\u017cony kwas linolowy) nie ma o\u015bwiadczenia o cholesterolu w wykazie UE i nie ma go w tabeli sk\u0142adnik\u00f3w obni\u017caj\u0105cych LDL w wytycznych PTL [2] [10].<\/p>\n<h2 id=\"jak-wybrac-suplement\">9. Jak wybra\u0107 suplement na cholesterol: dla kogo co<\/h2>\n<p>Suplement ma sens dopiero po rozmowie z lekarzem, gdy znasz sw\u00f3j LDL i grup\u0119 ryzyka; dobieraj go do problemu, bo na LDL dzia\u0142aj\u0105 sterole, beta-glukan i czerwony ry\u017c, a na tr\u00f3jglicerydy omega-3 [2]. \u015acie\u017cka w <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/\">sklepie \u015awiat Supli<\/a>: kategoria <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/cholesterol\/c265\">Cholesterol<\/a> dla preparat\u00f3w na LDL i kategoria <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/omega-3-omega-3-6-9\/c139\">Omega 3<\/a> dla kwas\u00f3w EPA i DHA. Preparaty ze sklepu, kt\u00f3re w porcji daj\u0105 ilo\u015b\u0107 sk\u0142adnika z o\u015bwiadczenia UE, por\u00f3wnujemy z kosztem dnia w <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/top-5-najskuteczniejszych-suplementow-diety-na-cholesterol\/\">rankingu suplement\u00f3w na cholesterol<\/a>.<\/p>\n<ul>\n<li><strong>LDL lekko powy\u017cej celu, niskie ryzyko, bez lek\u00f3w:<\/strong> najpierw dieta; do niej beta-glukan z owsa (3 g dziennie) lub \u017cywno\u015b\u0107 ze sterolami (1,5 do 3 g) [10] [11].<\/li>\n<li><strong>Nietolerancja statyny:<\/strong> leczenie zast\u0119pcze, na przyk\u0142ad ezetymib, dobiera lekarz [2]; czerwony ry\u017c nie jest tu rozwi\u0105zaniem, bo zawiera substancj\u0119 identyczn\u0105 z lowastatyn\u0105, a EFSA nie potwierdzi\u0142a bezpiecze\u0144stwa dawek poni\u017cej 3 mg [16] [23].<\/li>\n<li><strong>Przyjmujesz statyn\u0119 lub ezetymib:<\/strong> nie dok\u0142adaj czerwonego ry\u017cu [17]; steroli przy ezetymibie nie stosuj bez zgody lekarza [2].<\/li>\n<li><strong>Podwy\u017cszone tr\u00f3jglicerydy:<\/strong> preparat i dawk\u0119 omega-3 ustala lekarz, zw\u0142aszcza przy lekach przeciwzakrzepowych; o\u015bwiadczenie UE dotyczy 2 g EPA i DHA dziennie [2] [10].<\/li>\n<li><strong>Ci\u0105\u017ca, karmienie, wiek poni\u017cej 18 lub powy\u017cej 70 lat:<\/strong> bez czerwonego ry\u017cu [17]; inne suplementy tylko po konsultacji.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Marek w\u0142asnych \u015awiat Supli i Promaker ze sterolami, beta-glukanem owsianym ani monakolin\u0105 w sklepie nie ma, dlatego przy LDL pokazujemy \u017cywno\u015b\u0107 innej marki. Nasze omega-3 pokazujemy jako uzupe\u0142nienie EPA i DHA przy ma\u0142ym spo\u017cyciu ryb; przedstawione porcje nie realizuj\u0105 warunku o\u015bwiadczenia dotycz\u0105cego tr\u00f3jgliceryd\u00f3w. Suplementy z czerwonym ry\u017cem, na przyk\u0142ad <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/cholesterol-monakolina-pharmovit-sfermentowany-czerwony-ryz-120kaps\/p6811\">Pharmovit Sfermentowany Czerwony Ry\u017c<\/a> (karta podaje 2,90 mg monakoliny K w kapsu\u0142ce, bez sumy wszystkich monakolin), s\u0105 w kategorii Cholesterol; ze wzgl\u0119du na opini\u0119 EFSA z 2025 r. nie polecamy ich bez decyzji lekarza [23]. Sterole w kapsu\u0142kach oferuje <a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/zdrowe-serce-sterole-roslinne-now-foods-beta-sitosterol-plant-sterols-90softgels\/p3578\">NOW Foods Beta-Sitosterol<\/a>, ale wed\u0142ug karty 2 kapsu\u0142ki dostarczaj\u0105 1 g estr\u00f3w steroli ro\u015blinnych, czyli mniej ni\u017c 1,5 g steroli z warunku o\u015bwiadczenia o obni\u017caniu cholesterolu [11]; dawki z bada\u0144 \u0142atwiej osi\u0105gn\u0105\u0107 z wzbogacon\u0105 \u017cywno\u015bci\u0105. Dane z kart odczytali\u015bmy 30.09.2026; ceny mog\u0105 si\u0119 zmieni\u0107.<\/p>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-instant-oats\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/zdrowa-zywnosc-platki-owsiane-biotechusa-instant-oats-1000g\/p3854\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/27310-large_default\/zdrowa-zywnosc-platki-owsiane-biotechusa-instant-oats-1000g.jpg\" alt=\"BioTechUSA Instant Oats 1000 g, opakowanie m\u0105ki z p\u0142atk\u00f3w owsianych\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/zdrowa-zywnosc-platki-owsiane-biotechusa-instant-oats-1000g\/p3854\">BioTechUSA Instant Oats, 1000 g<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: osoby, kt\u00f3re chc\u0105 codziennie je\u015b\u0107 wi\u0119cej owsa, na przyk\u0142ad w owsiance lub koktajlu. Wed\u0142ug karty 100 g dostarcza 10 g b\u0142onnika, 13 g bia\u0142ka i 1,4 g t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych; wariant bezsmakowy to 100 procent m\u0105ki z p\u0142atk\u00f3w owsianych, a warianty smakowe zawieraj\u0105 sukraloz\u0119 (smak ciasteczkowo-kremowy tak\u017ce aromat z kofein\u0105). Karta nie podaje zawarto\u015bci beta-glukanu. Mo\u017ce zawiera\u0107 mleko, jaja, gluten, soj\u0119, skorupiaki, dwutlenek siarki i orzechy. Cena 24,99 z\u0142 (30.09.2026).<\/p>\n<p>Zawiera owies, \u017ar\u00f3d\u0142o glutenu; wed\u0142ug producenta mo\u017ce zawiera\u0107 mleko, jaja, soj\u0119, skorupiaki, dwutlenek siarki i orzechy.<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/zdrowa-zywnosc-platki-owsiane-biotechusa-instant-oats-1000g\/p3854\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Zobacz warianty i sk\u0142ad<\/a><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-omega-3-ultra-promaker\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/promaker-omega-3-ultra-500-epa-250-dha-90-caps\/p14424\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/30020-large_default\/kwasy-tluszczowe-promaker-omega-3-ultra-500-epa-250-dha-90-caps.jpg\" alt=\"Promaker Omega 3 ULTRA 90 kapsu\u0142ek, opakowanie oleju rybiego z EPA i DHA\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/promaker-omega-3-ultra-500-epa-250-dha-90-caps\/p14424\">Promaker Omega 3 ULTRA, 90 kapsu\u0142ek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: osoby, kt\u00f3re jedz\u0105 ma\u0142o ryb i chc\u0105 uzupe\u0142ni\u0107 EPA i DHA w ilo\u015bci wyra\u017anie powy\u017cej 250 mg z o\u015bwiadczenia o sercu. Wed\u0142ug karty 1 kapsu\u0142ka to 1000 mg oleju z sardeli peruwia\u0144skiej z 500 mg EPA i 250 mg DHA; porcja producenta to 2 kapsu\u0142ki (1,5 g EPA i DHA) i nie nale\u017cy jej przekracza\u0107; nie spe\u0142nia ona warunku 2 g z o\u015bwiadczenia o tr\u00f3jglicerydach, wi\u0119c nie jest to produkt do obni\u017cania tr\u00f3jgliceryd\u00f3w, a leczenie wysokich tr\u00f3jgliceryd\u00f3w ustala lekarz. EPA i DHA przyczyniaj\u0105 si\u0119 do prawid\u0142owego funkcjonowania serca przy 250 mg dziennie [10]. Nie dla dzieci, kobiet w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cych; przy lekach przeciwzakrzepowych najpierw konsultacja. Otoczka z \u017celatyny wo\u0142owej. Cena 69,99 z\u0142 (30.09.2026).<\/p>\n<p>Zawiera ryby (olej z sardeli peruwia\u0144skiej); karta produktu nie podaje innych alergen\u00f3w, wi\u0119c przy alergii sprawd\u017a etykiet\u0119 na opakowaniu.<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/promaker-omega-3-ultra-500-epa-250-dha-90-caps\/p14424\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Zobacz sk\u0142ad i etykiet\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<section class=\"product-card\" id=\"produkt-omega-3-swiat-supli\" style=\"display:flex;flex-wrap:wrap;gap:20px;padding:22px;margin:24px 0;border:1px solid #ddd;border-radius:14px;background:#fafafa\"><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap\/p13405\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www2.swiatsupli.pl\/26317-large_default\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap.jpg\" alt=\"\u015awiat Supli Omega 3 180\/120, 120 kapsu\u0142ek, opakowanie oleju rybiego\" width=\"180\" height=\"180\" loading=\"lazy\" style=\"width:180px;max-width:100%;height:auto;object-fit:contain\"><\/a><\/p>\n<div style=\"flex:1 1 240px;min-width:0\">\n<p style=\"margin-top:0\"><strong><a href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap\/p13405\">\u015awiat Supli Omega 3 180\/120, 120 kapsu\u0142ek<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Dla kogo: osoby, kt\u00f3re jedz\u0105 ma\u0142o ryb i chc\u0105 uzupe\u0142ni\u0107 EPA i DHA w ilo\u015bci z o\u015bwiadczenia o sercu, a nie obni\u017ca\u0107 tr\u00f3jglicerydy. Wed\u0142ug karty 1 kapsu\u0142ka zawiera 1000 mg oleju rybiego z 180 mg EPA i 120 mg DHA oraz 3,75 mg witaminy E; porcja to 1 kapsu\u0142ka dziennie, co pokrywa 250 mg EPA i DHA, przy kt\u00f3rych EPA i DHA przyczyniaj\u0105 si\u0119 do prawid\u0142owego funkcjonowania serca [10]. Otoczka z \u017celatyny; produkt mo\u017ce zawiera\u0107 mleko, soj\u0119, orzechy, sezam, owies, jaja i skorupiaki. Cena 27,99 z\u0142 (30.09.2026).<\/p>\n<p>Zawiera ryby (olej rybi z sardeli peruwia\u0144skiej); wed\u0142ug producenta mo\u017ce zawiera\u0107 mleko (w tym laktoz\u0119), soj\u0119, orzeszki ziemne, inne orzechy, nasiona sezamu, owies, jaja i skorupiaki.<\/p>\n<p><a class=\"product-cta\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/kwasy-tluszczowe-omega-swiat-supli-omega-3-180120-120cap\/p13405\" style=\"display:inline-block;padding:12px 18px;background:#f38823;color:#000;font-weight:700;text-decoration:none;border-radius:8px\">Zobacz sk\u0142ad i etykiet\u0119<\/a><\/div>\n<\/section>\n<div class=\"faq-section\">\n<h2 id=\"faq\">10. Najcz\u0119stsze pytania o dobry i z\u0142y cholesterol<\/h2>\n<h3 id=\"faq-ktory-zly\">10.1. Kt\u00f3ry cholesterol jest z\u0142y: LDL czy HDL?<\/h3>\n<p>Z\u0142y jest LDL, bo jego nadmiar odk\u0142ada si\u0119 w \u015bcianach t\u0119tnic i powoduje mia\u017cd\u017cyc\u0119 [4]. HDL nazywa si\u0119 dobrym, ale jego podnoszenie nie zmniejsza ryzyka, wi\u0119c nie jest celem leczenia [1] [2].<\/p>\n<h3 id=\"faq-norma-ldl-hdl\">10.2. Jaki powinien by\u0107 wynik cholesterolu HDL i LDL?<\/h3>\n<p>HDL powy\u017cej 40 mg\/dl u m\u0119\u017cczyzn i 45 mg\/dl u kobiet; LDL poni\u017cej 115 mg\/dl przy niskim ryzyku, poni\u017cej 100 przy umiarkowanym, poni\u017cej 70 przy wysokim, poni\u017cej 55 przy bardzo wysokim i poni\u017cej 40 mg\/dl przy ekstremalnym [1].<\/p>\n<h3 id=\"faq-co-zbija\">10.3. Co najbardziej zbija z\u0142y cholesterol?<\/h3>\n<p>Statyny s\u0105 lekami pierwszego wyboru; wielko\u015b\u0107 obni\u017cenia LDL zale\u017cy od preparatu, dawki i leczenia skojarzonego, a terapi\u0119 dobiera lekarz [2]. Osobno od si\u0142y obni\u017cania LDL: w metaanalizie CTT ka\u017cde 1 mmol\/l spadku LDL wi\u0105za\u0142o si\u0119 z mniejsz\u0105 o 22 procent wzgl\u0119dn\u0105 liczb\u0105 powa\u017cnych incydent\u00f3w naczyniowych [5]. Z diety ograniczenie t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych i trans [2]. Z suplement\u00f3w i \u017cywno\u015bci funkcjonalnej beta-glukan owsiany, psyllium i sterole obni\u017caj\u0105 LDL o kilka do kilkunastu procent [12] [13] [14]. Czerwony ry\u017c mia\u0142 w zestawieniu PTL z 2021 r. zakres 15 do 25 procent, ale EFSA nie potwierdzi\u0142a bezpiecze\u0144stwa \u017cadnej jego dawki [2] [23].<\/p>\n<h3 id=\"faq-bez-lekow\">10.4. Jak obni\u017cy\u0107 z\u0142y cholesterol bez lek\u00f3w i czy suplement zast\u0105pi lek?<\/h3>\n<p>Ogranicz t\u0142uszcze nasycone i trans, jedz wi\u0119cej b\u0142onnika rozpuszczalnego, na przyk\u0142ad 3 g beta-glukanu z owsa dziennie, rozwa\u017c \u017cywno\u015b\u0107 ze sterolami ro\u015blinnymi i schudnij, je\u015bli masz nadwag\u0119 [2] [10] [13]. Przy wysokim ryzyku sama dieta zwykle nie wystarcza i decyzj\u0119 o leku podejmuje lekarz [2]. Suplement nie zast\u0105pi leku: europejskie wytyczne z 2025 r. nie zalecaj\u0105 suplement\u00f3w bez udokumentowanego bezpiecze\u0144stwa i istotnego obni\u017cania LDL [3]; nie odstawiaj lek\u00f3w bez rozmowy z lekarzem.<\/p>\n<h3 id=\"faq-podniesc-hdl\">10.5. Jak podnie\u015b\u0107 dobry cholesterol?<\/h3>\n<p>Regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna, rezygnacja z t\u0142uszcz\u00f3w trans, redukcja nadmiernej masy cia\u0142a i rzucenie palenia [2]. Suplement\u00f3w, kt\u00f3re podnosz\u0105c HDL zmniejsza\u0142yby ryzyko zawa\u0142u, nie ma [2] [6].<\/p>\n<h3 id=\"faq-niski\">10.6. Co oznacza za niski cholesterol?<\/h3>\n<p>Cholesterol ca\u0142kowity poni\u017cej 120 mg\/dl lub LDL poni\u017cej 50 mg\/dl bez leczenia mo\u017ce wynika\u0107 z nadczynno\u015bci tarczycy, z\u0142ego wch\u0142aniania, niedo\u017cywienia, przewlek\u0142ego stanu zapalnego lub nowotworu i wymaga om\u00f3wienia z lekarzem [8]. Niski LDL osi\u0105gni\u0119ty lekami nie zwi\u0119ksza\u0142 dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych w badaniu FOURIER [9].<\/p>\n<h3 id=\"faq-czerwony-ryz-statyna\">10.7. Czy mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 czerwony ry\u017c ze statyn\u0105?<\/h3>\n<p>Nie. Monakolina K to ta sama substancja co lowastatyna, a rozporz\u0105dzenie UE nakazuje ostrze\u017cenie, by nie spo\u017cywa\u0107 produktu przy lekach obni\u017caj\u0105cych cholesterol [16] [17].<\/p>\n<\/div>\n<h2 id=\"podsumowanie\">11. Podsumowanie<\/h2>\n<ul>\n<li>Z\u0142y cholesterol to LDL, dobry to HDL; LDL powoduje mia\u017cd\u017cyc\u0119, a HDL nie jest celem leczenia [2] [4].<\/li>\n<li>Cel LDL zale\u017cy od ryzyka: od poni\u017cej 115 mg\/dl przy niskim do poni\u017cej 40 mg\/dl przy ekstremalnym; cholesterol nie-HDL to cholesterol ca\u0142kowity minus HDL [1].<\/li>\n<li>LDL powy\u017cej 190 mg\/dl mo\u017ce oznacza\u0107 rodzinn\u0105 hipercholesterolemi\u0119 i wymaga konsultacji [1] [2].<\/li>\n<li>Zbyt niski cholesterol bez leczenia bywa objawem innej choroby; niski LDL z leczenia nie zwi\u0119ksza\u0142 dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych [8] [9].<\/li>\n<li>Podstaw\u0105 obni\u017cania LDL s\u0105 dieta i statyny; suplementy (sterole, beta-glukan, czerwony ry\u017c) daj\u0105 mniejszy efekt i maj\u0105 ograniczenia [2] [3].<\/li>\n<li>Czerwony ry\u017c: limit poni\u017cej 3 mg monakolin, nigdy ze statyn\u0105, nie w ci\u0105\u017cy ani po 70. roku \u017cycia; EFSA nie potwierdzi\u0142a bezpiecze\u0144stwa dawek poni\u017cej 3 mg, a o\u015bwiadczenie zdrowotne wycofano [17] [22] [23].<\/li>\n<li>Artyku\u0142 ma charakter informacyjny i nie zast\u0119puje porady lekarskiej.<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"article-sources\">\n<h2 id=\"zrodla\">12. \u0179r\u00f3d\u0142a<\/h2>\n<ol>\n<li id=\"zrodlo-1\">Solnica B., Sygitowicz G., Sitkiewicz D. i wsp., 2024, 2024 Guidelines of the Polish Society of Laboratory Diagnostics and the Polish Lipid Association on laboratory diagnostics of lipid metabolism disorders, Archives of Medical Science (warto\u015bci docelowe na wydruku lipidogramu: cholesterol ca\u0142kowity poni\u017cej 190 mg\/dl, HDL powy\u017cej 40 mg\/dl u m\u0119\u017cczyzn i 45 mg\/dl u kobiet, TG na czczo poni\u017cej 100 mg\/dl; cele LDL i nie-HDL wed\u0142ug ryzyka; warto\u015bci alarmowe; wz\u00f3r Friedewalda; HDL nie jest celem leczenia; lipidogram bez konieczno\u015bci bycia na czczo; zmienno\u015b\u0107 cholesterolu ca\u0142kowitego 5 do 10 procent): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.5114\/aoms\/186191\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-2\">Banach M., Burchardt P., Chlebus K. i wsp., 2021, PoLA\/CFPiP\/PCS\/PSLD\/PSD\/PSH guidelines on diagnosis and therapy of lipid disorders in Poland 2021, Archives of Medical Science (wytyczne PTL: funkcje cholesterolu, 70 procent cholesterolu w LDL, kategorie ryzyka, HDL jako mit dobrego cholesterolu, NATPOL 2011 i WOBASZ II, rodzinna hipercholesterolemia 1 na 250 i kryteria rozpoznania, wp\u0142yw diety i stylu \u017cycia, zim\u0105 wy\u017cszy cholesterol, statyny i ezetymib, tabela nutraceutyk\u00f3w z dawkami i spodziewanym spadkiem LDL, omega-3 a tr\u00f3jglicerydy): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.5114\/aoms\/141941\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-3\">Mach F. i wsp., 2025, 2025 Focused Update of the 2019 ESC\/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias, European Heart Journal (suplementy i witaminy bez udokumentowanego bezpiecze\u0144stwa i istotnego obni\u017cania LDL nie s\u0105 zalecane do zmniejszania ryzyka mia\u017cd\u017cycy; lipoproteina(a) powy\u017cej 50 mg\/dl jako czynnik ryzyka; cele LDL bez zmian wobec 2019 r.; odczyt zalece\u0144 na stronie ESC 30.09.2026): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/eurheartj\/ehaf190\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-4\">Ference B.A., Ginsberg H.N., Graham I. i wsp., 2017, Low-density lipoproteins cause atherosclerotic cardiovascular disease. 1. Evidence from genetic, epidemiologic, and clinical studies, European Heart Journal (stanowisko panelu European Atherosclerosis Society: zgodne dowody genetyczne, epidemiologiczne i kliniczne, \u017ce LDL jest przyczyn\u0105 mia\u017cd\u017cycy; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/eurheartj\/ehx144\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-5\">Cholesterol Treatment Trialists&#8217; (CTT) Collaboration, 2010, Efficacy and safety of more intensive lowering of LDL cholesterol: a meta-analysis of data from 170,000 participants in 26 randomised trials, Lancet (na ka\u017cde 1,0 mmol\/l obni\u017cenia LDL powa\u017cne incydenty naczyniowe RR 0,78, \u015bmiertelno\u015b\u0107 og\u00f3lna RR 0,90; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/S0140-6736(10)61350-5\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-6\">Voight B.F., Peloso G.M., Orho-Melander M. i wsp., 2012, Plasma HDL cholesterol and risk of myocardial infarction: a mendelian randomisation study, Lancet (wariant LIPG i wynik genetyczny podnosz\u0105ce HDL nie zmniejsza\u0142y ryzyka zawa\u0142u; genetycznie wy\u017cszy LDL zwi\u0119ksza\u0142 ryzyko, OR 2,13 na 1 SD; ponad 100 tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/S0140-6736(12)60312-2\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-7\">Madsen C.M., Varbo A., Nordestgaard B.G., 2017, Extreme high high-density lipoprotein cholesterol is paradoxically associated with high mortality in men and women: two prospective cohort studies, European Heart Journal (116 508 os\u00f3b z Kopenhagi; zale\u017cno\u015b\u0107 w kszta\u0142cie litery U; najmniejsza \u015bmiertelno\u015b\u0107 przy HDL 73 mg\/dl u m\u0119\u017cczyzn i 93 mg\/dl u kobiet; wy\u017csza przy HDL od 116 i od 135 mg\/dl; badanie obserwacyjne; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/eurheartj\/ehx163\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-8\">Davidson M.H., Altenburg M., 2025, Hypolipidemia, MSD Manual Professional Version (progi: cholesterol ca\u0142kowity poni\u017cej 120 mg\/dl, LDL poni\u017cej 50 mg\/dl; przyczyny wt\u00f3rne cz\u0119stsze ni\u017c pierwotne; warianty PCSK9 bez nast\u0119pstw; odczyt 30.09.2026): <a href=\"https:\/\/www.msdmanuals.com\/professional\/endocrine-and-metabolic-disorders\/lipid-disorders\/hypolipidemia\">msdmanuals.com<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-9\">Giugliano R.P., Pedersen T.R., Park J.G. i wsp., 2017, Clinical efficacy and safety of achieving very low LDL-cholesterol concentrations with the PCSK9 inhibitor evolocumab: a prespecified secondary analysis of the FOURIER trial, Lancet (25 982 pacjent\u00f3w z chorob\u0105 sercowo-naczyniow\u0105, mediana 2,2 roku; mniej incydent\u00f3w przy ni\u017cszym LDL a\u017c do poni\u017cej 0,2 mmol\/l, bez zwi\u0105zku z dzia\u0142aniami niepo\u017c\u0105danymi; finansowanie Amgen; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/S0140-6736(17)32290-0\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-10\">Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) nr 432\/2012, 2012, wykaz dopuszczonych o\u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych (tekst skonsolidowany), Dziennik Urz\u0119dowy UE (sterole\/stanole ro\u015blinne od 0,8 g; beta-glukany 3 g z owsa lub j\u0119czmienia i co najmniej 1 g w porcji; glukomannan 4 g z ostrze\u017ceniem o zad\u0142awieniu; DHA i EPA a tr\u00f3jglicerydy 2 g z informacj\u0105 o nieprzekraczaniu 5 g przy suplementach, wpis dodany rozporz\u0105dzeniem (UE) nr 536\/2013; EPA i DHA a serce 250 mg; dawne o\u015bwiadczenie o monakolinie K skre\u015blono w 2024 r.): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg\/2012\/432\/oj\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-11\">Rozporz\u0105dzenie Komisji (WE) nr 983\/2009, 2009, zezwolenia na o\u015bwiadczenia zdrowotne odnosz\u0105ce si\u0119 do zmniejszenia ryzyka choroby, Dziennik Urz\u0119dowy UE L 277, ze zmianami rozporz\u0105dze\u0144 (UE) nr 376\/2010 i 686\/2014 (brzmienie o\u015bwiadczenia o sterolach ro\u015blinnych; warunki: 1,5 do 3 g dziennie, spadek 7 do 10 procent przy 1,5 do 2,4 g lub 10 do 12,5 procent przy 2,5 do 3 g w ci\u0105gu 2 do 3 tygodni, tylko dla t\u0142uszcz\u00f3w do smarowania, produkt\u00f3w mlecznych, majonezu i sos\u00f3w sa\u0142atkowych): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg\/2014\/686\/oj\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-12\">Ras R.T., Geleijnse J.M., Trautwein E.A., 2014, LDL-cholesterol-lowering effect of plant sterols and stanols across different dose ranges: a meta-analysis of randomised controlled studies, British Journal of Nutrition (124 badania; 0,6 do 3,3 g dziennie obni\u017ca\u0142o LDL \u015brednio o 6 do 12 procent, efekt ro\u015bnie do oko\u0142o 3 g; autorzy z Unilever R&amp;D; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1017\/S0007114514000750\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-13\">Whitehead A., Beck E.J., Tosh S., Wolever T.M., 2014, Cholesterol-lowering effects of oat \u03b2-glucan: a meta-analysis of randomized controlled trials, American Journal of Clinical Nutrition (28 bada\u0144; co najmniej 3 g beta-glukanu owsianego dziennie przez 2 do 12 tygodni obni\u017ca\u0142o LDL o 0,25 mmol\/l; bez wp\u0142ywu na HDL i tr\u00f3jglicerydy; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3945\/ajcn.114.086108\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-14\">Jovanovski E., Yashpal S., Komishon A. i wsp., 2018, Effect of psyllium (Plantago ovata) fiber on LDL cholesterol and alternative lipid targets, non-HDL cholesterol and apolipoprotein B: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials, American Journal of Clinical Nutrition (28 bada\u0144, 1 924 osoby, co najmniej 3 tygodnie; mediana oko\u0142o 10,2 g psyllium obni\u017ca\u0142a LDL o 0,33 mmol\/l; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1093\/ajcn\/nqy115\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-15\">Hughes J., Grafenauer S., 2021, Oat and Barley in the Food Supply and Use of Beta Glucan Health Claims, Nutrients (zawarto\u015b\u0107 beta-glukanu: owies 6 do 8 procent, j\u0119czmie\u0144 4 do 10 procent zale\u017cnie od odmiany): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3390\/nu13082556\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-16\">EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS), 2018, Scientific opinion on the safety of monacolins in red yeast rice, EFSA Journal (monakolina K w formie laktonu identyczna z lowastatyn\u0105; istotne obawy o bezpiecze\u0144stwo przy 10 mg dziennie; pojedyncze ci\u0119\u017ckie przypadki od 3 mg dziennie, w tym rabdomioliza i uszkodzenie w\u0105troby; nie ustalono bezpiecznego spo\u017cycia; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2018.5368\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-17\">Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) 2022\/860, 2022, zmieniaj\u0105ce za\u0142\u0105cznik III do rozporz\u0105dzenia (WE) nr 1925\/2006 w odniesieniu do monakolin ze sfermentowanego czerwonego ry\u017cu, Dziennik Urz\u0119dowy UE (porcja dzienna poni\u017cej 3 mg monakolin; cztery obowi\u0105zkowe ostrze\u017cenia; brzmienie za komunikatem PSSE w Policach, odczyt 30.09.2026): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg\/2022\/860\/oj\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-18\">Blais J.E., Huang X., Zhao J.V., 2023, Overall and Sex-Specific Effect of Berberine for the Treatment of Dyslipidemia in Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Placebo-Controlled Trials, Drugs (18 bada\u0144, 1 788 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie Chiny i Hongkong, 4 do 24 tygodni; LDL o 0,46 mmol\/l ni\u017cej; dzia\u0142ania \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe 2 do 23 procent wobec 2 do 15 procent przy placebo; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s40265-023-01841-4\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-19\">European Food Safety Authority, NDA Panel, 2026, Draft scientific opinion on the safety of plant preparations containing berberine (projekt przyj\u0119ty 29.01.2026, konsultacje publiczne PC-1841 do 10.07.2026; brak mo\u017cliwo\u015bci ustalenia bezpiecznego poziomu spo\u017cycia; opinia ko\u0144cowa nieopublikowana na 30.09.2026): <a href=\"https:\/\/connect.efsa.europa.eu\/RM\/s\/consultations\/publicconsultation2\/a0lTk000007dHhh\/pc1841\">connect.efsa.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-20\">HPS3\/TIMI55-REVEAL Collaborative Group, Bowman L., Hopewell J.C. i wsp., 2017, Effects of Anacetrapib in Patients with Atherosclerotic Vascular Disease, New England Journal of Medicine (30 449 os\u00f3b na intensywnej statynie, mediana 4,1 roku; g\u0142\u00f3wne incydenty wie\u0144cowe 10,8 wobec 11,8 procent, RR 0,91; HDL wy\u017cszy o 43 mg\/dl, nie-HDL ni\u017cszy o 17 mg\/dl; finansowanie Merck i inni; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1056\/NEJMoa1706444\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-21\">Ho H.V.T., Jovanovski E., Zurbau A. i wsp., 2017, A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials of the effect of konjac glucomannan, a viscous soluble fiber, on LDL cholesterol and the new lipid targets non-HDL cholesterol and apolipoprotein B, American Journal of Clinical Nutrition (12 bada\u0144, 370 os\u00f3b, 8 z doros\u0142ymi i 4 z dzie\u0107mi, co najmniej 3 tygodnie; LDL ni\u017cszy o 0,35 mmol\/l, nie-HDL o 0,32 mmol\/l; oko\u0142o 3 g dziennie odpowiada spadkowi LDL o oko\u0142o 10 procent; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3945\/ajcn.116.142158\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-22\">Rozporz\u0105dzenie Komisji (UE) 2024\/2041 z 29 lipca 2024 r. zmieniaj\u0105ce rozporz\u0105dzenie (UE) nr 432\/2012 w odniesieniu do o\u015bwiadczenia zdrowotnego dotycz\u0105cego monakoliny K z fermentowanego czerwonego ry\u017cu, Dziennik Urz\u0119dowy UE (skre\u015blenie z wykazu pozycji dotycz\u0105cej fermentowanego czerwonego ry\u017cu): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg\/2024\/2041\/oj\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-23\">EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), 2025, Scientific Opinion on additional scientific data related to the safety of monacolins from red yeast rice submitted pursuant to Article 8(4) of Regulation (EC) No 1925\/2006, EFSA Journal (dane z okresu nadzoru unijnego; podtrzymane obawy o ci\u0119\u017ckie dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane na mi\u0119\u015bnie i w\u0105trob\u0119 przy 3 mg dziennie; dane nie pozwalaj\u0105 potwierdzi\u0107 bezpiecze\u0144stwa dawek poni\u017cej 3 mg dziennie; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2025.9276\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-24\">EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), 2012, Scientific Opinion on the Tolerable Upper Intake Level of eicosapentaenoic acid (EPA), docosahexaenoic acid (DHA) and docosapentaenoic acid (DPA), EFSA Journal (g\u00f3rnego limitu nie ustalono; suplementacja EPA i DHA do 5 g dziennie bez obaw u doros\u0142ych; 2 do 6 g EPA i DHA lub 2 do 4 g DHA dziennie podnosi LDL o oko\u0142o 3 procent, EPA do 4 g dziennie bez istotnego wp\u0142ywu; odczyt na podstawie abstraktu): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2903\/j.efsa.2012.2815\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-25\">Gencer B., Djousse L., Al-Ramady O.T. i wsp., 2021, Effect of Long-Term Marine Omega-3 Fatty Acids Supplementation on the Risk of Atrial Fibrillation in Randomized Controlled Trials of Cardiovascular Outcomes: A Systematic Review and Meta-Analysis, Circulation (7 bada\u0144, 81 210 os\u00f3b, \u015brednio 65 lat, 4,9 roku; migotanie przedsionk\u00f3w HR 1,25; przy dawkach powy\u017cej 1 g dziennie HR 1,49, do 1 g HR 1,12): <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1161\/CIRCULATIONAHA.121.055654\">doi.org<\/a><\/li>\n<li id=\"zrodlo-26\">Rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169\/2011, 2011, za\u0142\u0105cznik III pkt 5.1 (ze zmian\u0105 rozporz\u0105dzeniem delegowanym (UE) nr 78\/2014), Dziennik Urz\u0119dowy UE (obowi\u0105zkowe informacje na etykiecie \u017cywno\u015bci z dodatkiem steroli i stanoli ro\u015blinnych: nie dla os\u00f3b, kt\u00f3re nie musz\u0105 kontrolowa\u0107 cholesterolu; przy lekach obni\u017caj\u0105cych cholesterol pod nadzorem lekarza; mo\u017ce nie by\u0107 odpowiednia dla kobiet w ci\u0105\u017cy, karmi\u0105cych i dzieci poni\u017cej 5 lat; unika\u0107 ponad 3 g dodanych steroli lub stanoli dziennie): <a href=\"https:\/\/eur-lex.europa.eu\/eli\/reg\/2011\/1169\/oj\">eur-lex.europa.eu<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n<p><em>\u015awiat Supli: sklep z suplementami diety z Bia\u0142egostoku, dzia\u0142amy od 2005 r.<\/em><\/p>\n<p class=\"notka-ai\"><small>Ilustracje w tym artykule zosta\u0142y przygotowane z pomoc\u0105 sztucznej inteligencji (AI). Zdj\u0119cia produkt\u00f3w pochodz\u0105 ze sklepu \u015awiat Supli.<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z\u0142y cholesterol to potoczna nazwa cholesterolu LDL, a dobry to cholesterol HDL. LDL dostarcza cholesterol do tkanek, a jego nadmiar odk\u0142ada si\u0119 w \u015bcianach t\u0119tnic, dlatego im ni\u017cszy LDL, tym mniejsze ryzyko zawa\u0142u i udaru&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":26110,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_editorskit_title_hidden":false,"_editorskit_reading_time":0,"_editorskit_is_block_options_detached":false,"_editorskit_block_options_position":"{}","inline_featured_image":false,"rop_custom_images_group":[],"rop_custom_messages_group":[],"rop_publish_now":"initial","rop_publish_now_accounts":[],"rop_publish_now_history":[],"rop_publish_now_status":"pending","footnotes":""},"categories":[1385,1378,1393],"tags":[134,93,34,74,170,42],"class_list":{"0":"post-16481","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dolegliwosci-i-choroby","8":"category-suplementacja","9":"category-zdrowie","10":"tag-cholesterol","11":"tag-dieta","12":"tag-polecamy","13":"tag-suplementy","14":"tag-trening","15":"tag-zdrowie"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Dobry i z\u0142y cholesterol: LDL, HDL, normy i suplementy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Kt\u00f3ry cholesterol jest z\u0142y? Cele LDL zale\u017cne od ryzyka (PTL 2024), czy podnosi\u0107 HDL, co oznacza niski wynik i kt\u00f3re suplementy maj\u0105 dowody.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dobry i z\u0142y cholesterol: LDL, HDL, normy i suplementy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kt\u00f3ry cholesterol jest z\u0142y? Cele LDL zale\u017cne od ryzyka (PTL 2024), czy podnosi\u0107 HDL, co oznacza niski wynik i kt\u00f3re suplementy maj\u0105 dowody.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog \u015awiat Supli\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-04-10T08:57:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-20T18:03:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/dobry-i-zly-cholesterol-sniadanie-z-owsianka-7f5642f9.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2752\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Pawe\u0142 Lisowski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@SwiatSupli\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Pawe\u0142 Lisowski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Pawe\u0142 Lisowski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a\"},\"headline\":\"Dobry i z\u0142y cholesterol: czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 LDL i HDL, jakie s\u0105 normy i kt\u00f3re suplementy obni\u017caj\u0105 cholesterol\",\"datePublished\":\"2024-04-10T08:57:55+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-20T18:03:15+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/\"},\"wordCount\":7271,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/dobry-i-zly-cholesterol-sniadanie-z-owsianka-7f5642f9.webp\",\"keywords\":[\"cholesterol\",\"dieta\",\"Polecamy\",\"suplementy\",\"trening\",\"Zdrowie\"],\"articleSection\":[\"Dolegliwo\u015bci i choroby\",\"Suplementacja\",\"Zdrowie\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/\",\"name\":\"Dobry i z\u0142y cholesterol: LDL, HDL, normy i suplementy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/dobry-i-zly-cholesterol-sniadanie-z-owsianka-7f5642f9.webp\",\"datePublished\":\"2024-04-10T08:57:55+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-20T18:03:15+00:00\",\"description\":\"Kt\u00f3ry cholesterol jest z\u0142y? Cele LDL zale\u017cne od ryzyka (PTL 2024), czy podnosi\u0107 HDL, co oznacza niski wynik i kt\u00f3re suplementy maj\u0105 dowody.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/dobry-i-zly-cholesterol-sniadanie-z-owsianka-7f5642f9.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/dobry-i-zly-cholesterol-sniadanie-z-owsianka-7f5642f9.webp\",\"width\":2752,\"height\":1536,\"caption\":\"Dobry i z\u0142y cholesterol: m\u0119\u017cczyzna przy kuchennym stole je owsiank\u0119 z orzechami w\u0142oskimi i jab\u0142kiem\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dobry i z\u0142y cholesterol: czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 LDL i HDL, jakie s\u0105 normy i kt\u00f3re suplementy obni\u017caj\u0105 cholesterol\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"name\":\"Blog \u015awiat Supli\",\"description\":\"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#organization\",\"name\":\"\u015awiat Supli\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2020\\\/10\\\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":680,\"caption\":\"\u015awiat Supli\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Swiat.Supli\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/SwiatSupli\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/swiatsupli_pl\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a\",\"name\":\"Pawe\u0142 Lisowski\",\"description\":\"Pawe\u0142 Lisowski od ponad 20 lat \u0142\u0105czy do\u015bwiadczenie w sporcie, treningu i suplementacji z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 biznesow\u0105. Uko\u0144czy\u0142 zarz\u0105dzanie i marketing na Politechnice Bia\u0142ostockiej, a nast\u0119pnie studia MBA. Jest technologiem w dziedzinie suplementacji, a w \u015brodowisku sportowym od 25 lat nazywany jest Doktorem Liskiem. By\u0142 finalist\u0105 Mistrzostw Europy w kulturystyce, zdoby\u0142 z\u0142oty medal w zawodach federacji NPC na W\u0119grzech oraz zwyci\u0119\u017cy\u0142 w kategorii OPEN w zawodach w Sopocie. Przez lata pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako trener, wykorzystuj\u0105c wiedz\u0119 i w\u0142asne do\u015bwiadczenie startowe w pracy z podopiecznymi. Obecnie prowadzi \u015awiat Supli oraz Nauree Labs \u2014 zak\u0142ad produkcyjny suplement\u00f3w diety. W swoich publikacjach dzieli si\u0119 praktyczn\u0105 wiedz\u0105 dotycz\u0105c\u0105 suplementacji, treningu, \u017cywienia i \u015bwiadomego wyboru produkt\u00f3w. Jest zwolennikiem podej\u015bcia, w kt\u00f3rym dieta i suplementacja s\u0105 narz\u0119dziami, kt\u00f3rych dzia\u0142anie i zastosowanie warto przede wszystkim dobrze rozumie\u0107.\",\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.swiatsupli.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatsupli.pl\\\/blog\\\/author\\\/lisek\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dobry i z\u0142y cholesterol: LDL, HDL, normy i suplementy","description":"Kt\u00f3ry cholesterol jest z\u0142y? Cele LDL zale\u017cne od ryzyka (PTL 2024), czy podnosi\u0107 HDL, co oznacza niski wynik i kt\u00f3re suplementy maj\u0105 dowody.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Dobry i z\u0142y cholesterol: LDL, HDL, normy i suplementy","og_description":"Kt\u00f3ry cholesterol jest z\u0142y? Cele LDL zale\u017cne od ryzyka (PTL 2024), czy podnosi\u0107 HDL, co oznacza niski wynik i kt\u00f3re suplementy maj\u0105 dowody.","og_url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/","og_site_name":"Blog \u015awiat Supli","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","article_published_time":"2024-04-10T08:57:55+00:00","article_modified_time":"2026-10-20T18:03:15+00:00","og_image":[{"width":2752,"height":1536,"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/dobry-i-zly-cholesterol-sniadanie-z-owsianka-7f5642f9.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Pawe\u0142 Lisowski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@SwiatSupli","twitter_site":"@SwiatSupli","twitter_misc":{"Napisane przez":"Pawe\u0142 Lisowski","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/"},"author":{"name":"Pawe\u0142 Lisowski","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a"},"headline":"Dobry i z\u0142y cholesterol: czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 LDL i HDL, jakie s\u0105 normy i kt\u00f3re suplementy obni\u017caj\u0105 cholesterol","datePublished":"2024-04-10T08:57:55+00:00","dateModified":"2026-10-20T18:03:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/"},"wordCount":7271,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/dobry-i-zly-cholesterol-sniadanie-z-owsianka-7f5642f9.webp","keywords":["cholesterol","dieta","Polecamy","suplementy","trening","Zdrowie"],"articleSection":["Dolegliwo\u015bci i choroby","Suplementacja","Zdrowie"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/","name":"Dobry i z\u0142y cholesterol: LDL, HDL, normy i suplementy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/dobry-i-zly-cholesterol-sniadanie-z-owsianka-7f5642f9.webp","datePublished":"2024-04-10T08:57:55+00:00","dateModified":"2026-10-20T18:03:15+00:00","description":"Kt\u00f3ry cholesterol jest z\u0142y? Cele LDL zale\u017cne od ryzyka (PTL 2024), czy podnosi\u0107 HDL, co oznacza niski wynik i kt\u00f3re suplementy maj\u0105 dowody.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/dobry-i-zly-cholesterol-sniadanie-z-owsianka-7f5642f9.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/dobry-i-zly-cholesterol-sniadanie-z-owsianka-7f5642f9.webp","width":2752,"height":1536,"caption":"Dobry i z\u0142y cholesterol: m\u0119\u017cczyzna przy kuchennym stole je owsiank\u0119 z orzechami w\u0142oskimi i jab\u0142kiem"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/cholesterol-nie-zawsze-jest-zly-co-to-znaczy-dobry-zly-cholesterol-suplementy-na-obnizenie-cholesterolu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dobry i z\u0142y cholesterol: czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 LDL i HDL, jakie s\u0105 normy i kt\u00f3re suplementy obni\u017caj\u0105 cholesterol"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","name":"Blog \u015awiat Supli","description":"Wspieramy Tw\u00f3j styl \u017cycia","publisher":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#organization","name":"\u015awiat Supli","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/swiat-supli-logo-hex-color-bg-2-scaled.jpg","width":2560,"height":680,"caption":"\u015awiat Supli"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Swiat.Supli","https:\/\/x.com\/SwiatSupli","https:\/\/www.instagram.com\/swiatsupli_pl\/","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCbrXSxhnVQmv08kapZgYW5Q"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/#\/schema\/person\/b92e54cf03cf0b288057351cf090e58a","name":"Pawe\u0142 Lisowski","description":"Pawe\u0142 Lisowski od ponad 20 lat \u0142\u0105czy do\u015bwiadczenie w sporcie, treningu i suplementacji z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 biznesow\u0105. Uko\u0144czy\u0142 zarz\u0105dzanie i marketing na Politechnice Bia\u0142ostockiej, a nast\u0119pnie studia MBA. Jest technologiem w dziedzinie suplementacji, a w \u015brodowisku sportowym od 25 lat nazywany jest Doktorem Liskiem. By\u0142 finalist\u0105 Mistrzostw Europy w kulturystyce, zdoby\u0142 z\u0142oty medal w zawodach federacji NPC na W\u0119grzech oraz zwyci\u0119\u017cy\u0142 w kategorii OPEN w zawodach w Sopocie. Przez lata pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako trener, wykorzystuj\u0105c wiedz\u0119 i w\u0142asne do\u015bwiadczenie startowe w pracy z podopiecznymi. Obecnie prowadzi \u015awiat Supli oraz Nauree Labs \u2014 zak\u0142ad produkcyjny suplement\u00f3w diety. W swoich publikacjach dzieli si\u0119 praktyczn\u0105 wiedz\u0105 dotycz\u0105c\u0105 suplementacji, treningu, \u017cywienia i \u015bwiadomego wyboru produkt\u00f3w. Jest zwolennikiem podej\u015bcia, w kt\u00f3rym dieta i suplementacja s\u0105 narz\u0119dziami, kt\u00f3rych dzia\u0142anie i zastosowanie warto przede wszystkim dobrze rozumie\u0107.","sameAs":["http:\/\/www.swiatsupli.pl"],"url":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/author\/lisek\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16481","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16481"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28920,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16481\/revisions\/28920"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26110"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatsupli.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}